حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ، وَالنَّاسُ يُسْلِفُونَ فِي الثَّمَرِ الْعَامَ وَالْعَامَيْنِ ـ أَوْ قَالَ عَامَيْنِ أَوْ ثَلاَثَةً‏.‏ شَكَّ إِسْمَاعِيلُ ـ فَقَالَ ‏"‏ مَنْ سَلَّفَ فِي تَمْرٍ فَلْيُسْلِفْ فِي كَيْلٍ مَعْلُومٍ، وَوَزْنٍ مَعْلُومٍ ‏"‏‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ Madinaga keldilar va odamlar meva (xurmo) narxini — bir yoki ikki yil ichida topshiriladigan qilib — oldindan toʻlar edi. (Rivoyatchi — bir-ikki yilmi yoki ikki-uch yilmi, deb — shubhalandi.) Paygʻambar ﷺ: «Kim xurmoga (keyin topshiriladigan qilib) oldindan pul toʻlasa, uni — maʼlum (belgilangan) ogʻirlik va oʻlchov bilan toʻlasin», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ Мадинага келдилар ва одамлар мева (хурмо) нархини — бир ёки икки йил ичида топшириладиган қилиб — олдиндан тўлар эди. (Ривоятчи — бир-икки йилми ёки икки-уч йилми, деб — шубҳаланди.) Пайғамбар ﷺ: «Ким хурмога (кейин топшириладиган қилиб) олдиндан пул тўласа, уни — маълум (белгиланган) оғирлик ва ўлчов билан тўласин», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، بِهَذَا ‏"‏ فِي كَيْلٍ مَعْلُومٍ وَوَزْنٍ مَعْلُومٍ ‏"‏‏.‏

Ibn Abu Najih (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Yuqoridagidek, faqat belgilangan oʻlchovni zikr qilib.Ибн Абу Нажиҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Юқоридагидек, фақат белгиланган ўлчовни зикр қилиб.

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ، وَهُمْ يُسْلِفُونَ بِالتَّمْرِ السَّنَتَيْنِ وَالثَّلاَثَ، فَقَالَ ‏"‏ مَنْ أَسْلَفَ فِي شَىْءٍ فَفِي كَيْلٍ مَعْلُومٍ وَوَزْنٍ مَعْلُومٍ، إِلَى أَجَلٍ مَعْلُومٍ ‏"‏‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Madinaga keldilar va odamlar xurmo narxini — ikki yoki uch yil ichida topshiriladigan qilib — oldindan toʻlar edi. U zot (ularga): «Kim biror narsaga — keyin topshiriladigan qilib — oldindan pul toʻlasa, uni — belgilangan oʻlchovda, belgilangan ogʻirlikda va belgilangan muddatga — toʻlasin», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Мадинага келдилар ва одамлар хурмо нархини — икки ёки уч йил ичида топшириладиган қилиб — олдиндан тўлар эди. У зот (уларга): «Ким бирор нарсага — кейин топшириладиган қилиб — олдиндан пул тўласа, уни — белгиланган ўлчовда, белгиланган оғирликда ва белгиланган муддатга — тўласин», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ، وَقَالَ، ‏"‏ فَلْيُسْلِفْ فِي كَيْلٍ مَعْلُومٍ إِلَى أَجَلٍ مَعْلُومٍ ‏"‏‏.‏

Ibn Abu Najih (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Yuqoridagidek, (lekin u): «U narxni — belgilangan oʻlchov va belgilangan muddat uchun — oldindan toʻlasin», — dedi.Ибн Абу Нажиҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Юқоридагидек, (лекин у): «У нархни — белгиланган ўлчов ва белгиланган муддат учун — олдиндан тўласин», — деди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ ‏"‏ فِي كَيْلٍ مَعْلُومٍ وَوَزْنٍ مَعْلُومٍ إِلَى أَجَلٍ مَعْلُومٍ ‏"‏‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ (Madinaga) keldilar va odamlarga — (oldindan pul toʻlashda ular uni) maʼlum (belgilangan) oʻlchov, maʼlum (belgilangan) ogʻirlik va maʼlum (belgilangan) muddat uchun (toʻlashini) — aytdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ (Мадинага) келдилар ва одамларга — (олдиндан пул тўлашда улар уни) маълум (белгиланган) ўлчов, маълум (белгиланган) оғирлик ва маълум (белгиланган) муддат учун (тўлашини) — айтдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ ابْنِ أَبِي الْمُجَالِدِ،‏.‏ وَحَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي الْمُجَالِدِ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدٌ،، أَوْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي الْمُجَالِدِ قَالَ اخْتَلَفَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَدَّادِ بْنِ الْهَادِ وَأَبُو بُرْدَةَ فِي السَّلَفِ، فَبَعَثُونِي إِلَى ابْنِ أَبِي أَوْفَى ـ رضى الله عنه ـ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ إِنَّا كُنَّا نُسْلِفُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ، فِي الْحِنْطَةِ، وَالشَّعِيرِ وَالزَّبِيبِ، وَالتَّمْرِ‏.‏ وَسَأَلْتُ ابْنَ أَبْزَى فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ‏.‏

