حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ أُسَامَةَ، أَنَّ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَدْعُو فِي الصَّلاَةِ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَنْجِ عَيَّاشَ بْنَ أَبِي رَبِيعَةَ، وَسَلَمَةَ بْنَ هِشَامٍ، وَالْوَلِيدَ بْنَ الْوَلِيدِ، اللَّهُمَّ أَنْجِ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ، اللَّهُمَّ اشْدُدْ وَطْأَتَكَ عَلَى مُضَرَ، وَابْعَثْ عَلَيْهِمْ سِنِينَ كَسِنِي يُوسُفَ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ namozda: «Allohim! Ayyosh ibn Abu Robiʼa, Salama ibn Hishom va Valid ibn Validni qutqargin. Allohim! Moʻminlardan boʻlgan kuchsizlarni qutqargin. Allohim! Muzar (qabilasi) ustiga azobingni qattiq qilgin va ularga Yusufning yillariga oʻxshash (qahatchilik) yillarini yuborgin» deb duo qilar edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ намозда: «Аллоҳим! Айёш ибн Абу Робиъа, Салама ибн Ҳишом ва Валид ибн Валидни қутқаргин. Аллоҳим! Мўминлардан бўлган кучсизларни қутқаргин. Аллоҳим! Музар (қабиласи) устига азобингни қаттиқ қилгин ва уларга Юсуфнинг йилларига ўхшаш (қаҳатчилик) йилларини юборгин» деб дуо қилар эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَوْشَبٍ الطَّائِفِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ثَلاَثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلاَوَةَ الإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا، وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لاَ يُحِبُّهُ إِلاَّ لِلَّهِ، وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ، كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ ‏"‏‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch (xislat) borki, kimda ular boʻlsa, iymon shirinligini topadi: Alloh va Uning Rasuli unga oʻzgalardan koʻra mahbubroq boʻlishi; bir kishini faqat Alloh uchun sevishi; va oʻzini olovga tashlanishni yomon koʻrgani kabi, kufrga qaytishni yomon koʻrishi» dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч (хислат) борки, кимда улар бўлса, иймон ширинлигини топади: Аллоҳ ва Унинг Расули унга ўзгалардан кўра маҳбуброқ бўлиши; бир кишини фақат Аллоҳ учун севиши; ва ўзини оловга ташланишни ёмон кўргани каби, куфрга қайтишни ёмон кўриши» дедилар.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا عَبَّادٌ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، سَمِعْتُ قَيْسًا، سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ زَيْدٍ، يَقُولُ لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَإِنَّ عُمَرَ مُوثِقِي عَلَى الإِسْلاَمِ، وَلَوِ انْقَضَّ أُحُدٌ مِمَّا فَعَلْتُمْ بِعُثْمَانَ كَانَ مَحْقُوقًا أَنْ يَنْقَضَّ‏.‏

Qays (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Said ibn Zaydning shunday deganini eshitdim: «Darhaqiqat, men oʻzimni Umar Islom (dini)ni (tark etishim) uchun bogʻlab turgan holatda koʻrdim. Agar siz Usmonga qilgan ishingiz sababli Uhud (togʻi) qulab tushganida, uning qulashga haqi bor edi».Қайс (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Саид ибн Зайднинг шундай деганини эшитдим: «Дарҳақиқат, мен ўзимни Умар Ислом (дини)ни (тарк этишим) учун боғлаб турган ҳолатда кўрдим. Агар сиз Усмонга қилган ишингиз сабабли Уҳуд (тоғи) қулаб тушганида, унинг қулашга ҳақи бор эди».

