أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ كَانَ الْمُسْلِمُونَ حِينَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ يَجْتَمِعُونَ فَيَتَحَيَّنُونَ الصَّلاَةَ وَلَيْسَ يُنَادِي بِهَا أَحَدٌ فَتَكَلَّمُوا يَوْمًا فِي ذَلِكَ فَقَالَ بَعْضُهُمُ اتَّخِذُوا نَاقُوسًا مِثْلَ نَاقُوسِ النَّصَارَى ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ بَلْ قَرْنًا مِثْلَ قَرْنِ الْيَهُودِ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ رضى الله عنه أَوَلاَ تَبْعَثُونَ رَجُلاً يُنَادِي بِالصَّلاَةِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا بِلاَلُ قُمْ فَنَادِ بِالصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Musulmonlar Madinaga kelgan paytlarida yigʻilishib, namoz vaqtini chamalab kutishar, biroq unga hech kim chaqirmas edi. Bir kuni ular bu haqda gaplashib qolishdi. Baʼzilari: ‹Nasorolarning qoʻngʻirogʻiga oʻxshash qoʻngʻiroq ishlating›, dedi. Baʼzilari esa: ‹Yoʻq, yahudiylarning shohiga oʻxshash shoh (karnay) ishlating›, dedi. Shunda Umar (roziyallohu anhu): ‹Bir kishini yuborsangiz, u namozga chaqirsa boʻlmaydimi?› dedi. Rasululloh ﷺ: ‹Ey Bilol, tur va namozga chaqir›, dedilar.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мусулмонлар Мадинага келган пайтларида йиғилишиб, намоз вақтини чамалаб кутишар, бироқ унга ҳеч ким чақирмас эди. Бир куни улар бу ҳақда гаплашиб қолишди. Баъзилари: ‹Насороларнинг қўнғироғига ўхшаш қўнғироқ ишлатинг›, деди. Баъзилари эса: ‹Йўқ, яҳудийларнинг шоҳига ўхшаш шоҳ (карнай) ишлатинг›, деди. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу): ‹Бир кишини юборсангиз, у намозга чақирса бўлмайдими?› деди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Эй Билол, тур ва намозга чақир›, дедилар.»

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ بِلاَلاً أَنْ يَشْفَعَ الأَذَانَ وَأَنْ يُوتِرَ الإِقَامَةَ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Bilolga azonni juft (ikki martadan) aytishni va iqomatni toq (bir martadan) aytishni buyurdilar.»Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Билолга азонни жуфт (икки мартадан) айтишни ва иқоматни тоқ (бир мартадан) айтишни буюрдилар.»

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِي الْمُثَنَّى، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ الأَذَانُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَثْنَى مَثْنَى وَالإِقَامَةُ مَرَّةً مَرَّةً إِلاَّ أَنَّكَ تَقُولُ قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ zamonlarida azon ikki martadan, iqomat esa bir martadan aytilar edi, faqat ‹Qad qomatis-salah, qad qomatis-salah› (namoz boshlandi, namoz boshlandi) soʻzidan boshqasi (bir martadan).»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ замонларида азон икки мартадан, иқомат эса бир мартадан айтилар эди, фақат ‹Қад қоматис-салаҳ, қад қоматис-салаҳ› (намоз бошланди, намоз бошланди) сўзидан бошқаси (бир мартадан).»

أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ، قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ - قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَبْدُ الْعَزِيزِ، وَجَدِّي عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَقْعَدَهُ فَأَلْقَى عَلَيْهِ الأَذَانَ حَرْفًا حَرْفًا قَالَ إِبْرَاهِيمُ هُوَ مِثْلُ أَذَانِنَا هَذَا ‏.‏ قُلْتُ لَهُ أَعِدْ عَلَىَّ ‏.‏ قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مَرَّتَيْنِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ قَالَ - بِصَوْتٍ دُونَ ذَلِكَ الصَّوْتِ يُسْمِعُ مَنْ حَوْلَهُ - أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مَرَّتَيْنِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ مَرَّتَيْنِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ مَرَّتَيْنِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ مَرَّتَيْنِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏.‏

Abu Mahzura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ uni oʻtqazib qoʻyib, azonni unga harfma-harf oʻrgatdilar. (Rivoyat qiluvchilardan) Ibrohim aytdi: «U mana shu bizning azonimizga oʻxshaydi.» Men unga: «Menga qaytadan aytib ber», dedim. U dedi: «Allohu akbar, Allohu akbar. Ashhadu an la ilaha illalloh — ikki marta. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh — ikki marta.» Soʻng u ovozini pastroq qilib, atrofidagilarga eshittirib dedi: «Ashhadu an la ilaha illalloh — ikki marta. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh — ikki marta. Hayya alas-solah — ikki marta. Hayya alal-falah — ikki marta. Allohu akbar, Allohu akbar. La ilaha illalloh.»Абу Маҳзура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ уни ўтқазиб қўйиб, азонни унга ҳарфма-ҳарф ўргатдилар. (Ривоят қилувчилардан) Иброҳим айтди: «У мана шу бизнинг азонимизга ўхшайди.» Мен унга: «Менга қайтадан айтиб бер», дедим. У деди: «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ — икки марта. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ — икки марта.» Сўнг у овозини пастроқ қилиб, атрофидагиларга эшиттириб деди: «Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ — икки марта. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ — икки марта. Ҳайя алас-солаҳ — икки марта. Ҳайя алал-фалаҳ — икки марта. Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ла илаҳа иллаллоҳ.»

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ يَحْيَى، عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا مَكْحُولٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَيْرِيزٍ، عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الأَذَانُ تِسْعُ عَشْرَةَ كَلِمَةً وَالإِقَامَةُ سَبْعُ عَشْرَةَ كَلِمَةً ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ عَدَّهَا أَبُو مَحْذُورَةَ تِسْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةً وَسَبْعَ عَشْرَةَ ‏.‏

Abu Mahzura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Azon oʻn toʻqqiz soʻzdan, iqomat esa oʻn yetti soʻzdan iborat», dedilar. Soʻng Abu Mahzura ularni oʻn toʻqqiz va oʻn yetti deb sanab chiqdi.Абу Маҳзура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Азон ўн тўққиз сўздан, иқомат эса ўн етти сўздан иборат», дедилар. Сўнг Абу Маҳзура уларни ўн тўққиз ва ўн етти деб санаб чиқди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ عَامِرٍ الأَحْوَلِ، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَيْرِيزٍ، عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ، قَالَ عَلَّمَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الأَذَانَ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ ثُمَّ يَعُودُ فَيَقُولُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Mahzura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ menga azonni oʻrgatib, dedilar: ‹Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar. Ashhadu an la ilaha illalloh, ashhadu an la ilaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh, ashhadu anna Muhammadan rasululloh. Soʻng qaytib: Ashhadu an la ilaha illalloh, ashhadu an la ilaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh, ashhadu anna Muhammadan rasululloh. Hayya alas-solah, hayya alas-solah. Hayya alal-falah, hayya alal-falah. Allohu akbar, Allohu akbar. La ilaha illalloh.›»Абу Маҳзура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ менга азонни ўргатиб, дедилар: ‹Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ. Сўнг қайтиб: Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ. Ҳайя алас-солаҳ, ҳайя алас-солаҳ. Ҳайя алал-фалаҳ, ҳайя алал-фалаҳ. Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ла илаҳа иллаллоҳ.›»