Shuʼba (Muhammad yoki Abdulloh ibn Abu Mujoliddan) rivoyat qiladi: Abdulloh ibn Shaddod va Abu Burda salam haqida ixtilof qildi; bas, ular meni Ibn Abu Avfo (oldiga) joʻnatdi va men undan bu haqda soʻradim. U: «Allohning Rasuli ﷺ, Abu Bakr va Umar davrida biz — keyin topshiriladigan qilib — bugʻdoy, arpa, quritilgan uzum va xurmo narxini oldindan toʻlar edik», — deb javob berdi. Men Ibn Abzadan (ham) soʻradim va u ham yuqoridagidek javob berdi.Шуъба (Муҳаммад ёки Абдуллоҳ ибн Абу Мужолиддан) ривоят қилади: Абдуллоҳ ибн Шаддод ва Абу Бурда салам ҳақида ихтилоф қилди; бас, улар мени Ибн Абу Авфо (олдига) жўнатди ва мен ундан бу ҳақда сўрадим. У: «Аллоҳнинг Расули ﷺ, Абу Бакр ва Умар даврида биз — кейин топшириладиган қилиб — буғдой, арпа, қуритилган узум ва хурмо нархини олдиндан тўлар эдик», — деб жавоб берди. Мен Ибн Абзадан (ҳам) сўрадим ва у ҳам юқоридагидек жавоб берди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا الشَّيْبَانِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي الْمُجَالِدِ، قَالَ بَعَثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَدَّادٍ وَأَبُو بُرْدَةَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى ـ رضى الله عنهما ـ فَقَالاَ سَلْهُ هَلْ كَانَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يُسْلِفُونَ فِي الْحِنْطَةِ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ كُنَّا نُسْلِفُ نَبِيطَ أَهْلِ الشَّأْمِ فِي الْحِنْطَةِ، وَالشَّعِيرِ، وَالزَّيْتِ، فِي كَيْلٍ مَعْلُومٍ، إِلَى أَجَلٍ مَعْلُومٍ‏.‏ قُلْتُ إِلَى مَنْ كَانَ أَصْلُهُ عِنْدَهُ قَالَ مَا كُنَّا نَسْأَلُهُمْ عَنْ ذَلِكَ‏.‏ ثُمَّ بَعَثَانِي إِلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ كَانَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يُسْلِفُونَ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ نَسْأَلْهُمْ أَلَهُمْ حَرْثٌ أَمْ لاَ

