أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ، أَخَّرَ الْعَصْرَ شَيْئًا فَقَالَ لَهُ عُرْوَةُ أَمَا إِنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَدْ نَزَلَ فَصَلَّى أَمَامَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ اعْلَمْ مَا تَقُولُ يَا عُرْوَةُ ‏.‏ فَقَالَ سَمِعْتُ بَشِيرَ بْنَ أَبِي مَسْعُودٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا مَسْعُودٍ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ نَزَلَ جِبْرِيلُ فَأَمَّنِي فَصَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ ‏"‏ ‏.‏ يَحْسُبُ بِأَصَابِعِهِ خَمْسَ صَلَوَاتٍ ‏.‏

Abu Masʼud al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jibril tushib menga imomlik qildi, men u bilan namoz oʻqidim, soʻng u bilan namoz oʻqidim, soʻng u bilan namoz oʻqidim, soʻng u bilan namoz oʻqidim, soʻng u bilan namoz oʻqidim», dedilar va barmoqlari bilan besh vaqt namozni sanab koʻrsatdilar.Абу Масъуд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жибрил тушиб менга имомлик қилди, мен у билан намоз ўқидим, сўнг у билан намоз ўқидим, сўнг у билан намоз ўқидим, сўнг у билан намоз ўқидим, сўнг у билан намоз ўқидим», дедилар ва бармоқлари билан беш вақт намозни санаб кўрсатдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سَيَّارُ بْنُ سَلاَمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَسْأَلُ أَبَا بَرْزَةَ، عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُلْتُ أَنْتَ سَمِعْتَهُ قَالَ كَمَا أَسْمَعُكَ السَّاعَةَ فَقَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَسْأَلُ عَنْ صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ كَانَ لاَ يُبَالِي بَعْضَ تَأْخِيرِهَا - يَعْنِي الْعِشَاءَ - إِلَى نِصْفِ اللَّيْلِ وَلاَ يُحِبُّ النَّوْمَ قَبْلَهَا وَلاَ الْحَدِيثَ بَعْدَهَا ‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ ثُمَّ لَقِيتُهُ بَعْدُ فَسَأَلْتُهُ قَالَ كَانَ يُصَلِّي الظُّهْرَ حِينَ تَزُولُ الشَّمْسُ وَالْعَصْرَ يَذْهَبُ الرَّجُلُ إِلَى أَقْصَى الْمَدِينَةِ وَالشَّمْسُ حَيَّةٌ وَالْمَغْرِبَ لاَ أَدْرِي أَىَّ حِينٍ ذَكَرَ ثُمَّ لَقِيتُهُ بَعْدُ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ وَكَانَ يُصَلِّي الصُّبْحَ فَيَنْصَرِفُ الرَّجُلُ فَيَنْظُرُ إِلَى وَجْهِ جَلِيسِهِ الَّذِي يَعْرِفُهُ فَيَعْرِفُهُ ‏.‏ قَالَ وَكَانَ يَقْرَأُ فِيهَا بِالسِّتِّينَ إِلَى الْمِائَةِ ‏.‏

Abu Barza al-Aslamiy (roziyallohu anhu)dan Rasululloh ﷺning namozlari haqida soʻralganda, u shunday dedi: U zot xufton namozini yarim kechagacha kechiktirishning baʼzisiga parvo qilmas edilar, undan oldin uxlashni ham, undan keyin gaplashishni ham yoqtirmas edilar. Peshin namozini quyosh ogʻqanida oʻqir edilar, asr namozini esa bir kishi Madinaning eng chekkasiga borsa-yu, quyosh hali tirik (yaʼni yorugʻ) turadigan vaqtda oʻqir edilar. Bomdod namozini shunday oʻqir edilarki, kishi namozdan qaytganida yonidagi tanish hamsuhbatining yuziga qarab, uni tanir edi. Unda oltmishdan yuzgacha oyat oʻqir edilar.Абу Барза ал-Асламий (розияллоҳу анҳу)дан Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ҳақида сўралганда, у шундай деди: У зот хуфтон намозини ярим кечагача кечиктиришнинг баъзисига парво қилмас эдилар, ундан олдин ухлашни ҳам, ундан кейин гаплашишни ҳам ёқтирмас эдилар. Пешин намозини қуёш оғқанида ўқир эдилар, аср намозини эса бир киши Мадинанинг энг чеккасига борса-ю, қуёш ҳали тирик (яъни ёруғ) турадиган вақтда ўқир эдилар. Бомдод намозини шундай ўқир эдиларки, киши намоздан қайтганида ёнидаги таниш ҳамсуҳбатининг юзига қараб, уни танир эди. Унда олтмишдан юзгача оят ўқир эдилар.

