(Ato ibn Yazid al-Laysiy Abu Hurayradan (rivoyat qildiki,)) Odamlar: «Yo Rasululloh, biz Qiyomat kuni Robbimizni koʻramizmi?» dedilar. Rasululloh ﷺ: «Sizlar toʻlin oy kechasidagi oyni (koʻrishda) bir-biringizga halaqit berib (qiynalib) qolasizmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq, yo Rasululloh», dedilar. U zot: «Bas, sizlar quyoshni — uning ostida (toʻsib turgan) bulut boʻlmaganida — (koʻrishda) bir-biringizga halaqit berib qolasizmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq, yo Rasululloh», dedilar. U zot: «Bas, albatta sizlar Uni (Robbingizni) — xuddi shunday — koʻrasizlar. Alloh Qiyomat kuni odamlarni toʻplaydi-da: ‹Kim biror narsaga ibodat qilgan boʻlsa, unga ergashsin!› deydi. Bas, quyoshga ibodat qilgan kishi quyoshga ergashadi; oyga ibodat qilgan kishi oyga ergashadi; togʻutlarga ibodat qilganlar togʻutlarga ergashadilar. Va mana shu ummat — ichida (Allohga ibodat qiluvchi) shafoatchilari — yoki: munofiqlari (Ibrohim shubha qildi) — qolgan holda — qoladi. Bas, ularga Alloh kelib: ‹Men — sizning Robbingizman›, deydi. Ular: ‹Bu — bizning joyimiz; toki Robbimiz bizga kelguncha (shu yerda turamiz); qachon Robbimiz bizga kelsa, biz Uni taniymiz›, deydilar. Bas, ularga Alloh — ular taniydigan suratda (koʻrinishda) kelib: ‹Men — sizning Robbingizman›, deydi. Ular: ‹Sen — bizning Robbimizsan›, deydilar-da, Unga ergashadilar. Va jahannamning ikki (qirgʻogʻi) orasiga Sirot (koʻprigi) qoʻyiladi; bas, men va mening ummatim — uni birinchi boʻlib oʻtuvchilar boʻlamiz. Oʻsha kuni rasullardan boshqa hech kim soʻzlamaydi; rasullarning oʻsha kundagi duosi — ‹Allohumma sallim, sallim (Allohim, (bandalarni) salomat saqla, salomat saqla)› (boʻladi). Jahannamda saʼdon (tikanak) tikoniga oʻxshash ilmoqlar (kalloblar) bor. Sizlar saʼdonni koʻrganmisiz?» dedilar. Ular: «Ha, yo Rasululloh», dedilar. U zot: «Bas, albatta u (ilmoqlar) — saʼdon tikoniga oʻxshash; faqat uning kattaligi qancha ekanini Allohdan boshqa hech kim bilmaydi. (Bu ilmoqlar) odamlarni oʻz amallariga koʻra ilib (tortib) oladi: ulardan baʼzisi oʻz amali bilan halok boʻladi (yoki: oʻz amali bilan bogʻlanib qoladi); ulardan baʼzisi esa — (boʻlak-boʻlak qilib) maydalangan — yoki: (amaliga) jazolangan — yoki shunga oʻxshash — (boʻladi). Soʻng (Alloh) tajalli qiladi (zohir boʻladi); toki Alloh bandalar orasida hukm qilishdan forigʻ boʻlgach va Oʻz rahmati bilan doʻzax ahlidan istagan kishisini chiqarmoqchi boʻlgach, farishtalarga — doʻzaxdan Allohga hech narsani sherik qilmagan kishilarni, yaʼni Alloh rahm qilishni istagan, ‹La ilaha illalloh› deb guvohlik beruvchilarni — chiqarishni buyuradi. Bas, ular ularni doʻzaxda sajda izidan (asaridan) taniydilar. Doʻzax odam bolasini — sajda izidan boshqa (barchasini) yeydi; Alloh doʻzaxga sajda izini yeyishni harom qilgan. Bas, ular doʻzaxdan — kuyib (qoraygan) holda — chiqadilar; soʻng ularning ustiga