Muhammad ibn Mujolid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Shaddod va Abu Burda meni Abdulloh ibn Abu Avfo (oldiga) joʻnatdi va menga — Paygʻambar ﷺ davrida odamlar (keyin topshiriladigan qilib) bugʻdoyga oldindan pul toʻlarmidi, deb — Abdullohdan soʻrashni aytdi. Abdulloh: «Biz Shom dehqonlariga — belgilangan muddatda topshiriladigan qilib — maʼlum (belgilangan) oʻlchovdagi bugʻdoy, arpa va zaytun yogʻi (narxini) oldindan toʻlar edik», — deb javob berdi. Men (undan): «(Oldindan) narx — keyin topshiriladigan narsaga ega boʻlgan (kishilar)gami toʻlanar edi?» — deb soʻradim. Abdulloh ibn Avfo: «Biz ulardan bu haqda soʻramas edik», — deb javob berdi. Soʻng ular meni Abdurrahmon ibn Abza (oldiga) joʻnatdi va men undan soʻradim. U: «Paygʻambar ﷺ ning sahobalari u zot davrida salam qilar edi; va biz ulardan — ularda (yetishgan) ekin bormi yoki yoʻqmi, deb — soʻramas edik», — deb javob berdi.Муҳаммад ибн Мужолид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Шаддод ва Абу Бурда мени Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (олдига) жўнатди ва менга — Пайғамбар ﷺ даврида одамлар (кейин топшириладиган қилиб) буғдойга олдиндан пул тўлармиди, деб — Абдуллоҳдан сўрашни айтди. Абдуллоҳ: «Биз Шом деҳқонларига — белгиланган муддатда топшириладиган қилиб — маълум (белгиланган) ўлчовдаги буғдой, арпа ва зайтун ёғи (нархини) олдиндан тўлар эдик», — деб жавоб берди. Мен (ундан): «(Олдиндан) нарх — кейин топшириладиган нарсага эга бўлган (кишилар)гами тўланар эди?» — деб сўрадим. Абдуллоҳ ибн Авфо: «Биз улардан бу ҳақда сўрамас эдик», — деб жавоб берди. Сўнг улар мени Абдурраҳмон ибн Абза (олдига) жўнатди ва мен ундан сўрадим. У: «Пайғамбар ﷺ нинг саҳобалари у зот даврида салам қилар эди; ва биз улардан — уларда (етишган) экин борми ёки йўқми, деб — сўрамас эдик», — деб жавоб берди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي مُجَالِدٍ، بِهَذَا وَقَالَ فَنُسْلِفُهُمْ فِي الْحِنْطَةِ وَالشَّعِيرِ‏.‏ وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سُفْيَانَ حَدَّثَنَا الشَّيْبَانِيُّ وَقَالَ وَالزَّيْتِ‏.‏ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنِ الشَّيْبَانِيِّ وَقَالَ فِي الْحِنْطَةِ وَالشَّعِيرِ وَالزَّبِيبِ‏.‏

Muhammad ibn Abu Mujolid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Yuqoridagidek va (u): «Biz ularga — keyin topshiriladigan qilib — bugʻdoy va arpa (narxini) oldindan toʻlar edik», — dedi. Shayboniy (rivoyatda): «Va yogʻ uchun ham», — dedi. Shayboniydan (rivoyat qilinadi): «Biz bugʻdoy, arpa va quritilgan uzum uchun oldindan toʻlar edik», — dedi.Муҳаммад ибн Абу Мужолид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Юқоридагидек ва (у): «Биз уларга — кейин топшириладиган қилиб — буғдой ва арпа (нархини) олдиндан тўлар эдик», — деди. Шайбоний (ривоятда): «Ва ёғ учун ҳам», — деди. Шайбонийдан (ривоят қилинади): «Биз буғдой, арпа ва қуритилган узум учун олдиндан тўлар эдик», — деди.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنَا عَمْرٌو، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْبَخْتَرِيِّ الطَّائِيَّ، قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ السَّلَمِ، فِي النَّخْلِ‏.‏ قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ النَّخْلِ، حَتَّى يُؤْكَلَ مِنْهُ وَحَتَّى يُوزَنَ‏.‏ فَقَالَ الرَّجُلُ وَأَىُّ شَىْءٍ يُوزَنُ قَالَ رَجُلٌ إِلَى جَانِبِهِ حَتَّى يُحْرَزَ‏.‏ وَقَالَ مُعَاذٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرٍو، قَالَ أَبُو الْبَخْتَرِيِّ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ‏.‏