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، وَيُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مُحَيْرِيزٍ، أَخْبَرَهُ - وَكَانَ، يَتِيمًا فِي حَجْرِ أَبِي مَحْذُورَةَ حَتَّى جَهَّزَهُ إِلَى الشَّامِ - قَالَ قُلْتُ لأَبِي مَحْذُورَةَ إِنِّي خَارِجٌ إِلَى الشَّامِ وَأَخْشَى أَنْ أُسْأَلَ عَنْ تَأْذِينِكَ فَأَخْبَرَنِي أَنَّ أَبَا مَحْذُورَةَ قَالَ لَهُ خَرَجْتُ فِي نَفَرٍ فَكُنَّا بِبَعْضِ طَرِيقِ حُنَيْنٍ مَقْفَلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ حُنَيْنٍ فَلَقِيَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَعْضِ الطَّرِيقِ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالصَّلاَةِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَمِعْنَا صَوْتَ الْمُؤَذِّنِ وَنَحْنُ عَنْهُ مُتَنَكِّبُونَ فَظَلِلْنَا نَحْكِيهِ وَنَهْزَأُ بِهِ فَسَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصَّوْتَ فَأَرْسَلَ إِلَيْنَا حَتَّى وَقَفْنَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَيُّكُمُ الَّذِي سَمِعْتُ صَوْتَهُ قَدِ ارْتَفَعَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَشَارَ الْقَوْمُ إِلَىَّ وَصَدَقُوا فَأَرْسَلَهُمْ كُلَّهُمْ وَحَبَسَنِي فَقَالَ ‏"‏ قُمْ فَأَذِّنْ بِالصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏ فَقُمْتُ فَأَلْقَى عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم التَّأْذِينَ هُوَ بِنَفْسِهِ قَالَ ‏"‏ قُلِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ارْجِعْ فَامْدُدْ صَوْتَكَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ قُلْ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ دَعَانِي حِينَ قَضَيْتُ التَّأْذِينَ فَأَعْطَانِي صُرَّةً فِيهَا شَىْءٌ مِنْ فِضَّةٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْنِي بِالتَّأْذِينِ بِمَكَّةَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ قَدْ أَمَرْتُكَ بِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَدِمْتُ عَلَى عَتَّابِ بْنِ أَسِيدٍ عَامِلِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَكَّةَ فَأَذَّنْتُ مَعَهُ بِالصَّلاَةِ عَنْ أَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Mahzura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Bir necha kishi bilan chiqdim, Rasululloh ﷺ Hunayndan qaytayotgan paytlarida biz Hunayn yoʻlining bir qismida edik. Rasululloh ﷺ yoʻlning bir joyida bizga duch keldilar. Rasululloh ﷺning muazzinlari u zotning huzurlarida namozga azon aytdi. Biz undan yuz oʻgirgan holda muazzinning ovozini eshitib, uni masxara qilib qaytarib turdik. Rasululloh ﷺ ovozni eshitib, bizga (kishi) yubordilar, toki u zotning huzurlarida toʻxtadik. Rasululloh ﷺ: ‹Qaysingizning ovozini eshitdim — u koʻtarildi?› dedilar. Odamlar menga ishora qilishdi va rost aytishdi. U zot hammalarini yuborib, meni ushlab qoldilar-da: ‹Tur va namozga azon ayt›, dedilar. Men turdim, Rasululloh ﷺ azonni menga oʻzlari oʻrgatdilar. U zot: ‹Ayt: Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar. Ashhadu an la ilaha illalloh, ashhadu an la ilaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh, ashhadu anna Muhammadan rasululloh›, dedilar. Soʻng: ‹Qaytar va ovozingni choʻz›, dedilar. Soʻng: ‹Ayt: Ashhadu an la ilaha illalloh, ashhadu an la ilaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh, ashhadu anna Muhammadan rasululloh. Hayya alas-solah, hayya alas-solah. Hayya alal-falah, hayya alal-falah. Allohu akbar, Allohu akbar. La ilaha illalloh›, dedilar. Men azonni tugatganimdan soʻng, u zot meni chaqirib, ichida bir oz kumush boʻlgan hamyonni berdilar. Men: ‹Ey Allohning Rasuli, menga Makkada azon aytishni buyuring›, dedim. U zot: ‹Seni bunga buyurdim›, dedilar. Shundan soʻng men Rasululloh ﷺning Makkadagi omillari Attob ibn Asid huzuriga bordim va Rasululloh ﷺning buyruqlari bilan u bilan birga namozga azon aytdim.»Абу Маҳзура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Бир неча киши билан чиқдим, Расулуллоҳ ﷺ Ҳунайндан қайтаётган пайтларида биз Ҳунайн йўлининг бир қисмида эдик. Расулуллоҳ ﷺ йўлнинг бир жойида бизга дуч келдилар. Расулуллоҳ ﷺнинг муаззинлари у зотнинг ҳузурларида намозга азон айтди. Биз ундан юз ўгирган ҳолда муаззиннинг овозини эшитиб, уни масхара қилиб қайтариб турдик. Расулуллоҳ ﷺ овозни эшитиб, бизга (киши) юбордилар, токи у зотнинг ҳузурларида тўхтадик. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Қайсингизнинг овозини эшитдим — у кўтарилди?› дедилар. Одамлар менга ишора қилишди ва рост айтишди. У зот ҳаммаларини юбориб, мени ушлаб қолдилар-да: ‹Тур ва намозга азон айт›, дедилар. Мен турдим, Расулуллоҳ ﷺ азонни менга ўзлари ўргатдилар. У зот: ‹Айт: Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ›, дедилар. Сўнг: ‹Қайтар ва овозингни чўз›, дедилар. Сўнг: ‹Айт: Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ. Ҳайя алас-солаҳ, ҳайя алас-солаҳ. Ҳайя алал-фалаҳ, ҳайя алал-фалаҳ. Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ла илаҳа иллаллоҳ›, дедилар. Мен азонни тугатганимдан сўнг, у зот мени чақириб, ичида бир оз кумуш бўлган ҳамённи бердилар. Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, менга Маккада азон айтишни буюринг›, дедим. У зот: ‹Сени бунга буюрдим›, дедилар. Шундан сўнг мен Расулуллоҳ ﷺнинг Маккадаги омиллари Аттоб ибн Асид ҳузурига бордим ва Расулуллоҳ ﷺнинг буйруқлари билан у билан бирга намозга азон айтдим.»

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ السَّائِبِ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي وَأُمُّ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ، عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ، قَالَ لَمَّا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ حُنَيْنٍ خَرَجْتُ عَاشِرَ عَشْرَةٍ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ نَطْلُبُهُمْ فَسَمِعْنَاهُمْ يُؤَذِّنُونَ بِالصَّلاَةِ فَقُمْنَا نُؤَذِّنُ نَسْتَهْزِئُ بِهِمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَدْ سَمِعْتُ فِي هَؤُلاَءِ تَأْذِينَ إِنْسَانٍ حَسَنِ الصَّوْتِ ‏"‏ ‏.‏ فَأَرْسَلَ إِلَيْنَا فَأَذَّنَّا رَجُلٌ رَجُلٌ وَكُنْتُ آخِرَهُمْ فَقَالَ حِينَ أَذَّنْتُ ‏"‏ تَعَالَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَجْلَسَنِي بَيْنَ يَدَيْهِ فَمَسَحَ عَلَى نَاصِيَتِي وَبَرَّكَ عَلَىَّ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ فَأَذِّنْ عِنْدَ الْبَيْتِ الْحَرَامِ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ كَيْفَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَعَلَّمَنِي كَمَا تُؤَذِّنُونَ الآنَ بِهَا ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ الصَّلاَةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ الصَّلاَةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ ‏"‏ ‏.‏ فِي الأُولَى مِنَ الصُّبْحِ قَالَ وَعَلَّمَنِي الإِقَامَةَ مَرَّتَيْنِ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عُثْمَانُ هَذَا الْخَبَرَ كُلَّهُ عَنْ أَبِيهِ وَعَنْ أُمِّ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ أَنَّهُمَا سَمِعَا ذَلِكَ مِنْ أَبِي مَحْذُورَةَ ‏.‏

Abu Mahzura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Hunayndan chiqqanlarida men Makka ahlidan oʻnta kishining oʻninchisi boʻlib, ularni izlab chiqdik. Ularning namozga azon aytayotganini eshitdik-da, ularni masxara qilib, azon aytishga turdik. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Men bularning orasida ovozi chiroyli bir insonning azonini eshitdim›, dedilar. U zot bizga (kishi) yubordilar. Biz bittalab azon aytdik, men ularning oxirgisi edim. Men azon aytganimda u zot: ‹Kel›, dedilar-da, meni oldilariga oʻtqazib, peshonamni siladilar va menga uch marta baraka tiladilar. Soʻng: ‹Bor, Baytul-Harom oldida azon ayt›, dedilar. Men: ‹Qanday, ey Allohning Rasuli?› dedim. Shunda u zot menga hozir siz azon aytayotganingizdek oʻrgatdilar: ‹Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar. Ashhadu an la ilaha illalloh, ashhadu an la ilaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh, ashhadu anna Muhammadan rasululloh. Ashhadu an la ilaha illalloh, ashhadu an la ilaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh, ashhadu anna Muhammadan rasululloh. Hayya alas-solah, hayya alas-solah. Hayya alal-falah, hayya alal-falah. As-solatu xayrun minan-navm, as-solatu xayrun minan-navm — bomdodning birinchisida.› U zot menga iqomatni ham ikki martadan oʻrgatdilar: ‹Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar. Ashhadu an la ilaha illalloh, ashhadu an la ilaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh, ashhadu anna Muhammadan rasululloh. Hayya alas-solah, hayya alas-solah. Hayya alal-falah, hayya alal-falah. Qad qomatis-solah, qad qomatis-solah. Allohu akbar, Allohu akbar. La ilaha illalloh.›»Абу Маҳзура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Ҳунайндан чиққанларида мен Макка аҳлидан ўнта кишининг ўнинчиси бўлиб, уларни излаб чиқдик. Уларнинг намозга азон айтаётганини эшитдик-да, уларни масхара қилиб, азон айтишга турдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен буларнинг орасида овози чиройли бир инсоннинг азонини эшитдим›, дедилар. У зот бизга (киши) юбордилар. Биз битталаб азон айтдик, мен уларнинг охиргиси эдим. Мен азон айтганимда у зот: ‹Кел›, дедилар-да, мени олдиларига ўтқазиб, пешонамни силадилар ва менга уч марта барака тиладилар. Сўнг: ‹Бор, Байтул-Ҳаром олдида азон айт›, дедилар. Мен: ‹Қандай, эй Аллоҳнинг Расули?› дедим. Шунда у зот менга ҳозир сиз азон айтаётганингиздек ўргатдилар: ‹Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ. Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ. Ҳайя алас-солаҳ, ҳайя алас-солаҳ. Ҳайя алал-фалаҳ, ҳайя алал-фалаҳ. Ас-солату хайрун минан-навм, ас-солату хайрун минан-навм — бомдоднинг биринчисида.› У зот менга иқоматни ҳам икки мартадан ўргатдилар: ‹Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ. Ҳайя алас-солаҳ, ҳайя алас-солаҳ. Ҳайя алал-фалаҳ, ҳайя алал-фалаҳ. Қад қоматис-солаҳ, қад қоматис-солаҳ. Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ла илаҳа иллаллоҳ.›»

أَخْبَرَنَا حَاجِبُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ وَكِيعٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَابْنُ عَمٍّ لِي وَقَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَنَا وَصَاحِبٌ لِي فَقَالَ ‏"‏ إِذَا سَافَرْتُمَا فَأَذِّنَا وَأَقِيمَا وَلْيَؤُمَّكُمَا أَكْبَرُكُمَا ‏"‏ ‏.‏

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men amakivachcham bilan Nabiy ﷺ huzurlariga keldim» — u boshqa safar: «Men bir hamrohim bilan», dedi. Shunda u zot: «Ikkovingiz safarga chiqsangiz, azon aytinglar va iqomat aytinglar, kattangiz ikkovingizga imom boʻlsin», dedilar.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен амакиваччам билан Набий ﷺ ҳузурларига келдим» — у бошқа сафар: «Мен бир ҳамроҳим билан», деди. Шунда у зот: «Икковингиз сафарга чиқсангиз, азон айтинглар ва иқомат айтинглар, каттангиз икковингизга имом бўлсин», дедилар.