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا قَيْسٌ، عَنْ خَبَّابِ بْنِ الأَرَتِّ، قَالَ شَكَوْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ مُتَوَسِّدٌ بُرْدَةً لَهُ فِي ظِلِّ الْكَعْبَةِ فَقُلْنَا أَلاَ تَسْتَنْصِرُ لَنَا أَلاَ تَدْعُو لَنَا‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ قَدْ كَانَ مَنْ قَبْلَكُمْ يُؤْخَذُ الرَّجُلُ فَيُحْفَرُ لَهُ فِي الأَرْضِ فَيُجْعَلُ فِيهَا، فَيُجَاءُ بِالْمِنْشَارِ فَيُوضَعُ عَلَى رَأْسِهِ فَيُجْعَلُ نِصْفَيْنِ، وَيُمَشَّطُ بِأَمْشَاطِ الْحَدِيدِ مَا دُونَ لَحْمِهِ وَعَظْمِهِ، فَمَا يَصُدُّهُ ذَلِكَ عَنْ دِينِهِ، وَاللَّهِ لَيَتِمَّنَّ هَذَا الأَمْرُ، حَتَّى يَسِيرَ الرَّاكِبُ مِنْ صَنْعَاءَ إِلَى حَضْرَمَوْتَ لاَ يَخَافُ إِلاَّ اللَّهَ وَالذِّئْبَ عَلَى غَنَمِهِ، وَلَكِنَّكُمْ تَسْتَعْجِلُونَ ‏"‏‏.‏

Xabbob ibn al-Aratt (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Kaʼba soyasida ridosini yostiq qilib yotgan paytlarida, biz u zotga (ahvolimizdan) shikoyat qilib: «Biz uchun (Allohdan) nusrat soʻramaysizmi? Biz uchun duo qilmaysizmi?» dedik. U zot: «Sizdan oldingilar orasida (moʻmin) bir kishi ushlanib, uning uchun yerda chuqur qazilar, soʻng unga (chuqurga) solinar edi. Soʻng arra keltirilib, boshiga qoʻyilar va ikkiga boʻlinar edi. Tanasidagi goʻshti va suyagi temir taroqlar bilan taralar edi. Biroq bu uni dinidan qaytarmas edi. Allohga qasamki, bu ish (Islom) albatta toʻkis boʻladi, hatto otliq Sanʼodan Hazramavtgacha faqat Allohdan va qoʻylariga (hujum qilishi mumkin boʻlgan) boʻridan boshqa hech narsadan qoʻrqmasdan yuradi. Lekin siz shoshilyapsiz» dedilar.Хаббоб ибн ал-Аратт (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Каъба соясида ридосини ёстиқ қилиб ётган пайтларида, биз у зотга (аҳволимиздан) шикоят қилиб: «Биз учун (Аллоҳдан) нусрат сўрамайсизми? Биз учун дуо қилмайсизми?» дедик. У зот: «Сиздан олдингилар орасида (мўмин) бир киши ушланиб, унинг учун ерда чуқур қазилар, сўнг унга (чуқурга) солинар эди. Сўнг арра келтирилиб, бошига қўйилар ва иккига бўлинар эди. Танасидаги гўшти ва суяги темир тароқлар билан таралар эди. Бироқ бу уни динидан қайтармас эди. Аллоҳга қасамки, бу иш (Ислом) албатта тўкис бўлади, ҳатто отлиқ Санъодан Ҳазрамавтгача фақат Аллоҳдан ва қўйларига (ҳужум қилиши мумкин бўлган) бўридан бошқа ҳеч нарсадан қўрқмасдан юради. Лекин сиз шошиляпсиз» дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ فِي الْمَسْجِدِ إِذْ خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ انْطَلِقُوا إِلَى يَهُودَ ‏"‏‏.‏ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى جِئْنَا بَيْتَ الْمِدْرَاسِ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَنَادَاهُمْ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ يَهُودَ أَسْلِمُوا تَسْلَمُوا ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا قَدْ بَلَّغْتَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ذَلِكَ أُرِيدُ ‏"‏، ثُمَّ قَالَهَا الثَّانِيَةَ‏.‏ فَقَالُوا قَدْ بَلَّغْتَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ‏.