Abu Baxtariy at-Toiy (Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Men Ibn Abbosdan xurmo (daraxtlari mevasi) uchun salam haqida soʻradim. U: «Paygʻambar ﷺ daraxtdagi xurmoni — to u yeyishga yaroqli boʻlib, oʻlchab (tortib) bilinadigan boʻlguncha — sotishdan qaytardi», — deb javob berdi. Bir kishi: «(Xurmo hali daraxtda turgan boʻlsa,) nima oʻlchanadi (tortiladi)?» — deb soʻradi. Ibn Abbos yonida oʻtirgan boshqa bir kishi: «To ular uzilib, (omborga) saqlab qoʻyilguncha», — deb javob berdi. Abulbaxtariydan (rivoyat qilinadi): Men Ibn Abbosning — Paygʻambar ﷺ (xurmoni shunday sotishdan) qaytardi, deganini — eshitdim; yuqoridagidek.Абу Бахтарий ат-Тоий (Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Мен Ибн Аббосдан хурмо (дарахтлари меваси) учун салам ҳақида сўрадим. У: «Пайғамбар ﷺ дарахтдаги хурмони — то у ейишга яроқли бўлиб, ўлчаб (тортиб) билинадиган бўлгунча — сотишдан қайтарди», — деб жавоб берди. Бир киши: «(Хурмо ҳали дарахтда турган бўлса,) нима ўлчанади (тортилади)?» — деб сўради. Ибн Аббос ёнида ўтирган бошқа бир киши: «То улар узилиб, (омборга) сақлаб қўйилгунча», — деб жавоб берди. Абулбахтарийдан (ривоят қилинади): Мен Ибн Аббоснинг — Пайғамбар ﷺ (хурмони шундай сотишдан) қайтарди, деганини — эшитдим; юқоридагидек.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ، قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ السَّلَمِ، فِي النَّخْلِ فَقَالَ نُهِيَ عَنْ بَيْعِ النَّخْلِ، حَتَّى يَصْلُحَ، وَعَنْ بَيْعِ الْوَرِقِ، نَسَاءً بِنَاجِزٍ‏.‏ وَسَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنِ السَّلَمِ، فِي النَّخْلِ، فَقَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ النَّخْلِ حَتَّى يُؤْكَلَ مِنْهُ، أَوْ يَأْكُلَ مِنْهُ، وَحَتَّى يُوزَنَ‏.‏

Abulbaxtariy (Ibn Umar va Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Men Ibn Umardan xurmo (daraxtlari mevasi) uchun salam haqida soʻradim. U: «Paygʻambar ﷺ xurmoni — to uning foydasi maʼlum boʻlib, yeyishga yaroqli boʻlguncha — sotishdan qaytardi; hamda kumushni (oltinga) nasiyaga sotishdan (ham) qaytardi», — deb javob berdi. Men Ibn Abbosdan (ham) xurmo uchun salam haqida soʻradim va u: «Paygʻambar ﷺ xurmoni — to u yeyishga yaroqli boʻlib, taxminan oʻlchab (chamalab) bilinadigan boʻlguncha — sotishdan qaytardi», — deb javob berdi.Абулбахтарий (Ибн Умар ва Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Мен Ибн Умардан хурмо (дарахтлари меваси) учун салам ҳақида сўрадим. У: «Пайғамбар ﷺ хурмони — то унинг фойдаси маълум бўлиб, ейишга яроқли бўлгунча — сотишдан қайтарди; ҳамда кумушни (олтинга) насияга сотишдан (ҳам) қайтарди», — деб жавоб берди. Мен Ибн Аббосдан (ҳам) хурмо учун салам ҳақида сўрадим ва у: «Пайғамбар ﷺ хурмони — то у ейишга яроқли бўлиб, тахминан ўлчаб (чамалаб) билинадиган бўлгунча — сотишдан қайтарди», — деб жавоб берди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ، سَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ السَّلَمِ، فِي النَّخْلِ فَقَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ حَتَّى يَصْلُحَ، وَنَهَى عَنِ الْوَرِقِ بِالذَّهَبِ نَسَاءً بِنَاجِزٍ‏.‏ وَسَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ النَّخْلِ حَتَّى يَأْكُلَ أَوْ يُؤْكَلَ، وَحَتَّى يُوزَنَ‏.‏ قُلْتُ وَمَا يُوزَنُ قَالَ رَجُلٌ عِنْدَهُ حَتَّى يُحْرَزَ‏.‏