أَخْبَرَنِي زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ، قَالَ أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ شَبَبَةٌ مُتَقَارِبُونَ فَأَقَمْنَا عِنْدَهُ عِشْرِينَ لَيْلَةً وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَحِيمًا رَفِيقًا فَظَنَّ أَنَّا قَدِ اشْتَقْنَا إِلَى أَهْلِنَا فَسَأَلَنَا عَمَّنْ تَرَكْنَاهُ مِنْ أَهْلِنَا فَأَخْبَرْنَاهُ فَقَالَ ‏"‏ ارْجِعُوا إِلَى أَهْليِكُمْ فَأَقِيمُوا عِنْدَهُمْ وَعَلِّمُوهُمْ وَمُرُوهُمْ إِذَا حَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَلْيُؤَذِّنْ لَكُمْ أَحَدُكُمْ وَلْيَؤُمَّكُمْ أَكْبَرُكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ huzurlariga keldik, yoshlari bir-biriga yaqin yigitlar edik. U zotning oldilarida yigirma kecha turdik. Rasululloh ﷺ rahmdil va mehribon zot edilar. U zot bizni oilalarimizni sogʻinib qoldik deb oʻyladilar-da, ortda qoldirgan oilalarimiz haqida soʻradilar. Biz u zotga xabar berdik. Shunda u zot: ‹Oilalaringiz oldiga qaytinglar, ular bilan turinglar, ularga oʻrgatinglar va buyuringlar. Namoz vaqti kirsa, biringiz sizlarga azon aytsin, kattangiz sizlarga imom boʻlsin›, dedilar.»Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдик, ёшлари бир-бирига яқин йигитлар эдик. У зотнинг олдиларида йигирма кеча турдик. Расулуллоҳ ﷺ раҳмдил ва меҳрибон зот эдилар. У зот бизни оилаларимизни соғиниб қолдик деб ўйладилар-да, ортда қолдирган оилаларимиз ҳақида сўрадилар. Биз у зотга хабар бердик. Шунда у зот: ‹Оилаларингиз олдига қайтинглар, улар билан туринглар, уларга ўргатинглар ва буюринглар. Намоз вақти кирса, бирингиз сизларга азон айтсин, каттангиз сизларга имом бўлсин›, дедилар.»

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سَلِمَةَ، فَقَالَ لِي أَبُو قِلاَبَةَ هُوَ حَىٌّ أَفَلاَ تَلْقَاهُ ‏.‏ قَالَ أَيُّوبُ فَلَقِيتُهُ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ لَمَّا كَانَ وَقْعَةُ الْفَتْحِ بَادَرَ كُلُّ قَوْمٍ بِإِسْلاَمِهِمْ فَذَهَبَ أَبِي بِإِسْلاَمِ أَهْلِ حِوَائِنَا فَلَمَّا قَدِمَ اسْتَقْبَلْنَاهُ فَقَالَ جِئْتُكُمْ وَاللَّهِ مِنْ عِنْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَقًّا فَقَالَ ‏"‏ صَلُّوا صَلاَةَ كَذَا فِي حِينِ كَذَا وَصَلاَةَ كَذَا فِي حِينِ كَذَا فَإِذَا حَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَلْيُؤَذِّنْ لَكُمْ أَحَدُكُمْ وَلْيَؤُمَّكُمْ أَكْثَرُكُمْ قُرْآنًا ‏"‏ ‏.‏

Amr ibn Salama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Fath (Makka fathi) voqeasi boʻlganda, har bir qavm oʻz islomini (eʼlon qilishga) shoshildi. Otam bizning mahallamiz ahlining islomini (eʼlon qilib kelish uchun) bordi. U kelganida uni qarshi oldik. U: ‹Alloh nomiga qasamki, men sizlarga chindan ham Rasululloh ﷺ huzuridan keldim›, dedi va aytdi: ‹U zot: Falon namozni falon vaqtda oʻqinglar, falon namozni falon vaqtda oʻqinglar. Namoz vaqti kirsa, biringiz sizlarga azon aytsin, Qurʼonni koʻproq biladiganingiz sizlarga imom boʻlsin, dedilar.›»Амр ибн Салама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Фатҳ (Макка фатҳи) воқеаси бўлганда, ҳар бир қавм ўз исломини (эълон қилишга) шошилди. Отам бизнинг маҳалламиз аҳлининг исломини (эълон қилиб келиш учун) борди. У келганида уни қарши олдик. У: ‹Аллоҳ номига қасамки, мен сизларга чиндан ҳам Расулуллоҳ ﷺ ҳузуридан келдим›, деди ва айтди: ‹У зот: Фалон намозни фалон вақтда ўқинглар, фалон намозни фалон вақтда ўқинглар. Намоз вақти кирса, бирингиз сизларга азон айтсин, Қуръонни кўпроқ биладиганингиз сизларга имом бўлсин, дедилар.›»

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ بِلاَلاً يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يُنَادِيَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Bilol kechasi azon aytadi, shuning uchun Ibn Ummu Maktum azon aytmaguncha yeb-ichinglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Билол кечаси азон айтади, шунинг учун Ибн Умму Мактум азон айтмагунча еб-ичинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ بِلاَلاً يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى تَسْمَعُوا تَأْذِينَ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Bilol kechasi azon aytadi, shuning uchun Ibn Ummu Maktumning azon aytishini eshitmaguningizcha yeb-ichinglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Билол кечаси азон айтади, шунинг учун Ибн Умму Мактумнинг азон айтишини эшитмагунингизча еб-ичинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَفْصٌ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أَذَّنَ بِلاَلٌ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يُؤَذِّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ وَلَمْ يَكُنْ بَيْنَهُمَا إِلاَّ أَنْ يَنْزِلَ هَذَا وَيَصْعَدَ هَذَا ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ: ‹Bilol azon aytsa, Ibn Ummu Maktum azon aytmaguncha yeb-ichinglar›, dedilar.» U dedi: «Ular ikkovining orasida faqat bittasining tushishi va boshqasining chiqishichalik (vaqt) boʻlar edi, xolos.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Билол азон айтса, Ибн Умму Мактум азон айтмагунча еб-ичинглар›, дедилар.» У деди: «Улар икковининг орасида фақат биттасининг тушиши ва бошқасининг чиқишичалик (вақт) бўлар эди, холос.»

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ هُشَيْمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَمَّتِهِ، أُنَيْسَةَ قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أَذَّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَإِذَا أَذَّنَ بِلاَلٌ فَلاَ تَأْكُلُوا وَلاَ تَشْرَبُوا ‏"‏ ‏.‏

Unaysa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ibn Ummi Maktum azon aytsa, yeyaveringlar va icha beringlar. Bilol azon aytsa, endi na yenglar va na ichinglar», dedilar.Унайса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ибн Умми Мактум азон айтса, еяверинглар ва ича беринглар. Билол азон айтса, энди на енглар ва на ичинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ بِلاَلاً يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ لِيُوقِظَ نَائِمَكُمْ وَلِيَرْجِعَ قَائِمَكُمْ وَلَيْسَ أَنْ يَقُولَ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ يَعْنِي فِي الصُّبْحِ ‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bilol kechasi azon aytadi. Bu uxlaganingizni uygʻotish va namoz oʻqiyotganingizni qaytishga daʼvat qilish uchundir. U bunday deyilishi uchun aytmaydi», dedilar. Yaʼni bomdod haqida (aytdilar).Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Билол кечаси азон айтади. Бу ухлаганингизни уйғотиш ва намоз ўқиётганингизни қайтишга даъват қилиш учундир. У бундай дейилиши учун айтмайди», дедилар. Яъни бомдод ҳақида (айтдилар).