hayot suvi quyiladi va ular uning ostida — toshqin (oqimi) keltirgan narsada urugʻ (don) unib chiqqani kabi — unib chiqadilar. Soʻng Alloh bandalar orasida hukm qilishdan forigʻ boʻladi; (lekin) bir kishi — yuzini doʻzaxga qaratgan holda — qoladi; u — doʻzax ahlidan jannatga eng oxiri kiruvchi (kishi)dir. U: ‹Ey Robbim, yuzimni doʻzaxdan bur (qaytar); chunki uning hidi meni zaharladi va uning yalini (issigʻi) meni kuydirdi›, deydi. Bas, u Allohga — Alloh xohlagancha — duo qiladi; soʻng Alloh: ‹Agar senga u (soʻraganing) berilsa, boshqasini soʻramassan-a?› deydi. U: ‹Yoʻq, Sening izzating bilan (qasam) — Sendan boshqasini soʻramayman›, deydi va Robbiga — Alloh xohlagan — ahd-paymonlarni beradi. Bas, Alloh uning yuzini doʻzaxdan buradi. Qachon u jannatga yuzlanib, uni koʻrsa, Alloh xohlagancha jim turadi; soʻng: ‹Ey Robbim, meni jannat eshigiga yaqinlashtir›, deydi. Alloh unga: ‹Sen — senga berilgandan boshqa hech qachon Mendan soʻramasligingga ahd-paymon bergan emasmiding? Voy senga, ey odam bolasi, naqadar ahdiga vafosizsan!› deydi. U: ‹Ey Robbim!› deb, Allohga — toki (Alloh): ‹Agar senga u berilsa, boshqasini soʻramassan-a?› deyguncha — duo qilaveradi. U: ‹Yoʻq, Sening izzating bilan, Sendan boshqasini soʻramayman›, deydi va — Alloh xohlagan — ahd-paymonlarni beradi. Bas, (Alloh) uni jannat eshigiga yaqinlashtiradi. Qachon u jannat eshigiga (yetib) tursa, jannat unga ochiladi-da, u undagi farogʻat (xubra) va surur (shodlik)ni koʻradi; bas, Alloh xohlagancha jim turadi, soʻng: ‹Ey Robbim, meni jannatga kiritgin!› deydi. Alloh: ‹Sen — senga berilgandan boshqasini soʻramasligingga ahd-paymon bergan emasmiding? — deydi, soʻng — Voy senga, ey odam bolasi, naqadar ahdiga vafosizsan!› deydi. U: ‹Ey Robbim, meni Sening yaratganlaringning eng baxtsizi qilma!› deydi va — toki Alloh undan kulguncha — duo qilaveradi. Qachon Alloh undan kulsa, unga: ‹Jannatga kir›, deydi. Qachon u unga kirsa, Alloh unga: ‹Orzu qil!› deydi. Bas, u Robbidan soʻraydi va orzu qiladi — hatto Alloh unga (orzularini): ‹Ana unaqa, mana bunaqa›, deb eslatib turadi; toki orzular unda tugagach, Alloh: ‹Bu — senga (berildi) va u bilan birga yana shuncha (misli) bordir›, deydi», dedilar. (Ato ibn Yazid aytdi:) Abu Said al-Xudriy Abu Hurayra bilan (birga oʻtirgan) edi; u Abu Hurayraning hadisidan hech narsani inkor qilmas edi. Toki Abu Hurayra: «Alloh tabaroka va taolo: ‹Bu — senga va u bilan birga shuncha (misli)›, dedi» deb (hadis) aytganida, Abu Said al-Xudriy: «‹Bu — senga va u bilan birga oʻn baravari (misli)›, (deyilgan), ey Abu Hurayra!» dedi. Abu Hurayra: «Men faqat U zotning: ‹Bu — senga va u bilan birga shuncha (misli)› (degan) soʻzinigina yodlaganman», dedi. Abu Said al-Xudriy: «Men Rasululloh ﷺdan U zotning: ‹Bu — senga va u bilan birga oʻn baravari (misli)› (degan) soʻzini yodlaganimga guvohlik beraman», dedi. Abu Hurayra aytdi: Bas, oʻsha kishi — jannat ahlidan jannatga eng oxiri kiruvchi (kishi)dir.