أَخْبَرَنَا كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسٌ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ حِينَ زَاغَتِ الشَّمْسُ فَصَلَّى بِهِمْ صَلاَةَ الظُّهْرِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ quyosh ogʻgan vaqtda chiqib, ularga peshin namozini oʻqib berdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қуёш оғган вақтда чиқиб, уларга пешин намозини ўқиб бердилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ خَبَّابٍ، قَالَ شَكَوْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَرَّ الرَّمْضَاءِ فَلَمْ يُشْكِنَا ‏.‏ قِيلَ لأَبِي إِسْحَاقَ فِي تَعْجِيلِهَا قَالَ نَعَمْ ‏.‏

Xabbob ibn al-Aratt (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺga qizigan qumning issigʻidan shikoyat qildik, lekin u zot shikoyatimizni qabul qilmadilar (yaʼni namozni kechiktirishga izn bermadilar).Хаббоб ибн ал-Аратт (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺга қизиган қумнинг иссиғидан шикоят қилдик, лекин у зот шикоятимизни қабул қилмадилар (яъни намозни кечиктиришга изн бермадилар).

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي حَمْزَةُ الْعَائِذِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا نَزَلَ مَنْزِلاً لَمْ يَرْتَحِلْ مِنْهُ حَتَّى يُصَلِّيَ الظُّهْرَ ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ وَإِنْ كَانَتْ بِنِصْفِ النَّهَارِ قَالَ وَإِنْ كَانَتْ بِنِصْفِ النَّهَارِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir manzilga tushsalar, peshin namozini oʻqimaguncha u yerdan koʻchmas edilar. Bir kishi: «Kun oʻrtasida boʻlsa ham-a?» dedi. U: «Kun oʻrtasida boʻlsa ham», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир манзилга тушсалар, пешин намозини ўқимагунча у ердан кўчмас эдилар. Бир киши: «Кун ўртасида бўлса ҳам-а?» деди. У: «Кун ўртасида бўлса ҳам», деди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ، مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ دِينَارٍ أَبُو خَلْدَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا كَانَ الْحَرُّ أَبْرَدَ بِالصَّلاَةِ وَإِذَا كَانَ الْبَرْدُ عَجَّلَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ havo issiq boʻlganida namozni salqin tushguncha kechiktirar edilar, havo sovuq boʻlganida esa erta oʻqir edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳаво иссиқ бўлганида намозни салқин тушгунча кечиктирар эдилар, ҳаво совуқ бўлганида эса эрта ўқир эдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا عَنِ الصَّلاَةِ فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Issiq qattiq boʻlganida namozni salqin tushguncha kechiktiringlar, chunki issiqning qattiqligi jahannamning qaynashidandir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Иссиқ қаттиқ бўлганида намозни салқин тушгунча кечиктиринглар, чунки иссиқнинг қаттиқлиги жаҳаннамнинг қайнашидандир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي ح، وَأَنْبَأَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَفْصٌ، ح وَأَنْبَأَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَوْسٍ، عَنْ ثَابِتِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، يَرْفَعُهُ قَالَ ‏"‏ أَبْرِدُوا بِالظُّهْرِ فَإِنَّ الَّذِي تَجِدُونَ مِنَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan marfuʼ tarzda rivoyat qilinadi: «Peshinni salqin tushguncha kechiktiringlar, chunki sizlar his qilayotgan issiq jahannamning qaynashidandir».Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан марфуъ тарзда ривоят қилинади: «Пешинни салқин тушгунча кечиктиринглар, чунки сизлар ҳис қилаётган иссиқ жаҳаннамнинг қайнашидандир».