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ سَائِلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ وَقْتِ الصُّبْحِ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِلاَلاً فَأَذَّنَ حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ فَلَمَّا كَانَ مِنَ الْغَدِ أَخَّرَ الْفَجْرَ حَتَّى أَسْفَرَ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ فَصَلَّى ثُمَّ قَالَ ‏"‏ هَذَا وَقْتُ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir soʻrovchi Rasululloh ﷺdan bomdod vaqti haqida soʻradi. Shunda Rasululloh ﷺ Bilolga buyurdilar, u tong yorishgan payt azon aytdi. Ertasi kuni esa bomdodni kunduz yorishguncha kechiktirdi, soʻng u zot unga buyurdilar, u iqoma aytdi va namoz oʻqidilar. Keyin u zot: «Namoz vaqti mana shudir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир сўровчи Расулуллоҳ ﷺдан бомдод вақти ҳақида сўради. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Билолга буюрдилар, у тонг ёришган пайт азон айтди. Эртаси куни эса бомдодни кундуз ёришгунча кечиктирди, сўнг у зот унга буюрдилар, у иқома айтди ва намоз ўқидилар. Кейин у зот: «Намоз вақти мана шудир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ بِلاَلٌ فَأَذَّنَ فَجَعَلَ يَقُولُ فِي أَذَانِهِ هَكَذَا يَنْحَرِفُ يَمِينًا وَشِمَالاً ‏.‏

Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzurlariga keldim. Bilol chiqib azon aytdi va azonida boshini bunday oʻngga hamda chapga burardi.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузурларига келдим. Билол чиқиб азон айтди ва азонида бошини бундай ўнгга ҳамда чапга бурарди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ الأَنْصَارِيُّ الْمَازِنِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ قَالَ لَهُ إِنِّي أَرَاكَ تُحِبُّ الْغَنَمَ وَالْبَادِيَةَ فَإِذَا كُنْتَ فِي غَنَمِكَ أَوْ بَادِيَتِكَ فَأَذَّنْتَ بِالصَّلاَةِ فَارْفَعْ صَوْتَكَ فَإِنَّهُ لاَ يَسْمَعُ مَدَى صَوْتِ الْمُؤَذِّنِ جِنٌّ وَلاَ إِنْسٌ وَلاَ شَىْءٌ إِلاَّ شَهِدَ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U bir kishiga aytdi: «Men seni qoʻyni va sahroni yaxshi koʻrar ekansan, deb bilaman. Bas, qoʻyingda yoki sahroingda boʻlib, namozga azon aytsang, ovozingni baland qil. Chunki muazzinning ovozi yetgan masofada uni eshitgan jin ham, inson ham, biror narsa ham qiyomat kuni albatta uning foydasiga guvohlik beradi». Abu Said: «Buni men Rasululloh ﷺdan eshitganman», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У бир кишига айтди: «Мен сени қўйни ва саҳрони яхши кўрар экансан, деб биламан. Бас, қўйингда ёки саҳроингда бўлиб, намозга азон айтсанг, овозингни баланд қил. Чунки муаззиннинг овози етган масофада уни эшитган жин ҳам, инсон ҳам, бирор нарса ҳам қиёмат куни албатта унинг фойдасига гувоҳлик беради». Абу Саид: «Буни мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитганман», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - يَعْنِي ابْنَ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي يَحْيَى، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، سَمِعَهُ مِنْ، فَمِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الْمُؤَذِّنُ يُغْفَرُ لَهُ بِمَدِّ صَوْتِهِ وَيَشْهَدُ لَهُ كُلُّ رَطْبٍ وَيَابِسٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U buni Rasululloh ﷺning ogʻizlaridan eshitdiki, u zot: «Muazzinga ovozi yetgan masofagacha magʻfirat qilinadi va har bir hoʻl hamda quruq narsa uning foydasiga guvohlik beradi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У буни Расулуллоҳ ﷺнинг оғизларидан эшитдики, у зот: «Муаззинга овози етган масофагача мағфират қилинади ва ҳар бир ҳўл ҳамда қуруқ нарса унинг фойдасига гувоҳлик беради», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ الْكُوفِيِّ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ وَمَلاَئِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الصَّفِّ الْمُقَدَّمِ وَالْمُؤَذِّنُ يُغْفَرُ لَهُ بِمَدِّ صَوْتِهِ وَيُصَدِّقُهُ مَنْ سَمِعَهُ مِنْ رَطْبٍ وَيَابِسٍ وَلَهُ مِثْلُ أَجْرِ مَنْ صَلَّى مَعَهُ ‏"‏ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Albatta, Alloh va Uning farishtalari oldingi safga rahmat yogʻdiradilar. Muazzinga ovozi yetgan masofagacha magʻfirat qilinadi. Uni eshitgan har bir hoʻl va quruq narsa uni tasdiqlaydi. Unga oʻzi bilan namoz oʻqiganlarning ajriga oʻxshash ajr bordir», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари олдинги сафга раҳмат ёғдирадилар. Муаззинга овози етган масофагача мағфират қилинади. Уни эшитган ҳар бир ҳўл ва қуруқ нарса уни тасдиқлайди. Унга ўзи билан намоз ўқиганларнинг ажрига ўхшаш ажр бордир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِي سَلْمَانَ، عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ، قَالَ كُنْتُ أُؤَذِّنُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكُنْتُ أَقُولُ فِي أَذَانِ الْفَجْرِ الأَوَّلِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ الصَّلاَةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ الصَّلاَةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏.‏

Abu Mahzura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺga azon aytardim va bomdodning birinchi azonida: «Hayya alal falah, as-salatu xayrun minan navm, as-salatu xayrun minan navm, Allohu akbar, Allohu akbar, la ilaha illalloh», deb aytardim.Абу Маҳзура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺга азон айтардим ва бомдоднинг биринчи азонида: «Ҳайя алал фалаҳ, ас-салату хайрун минан навм, ас-салату хайрун минан навм, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, ла илаҳа иллаллоҳ», деб айтардим.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَلَيْسَ بِأَبِي جَعْفَرٍ الْفَرَّاءِ ‏.‏

Abu Mahzura (roziyallohu anhu)dan xuddi shu maʼnoda rivoyat qilinadi. Abu Abdurahmon (an-Nasoiy): «U Abu Jaʼfar al-Farro emas», dedi.Абу Маҳзура (розияллоҳу анҳу)дан худди шу маънода ривоят қилинади. Абу Абдураҳмон (ан-Насоий): «У Абу Жаъфар ал-Фарро эмас», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْدَانَ بْنِ عِيسَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ بِلاَلٍ، قَالَ آخِرُ الأَذَانِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏.‏

Bilol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Azonning oxiri «Allohu akbar, Allohu akbar, la ilaha illalloh»dir.Билол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Азоннинг охири «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, ла илаҳа иллаллоҳ»дир.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، قَالَ كَانَ آخِرُ أَذَانِ بِلاَلٍ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏.‏

Aswad (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Bilolning azonining oxiri «Allohu akbar, Allohu akbar, la ilaha illalloh» boʻlar edi.Асwад (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Билолнинг азонининг охири «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, ла илаҳа иллаллоҳ» бўлар эди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، مِثْلَ ذَلِكَ ‏.‏

Aswad (rahimahulloh)dan ham xuddi shunga oʻxshash rivoyat qilinadi.Асwад (раҳимаҳуллоҳ)дан ҳам худди шунга ўхшаш ривоят қилинади.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الأَسْوَدُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ، أَنَّ آخِرَ الأَذَانِ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏.‏

Abu Mahzura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Azonning oxiri «la ilaha illalloh»dir.Абу Маҳзура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Азоннинг охири «ла илаҳа иллаллоҳ»дир.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَوْسٍ، يَقُولُ أَنْبَأَنَا رَجُلٌ، مِنْ ثَقِيفٍ أَنَّهُ سَمِعَ مُنَادِيَ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم يَعْنِي فِي لَيْلَةٍ مَطِيرَةٍ فِي السَّفَرِ يَقُولُ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ صَلُّوا فِي رِحَالِكُمْ ‏.‏