‏ ثُمَّ قَالَ الثَّالِثَةَ فَقَالَ ‏"‏ اعْلَمُوا أَنَّ الأَرْضَ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ، وَإِنِّي أُرِيدُ أَنْ أُجْلِيَكُمْ، فَمَنْ وَجَدَ مِنْكُمْ بِمَالِهِ شَيْئًا فَلْيَبِعْهُ، وَإِلاَّ فَاعْلَمُوا أَنَّمَا الأَرْضُ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz masjidda turgan edik, shu payt Rasululloh ﷺ oldimizga chiqib: «Yahudiylar tomon yuringlar» dedilar. Biz u zot bilan birga chiqib, Baytul-midrosga (yahudiylar Tavrot oʻqiydigan joyga) keldik. Nabiy ﷺ turib, ularga nido qildilar: «Ey yahudiylar jamoasi! Islomga kiringlar, omon qolasiz!» Ular: «Ey Abul-Qosim, yetkazding» dedilar. U zot: «Men shuni istardim» dedilar, soʻng buni ikkinchi marta aytdilar. Ular: «Ey Abul-Qosim, yetkazding» dedilar. Soʻng u zot uchinchi marta (aytib): «Bilingki, yer Allohga va Uning Rasuliga (xosdir). Men sizlarni (bu yerdan) koʻchirmoqchiman. Sizlardan kimda biror moli boʻlsa, uni sotsin. Aks holda bilingki, yer Allohga va Uning Rasuliga (xosdir)» dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз масжидда турган эдик, шу пайт Расулуллоҳ ﷺ олдимизга чиқиб: «Яҳудийлар томон юринглар» дедилар. Биз у зот билан бирга чиқиб, Байтул-мидросга (яҳудийлар Таврот ўқийдиган жойга) келдик. Набий ﷺ туриб, уларга нидо қилдилар: «Эй яҳудийлар жамоаси! Исломга киринглар, омон қоласиз!» Улар: «Эй Абул-Қосим, етказдинг» дедилар. У зот: «Мен шуни истардим» дедилар, сўнг буни иккинчи марта айтдилар. Улар: «Эй Абул-Қосим, етказдинг» дедилар. Сўнг у зот учинчи марта (айтиб): «Билингки, ер Аллоҳга ва Унинг Расулига (хосдир). Мен сизларни (бу ердан) кўчирмоқчиман. Сизлардан кимда бирор моли бўлса, уни сотсин. Акс ҳолда билингки, ер Аллоҳга ва Унинг Расулига (хосдир)» дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ قَزَعَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَمُجَمِّعٍ، ابْنَىْ يَزِيدَ بْنِ جَارِيَةَ الأَنْصَارِيِّ عَنْ خَنْسَاءَ بِنْتِ خِذَامٍ الأَنْصَارِيَّةِ، أَنَّ أَبَاهَا، زَوَّجَهَا وَهْىَ ثَيِّبٌ، فَكَرِهَتْ ذَلِكَ، فَأَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَرَدَّ نِكَاحَهَا‏.‏

Xansoʼ binti Xizom al-Ansoriya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, otasi uni tul (bevasi) boʻlgan holida turmushga bergan edi, u esa buni yoqtirmadi. Shunda u Nabiy ﷺ ning oldilariga keldi va u zot uning nikohini bekor qildilar.Хансў бинти Хизом ал-Ансория (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, отаси уни тул (беваси) бўлган ҳолида турмушга берган эди, у эса буни ёқтирмади. Шунда у Набий ﷺ нинг олдиларига келди ва у зот унинг никоҳини бекор қилдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو ـ هُوَ ذَكْوَانُ ـ عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يُسْتَأْمَرُ النِّسَاءُ فِي أَبْضَاعِهِنَّ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ فَإِنَّ الْبِكْرَ تُسْتَأْمَرُ فَتَسْتَحِي فَتَسْكُتُ‏.‏ قَالَ ‏"‏ سُكَاتُهَا إِذْنُهَا ‏"‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Ey Allohning Rasuli! Ayollardan nikohlari (turmushga chiqishlari) haqida ruxsat soʻralarmi?» dedim. U zot: «Ha» dedilar. Men: «Bokira (qiz)dan soʻralsa, u uyalib jim turadi-ku» dedim. U zot: «Uning jim turishi uning izni (roziligi)dir» dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Эй Аллоҳнинг Расули! Аёллардан никоҳлари (турмушга чиқишлари) ҳақида рухсат сўраларми?» дедим. У зот: «Ҳа» дедилар. Мен: «Бокира (қиз)дан сўралса, у уялиб жим туради-ку» дедим. У зот: «Унинг жим туриши унинг изни (розилиги)дир» дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَنْصَارِ دَبَّرَ مَمْلُوكًا، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ غَيْرُهُ، فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَنْ يَشْتَرِيهِ مِنِّي ‏" ‏‏.