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَذَا جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ جَاءَكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَصَلَّى الصُّبْحَ حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ وَصَلَّى الظُّهْرَ حِينَ زَاغَتِ الشَّمْسُ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ رَأَى الظِّلَّ مِثْلَهُ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ حِينَ غَرَبَتِ الشَّمْسُ وَحَلَّ فِطْرُ الصَّائِمِ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ حِينَ ذَهَبَ شَفَقُ اللَّيْلِ ثُمَّ جَاءَهُ الْغَدَ فَصَلَّى بِهِ الصُّبْحَ حِينَ أَسْفَرَ قَلِيلاً ثُمَّ صَلَّى بِهِ الظُّهْرَ حِينَ كَانَ الظِّلُّ مِثْلَهُ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ الظِّلُّ مِثْلَيْهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ بِوَقْتٍ وَاحِدٍ حِينَ غَرَبَتِ الشَّمْسُ وَحَلَّ فِطْرُ الصَّائِمِ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ حِينَ ذَهَبَ سَاعَةٌ مِنَ اللَّيْلِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ الصَّلاَةُ مَا بَيْنَ صَلاَتِكَ أَمْسِ وَصَلاَتِكَ الْيَوْمَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mana bu Jibril alayhissalom sizlarga diningizni oʻrgatish uchun keldi», dedilar. Soʻng u tong yorishganida bomdod namozini oʻqidi, quyosh ogʻganida peshinni oʻqidi, soʻng narsaning soyasi oʻzicha boʻlganida asrni oʻqidi, soʻng quyosh botib, roʻzadorning iftor qilishi joiz boʻlganida shomni oʻqidi, soʻng kechaning shafagʻi ketganida xufton namozini oʻqidi. Soʻng ertasi kuni yana keldi va bomdodni bir oz yorishganida oʻqib berdi, soʻng soya oʻzicha boʻlganida peshinni oʻqib berdi, soʻng soya oʻzining ikki barobari boʻlganida asrni oʻqidi, soʻng shomni bitta vaqtda — quyosh botib, roʻzadorning iftori joiz boʻlgan paytda oʻqidi, soʻng kechadan bir soat oʻtganida xuftonni oʻqidi. Keyin: «Namoz kechagi namozing bilan bugungi namozing orasidagi vaqtdadir», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мана бу Жибрил алайҳиссалом сизларга динингизни ўргатиш учун келди», дедилар. Сўнг у тонг ёришганида бомдод намозини ўқиди, қуёш оғганида пешинни ўқиди, сўнг нарсанинг сояси ўзича бўлганида асрни ўқиди, сўнг қуёш ботиб, рўзадорнинг ифтор қилиши жоиз бўлганида шомни ўқиди, сўнг кечанинг шафағи кетганида хуфтон намозини ўқиди. Сўнг эртаси куни яна келди ва бомдодни бир оз ёришганида ўқиб берди, сўнг соя ўзича бўлганида пешинни ўқиб берди, сўнг соя ўзининг икки баробари бўлганида асрни ўқиди, сўнг шомни битта вақтда — қуёш ботиб, рўзадорнинг ифтори жоиз бўлган пайтда ўқиди, сўнг кечадан бир соат ўтганида хуфтонни ўқиди. Кейин: «Намоз кечаги намозинг билан бугунги намозинг орасидаги вақтдадир», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الأَذْرَمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ الأَشْجَعِيِّ، سَعْدِ بْنِ طَارِقٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ مُدْرِكٍ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كَانَ قَدْرُ صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ فِي الصَّيْفِ ثَلاَثَةَ أَقْدَامٍ إِلَى خَمْسَةِ أَقْدَامٍ وَفِي الشِّتَاءِ خَمْسَةَ أَقْدَامٍ إِلَى سَبْعَةِ أَقْدَامٍ ‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning peshin namozini oʻqigan vaqtlari yozda uch qadamdan besh qadamgacha, qishda esa besh qadamdan yetti qadamgacha (soya boʻlgan paytda) edi.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг пешин намозини ўқиган вақтлари ёзда уч қадамдан беш қадамгача, қишда эса беш қадамдан етти қадамгача (соя бўлган пайтда) эди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا ثَوْرٌ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلاَةِ فَقَالَ ‏"‏ صَلِّ مَعِي ‏"‏ ‏.