Amr ibn Avs (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Saqif qabilasidan bir kishi bizga xabar berishicha, u safar chogʻida yomgʻirli bir kechada Nabiy ﷺning nido qiluvchisini: «Hayya alas salah, hayya alal falah, uylaringizda namoz oʻqinglar», deb aytayotganini eshitibdi.Амр ибн Авс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Сақиф қабиласидан бир киши бизга хабар беришича, у сафар чоғида ёмғирли бир кечада Набий ﷺнинг нидо қилувчисини: «Ҳайя алас салаҳ, ҳайя алал фалаҳ, уйларингизда намоз ўқинглар», деб айтаётганини эшитибди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، أَذَّنَ بِالصَّلاَةِ فِي لَيْلَةٍ ذَاتِ بَرْدٍ وَرِيحٍ فَقَالَ أَلاَ صَلُّوا فِي الرِّحَالِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَأْمُرُ الْمُؤَذِّنَ إِذَا كَانَتْ لَيْلَةٌ بَارِدَةٌ ذَاتُ مَطَرٍ يَقُولُ أَلاَ صَلُّوا فِي الرِّحَالِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U sovuq va shamolli bir kechada namozga azon aytdi, soʻng: «Ogʻoh boʻling, joylaringizda namoz oʻqing!» dedi. Chunki Rasululloh ﷺ sovuq va yomgʻirli kecha boʻlganida muazzinga: «Ogʻoh boʻling, joylaringizda namoz oʻqing!» deb aytishni buyurar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У совуқ ва шамолли бир кечада намозга азон айтди, сўнг: «Оғоҳ бўлинг, жойларингизда намоз ўқинг!» деди. Чунки Расулуллоҳ ﷺ совуқ ва ёмғирли кеча бўлганида муаззинга: «Оғоҳ бўлинг, жойларингизда намоз ўқинг!» деб айтишни буюрар эдилар.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَارَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتِ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِّلَتْ لَهُ حَتَّى إِذَا انْتَهَى إِلَى بَطْنِ الْوَادِي خَطَبَ النَّاسَ ثُمَّ أَذَّنَ بِلاَلٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yoʻlga chiqib, Arafotga yetib keldilar. U yerda Namira degan joyda ular uchun chodir tikilganini koʻrdilar va oʻsha yerda tushdilar. Quyosh ogʻganida Qasvo (nomli tuya)ni buyurdilar, u egarlab keltirildi. Vodiyning oʻrtasiga yetib borganlarida odamlarga xutba oʻqidilar. Soʻng Bilol azon aytdi, keyin iqomat qildi va u zot peshin namozini oʻqidilar. Soʻng (Bilol yana) iqomat qildi va u zot asr namozini oʻqidilar. Ular ikkisining orasida boshqa hech narsa oʻqimadilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ йўлга чиқиб, Арафотга етиб келдилар. У ерда Намира деган жойда улар учун чодир тикилганини кўрдилар ва ўша ерда тушдилар. Қуёш оғганида Қасво (номли туя)ни буюрдилар, у эгарлаб келтирилди. Водийнинг ўртасига етиб борганларида одамларга хутба ўқидилар. Сўнг Билол азон айтди, кейин иқомат қилди ва у зот пешин намозини ўқидилар. Сўнг (Билол яна) иқомат қилди ва у зот аср намозини ўқидилар. Улар иккисининг орасида бошқа ҳеч нарса ўқимадилар.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى انْتَهَى إِلَى الْمُزْدَلِفَةِ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (Arafotdan) qaytib, Muzdalifaga yetib keldilar va u yerda shom hamda xufton namozlarini bir azon va ikki iqomat bilan oʻqidilar. Ular ikkisining orasida boshqa hech narsa oʻqimadilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (Арафотдан) қайтиб, Муздалифага етиб келдилар ва у ерда шом ҳамда хуфтон намозларини бир азон ва икки иқомат билан ўқидилар. Улар иккисининг орасида бошқа ҳеч нарса ўқимадилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا شَرِيكٌ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كُنَّا مَعَهُ بِجَمْعٍ فَأَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى بِنَا الْمَغْرِبَ ثُمَّ قَالَ الصَّلاَةَ ‏.‏ فَصَلَّى بِنَا الْعِشَاءَ رَكْعَتَيْنِ فَقُلْتُ مَا هَذِهِ الصَّلاَةُ قَالَ هَكَذَا صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَكَانِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz u kishi bilan Jamʼ (Muzdalifa)da edik. U azon aytdi, soʻng iqomat qildi va bizga shom namozini oʻqib berdi. Keyin: «Namoz!» dedi va bizga xufton namozini ikki rakat oʻqib berdi. Men: «Bu qanday namoz?» deb soʻradim. U: «Men shu joyda Rasululloh ﷺ bilan mana shunday oʻqigan edim», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз у киши билан Жамъ (Муздалифа)да эдик. У азон айтди, сўнг иқомат қилди ва бизга шом намозини ўқиб берди. Кейин: «Намоз!» деди ва бизга хуфтон намозини икки ракат ўқиб берди. Мен: «Бу қандай намоз?» деб сўрадим. У: «Мен шу жойда Расулуллоҳ ﷺ билан мана шундай ўқиган эдим», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، وَسَلَمَةِ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، أَنَّهُ صَلَّى الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِجَمْعٍ بِإِقَامَةٍ وَاحِدَةٍ ثُمَّ حَدَّثَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ صَنَعَ مِثْلَ ذَلِكَ وَحَدَّثَ ابْنُ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَنَعَ مِثْلَ ذَلِكَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Jamʼ (Muzdalifa)da shom va xufton namozlarini bir iqomat bilan oʻqidilar. Ibn Umar ham xuddi shunday qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Жамъ (Муздалифа)да шом ва хуфтон намозларини бир иқомат билан ўқидилар. Ибн Умар ҳам худди шундай қилди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ أَبِي خَالِدٍ - قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِجَمْعٍ بِإِقَامَةٍ وَاحِدَةٍ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Jamʼ (Muzdalifa)da Rasululloh ﷺ bilan birga bir iqomat bilan namoz oʻqidi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Жамъ (Муздалифа)да Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бир иқомат билан намоз ўқиди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ وَكِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَمَعَ بَيْنَهُمَا بِالْمُزْدَلِفَةِ صَلَّى كُلَّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا بِإِقَامَةٍ وَلَمْ يَتَطَوَّعْ قَبْلَ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا وَلاَ بَعْدُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Muzdalifada ikki namozni (shom va xuftonni) jamladilar; ularning har birini bir iqomat bilan oʻqidilar va ulardan biror namozdan oldin ham, keyin ham nafl oʻqimadilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Муздалифада икки намозни (шом ва хуфтонни) жамладилар; уларнинг ҳар бирини бир иқомат билан ўқидилар ва улардан бирор намоздан олдин ҳам, кейин ҳам нафл ўқимадилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ شَغَلَنَا الْمُشْرِكُونَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ عَنْ صَلاَةِ الظُّهْرِ، حَتَّى غَرَبَتِ الشَّمْسُ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يَنْزِلَ فِي الْقِتَالِ مَا نَزَلَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ وَكَفَى اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ الْقِتَالَ ‏}‏ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِلاَلاً فَأَقَامَ لِصَلاَةِ الظُّهْرِ فَصَلاَّهَا كَمَا كَانَ يُصَلِّيهَا لِوَقْتِهَا ثُمَّ أَقَامَ لِلْعَصْرِ فَصَلاَّهَا كَمَا كَانَ يُصَلِّيهَا فِي وَقْتِهَا ثُمَّ أَذَّنَ لِلْمَغْرِبِ فَصَلاَّهَا كَمَا كَانَ يُصَلِّيهَا فِي وَقْتِهَا ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Xandaq kunida mushriklar bizni peshin namozidan mashgʻul qilib qoʻydilar, hatto quyosh botdi. Bu jihod haqidagi (ruxsat) oyati nozil boʻlishidan oldin edi. Soʻng Alloh azza va jalla: {Alloh muʼminlarni jang (mashaqqati)dan asrab qoldi} degan oyatni nozil qildi. Shunda Rasululloh ﷺ Bilolga buyurdilar va u peshin namoziga iqomat qildi; u zot uni oʻz vaqtida oʻqiganidek oʻqidilar. Soʻng asrga iqomat qildi va u zot uni oʻz vaqtida oʻqiganidek oʻqidilar. Soʻng shomga azon aytdi va u zot uni oʻz vaqtida oʻqiganidek oʻqidilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Хандақ кунида мушриклар бизни пешин намозидан машғул қилиб қўйдилар, ҳатто қуёш ботди. Бу жиҳод ҳақидаги (рухсат) ояти нозил бўлишидан олдин эди. Сўнг Аллоҳ азза ва жалла: {Аллоҳ муъминларни жанг (машаққати)дан асраб қолди} деган оятни нозил қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Билолга буюрдилар ва у пешин намозига иқомат қилди; у зот уни ўз вақтида ўқиганидек ўқидилар. Сўнг асрга иқомат қилди ва у зот уни ўз вақтида ўқиганидек ўқидилар. Сўнг шомга азон айтди ва у зот уни ўз вақтида ўқиганидек ўқидилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادٌ، عَنْ هُشَيْمٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ شَغَلُوا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَرْبَعِ صَلَوَاتٍ يَوْمَ الْخَنْدَقِ فَأَمَرَ بِلاَلاً فَأَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعِشَاءَ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Xandaq kunida mushriklar Nabiy ﷺni toʻrt vaqt namozdan mashgʻul qilib qoʻydilar. Shunda u zot Bilolga buyurdilar; u azon aytdi, soʻng iqomat qildi va u zot peshin namozini oʻqidilar. Soʻng iqomat qildi va asrni oʻqidilar. Soʻng iqomat qildi va shomni oʻqidilar. Soʻng iqomat qildi va xuftonni oʻqidilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Хандақ кунида мушриклар Набий ﷺни тўрт вақт намоздан машғул қилиб қўйдилар. Шунда у зот Билолга буюрдилар; у азон айтди, сўнг иқомат қилди ва у зот пешин намозини ўқидилар. Сўнг иқомат қилди ва асрни ўқидилар. Сўнг иқомат қилди ва шомни ўқидилар. Сўнг иқомат қилди ва хуфтонни ўқидилар.

أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ زَائِدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَنَّ أَبَا الزُّبَيْرِ الْمَكِّيَّ، حَدَّثَهُمْ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ، أَنَّ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، حَدَّثَهُمْ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ قَالَ كُنَّا فِي غَزْوَةٍ فَحَبَسَنَا الْمُشْرِكُونَ عَنْ صَلاَةِ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ فَلَمَّا انْصَرَفَ الْمُشْرِكُونَ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُنَادِيًا فَأَقَامَ لِصَلاَةِ الظُّهْرِ فَصَلَّيْنَا وَأَقَامَ لِصَلاَةِ الْعَصْرِ فَصَلَّيْنَا وَأَقَامَ لِصَلاَةِ الْمَغْرِبِ فَصَلَّيْنَا وَأَقَامَ لِصَلاَةِ الْعِشَاءِ فَصَلَّيْنَا ثُمَّ طَافَ عَلَيْنَا فَقَالَ ‏"‏ مَا عَلَى الأَرْضِ عِصَابَةٌ يَذْكُرُونَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ غَيْرُكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz bir gʻazotda edik. Mushriklar bizni peshin, asr, shom va xufton namozlaridan toʻsib qoʻydilar. Mushriklar chekingach, Rasululloh ﷺ bir munodiyga buyurdilar; u peshin namoziga iqomat qildi, biz oʻqidik. Asr namoziga iqomat qildi, biz oʻqidik. Shom namoziga iqomat qildi, biz oʻqidik. Xufton namoziga iqomat qildi, biz oʻqidik. Soʻng u zot bizga yuzlanib: «Yer yuzida sizlardan boshqa Alloh azza va jallani zikr qilayotgan biror jamoat yoʻq», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз бир ғазотда эдик. Мушриклар бизни пешин, аср, шом ва хуфтон намозларидан тўсиб қўйдилар. Мушриклар чекингач, Расулуллоҳ ﷺ бир мунодийга буюрдилар; у пешин намозига иқомат қилди, биз ўқидик. Аср намозига иқомат қилди, биз ўқидик. Шом намозига иқомат қилди, биз ўқидик. Хуфтон намозига иқомат қилди, биз ўқидик. Сўнг у зот бизга юзланиб: «Ер юзида сизлардан бошқа Аллоҳ азза ва жаллани зикр қилаётган бирор жамоат йўқ», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، أَنَّ سُوَيْدَ بْنَ قَيْسٍ، حَدَّثَهُ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ حُدَيْجٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى يَوْمًا فَسَلَّمَ وَقَدْ بَقِيَتْ مِنَ الصَّلاَةِ رَكْعَةٌ فَأَدْرَكَهُ رَجُلٌ فَقَالَ نَسِيتَ مِنَ الصَّلاَةِ رَكْعَةً فَدَخَلَ الْمَسْجِدَ وَأَمَرَ بِلاَلاً فَأَقَامَ الصَّلاَةَ فَصَلَّى لِلنَّاسِ رَكْعَةً فَأَخْبَرْتُ بِذَلِكَ النَّاسَ فَقَالُوا لِي أَتَعْرِفُ الرَّجُلَ قُلْتُ لاَ إِلاَّ أَنْ أَرَاهُ فَمَرَّ بِي فَقُلْتُ هَذَا هُوَ ‏.‏ قَالُوا هَذَا طَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ ‏.‏

Muoviya ibn Hudayj (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kuni namoz oʻqidilar va namozdan bir rakat qolib turganida salom berdilar. Bir kishi ularga yetib kelib: «Namozdan bir rakat unutdingiz», dedi. Shunda u zot masjidga kirdilar va Bilolga buyurdilar; u namozga iqomat qildi va u zot odamlarga bir rakat oʻqib berdilar. Men buni odamlarga aytib berdim. Ular menga: «U kishini tanaysanmi?» deyishdi. Men: «Yoʻq, faqat koʻrsam tanirdim», dedim. Soʻng u yonimdan oʻtdi va men: «Mana shu kishi», dedim. Ular: «Bu Talha ibn Ubaydulloh», dedilar.Муовия ибн Ҳудайж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир куни намоз ўқидилар ва намоздан бир ракат қолиб турганида салом бердилар. Бир киши уларга етиб келиб: «Намоздан бир ракат унутдингиз», деди. Шунда у зот масжидга кирдилар ва Билолга буюрдилар; у намозга иқомат қилди ва у зот одамларга бир ракат ўқиб бердилар. Мен буни одамларга айтиб бердим. Улар менга: «У кишини танайсанми?» дейишди. Мен: «Йўқ, фақат кўрсам танирдим», дедим. Сўнг у ёнимдан ўтди ва мен: «Мана шу киши», дедим. Улар: «Бу Талҳа ибн Убайдуллоҳ», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رُبَيِّعَةَ، أَنَّهُ كَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَسَمِعَ صَوْتَ رَجُلٍ يُؤَذِّنُ فَقَالَ مِثْلَ قَوْلِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ هَذَا لَرَاعِي غَنَمٍ أَوْ عَازِبٌ عَنْ أَهْلِهِ ‏.‏ فَنَظَرُوا فَإِذَا هُوَ رَاعِي غَنَمٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Rubayya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U safarda Rasululloh ﷺ bilan birga edi. U zot bir kishining azon aytayotgan ovozini eshitib, uning aytganidek aytdilar, soʻng: «Bu, albatta, qoʻychivon yoki oilasidan yiroqda yurgan kishidir», dedilar. Odamlar qarashsa, u qoʻychivon ekan.Абдуллоҳ ибн Рубайя (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У сафарда Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эди. У зот бир кишининг азон айтаётган овозини эшитиб, унинг айтганидек айтдилар, сўнг: «Бу, албатта, қўйчивон ёки оиласидан йироқда юрган кишидир», дедилар. Одамлар қарашса, у қўйчивон экан.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، أَنَّ أَبَا عُشَّانَةَ الْمَعَافِرِيَّ، حَدَّثَهُ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ يَعْجَبُ رَبُّكَ مِنْ رَاعِي غَنَمٍ فِي رَأْسِ شَظِيَّةِ الْجَبَلِ يُؤَذِّنُ بِالصَّلاَةِ وَيُصَلِّي فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا إِلَى عَبْدِي هَذَا يُؤَذِّنُ وَيُقِيمُ الصَّلاَةَ يَخَافُ مِنِّي قَدْ غَفَرْتُ لِعَبْدِي وَأَدْخَلْتُهُ الْجَنَّةَ ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Robbing togʻ choʻqqisida qoʻy boqib, namozga azon aytadigan va namoz oʻqiydigan qoʻychivondan xursand boʻladi. Shunda Alloh azza va jalla: ‹Mana shu bandamga qaranglar! U azon aytadi, namozga iqomat qiladi, Mendan qoʻrqadi. Men bandamni magʻfirat qildim va uni jannatga kiritdim›, deydi».Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Роббинг тоғ чўққисида қўй боқиб, намозга азон айтадиган ва намоз ўқийдиган қўйчивондан хурсанд бўлади. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: ‹Мана шу бандамга қаранглар! У азон айтади, намозга иқомат қилади, Мендан қўрқади. Мен бандамни мағфират қилдим ва уни жаннатга киритдим›, дейди».

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عَلِيِّ بْنِ يَحْيَى بْنِ خَلاَّدِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الزَّرْقِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَا هُوَ جَالِسٌ فِي صَفِّ الصَّلاَةِ الْحَدِيثَ ‏.‏

Rifoa ibn Rofiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namoz safida oʻtirgan edilar. (Hadis shundoq davom etadi.)Рифоа ибн Рофий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намоз сафида ўтирган эдилар. (Ҳадис шундоқ давом этади.)

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ تَمِيمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ، مُؤَذِّنَ مَسْجِدِ الْعُرْيَانِ عَنْ أَبِي الْمُثَنَّى، مُؤَذِّنِ مَسْجِدِ الْجَامِعِ قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ عَنِ الأَذَانِ، فَقَالَ كَانَ الأَذَانُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَثْنَى مَثْنَى وَالإِقَامَةُ مَرَّةً مَرَّةً إِلاَّ أَنَّكَ إِذَا قُلْتَ قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ قَالَهَا مَرَّتَيْنِ فَإِذَا سَمِعْنَا قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ تَوَضَّأْنَا ثُمَّ خَرَجْنَا إِلَى الصَّلاَةِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ davrida azon ikki martadan (takrorlanib) aytilar, iqomat esa bir martadan aytilar edi. Faqat «Qod qomatis-salah» soʻzini ikki marta aytardingiz. Biz «Qod qomatis-salah»ni eshitsak, taharat qilib, soʻng namozga chiqar edik.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ даврида азон икки мартадан (такрорланиб) айтилар, иқомат эса бир мартадан айтилар эди. Фақат «Қод қоматис-салаҳ» сўзини икки марта айтардингиз. Биз «Қод қоматис-салаҳ»ни эшитсак, таҳарат қилиб, сўнг намозга чиқар эдик.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلِصَاحِبٍ لِي ‏"‏ إِذَا حَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَأَذِّنَا ثُمَّ أَقِيمَا ثُمَّ لْيَؤُمَّكُمَا أَحَدُكُمَا ‏"‏ ‏.‏