(Ато ибн Язид ал-Лайсий Абу Ҳурайрадан (ривоят қилдики,)) Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, биз Қиёмат куни Роббимизни кўрамизми?» дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлар тўлин ой кечасидаги ойни (кўришда) бир-бирингизга ҳалақит бериб (қийналиб) қоласизми?» дедилар. Улар: «Йўқ, ё Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Бас, сизлар қуёшни — унинг остида (тўсиб турган) булут бўлмаганида — (кўришда) бир-бирингизга ҳалақит бериб қоласизми?» дедилар. Улар: «Йўқ, ё Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Бас, албатта сизлар Уни (Роббингизни) — худди шундай — кўрасизлар. Аллоҳ Қиёмат куни одамларни тўплайди-да: ‹Ким бирор нарсага ибодат қилган бўлса, унга эргашсин!› дейди. Бас, қуёшга ибодат қилган киши қуёшга эргашади; ойга ибодат қилган киши ойга эргашади; тоғутларга ибодат қилганлар тоғутларга эргашадилар. Ва мана шу уммат — ичида (Аллоҳга ибодат қилувчи) шафоатчилари — ёки: мунофиқлари (Иброҳим шубҳа қилди) — қолган ҳолда — қолади. Бас, уларга Аллоҳ келиб: ‹Мен — сизнинг Роббингизман›, дейди. Улар: ‹Бу — бизнинг жойимиз; токи Роббимиз бизга келгунча (шу ерда турамиз); қачон Роббимиз бизга келса, биз Уни таниймиз›, дейдилар. Бас, уларга Аллоҳ — улар танийдиган суратда (кўринишда) келиб: ‹Мен — сизнинг Роббингизман›, дейди. Улар: ‹Сен — бизнинг Роббимизсан›, дейдилар-да, Унга эргашадилар. Ва жаҳаннамнинг икки (қирғоғи) орасига Сирот (кўприги) қўйилади; бас, мен ва менинг умматим — уни биринчи бўлиб ўтувчилар бўламиз. Ўша куни расуллардан бошқа ҳеч ким сўзламайди; расулларнинг ўша кундаги дуоси — ‹Аллоҳумма саллим, саллим (Аллоҳим, (бандаларни) саломат сақла, саломат сақла)› (бўлади). Жаҳаннамда саъдон (тиканак) тиконига ўхшаш илмоқлар (каллоблар) бор. Сизлар саъдонни кўрганмисиз?» дедилар. Улар: «Ҳа, ё Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Бас, албатта у (илмоқлар) — саъдон тиконига ўхшаш; фақат унинг катталиги қанча эканини Аллоҳдан бошқа ҳеч ким билмайди. (Бу илмоқлар) одамларни ўз амалларига кўра илиб (тортиб) олади: улардан баъзиси ўз амали билан ҳалок бўлади (ёки: ўз амали билан боғланиб қолади); улардан баъзиси эса — (бўлак-бўлак қилиб) майдаланган — ёки: (амалига) жазоланган — ёки шунга ўхшаш — (бўлади). Сўнг (Аллоҳ) тажалли қилади (зоҳир бўлади); токи Аллоҳ бандалар орасида ҳукм қилишдан фориғ бўлгач ва Ўз раҳмати билан дўзах аҳлидан истаган кишисини чиқармоқчи бўлгач, фаришталарга — дўзахдан Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган кишиларни, яъни Аллоҳ раҳм қилишни истаган, ‹Ла илаҳа иллаллоҳ› деб гувоҳлик берувчиларни — чиқаришни буюради. Бас, улар уларни дўзахда сажда изидан (асаридан) танийдилар. Дўзах одам боласини — сажда изидан бошқа (барчасини) ейди; Аллоҳ дўзахга сажда изини ейишни ҳаром қилган. Бас, улар дўзахдан — куйиб (қорайган) ҳолда — чиқадилар; сўнг уларнинг