نا مُحَمَّدُ بْنُ عَزِيزٍ الأَيْلِيُّ ، أَنَّ سَلامَةَ ، حَدَّثَهُمْ ، عَنْ عُقَيْلٍ ، أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ ، أَنَّ مَحْمُودَ بْنَ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيَّ أَخْبَرَهُ ، أَنَّ عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ وَهُوَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَمِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا مِنَ الأَنْصَارِ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، إِنِّي قَدْ أَنْكَرْتُ بَصَرِي ، وَإِنِّي أُصَلِّي بِقَوْمِي ، فَإِذَا كَانَتِ الأَمْطَارُ ، سَالَ الْوَادِي الَّذِي بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ ، فَلَمْ أَسْتَطِعْ أَنْ آتِيَ مَسْجِدَهُمْ فَأُصَلِّيَ بِهِمْ ، فَوَدِدْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ " أَنَّكَ تَأْتِي ، فَتُصَلِّي فِي بَيْتِي أَتَّخِذُهُ مُصَلًّى " ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " سَأَفْعَلُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ " . قَالَ عِتْبَانُ بْنُ مَالِكٍ : فَغَدَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ حِينَ ارْتَفَعَ النَّهَارُ ، فَاسْتَأْذَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَأَذِنْتُ لَهُ ، فَلَمْ يَجْلِسْ حَتَّى دَخَلَ الْبَيْتَ ، ثُمَّ قَالَ : " أَيْنَ تُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ مِنْ بَيْتِكَ ؟ " قَالَ : فَأَشَرْتُ لَهُ إِلَى نَاحِيَةِ الْبَيْتِ . فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَبَّرَ ، فَقُمْنَا فَصَفَفْنَا ، فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ، ثُمَّ سَلَّمَ ، فَأَجْلَسْنَاهُ عَلَى خَزِيرٍ صَنَعْنَاهُ لَهُ ، قَالَ : فَثَابَ رِجَالٌ مِنْ أَهْلِ الدَّارِ حَوْلَنَا حَتَّى اجْتَمَعَ فِي الْبَيْتِ رِجَالٌ ذَوُو عَدَدٍ ، فَقَالَ : " أَيْنَ مَالِكُ بْنُ الدُّخَيْشِنِ ؟ " فَقَالَ بَعْضُهُمْ : ذَلِكَ مُنَافِقٌ لا يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ . قَالَ : فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا تَقُلْ لَهُ ذَلِكَ ، أَلا تَرَاهُ قَدْ قَالَ : لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ ، يُرِيدُ بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ؟ " . قَالَ : اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ ، إِنَّا نَرَى وَجْهَهُ وَنَصِيحَتَهُ إِلَى الْمُنَافِقِينَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " فَإِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ عَلَى النَّارِ مَنْ قَالَ : لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ ، يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ " . قَالَ مُحَمَّدٌ يَعْنِي الزُّهْرِيَّ فَسَأَلْتُ الْحُصَيْنَ بْنَ مُحَمَّدٍ الأَنْصَارِيَّ وَهُوَ أَحَدُ بَنِي سَالِمٍ مِنْ سَرَاتِهِمْ ، عَنْ حَدِيثِ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ فَصَدَّقَهُ . وَفِي خَبَرِ مَعْمَرٍ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ : إِنِّي قَدْ أَنْكَرْتُ بَصَرِي . وَهَذِهِ اللَّفْظَةُ قَدْ تَقَعُ عَلَى مَنْ فِي بَصَرِهِ سَوْءٌ ، وَإِنْ كَانَ يُبْصِرُ بَصَرَ سَوْءٍ ، وَقَدْ يَجُوزُ أَنْ يَكُونَ قَدْ صَارَ أَعْمَى لا يُبْصِرُ ، لَسْتُ أَشُكُّ إِلا أَنَّهُ قَدْ صَارَ بَعْدَ ذَلِكَ أَعْمَى لَمْ يَكُنْ يُبْصِرُ ، فَأَمَّا وَقْتَ سُؤَالِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَإِنَّمَا سَأَلَ إِلَى أَنْ أَيْقَنْتُ فِي لَفْظِ هَذَا الْخَبَرِ . حَدَّثَنَا بِخَبَرِ مَعْمَرٍ : مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى ، نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ ، أنا مَعْمَرٌ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، حَدَّثَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ ، عَنْ عِتْبَانَ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَقُلْتُ : إِنِّي قَدْ أَنْكَرْتُ بَصَرِي ، وَإِنَّ السُّيُولَ تَحُولُ بَيْنِي وَبَيْنَ مَسْجِدِ قَوْمِي ، وَلَوَدِدْتُ أَنَّكَ جِئْتَ ، " وَصَلَّيْتَ فِي بَيْتِي مَكَانًا أَتَّخِذُهُ مَسْجِدًا " ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَفْعَلُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ " ، وَذَكَرَ الْحَدِيثَ بِتَمَامِهِ
Mahmud ibn ar-Robiʼ al-Ansoriy xabar berdiki, Itbon ibn Molik — u Rasululloh ﷺning ashoblaridan va ansorlardan Badrda qatnashganlardan edi — Rasululloh ﷺning oldilariga kelib: Yo Rasululloh, mening koʻzim xira tortdi. Men oʻz qavmimga imomlik qilaman; yomgʻir yoqqanida esa men bilan ular orasidagi soylik suvga toʻladi, men ularning masjidiga borib, ularga namoz oʻqib bera olmayman. Yo Rasululloh, «sizning kelib, uyimda namoz oʻqishingizni va men u joyni namozgoh qilib olishimni» juda istardim, dedi. Rasululloh ﷺ: «Alloh xohlasa, shunday qilaman», dedilar. Itbon ibn Molik aytdi: Ertasiga kun koʻtarilganda Rasululloh ﷺ va Abu Bakr erta keldilar. Rasululloh ﷺ izn soʻradilar, men izn berdim. U zot uyga kirmagunlaricha oʻtirmadilar, soʻng: «Uyingning qaysi joyida namoz oʻqishimni xohlaysan?» dedilar. Men u zotga uyning bir tomoniga ishora qildim. Rasululloh ﷺ turib takbir aytdilar, biz ham turib saf tortdik; u zot ikki rakat oʻqib, soʻng salom berdilar. Biz u zot uchun tayyorlagan xazir sababli u zotni oʻtqazdik. Atrofimizga mahalla ahlidan kishilar yigʻildi, hatto uyda anchagina kishilar toʻplandi. Shunda (u zot): «Molik ibn ad-Duxayshin qayerda?» dedilar. Ulardan biri: U munofiq, Allohni va Uning Rasulini sevmaydi, dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Unga bunday dema! Uni Allohning yuzini (roziligini) istab: Lo ilaha illalloh, deganini koʻrmayapsanmi?» dedilar. U: Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi; biz uning yuzini va xayrixohligini munofiqlar tomonda koʻramiz, dedi. Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh shu bilan Allohning yuzini istab: Lo ilaha illalloh, degan kishini doʻzaxga harom qildi», dedilar. Muhammad — yaʼni Zuhriy — aytdi: Men Mahmud ibn ar-Robiʼning hadisi haqida Bani Solimning ulugʻlaridan boʻlgan Husayn ibn Muhammad al-Ansoriydan soʻradim, u uni tasdiqladi. Maʼmarning Zuhriydan (qilgan) xabarida: Mening koʻzim xira tortdi, (deyilgan). Bu lafz koʻzida nuqsoni bor, ammo yomon koʻrsa ham koʻradigan kishiga ham tushadi; koʻrmaydigan koʻr boʻlib qolgan boʻlishi ham mumkin. Men shubha qilmaymanki, u shundan keyin koʻrmaydigan koʻr boʻlib qolgan; ammo Nabiy ﷺdan soʻragan vaqtiga kelsak, u faqat shu xabarning lafzida men yaqin qilganicha soʻragan. Maʼmarning xabarini bizga Muhammad ibn Yahyo aytdi, unga Abdurrazzoq (aytdi), unga Maʼmar Zuhriydan xabar berdi, menga Mahmud ibn ar-Robiʼ Itbon ibn Molikdan aytdi. (Itbon) dedi: Men Rasululloh ﷺning oldilariga kelib: Mening koʻzim xira tortdi va sel suvlari men bilan qavmimning masjidi orasini toʻsib qoʻyadi; «sizning kelib, uyimda men masjid qilib oladigan bir joyda namoz oʻqishingizni» juda istardim, dedim. Nabiy ﷺ: «Alloh xohlasa, qilaman», dedilar — va hadisni toʻlaligicha zikr qildi.