Abulbaxtariy (Ibn Umar va Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Men Ibn Umardan xurmo uchun salam haqida soʻradim. Ibn Umar: «Paygʻambar ﷺ xurmo (daraxtlari mevasi)ni — to u yeyishga yaroqli boʻlguncha — sotishdan qaytardi; hamda kumushni oltinga nasiyaga sotishdan (ham) qaytardi», — deb javob berdi. Men bu haqda Ibn Abbosdan (ham) soʻradim. Ibn Abbos: «Paygʻambar ﷺ xurmoni — to u yeyishga yaroqli boʻlib, oʻlchab (tortib) bilinadigan boʻlguncha — sotishdan qaytardi», — deb javob berdi. Men undan: «(Xurmo hali daraxtda turgan boʻlsa,) nima oʻlchanadi (tortiladi)?» — deb soʻradim. Ibn Abbos yonida oʻtirgan bir kishi: «(U) — to ular uzilib, (omborga) saqlab qoʻyilguncha (degani)», — dedi.Абулбахтарий (Ибн Умар ва Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Мен Ибн Умардан хурмо учун салам ҳақида сўрадим. Ибн Умар: «Пайғамбар ﷺ хурмо (дарахтлари меваси)ни — то у ейишга яроқли бўлгунча — сотишдан қайтарди; ҳамда кумушни олтинга насияга сотишдан (ҳам) қайтарди», — деб жавоб берди. Мен бу ҳақда Ибн Аббосдан (ҳам) сўрадим. Ибн Аббос: «Пайғамбар ﷺ хурмони — то у ейишга яроқли бўлиб, ўлчаб (тортиб) билинадиган бўлгунча — сотишдан қайтарди», — деб жавоб берди. Мен ундан: «(Хурмо ҳали дарахтда турган бўлса,) нима ўлчанади (тортилади)?» — деб сўрадим. Ибн Аббос ёнида ўтирган бир киши: «(У) — то улар узилиб, (омборга) сақлаб қўйилгунча (дегани)», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا يَعْلَى، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتِ اشْتَرَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَعَامًا مِنْ يَهُودِيٍّ بِنَسِيئَةٍ، وَرَهَنَهُ دِرْعًا لَهُ مِنْ حَدِيدٍ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ bir yahudiydan — qarzga (nasiyaga) — biror taom (arpa) sotib oldilar va oʻz temir sovutini unga garovga (zomin sifatida) qoʻydilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ бир яҳудийдан — қарзга (насияга) — бирор таом (арпа) сотиб олдилар ва ўз темир совутини унга гаровга (зомин сифатида) қўйдилар.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مَحْبُوبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ تَذَاكَرْنَا عِنْدَ إِبْرَاهِيمَ الرَّهْنَ فِي السَّلَفِ فَقَالَ حَدَّثَنِي الأَسْوَدُ عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم اشْتَرَى مِنْ يَهُودِيٍّ طَعَامًا إِلَى أَجَلٍ مَعْلُومٍ، وَارْتَهَنَ مِنْهُ دِرْعًا مِنْ حَدِيدٍ‏.‏

Aʼmash (Ibrohimdan, Oishadan) rivoyat qiladi: Biz Ibrohimning uyida — salamda garovga qoʻyish haqida — bahslashdik. U: «Oisha shunday dedi: ‹Paygʻambar ﷺ bir yahudiydan — qarzga, toʻlov belgilangan muddatda (qilinadigan boʻlib) — biror taom sotib oldilar va oʻz temir sovutini unga garovga qoʻydilar›», — dedi.Аъмаш (Иброҳимдан, Оишадан) ривоят қилади: Биз Иброҳимнинг уйида — саламда гаровга қўйиш ҳақида — баҳслашдик. У: «Оиша шундай деди: ‹Пайғамбар ﷺ бир яҳудийдан — қарзга, тўлов белгиланган муддатда (қилинадиган бўлиб) — бирор таом сотиб олдилар ва ўз темир совутини унга гаровга қўйдилар›», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ وَهُمْ يُسْلِفُونَ فِي الثِّمَارِ السَّنَتَيْنِ وَالثَّلاَثَ، فَقَالَ ‏"‏ أَسْلِفُوا فِي الثِّمَارِ فِي كَيْلٍ مَعْلُومٍ إِلَى أَجَلٍ مَعْلُومٍ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ، وَقَالَ، ‏"‏ فِي كَيْلٍ مَعْلُومٍ وَوَزْنٍ مَعْلُومٍ ‏"‏‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Madinaga keldilar va odamlar meva narxini — ikki-uch yil ichida topshiriladigan qilib — oldindan toʻlar edi. Paygʻambar ﷺ (ularga): «Mevani — narxini oldindan toʻlab — shu shart bilan sotib olinglarki, meva sizlarga belgilangan (maʼlum) oʻlchovda, belgilangan (maʼlum) muddat ichida topshirilsin», — dedilar. Ibn Najih: «...belgilangan oʻlchov va belgilangan ogʻirlik bilan», — dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Мадинага келдилар ва одамлар мева нархини — икки-уч йил ичида топшириладиган қилиб — олдиндан тўлар эди. Пайғамбар ﷺ (уларга): «Мевани — нархини олдиндан тўлаб — шу шарт билан сотиб олингларки, мева сизларга белгиланган (маълум) ўлчовда, белгиланган (маълум) муддат ичида топширилсин», — дедилар. Ибн Нажиҳ: «...белгиланган ўлчов ва белгиланган оғирлик билан», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سُلَيْمَانَ الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي مُجَالِدٍ، قَالَ أَرْسَلَنِي أَبُو بُرْدَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَدَّادٍ إِلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى فَسَأَلْتُهُمَا عَنِ السَّلَفِ،‏.‏ فَقَالاَ كُنَّا نُصِيبُ الْمَغَانِمَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَانَ يَأْتِينَا أَنْبَاطٌ مِنْ أَنْبَاطِ الشَّأْمِ فَنُسْلِفُهُمْ فِي الْحِنْطَةِ وَالشَّعِيرِ وَالزَّبِيبِ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى‏.‏ قَالَ قُلْتُ أَكَانَ لَهُمْ زَرْعٌ، أَوْ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ زَرْعٌ قَالاَ مَا كُنَّا نَسْأَلُهُمْ عَنْ ذَلِكَ‏.‏