устига ҳаёт суви қуйилади ва улар унинг остида — тошқин (оқими) келтирган нарсада уруғ (дон) униб чиққани каби — униб чиқадилар. Сўнг Аллоҳ бандалар орасида ҳукм қилишдан фориғ бўлади; (лекин) бир киши — юзини дўзахга қаратган ҳолда — қолади; у — дўзах аҳлидан жаннатга энг охири кирувчи (киши)дир. У: ‹Эй Роббим, юзимни дўзахдан бур (қайтар); чунки унинг ҳиди мени заҳарлади ва унинг ялини (иссиғи) мени куйдирди›, дейди. Бас, у Аллоҳга — Аллоҳ хоҳлаганча — дуо қилади; сўнг Аллоҳ: ‹Агар сенга у (сўраганинг) берилса, бошқасини сўрамассан-а?› дейди. У: ‹Йўқ, Сенинг иззатинг билан (қасам) — Сендан бошқасини сўрамайман›, дейди ва Роббига — Аллоҳ хоҳлаган — аҳд-паймонларни беради. Бас, Аллоҳ унинг юзини дўзахдан буради. Қачон у жаннатга юзланиб, уни кўрса, Аллоҳ хоҳлаганча жим туради; сўнг: ‹Эй Роббим, мени жаннат эшигига яқинлаштир›, дейди. Аллоҳ унга: ‹Сен — сенга берилгандан бошқа ҳеч қачон Мендан сўрамаслигингга аҳд-паймон берган эмасмидинг? Вой сенга, эй одам боласи, нақадар аҳдига вафосизсан!› дейди. У: ‹Эй Роббим!› деб, Аллоҳга — токи (Аллоҳ): ‹Агар сенга у берилса, бошқасини сўрамассан-а?› дейгунча — дуо қилаверади. У: ‹Йўқ, Сенинг иззатинг билан, Сендан бошқасини сўрамайман›, дейди ва — Аллоҳ хоҳлаган — аҳд-паймонларни беради. Бас, (Аллоҳ) уни жаннат эшигига яқинлаштиради. Қачон у жаннат эшигига (етиб) турса, жаннат унга очилади-да, у ундаги фароғат (хубра) ва сурур (шодлик)ни кўради; бас, Аллоҳ хоҳлаганча жим туради, сўнг: ‹Эй Роббим, мени жаннатга киритгин!› дейди. Аллоҳ: ‹Сен — сенга берилгандан бошқасини сўрамаслигингга аҳд-паймон берган эмасмидинг? — дейди, сўнг — Вой сенга, эй одам боласи, нақадар аҳдига вафосизсан!› дейди. У: ‹Эй Роббим, мени Сенинг яратганларингнинг энг бахцизи қилма!› дейди ва — токи Аллоҳ ундан кулгунча — дуо қилаверади. Қачон Аллоҳ ундан кулса, унга: ‹Жаннатга кир›, дейди. Қачон у унга кирса, Аллоҳ унга: ‹Орзу қил!› дейди. Бас, у Роббидан сўрайди ва орзу қилади — ҳатто Аллоҳ унга (орзуларини): ‹Ана унақа, мана бунақа›, деб эслатиб туради; токи орзулар унда тугагач, Аллоҳ: ‹Бу — сенга (берилди) ва у билан бирга яна шунча (мисли) бордир›, дейди», дедилар. (Ато ибн Язид айтди:) Абу Саид ал-Худрий Абу Ҳурайра билан (бирга ўтирган) эди; у Абу Ҳурайранинг ҳадисидан ҳеч нарсани инкор қилмас эди. Токи Абу Ҳурайра: «Аллоҳ табарока ва таоло: ‹Бу — сенга ва у билан бирга шунча (мисли)›, деди» деб (ҳадис) айтганида, Абу Саид ал-Худрий: «‹Бу — сенга ва у билан бирга ўн баравари (мисли)›, (дейилган), эй Абу Ҳурайра!» деди. Абу Ҳурайра: «Мен фақат У зотнинг: ‹Бу — сенга ва у билан бирга шунча (мисли)› (деган) сўзинигина ёдлаганман», деди. Абу Саид ал-Худрий: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан У зотнинг: ‹Бу — сенга ва у билан бирга ўн баравари (мисли)› (деган) сўзини ёдлаганимга гувоҳлик бераман», деди. Абу Ҳурайра айтди: Бас, ўша киши — жаннат аҳлидан жаннатга энг охири кирувчи (киши)дир.