‏ فَصَلَّى الظُّهْرَ حِينَ زَاغَتِ الشَّمْسُ وَالْعَصْرَ حِينَ كَانَ فَىْءُ كُلِّ شَىْءٍ مِثْلَهُ وَالْمَغْرِبَ حِينَ غَابَتِ الشَّمْسُ وَالْعِشَاءَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ قَالَ ثُمَّ صَلَّى الظُّهْرَ حِينَ كَانَ فَىْءُ الإِنْسَانِ مِثْلَهُ وَالْعَصْرَ حِينَ كَانَ فَىْءُ الإِنْسَانِ مِثْلَيْهِ وَالْمَغْرِبَ حِينَ كَانَ قُبَيْلَ غَيْبُوبَةِ الشَّفَقِ ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ ثُمَّ قَالَ فِي الْعِشَاءِ أُرَى إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺdan namoz vaqtlari haqida soʻradi. U zot: «Men bilan namoz oʻqi», dedilar. Soʻng peshinni quyosh ogʻganida, asrni har narsaning soyasi oʻzicha boʻlganida, shomni quyosh botganida, xuftonni shafaq ketganida oʻqidilar. Soʻng peshinni insonning soyasi oʻzicha boʻlganida, asrni insonning soyasi oʻzining ikki barobari boʻlganida, shomni esa shafaq ketishidan sal oldin oʻqidilar. Xufton haqida esa: «Kechaning uchdan biriga qadar deb oʻylayman», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺдан намоз вақтлари ҳақида сўради. У зот: «Мен билан намоз ўқи», дедилар. Сўнг пешинни қуёш оғганида, асрни ҳар нарсанинг сояси ўзича бўлганида, шомни қуёш ботганида, хуфтонни шафақ кетганида ўқидилар. Сўнг пешинни инсоннинг сояси ўзича бўлганида, асрни инсоннинг сояси ўзининг икки баробари бўлганида, шомни эса шафақ кетишидан сал олдин ўқидилар. Хуфтон ҳақида эса: «Кечанинг учдан бирига қадар деб ўйлайман», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى صَلاَةَ الْعَصْرِ وَالشَّمْسُ فِي حُجْرَتِهَا لَمْ يَظْهَرِ الْفَىْءُ مِنْ حُجْرَتِهَا ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ asr namozini quyosh hali uning hujrasi ichida turgan, soya hujrasidan koʻtarilib chiqmagan paytda oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ аср намозини қуёш ҳали унинг ҳужраси ичида турган, соя ҳужрасидан кўтарилиб чиқмаган пайтда ўқир эдилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مَالِكٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ، وَإِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي الْعَصْرَ ثُمَّ يَذْهَبُ الذَّاهِبُ إِلَى قُبَاءٍ فَقَالَ أَحَدُهُمَا فَيَأْتِيهِمْ وَهُمْ يُصَلُّونَ وَقَالَ الآخَرُ وَالشَّمْسُ مُرْتَفِعَةٌ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ asr namozini oʻqir edilar, soʻng bir kishi Quboga borar edi. Roviylardan biri: «U ular hali namoz oʻqiyotgan holda yetib borar edi», dedi. Boshqasi esa: «Quyosh esa hali baland turar edi», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аср намозини ўқир эдилар, сўнг бир киши Қубога борар эди. Ровийлардан бири: «У улар ҳали намоз ўқиётган ҳолда етиб борар эди», деди. Бошқаси эса: «Қуёш эса ҳали баланд турар эди», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ مُرْتَفِعَةٌ حَيَّةٌ وَيَذْهَبُ الذَّاهِبُ إِلَى الْعَوَالِي وَالشَّمْسُ مُرْتَفِعَةٌ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ asr namozini quyosh hali baland va tirik (yaʼni yorugʻ) turgan paytda oʻqir edilar, soʻng bir kishi quyosh hali baland turgan holda Avoliyga borar edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ аср намозини қуёш ҳали баланд ва тирик (яъни ёруғ) турган пайтда ўқир эдилар, сўнг бир киши қуёш ҳали баланд турган ҳолда Аволийга борар эди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنْ أَبِي الأَبْيَضِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي بِنَا الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ بَيْضَاءُ مُحَلِّقَةٌ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga asr namozini quyosh oq va baland turgan paytda oʻqib berardilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга аср намозини қуёш оқ ва баланд турган пайтда ўқиб берардилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ بْنَ سَهْلٍ، يَقُولُ صَلَّيْنَا مَعَ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ الظُّهْرَ ثُمَّ خَرَجْنَا حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَوَجَدْنَاهُ يُصَلِّي الْعَصْرَ قُلْتُ يَا عَمِّ مَا هَذِهِ الصَّلاَةُ الَّتِي صَلَّيْتَ قَالَ الْعَصْرَ وَهَذِهِ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الَّتِي كُنَّا نُصَلِّي ‏.‏