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga va bir sherigimga: «Namoz vaqti kirsa, ikkovingiz azon ayting, soʻng iqomat ayting, soʻng biringiz imomlik qiling», dedilar.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга ва бир шеригимга: «Намоз вақти кирса, икковингиз азон айтинг, сўнг иқомат айтинг, сўнг бирингиз имомлик қилинг», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا نُودِيَ لِلصَّلاَةِ أَدْبَرَ الشَّيْطَانُ وَلَهُ ضُرَاطٌ حَتَّى لاَ يَسْمَعَ التَّأْذِينَ فَإِذَا قُضِيَ النِّدَاءُ أَقْبَلَ حَتَّى إِذَا ثُوِّبَ بِالصَّلاَةِ أَدْبَرَ حَتَّى إِذَا قُضِيَ التَّثْوِيبُ أَقْبَلَ حَتَّى يَخْطِرَ بَيْنَ الْمَرْءِ وَنَفْسِهِ يَقُولُ اذْكُرْ كَذَا اذْكُرْ كَذَا لِمَا لَمْ يَكُنْ يَذْكُرُ حَتَّى يَظَلَّ الْمَرْءُ إِنْ يَدْرِي كَمْ صَلَّى ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Namozga chaqirilsa (azon aytilsa), shayton azonni eshitmaslik uchun shamol chiqarib qochib ketadi. Azon tugagach, u qaytib keladi. Namozga iqomat aytilsa, yana qochib ketadi, iqomat tugagach, yana qaytib keladi. U kishi bilan uning koʻngli orasiga kirib, ‹Buni esla, buni esla› deb, kishi avval eslamagan narsalarni eslatadi. Nihoyat u kishi necha rakat oʻqiganini ham bilmay qoladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Намозга чақирилса (азон айтилса), шайтон азонни эшитмаслик учун шамол чиқариб қочиб кетади. Азон тугагач, у қайтиб келади. Намозга иқомат айтилса, яна қочиб кетади, иқомат тугагач, яна қайтиб келади. У киши билан унинг кўнгли орасига кириб, ‹Буни эсла, буни эсла› деб, киши аввал эсламаган нарсаларни эслатади. Ниҳоят у киши неча ракат ўқиганини ҳам билмай қолади», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي النِّدَاءِ وَالصَّفِّ الأَوَّلِ ثُمَّ لَمْ يَجِدُوا إِلاَّ أَنْ يَسْتَهِمُوا عَلَيْهِ لاَسْتَهَمُوا عَلَيْهِ وَلَوْ يَعْلَمُونَ مَا فِي التَّهْجِيرِ لاَسْتَبَقُوا إِلَيْهِ وَلَوْ عَلِمُوا مَا فِي الْعَتَمَةِ وَالصُّبْحِ لأَتَوْهُمَا وَلَوْ حَبْوًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar odamlar azon aytish va birinchi safda turishda qanday (savob) borligini bilsalar, soʻng unga faqat qurʼa tashlab erishadigan boʻlsalar, albatta qurʼa tashlagan boʻlardilar. Agar namozga erta kelishda qanday (savob) borligini bilsalar, unga bir-birlaridan oʻzib intilardilar. Agar xufton va bomdod namozlarida qanday (savob) borligini bilsalar, hatto emaklab boʻlsa ham ularga kelardilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар одамлар азон айтиш ва биринчи сафда туришда қандай (савоб) борлигини билсалар, сўнг унга фақат қуръа ташлаб эришадиган бўлсалар, албатта қуръа ташлаган бўлардилар. Агар намозга эрта келишда қандай (савоб) борлигини билсалар, унга бир-бирларидан ўзиб интилардилар. Агар хуфтон ва бомдод намозларида қандай (савоб) борлигини билсалар, ҳатто эмаклаб бўлса ҳам уларга келардилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ أَبِي الْعَلاَءِ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاصِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اجْعَلْنِي إِمَامَ قَوْمِي ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَنْتَ إِمَامُهُمْ وَاقْتَدِ بِأَضْعَفِهِمْ وَاتَّخِذْ مُؤَذِّنًا لاَ يَأْخُذُ عَلَى أَذَانِهِ أَجْرًا ‏"‏ ‏.‏

Usmon ibn Abul-Os (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Yo Rasululloh, meni qavmimga imom qiling», dedim. U zot: «Sen ularning imomisan, ularning eng kuchsizini eʼtiborga ol va azoni uchun haq olmaydigan muazzin tayinla», dedilar.Усмон ибн Абул-Ос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Ё Расулуллоҳ, мени қавмимга имом қилинг», дедим. У зот: «Сен уларнинг имомисан, уларнинг энг кучсизини эътиборга ол ва азони учун ҳақ олмайдиган муаззин тайинла», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا سَمِعْتُمُ النِّدَاءَ فَقُولُوا مِثْلَ مَا يَقُولُ الْمُؤَذِّنُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Azonni eshitsangiz, muazzin aytganidek ayting», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Азонни эшитсангиз, муаззин айтганидек айтинг», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، أَنَّ بُكَيْرَ بْنَ الأَشَجِّ، حَدَّثَهُ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ خَالِدٍ الزَّرْقِيَّ حَدَّثَهُ أَنَّ النَّضْرَ بْنَ سُفْيَانَ حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ بِلاَلٌ يُنَادِي فَلَمَّا سَكَتَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قَالَ مِثْلَ هَذَا يَقِينًا دَخَلَ الْجَنَّةَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik. Bilol turib azon aytdi. U jim boʻlgach, Rasululloh ﷺ: «Kim buni (muazzin aytganini) chin ishonch bilan aytsa, jannatga kiradi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик. Билол туриб азон айтди. У жим бўлгач, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким буни (муаззин айтганини) чин ишонч билан айтса, жаннатга киради», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مُجَمِّعِ بْنِ يَحْيَى الأَنْصَارِيِّ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا عِنْدَ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ فَأَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ فَكَبَّرَ اثْنَتَيْنِ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَتَشَهَّدَ اثْنَتَيْنِ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ فَتَشَهَّدَ اثْنَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي هَكَذَا مُعَاوِيَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Muoviya ibn Abu Sufyon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muazzin azon aytib, «Allohu akbar, Allohu akbar» dedi va takbirni ikki marta aytdi. Soʻng «Ashhadu an lo ilaha illalloh» deb, guvohlikni ikki marta aytdi. Soʻng «Ashhadu anna Muhammadan Rasululloh» deb, guvohlikni ikki marta aytdi. Rasululloh ﷺ soʻzlari mana shunday edi.Муовия ибн Абу Суфён (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муаззин азон айтиб, «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар» деди ва такбирни икки марта айтди. Сўнг «Ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ» деб, гувоҳликни икки марта айтди. Сўнг «Ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ» деб, гувоҳликни икки марта айтди. Расулуллоҳ ﷺ сўзлари мана шундай эди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ مُجَمِّعٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلٍ، قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ، - رضى الله عنه - يَقُولُ سَمِعْتُ مِنْ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَسَمِعَ الْمُؤَذِّنَ فَقَالَ مِثْلَ مَا قَالَ ‏.‏

Muoviya ibn Abu Sufyon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺdan eshitdim, u zot muazzinni eshitganlarida, u aytganidek aytar edilar.Муовия ибн Абу Суфён (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитдим, у зот муаззинни эшитганларида, у айтганидек айтар эдилар.

أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ الْمِقْسَمِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ يَحْيَى، أَنَّ عِيسَى بْنَ عُمَرَ، أَخْبَرَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ، قَالَ إِنِّي عِنْدَ مُعَاوِيَةَ إِذْ أَذَّنَ مُؤَذِّنُهُ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ كَمَا قَالَ الْمُؤَذِّنُ حَتَّى إِذَا قَالَ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ قَالَ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ فَلَمَّا قَالَ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ قَالَ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ وَقَالَ بَعْدَ ذَلِكَ مَا قَالَ الْمُؤَذِّنُ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ مِثْلَ ذَلِكَ ‏.‏