‏ فَاشْتَرَاهُ نُعَيْمُ بْنُ النَّحَّامِ بِثَمَانِمِائَةِ دِرْهَمٍ‏.‏ قَالَ فَسَمِعْتُ جَابِرًا يَقُولُ عَبْدًا قِبْطِيًّا مَاتَ عَامَ أَوَّلَ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, ansorlardan bir kishi bir qulini mudabbar qildi (oʻzi oʻlgach ozod boʻlishini vasiyat qildi), undan boshqa moli yoʻq edi. Bu (xabar) Rasululloh ﷺ ga yetgach, u zot: «Uni mendan kim sotib oladi?» dedilar. Shunda Nuaym ibn an-Nahhom uni sakkiz yuz dirhamga sotib oldi. (Rovi) aytdi: Jobirning: «U qibtiy (misrlik) qul boʻlib, oʻsha yilning oʻzida vafot etdi» deganini eshitdim.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, ансорлардан бир киши бир қулини мудаббар қилди (ўзи ўлгач озод бўлишини васият қилди), ундан бошқа моли йўқ эди. Бу (хабар) Расулуллоҳ ﷺ га етгач, у зот: «Уни мендан ким сотиб олади?» дедилар. Шунда Нуайм ибн ан-Наҳҳом уни саккиз юз дирҳамга сотиб олди. (Рови) айтди: Жобирнинг: «У қибтий (мисрлик) қул бўлиб, ўша йилнинг ўзида вафот этди» деганини эшитдим.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا الشَّيْبَانِيُّ، سُلَيْمَانُ بْنُ فَيْرُوزَ عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ،‏.‏ قَالَ الشَّيْبَانِيُّ وَحَدَّثَنِي عَطَاءٌ أَبُو الْحَسَنِ السُّوَائِيُّ،، وَلاَ أَظُنُّهُ إِلاَّ ذَكَرَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ ‏‏{‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّسَاءَ كَرْهًا‏}‏ الآيَةَ قَالَ كَانُوا إِذَا مَاتَ الرَّجُلُ كَانَ أَوْلِيَاؤُهُ أَحَقَّ بِامْرَأَتِهِ، إِنْ شَاءَ بَعْضُهُمْ تَزَوَّجَهَا، وَإِنْ شَاءُوا زَوَّجَهَا، وَإِنْ شَاءُوا لَمْ يُزَوِّجْهَا، فَهُمْ أَحَقُّ بِهَا مِنْ أَهْلِهَا، فَنَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ فِي ذَلِكَ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: {Ey iymon keltirganlar! Sizlarga ayollarni majburlab meros qilib olishingiz halol emas} (Niso 19) oyati (haqida): «(Johiliyatda) bir kishi oʻlganda, uning qarindoshlari (vorislari) uning xotiniga (oʻzgalardan) haqliroq edilar. Agar ulardan biri xohlasa, uni oʻziga nikohlab olardi, xohlasalar boshqaga turmushga berardilar, xohlasalar uni turmushga bermay qoʻyar edilar. Shu tariqa ular bu (ayol)ga uning oʻz oilasidan koʻra haqliroq edilar. Shuning haqida bu oyat nozil boʻldi» dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: {Эй иймон келтирганлар! Сизларга аёлларни мажбурлаб мерос қилиб олишингиз ҳалол эмас} (Нисо 19) ояти (ҳақида): «(Жоҳилиятда) бир киши ўлганда, унинг қариндошлари (ворислари) унинг хотинига (ўзгалардан) ҳақлироқ эдилар. Агар улардан бири хоҳласа, уни ўзига никоҳлаб оларди, хоҳласалар бошқага турмушга берардилар, хоҳласалар уни турмушга бермай қўяр эдилар. Шу тариқа улар бу (аёл)га унинг ўз оиласидан кўра ҳақлироқ эдилар. Шунинг ҳақида бу оят нозил бўлди» дедилар.

وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، أَنَّ صَفِيَّةَ ابْنَةَ أَبِي عُبَيْدٍ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ عَبْدًا مِنْ رَقِيقِ الإِمَارَةِ وَقَعَ عَلَى وَلِيدَةٍ مِنَ الْخُمُسِ، فَاسْتَكْرَهَهَا حَتَّى افْتَضَّهَا، فَجَلَدَهُ عُمَرُ الْحَدَّ وَنَفَاهُ، وَلَمْ يَجْلِدِ الْوَلِيدَةَ مِنْ أَجْلِ أَنَّهُ اسْتَكْرَهَهَا‏.‏ قَالَ الزُّهْرِيُّ فِي الأَمَةِ الْبِكْرِ، يَفْتَرِعُهَا الْحُرُّ، يُقِيمُ ذَلِكَ الْحَكَمُ مِنَ الأَمَةِ الْعَذْرَاءِ بِقَدْرِ قِيمَتِهَا، وَيُجْلَدُ، وَلَيْسَ فِي الأَمَةِ الثَّيِّبِ فِي قَضَاءِ الأَئِمَّةِ غُرْمٌ، وَلَكِنْ عَلَيْهِ الْحَدُّ‏.‏

Safiya binti Abu Ubayd (rahimahalloh) xabar berishicha, amirlikning qullaridan boʻlgan bir qul xumusdan (gʻanimatning beshdan biridan) boʻlgan bir choʻri ayolga tajovuz qilib, uni majburladi va uning bokiraligini buzdi. Shunda Umar unga had (jazosi)ni urdi va uni surgun qildi, lekin choʻri ayolni — uni majburlagani sababli — uni urmadi. Zuhriy bokira choʻri ayolni hur kishi majburlab bokiraligini buzgani haqida shunday dedi: Hokim oʻsha bokira choʻri ayolning qiymatiga yarasha (toʻlovni) belgilaydi va (hur kishiga) had uriladi. Imomlarning qarorida tul (beva) choʻri ayol haqida (mol) toʻlovi yoʻq, lekin unga had (jazosi) lozim boʻladi.Сафия бинти Абу Убайд (раҳимаҳаллоҳ) хабар беришича, амирликнинг қулларидан бўлган бир қул хумусдан (ғаниматнинг бешдан биридан) бўлган бир чўри аёлга тажовуз қилиб, уни мажбурлади ва унинг бокиралигини бузди. Шунда Умар унга ҳад (жазоси)ни урди ва уни сургун қилди, лекин чўри аёлни — уни мажбурлагани сабабли — уни урмади. Зуҳрий бокира чўри аёлни ҳур киши мажбурлаб бокиралигини бузгани ҳақида шундай деди: Ҳоким ўша бокира чўри аёлнинг қийматига яраша (тўловни) белгилайди ва (ҳур кишига) ҳад урилади. Имомларнинг қарорида тул (бева) чўри аёл ҳақида (мол) тўлови йўқ, лекин унга ҳад (жазоси) лозим бўлади.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَاجَرَ إِبْرَاهِيمُ بِسَارَةَ، دَخَلَ بِهَا قَرْيَةً فِيهَا مَلِكٌ مِنَ الْمُلُوكِ أَوْ جَبَّارٌ مِنَ الْجَبَابِرَةِ، فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ أَنْ أَرْسِلْ إِلَىَّ بِهَا‏.‏ فَأَرْسَلَ بِهَا، فَقَامَ إِلَيْهَا فَقَامَتْ تَوَضَّأُ وَتُصَلِّي فَقَالَتِ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ آمَنْتُ بِكَ وَبِرَسُولِكَ فَلاَ تُسَلِّطْ عَلَىَّ الْكَافِرَ، فَغُطَّ حَتَّى رَكَضَ بِرِجْلِهِ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Ibrohim (alayhissalom) Soraning (hamrohligida) hijrat qildi. U (Sorani olib) podshohlardan bir podshoh yoki zolimlardan bir zolim (yashaydigan) qishloqqa kirdi. (Oʻsha zolim) u (Ibrohim)ga: ‹Uni (Sorani) menga yubor› deb (odam) yubordi. (Ibrohim) uni yubordi. (Zolim) unga (yomon niyat bilan) qarab oʻrnidan turdi. Shunda (Sora) turib tahorat oldi va namoz oʻqib: ‹Allohim! Agar men Senga va Sening Rasulingga iymon keltirgan boʻlsam, bu kofirni menga musallat qilmagin› dedi. Shunda u (zolim) oyogʻini yerga urguncha boʻgʻila boshladi» dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Иброҳим (алайҳиссалом) Соранинг (ҳамроҳлигида) ҳижрат қилди. У (Сорани олиб) подшоҳлардан бир подшоҳ ёки золимлардан бир золим (яшайдиган) қишлоққа кирди. (Ўша золим) у (Иброҳим)га: ‹Уни (Сорани) менга юбор› деб (одам) юборди. (Иброҳим) уни юборди. (Золим) унга (ёмон ният билан) қараб ўрнидан турди. Шунда (Сора) туриб таҳорат олди ва намоз ўқиб: ‹Аллоҳим! Агар мен Сенга ва Сенинг Расулингга иймон келтирган бўлсам, бу кофирни менга мусаллат қилмагин› деди. Шунда у (золим) оёғини ерга ургунча бўғила бошлади» дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرِ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ سَالِمًا، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ، لاَ يَظْلِمُهُ، وَلاَ يُسْلِمُهُ، وَمَنْ كَانَ فِي حَاجَةِ أَخِيهِ، كَانَ اللَّهُ فِي حَاجَتِهِ ‏"‏‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Musulmon musulmonning birodaridir. Unga zulm qilmaydi va uni (dushmaniga) topshirib qoʻymaydi. Kim birodarining hojatini (ado etishda) boʻlsa, Alloh uning hojatini (ado etishda) boʻladi» dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мусулмон мусулмоннинг биродаридир. Унга зулм қилмайди ва уни (душманига) топшириб қўймайди. Ким биродарининг ҳожатини (адо этишда) бўлса, Аллоҳ унинг ҳожатини (адо этишда) бўлади» дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ا نْصُرْ أَخَاكَ ظَالِمًا أَوْ مَظْلُومًا ‏"‏‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْصُرُهُ إِذَا كَانَ مَظْلُومًا، أَفَرَأَيْتَ إِذَا كَانَ ظَالِمًا كَيْفَ أَنْصُرُهُ قَالَ ‏"‏ تَحْجُزُهُ أَوْ تَمْنَعُهُ مِنَ الظُّلْمِ، فَإِنَّ ذَلِكَ نَصْرُهُ ‏"‏‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Birodaringga zolim boʻlsa ham, mazlum boʻlsa ham yordam ber», dedilar. Shunda bir kishi: «Ey Rasululloh! U mazlum boʻlsa, unga yordam beraman. Aytingchi, agar u zolim boʻlsa, unga qanday yordam beraman?» dedi. U zot: «Uni zulm qilishdan toʻsasan yoki man qilasan. Mana shu unga yordam berishingdir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биродарингга золим бўлса ҳам, мазлум бўлса ҳам ёрдам бер», дедилар. Шунда бир киши: «Эй Расулуллоҳ! У мазлум бўлса, унга ёрдам бераман. Айтингчи, агар у золим бўлса, унга қандай ёрдам бераман?» деди. У зот: «Уни зулм қилишдан тўсасан ёки ман қиласан. Мана шу унга ёрдам беришингдир», дедилар.