Abu Umama ibn Sahl (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Umar ibn Abdulaziz bilan peshin namozini oʻqidik, soʻng chiqib Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)nikiga kirdik va uni asr namozini oʻqiyotgan holda topdik. Men: ‹Ey amaki, sen oʻqigan bu namoz qaysi namoz?› dedim. U: ‹Asr namozi. Bu Rasululloh ﷺ ning biz u zot bilan oʻqir edigan namozidir›, dedi».Абу Умама ибн Саҳл (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Умар ибн Абдулазиз билан пешин намозини ўқидик, сўнг чиқиб Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)никига кирдик ва уни аср намозини ўқиётган ҳолда топдик. Мен: ‹Эй амаки, сен ўқиган бу намоз қайси намоз?› дедим. У: ‹Аср намози. Бу Расулуллоҳ ﷺ нинг биз у зот билан ўқир эдиган намозидир›, деди».

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَلْقَمَةَ الْمَدَنِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ صَلَّيْنَا فِي زَمَانِ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ثُمَّ انْصَرَفْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَوَجَدْنَاهُ يُصَلِّي فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ لَنَا أَصَلَّيْتُمْ قُلْنَا صَلَّيْنَا الظُّهْرَ ‏.‏ قَالَ إِنِّي صَلَّيْتُ الْعَصْرَ ‏.‏ فَقَالُوا لَهُ عَجَّلْتَ ‏.‏ فَقَالَ إِنَّمَا أُصَلِّي كَمَا رَأَيْتُ أَصْحَابِي يُصَلُّونَ ‏.‏

Abu Salama (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Biz Umar ibn Abdulaziz zamonida namoz oʻqidik, soʻng Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)nikiga bordik va uni namoz oʻqiyotgan holda topdik. U namozdan boʻshagach, bizga: ‹Namoz oʻqidingizmi?› dedi. Biz: ‹Peshin namozini oʻqidik›, dedik. U: ‹Men asr namozini oʻqidim›, dedi. Ular unga: ‹Erta oʻqibsan›, deyishdi. U: ‹Men sahobalarimni qanday oʻqiganini koʻrgan boʻlsam, xuddi shundoq oʻqiyapman›, dedi».Абу Салама (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Биз Умар ибн Абдулазиз замонида намоз ўқидик, сўнг Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)никига бордик ва уни намоз ўқиётган ҳолда топдик. У намоздан бўшагач, бизга: ‹Намоз ўқидингизми?› деди. Биз: ‹Пешин намозини ўқидик›, дедик. У: ‹Мен аср намозини ўқидим›, деди. Улар унга: ‹Эрта ўқибсан›, дейишди. У: ‹Мен саҳобаларимни қандай ўқиганини кўрган бўлсам, худди шундоқ ўқияпман›, деди».

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرِ بْنِ إِيَاسِ بْنِ مُقَاتِلِ بْنِ مُشَمْرِجِ بْنِ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا الْعَلاَءُ، أَنَّهُ دَخَلَ عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فِي دَارِهِ بِالْبَصْرَةِ حِينَ انْصَرَفَ مِنَ الظُّهْرِ - وَدَارُهُ بِجَنْبِ الْمَسْجِدِ - فَلَمَّا دَخَلْنَا عَلَيْهِ قَالَ أَصَلَّيْتُمُ الْعَصْرَ قُلْنَا لاَ إِنَّمَا انْصَرَفْنَا السَّاعَةَ مِنَ الظُّهْرِ ‏.‏ قَالَ فَصَلُّوا الْعَصْرَ ‏.‏ قَالَ فَقُمْنَا فَصَلَّيْنَا فَلَمَّا انْصَرَفْنَا قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ تِلْكَ صَلاَةُ الْمُنَافِقِ جَلَسَ يَرْقُبُ صَلاَةَ الْعَصْرِ حَتَّى إِذَا كَانَتْ بَيْنَ قَرْنَىِ الشَّيْطَانِ قَامَ فَنَقَرَ أَرْبَعًا لاَ يَذْكُرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فِيهَا إِلاَّ قَلِيلاً ‏"‏ ‏.‏