Muhammad ibn Abu Mujolid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abu Burda va Abdulloh ibn Shaddod meni Abdurrahmon ibn Abza hamda Abdulloh ibn Abu Avfo (oldiga) — salaf (salam) haqida soʻrash uchun — joʻnatdi. Ular: «Biz Allohning Rasuli ﷺ bilan birga ekanimizda oʻlja olar edik va Shom dehqonlari bizning oldimizga kelganda, biz ularga — belgilangan muddat ichida topshiriladigan qilib — bugʻdoy, arpa va yogʻ (narxini) oldindan toʻlar edik», — dedi. Men ulardan: «Dehqonlarda (yetishgan) ekin bormidi yoki yoʻqmi?» — deb soʻradim. Ular: «Biz ulardan bu haqda hech qachon soʻramadik», — deb javob berdi.Муҳаммад ибн Абу Мужолид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абу Бурда ва Абдуллоҳ ибн Шаддод мени Абдурраҳмон ибн Абза ҳамда Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (олдига) — салаф (салам) ҳақида сўраш учун — жўнатди. Улар: «Биз Аллоҳнинг Расули ﷺ билан бирга эканимизда ўлжа олар эдик ва Шом деҳқонлари бизнинг олдимизга келганда, биз уларга — белгиланган муддат ичида топшириладиган қилиб — буғдой, арпа ва ёғ (нархини) олдиндан тўлар эдик», — деди. Мен улардан: «Деҳқонларда (етишган) экин бормиди ёки йўқми?» — деб сўрадим. Улар: «Биз улардан бу ҳақда ҳеч қачон сўрамадик», — деб жавоб берди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، أَخْبَرَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانُوا يَتَبَايَعُونَ الْجَزُورَ إِلَى حَبَلِ الْحَبَلَةِ، فَنَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْهُ‏.‏ فَسَّرَهُ نَافِعٌ أَنْ تُنْتَجَ النَّاقَةُ مَا فِي بَطْنِهَا‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Odamlar tuyalarni ‹Habal ul-habala› asosida sotar edi. Paygʻambar ﷺ bunday savdodan qaytardi. Nofiʼ ‹Habal ul-habala›ni shunday izohladi: «Tuya — urgʻochi tuya tugʻgandan keyin — xaridorga topshiriladi (yaʼni hali tugʻilmagan tuyani sotish)».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Одамлар туяларни ‹Ҳабал ул-ҳабала› асосида сотар эди. Пайғамбар ﷺ бундай савдодан қайтарди. Нофиъ ‹Ҳабал ул-ҳабала›ни шундай изоҳлади: «Туя — урғочи туя туғгандан кейин — харидорга топширилади (яъни ҳали туғилмаган туяни сотиш)».