Маҳмуд ибн ар-Робиъ ал-Ансорий хабар бердики, Итбон ибн Молик — у Расулуллоҳ ﷺнинг ашобларидан ва ансорлардан Бадрда қатнашганлардан эди — Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб: Ё Расулуллоҳ, менинг кўзим хира тортди. Мен ўз қавмимга имомлик қиламан; ёмғир ёққанида эса мен билан улар орасидаги сойлик сувга тўлади, мен уларнинг масжидига бориб, уларга намоз ўқиб бера олмайман. Ё Расулуллоҳ, «сизнинг келиб, уйимда намоз ўқишингизни ва мен у жойни намозгоҳ қилиб олишимни» жуда истардим, деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ хоҳласа, шундай қиламан», дедилар. Итбон ибн Молик айтди: Эртасига кун кўтарилганда Расулуллоҳ ﷺ ва Абу Бакр эрта келдилар. Расулуллоҳ ﷺ изн сўрадилар, мен изн бердим. У зот уйга кирмагунларича ўтирмадилар, сўнг: «Уйингнинг қайси жойида намоз ўқишимни хоҳлайсан?» дедилар. Мен у зотга уйнинг бир томонига ишора қилдим. Расулуллоҳ ﷺ туриб такбир айтдилар, биз ҳам туриб саф тортдик; у зот икки ракат ўқиб, сўнг салом бердилар. Биз у зот учун тайёрлаган хазир сабабли у зотни ўтқаздик. Атрофимизга маҳалла аҳлидан кишилар йиғилди, ҳатто уйда анчагина кишилар тўпланди. Шунда (у зот): «Молик ибн ад-Духайшин қаерда?» дедилар. Улардан бири: У мунофиқ, Аллоҳни ва Унинг Расулини севмайди, деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Унга бундай дема! Уни Аллоҳнинг юзини (розилигини) истаб: Ло илаҳа иллаллоҳ, деганини кўрмаяпсанми?» дедилар. У: Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади; биз унинг юзини ва хайрихоҳлигини мунофиқлар томонда кўрамиз, деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ шу билан Аллоҳнинг юзини истаб: Ло илаҳа иллаллоҳ, деган кишини дўзахга ҳаром қилди», дедилар. Муҳаммад — яъни Зуҳрий — айтди: Мен Маҳмуд ибн ар-Робиънинг ҳадиси ҳақида Бани Солимнинг улуғларидан бўлган Ҳусайн ибн Муҳаммад ал-Ансорийдан сўрадим, у уни тасдиқлади. Маъмарнинг Зуҳрийдан (қилган) хабарида: Менинг кўзим хира тортди, (дейилган). Бу лафз кўзида нуқсони бор, аммо ёмон кўрса ҳам кўрадиган кишига ҳам тушади; кўрмайдиган кўр бўлиб қолган бўлиши ҳам мумкин. Мен шубҳа қилмайманки, у шундан кейин кўрмайдиган кўр бўлиб қолган; аммо Набий ﷺдан сўраган вақтига келсак, у фақат шу хабарнинг лафзида мен яқин қилганича сўраган. Маъмарнинг хабарини бизга Муҳаммад ибн Яҳё айтди, унга Абдурраззоқ (айтди), унга Маъмар Зуҳрийдан хабар берди, менга Маҳмуд ибн ар-Робиъ Итбон ибн Моликдан айтди. (Итбон) деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб: Менинг кўзим хира тортди ва сел сувлари мен билан қавмимнинг масжиди орасини тўсиб қўяди; «сизнинг келиб, уйимда мен масжид қилиб оладиган бир жойда намоз ўқишингизни» жуда истардим, дедим. Набий ﷺ: «Аллоҳ хоҳласа, қиламан», дедилар — ва ҳадисни тўлалигича зикр қилди.