Muoviya ibn Abu Sufyon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muazzin azon aytganida, u muazzin aytganidek aytar edi. «Hayya alas-salah» deganida esa, «Lo havla va lo quvvata illa billah» der edi. «Hayya alal-falah» deganida ham, «Lo havla va lo quvvata illa billah» der edi. Undan keyin muazzin aytganidek aytar edi. Soʻng: «Rasululloh ﷺni ana shunday deb aytayotganlarini eshitganman», dedi.Муовия ибн Абу Суфён (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муаззин азон айтганида, у муаззин айтганидек айтар эди. «Ҳайя алас-салаҳ» деганида эса, «Ло ҳавла ва ло қуввата илла биллаҳ» дер эди. «Ҳайя алал-фалаҳ» деганида ҳам, «Ло ҳавла ва ло қуввата илла биллаҳ» дер эди. Ундан кейин муаззин айтганидек айтар эди. Сўнг: «Расулуллоҳ ﷺни ана шундай деб айтаётганларини эшитганман», деди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حَيْوَةَ بْنِ شُرَيْحٍ، أَنَّ كَعْبَ بْنَ عَلْقَمَةَ، سَمِعَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ جُبَيْرٍ، مَوْلَى نَافِعِ بْنِ عَمْرٍو الْقُرَشِيِّ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِذَا سَمِعْتُمُ الْمُؤَذِّنَ فَقُولُوا مِثْلَ مَا يَقُولُ وَصَلُّوا عَلَىَّ فَإِنَّهُ مَنْ صَلَّى عَلَىَّ صَلاَةً صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ عَشْرًا ثُمَّ سَلُوا اللَّهَ لِيَ الْوَسِيلَةَ فَإِنَّهَا مَنْزِلَةٌ فِي الْجَنَّةِ لاَ تَنْبَغِي إِلاَّ لِعَبْدٍ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ أَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَنَا هُوَ فَمَنْ سَأَلَ لِيَ الْوَسِيلَةَ حَلَّتْ لَهُ الشَّفَاعَةُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni: «Muazzinni eshitsangiz, u aytganidek ayting, soʻng menga salavot ayting. Kim menga bir marta salavot aytsa, Alloh unga oʻn marta rahmat qiladi. Soʻng Allohdan men uchun vasilani soʻranglar. Vasila jannatdagi bir martabadir, u faqat Allohning bandalaridan bittasiga nasib boʻladi. Umid qilamanki, oʻsha men boʻlsam. Kim men uchun vasilani soʻrasa, unga shafoatim halol boʻladi», deb aytayotganlarini eshitdim.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни: «Муаззинни эшитсангиз, у айтганидек айтинг, сўнг менга салавот айтинг. Ким менга бир марта салавот айтса, Аллоҳ унга ўн марта раҳмат қилади. Сўнг Аллоҳдан мен учун василани сўранглар. Васила жаннатдаги бир мартабадир, у фақат Аллоҳнинг бандаларидан биттасига насиб бўлади. Умид қиламанки, ўша мен бўлсам. Ким мен учун василани сўраса, унга шафоатим ҳалол бўлади», деб айтаётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنِ اللَّيْثِ، عَنِ الْحُكَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ الْمُؤَذِّنَ وَأَنَا أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ رَضِيتُ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولاً وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا غُفِرَ لَهُ ذَنْبُهُ ‏"‏ ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim muazzinni eshitganida: ‹Va ana ashhadu an lo ilaha illalloh vahdahu lo sharika lah, va anna Muhammadan abduhu va rasuluh, roditu billahi Rabban va bi-Muhammadin rasulan va bil-islami dinan› desa, uning gunohi kechiriladi», dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким муаззинни эшитганида: ‹Ва ана ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, ва анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ, родиту биллаҳи Раббан ва би-Муҳаммадин расулан ва бил-ислами динан› деса, унинг гуноҳи кечирилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ النِّدَاءَ اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ وَالصَّلاَةِ الْقَائِمَةِ آتِ مُحَمَّدًا الْوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ وَابْعَثْهُ الْمَقَامَ الْمَحْمُودَ الَّذِي وَعَدْتَهُ إِلاَّ حَلَّتْ لَهُ شَفَاعَتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim azonni eshitganida: ‹Allohumma Rabba hazihid-daʼvatit-tommah vas-salatil-qoimah, ati Muhammadanil-vasilata val-fazilah, vabʼashhu maqoman mahmudanillazi vaadtah› desa, unga Qiyomat kunida shafoatim halol boʻladi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким азонни эшитганида: ‹Аллоҳумма Рабба ҳазиҳид-даъватит-томмаҳ вас-салатил-қоимаҳ, ати Муҳаммаданил-василата вал-фазилаҳ, вабъашҳу мақоман маҳмуданиллази ваадтаҳ› деса, унга Қиёмат кунида шафоатим ҳалол бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ كَهْمَسٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بَيْنَ كُلِّ أَذَانَيْنِ صَلاَةٌ بَيْنَ كُلِّ أَذَانَيْنِ صَلاَةٌ بَيْنَ كُلِّ أَذَانَيْنِ صَلاَةٌ لِمَنْ شَاءَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har ikki azon (azon bilan iqomat) orasida namoz bor, har ikki azon orasida namoz bor, har ikki azon orasida namoz bor — xohlagan kishi uchun», dedilar.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар икки азон (азон билан иқомат) орасида намоз бор, ҳар икки азон орасида намоз бор, ҳар икки азон орасида намоз бор — хоҳлаган киши учун», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو عَامِرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ عَامِرٍ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ الْمُؤَذِّنُ إِذَا أَذَّنَ قَامَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَيَبْتَدِرُونَ السَّوَارِيَ يُصَلُّونَ حَتَّى يَخْرُجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَهُمْ كَذَلِكَ وَيُصَلُّونَ قَبْلَ الْمَغْرِبِ وَلَمْ يَكُنْ بَيْنَ الأَذَانِ وَالإِقَامَةِ شَىْءٌ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Muazzin azon aytganda, Nabiy ﷺning ashoblaridan baʼzi kishilar oʻrinlaridan turib, ustunlar tomon shoshilishardi va Nabiy ﷺ chiqib kelgunlaricha namoz oʻqishardi, ular shu holatda boʻlishardi. Ular Shom namozidan oldin ham namoz oʻqishardi. Azon bilan iqoma orasida hech narsa yoʻq edi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Муаззин азон айтганда, Набий ﷺнинг ашобларидан баъзи кишилар ўринларидан туриб, устунлар томон шошилишарди ва Набий ﷺ чиқиб келгунларича намоз ўқишарди, улар шу ҳолатда бўлишарди. Улар Шом намозидан олдин ҳам намоз ўқишарди. Азон билан иқома орасида ҳеч нарса йўқ эди».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ رَأَيْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ وَمَرَّ رَجُلٌ فِي الْمَسْجِدِ بَعْدَ النِّدَاءِ حَتَّى قَطَعَهُ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ عَصَى أَبَا الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: azon aytilganidan soʻng bir kishi masjiddan oʻtib, undan chiqib ketdi. Shunda Abu Hurayra (roziyallohu anhu): «Bu esa Abul Qosim ﷺga osiylik qildi», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: азон айтилганидан сўнг бир киши масжиддан ўтиб, ундан чиқиб кетди. Шунда Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу): «Бу эса Абул Қосим ﷺга осийлик қилди», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ، عَنْ أَبِي عُمَيْسٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو صَخْرَةَ، عَنْ أَبِي الشَّعْثَاءِ، قَالَ خَرَجَ رَجُلٌ مِنَ الْمَسْجِدِ بَعْدَ مَا نُودِيَ بِالصَّلاَةِ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ عَصَى أَبَا الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: namozga chaqirilgach, bir kishi masjiddan chiqib ketdi. Shunda Abu Hurayra (roziyallohu anhu): «Bu esa Abul Qosim ﷺga osiylik qildi», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: намозга чақирилгач, бир киши масжиддан чиқиб кетди. Шунда Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу): «Бу эса Абул Қосим ﷺга осийлик қилди», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، وَيُونُسُ، وَعَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ، أَخْبَرَهُمْ عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي فِيمَا بَيْنَ أَنْ يَفْرُغَ مِنْ صَلاَةِ الْعِشَاءِ إِلَى الْفَجْرِ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يُسَلِّمُ بَيْنَ كُلِّ رَكْعَتَيْنِ وَيُوتِرُ بِوَاحِدَةٍ وَيَسْجُدُ سَجْدَةً قَدْرَ مَا يَقْرَأُ أَحَدُكُمْ خَمْسِينَ آيَةً ثُمَّ يَرْفَعُ رَأْسَهُ فَإِذَا سَكَتَ الْمُؤَذِّنُ مِنْ صَلاَةِ الْفَجْرِ وَتَبَيَّنَ لَهُ الْفَجْرُ رَكَعَ رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ ثُمَّ اضْطَجَعَ عَلَى شِقِّهِ الأَيْمَنِ حَتَّى يَأْتِيَهُ الْمُؤَذِّنُ بِالإِقَامَةِ فَيَخْرُجُ مَعَهُ وَبَعْضُهُمْ يَزِيدُ عَلَى بَعْضٍ فِي الْحَدِيثِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Xufton namozini oʻqib boʻlgach, Bomdodgacha oʻn bir rakat namoz oʻqirdilar. Har ikki rakat orasida salom berardilar va bir rakat bilan Vitr oʻqirdilar. Biringiz ellik oyat oʻqiydigan miqdorda sajda qilardilar, soʻng boshlarini koʻtarardilar. Muazzin Bomdod namozining azonini tugatib, tong ravshan boʻlgach, ikki qisqa rakat oʻqirdilar, soʻng muazzin iqoma bilan kelguniga qadar oʻng yonboshlarida yotardilar, keyin u bilan birga chiqardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Хуфтон намозини ўқиб бўлгач, Бомдодгача ўн бир ракат намоз ўқирдилар. Ҳар икки ракат орасида салом берардилар ва бир ракат билан Витр ўқирдилар. Бирингиз эллик оят ўқийдиган миқдорда сажда қилардилар, сўнг бошларини кўтарардилар. Муаззин Бомдод намозининг азонини тугатиб, тонг равшан бўлгач, икки қисқа ракат ўқирдилар, сўнг муаззин иқома билан келгунига қадар ўнг ёнбошларида ётардилар, кейин у билан бирга чиқардилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ اللَّيْثِ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ، أَنَّ كُرَيْبًا، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ قُلْتُ كَيْفَ كَانَتْ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِاللَّيْلِ فَوَصَفَ أَنَّهُ صَلَّى إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً بِالْوِتْرِ ثُمَّ نَامَ حَتَّى اسْتَثْقَلَ فَرَأَيْتُهُ يَنْفُخُ وَأَتَاهُ بِلاَلٌ فَقَالَ الصَّلاَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَصَلَّى بِالنَّاسِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ibn Abbosning ozod qilingan quli Kurayb aytadi: «Men Ibn Abbosdan: ‹Rasululloh ﷺning kechasi oʻqiydigan namozlari qanday edi?› deb soʻradim. U shunday tavsifladiki: u zot Vitr bilan birga oʻn bir rakat oʻqidilar, soʻng qattiq uxlab qoldilar, hatto men u zotning xurrak otayotganlarini eshitdim. Keyin Bilol kelib: ‹Namoz, ey Rasululloh!› dedi. Shunda u zot turib, ikki rakat oʻqidilar, soʻng odamlarga imomlik qilib namoz oʻqidilar va tahorat qilmadilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ибн Аббоснинг озод қилинган қули Курайб айтади: «Мен Ибн Аббосдан: ‹Расулуллоҳ ﷺнинг кечаси ўқийдиган намозлари қандай эди?› деб сўрадим. У шундай тавсифладики: у зот Витр билан бирга ўн бир ракат ўқидилар, сўнг қаттиқ ухлаб қолдилар, ҳатто мен у зотнинг хуррак отаётганларини эшитдим. Кейин Билол келиб: ‹Намоз, эй Расулуллоҳ!› деди. Шунда у зот туриб, икки ракат ўқидилар, сўнг одамларга имомлик қилиб намоз ўқидилар ва таҳорат қилмадилар».

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَلاَ تَقُومُوا حَتَّى تَرَوْنِي خَرَجْتُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Namozga iqoma aytilsa, meni chiqib kelganimni koʻrmaguningizcha turmanglar», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозга иқома айтилса, мени чиқиб келганимни кўрмагунингизча турманглар», дедилар.