Al-Alo (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Basradagi uyida peshin namozidan boʻshagan paytda Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)nikiga kirdi — uning uyi masjidning yonida edi. «Biz uning oldiga kirganimizda u: ‹Asr namozini oʻqidingizmi?› dedi. Biz: ‹Yoʻq, biz hozirgina peshindan boʻshadik›, dedik. U: ‹Bas, asrni oʻqinglar›, dedi. Shunda biz turib oʻqidik. Namozdan boʻshaganimizda u dedi: ‹Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: ‹Bu munofiqning namozidir: u oʻtirib, asr namozini quyosh shaytonning ikki shoxi orasiga kelguncha kutadi, keyin turib toʻrt rakaatni choʻqilaydi, unda Alloh azza va jallani ozgina zikr qiladi, xolos››, dedilar».Ал-Ало (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Басрадаги уйида пешин намозидан бўшаган пайтда Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)никига кирди — унинг уйи масжиднинг ёнида эди. «Биз унинг олдига кирганимизда у: ‹Аср намозини ўқидингизми?› деди. Биз: ‹Йўқ, биз ҳозиргина пешиндан бўшадик›, дедик. У: ‹Бас, асрни ўқинглар›, деди. Шунда биз туриб ўқидик. Намоздан бўшаганимизда у деди: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: ‹Бу мунофиқнинг намозидир: у ўтириб, аср намозини қуёш шайтоннинг икки шохи орасига келгунча кутади, кейин туриб тўрт ракаатни чўқилайди, унда Аллоҳ азза ва жаллани озгина зикр қилади, холос››, дедилар».

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الَّذِي تَفُوتُهُ صَلاَةُ الْعَصْرِ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُ ‏"‏ ‏.‏ أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، - رضى الله عنهما - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الَّذِي تَفُوتُهُ صَلاَةُ الْعَصْرِ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُ ‏"‏ ‏.‏

أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ وَاضِحٍ، قَالَ حَدَّثَنَا قُدَامَةُ، - يَعْنِي ابْنَ شِهَابٍ - عَنْ بُرْدٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ جِبْرِيلَ، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُهُ مَوَاقِيتَ الصَّلاَةِ فَتَقَدَّمَ جِبْرِيلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَلْفَهُ وَالنَّاسُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى الظُّهْرَ حِينَ زَالَتِ الشَّمْسُ وَأَتَاهُ حِينَ كَانَ الظِّلُّ مِثْلَ شَخْصِهِ فَصَنَعَ كَمَا صَنَعَ فَتَقَدَّمَ جِبْرِيلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَلْفَهُ وَالنَّاسُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ أَتَاهُ حِينَ وَجَبَتِ الشَّمْسُ فَتَقَدَّمَ جِبْرِيلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَلْفَهُ وَالنَّاسُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَتَاهُ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ فَتَقَدَّمَ جِبْرِيلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَلْفَهُ وَالنَّاسُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى الْعِشَاءَ ثُمَّ أَتَاهُ حِينَ انْشَقَّ الْفَجْرُ فَتَقَدَّمَ جِبْرِيلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَلْفَهُ وَالنَّاسُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ أَتَاهُ الْيَوْمَ الثَّانِيَ حِينَ كَانَ ظِلُّ الرَّجُلِ مِثْلَ شَخْصِهِ فَصَنَعَ مِثْلَ مَا صَنَعَ بِالأَمْسِ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَتَاهُ حِينَ كَانَ ظِلُّ الرَّجُلِ مِثْلَ شَخْصَيْهِ فَصَنَعَ كَمَا صَنَعَ بِالأَمْسِ فَصَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ أَتَاهُ حِينَ وَجَبَتِ الشَّمْسُ فَصَنَعَ كَمَا صَنَعَ بِالأَمْسِ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ فَنِمْنَا ثُمَّ قُمْنَا ثُمَّ نِمْنَا ثُمَّ قُمْنَا فَأَتَاهُ فَصَنَعَ كَمَا صَنَعَ بِالأَمْسِ فَصَلَّى الْعِشَاءَ ثُمَّ أَتَاهُ حِينَ امْتَدَّ الْفَجْرُ وَأَصْبَحَ وَالنُّجُومُ بَادِيَةٌ مُشْتَبِكَةٌ فَصَنَعَ كَمَا صَنَعَ بِالأَمْسِ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَا بَيْنَ هَاتَيْنِ الصَّلاَتَيْنِ وَقْتٌ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Jibril Nabiy ﷺ ning oldilariga u zotga namoz vaqtlarini oʻrgatish uchun keldi. Jibril oldinga oʻtdi, Rasululloh ﷺ uning orqasida, odamlar esa Rasululloh ﷺ ning orqasida edilar. U quyosh ogʻganda peshinni oʻqidi. Soʻng kishining soyasi oʻzi bilan barobar boʻlgan paytda kelib, avvalgidek qildi: Jibril oldinga oʻtdi, Rasululloh ﷺ uning orqasida, odamlar Rasululloh ﷺ ning orqasida edilar, shunda u asrni oʻqidi. Soʻng quyosh botganda kelib, Jibril oldinga oʻtdi, Rasululloh ﷺ uning orqasida, odamlar Rasululloh ﷺ ning orqasida edilar, shunda u shomni oʻqidi. Soʻng shafaq gʻoyib boʻlganda kelib, Jibril oldinga oʻtdi va u xufton namozini oʻqidi. Soʻng tong yorishganda kelib, Jibril oldinga oʻtdi va u bomdodni oʻqidi. Soʻng ikkinchi kuni kishining soyasi oʻzi bilan barobar boʻlgan paytda kelib, kechagidek qildi va peshinni oʻqidi. Soʻng kishining soyasi oʻzining ikki barobari boʻlgan paytda kelib, kechagidek qildi va asrni oʻqidi. Soʻng quyosh botganda kelib, kechagidek qildi va shomni oʻqidi. Soʻng biz uxladik, keyin turdik, yana uxladik, yana turdik, shunda u kelib, kechagidek qildi va xuftonni oʻqidi. Soʻng tong yoyilib, kun yorishib, yulduzlar hali koʻrinib, bir-biriga qorishib turgan paytda kelib, kechagidek qildi va bomdodni oʻqidi. Soʻng: «Bu ikki namoz orasidagi vaqt — namoz vaqtidir», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Жибрил Набий ﷺ нинг олдиларига у зотга намоз вақтларини ўргатиш учун келди. Жибрил олдинга ўтди, Расулуллоҳ ﷺ унинг орқасида, одамлар эса Расулуллоҳ ﷺ нинг орқасида эдилар. У қуёш оғганда пешинни ўқиди. Сўнг кишининг сояси ўзи билан баробар бўлган пайтда келиб, аввалгидек қилди: Жибрил олдинга ўтди, Расулуллоҳ ﷺ унинг орқасида, одамлар Расулуллоҳ ﷺ нинг орқасида эдилар, шунда у асрни ўқиди. Сўнг қуёш ботганда келиб, Жибрил олдинга ўтди, Расулуллоҳ ﷺ унинг орқасида, одамлар Расулуллоҳ ﷺ нинг орқасида эдилар, шунда у шомни ўқиди. Сўнг шафақ ғойиб бўлганда келиб, Жибрил олдинга ўтди ва у хуфтон намозини ўқиди. Сўнг тонг ёришганда келиб, Жибрил олдинга ўтди ва у бомдодни ўқиди. Сўнг иккинчи куни кишининг сояси ўзи билан баробар бўлган пайтда келиб, кечагидек қилди ва пешинни ўқиди. Сўнг кишининг сояси ўзининг икки баробари бўлган пайтда келиб, кечагидек қилди ва асрни ўқиди. Сўнг қуёш ботганда келиб, кечагидек қилди ва шомни ўқиди. Сўнг биз ухладик, кейин турдик, яна ухладик, яна турдик, шунда у келиб, кечагидек қилди ва хуфтонни ўқиди. Сўнг тонг ёйилиб, кун ёришиб, юлдузлар ҳали кўриниб, бир-бирига қоришиб турган пайтда келиб, кечагидек қилди ва бомдодни ўқиди. Сўнг: «Бу икки намоз орасидаги вақт — намоз вақтидир», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ مَعْمَرًا، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، - رضى الله عنه - عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَدْرَكَ رَكْعَتَيْنِ مِنْ صَلاَةِ الْعَصْرِ قَبْلَ أَنْ تَغْرُبَ الشَّمْسُ أَوْ رَكْعَةً مِنْ صَلاَةِ الصُّبْحِ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim quyosh botishidan oldin asr namozining ikki rakaatiga yoki quyosh chiqishidan oldin bomdod namozining bir rakaatiga yetib olsa, bas u namozga yetibdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким қуёш ботишидан олдин аср намозининг икки ракаатига ёки қуёш чиқишидан олдин бомдод намозининг бир ракаатига етиб олса, бас у намозга етибди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ مَعْمَرًا، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَدْرَكَ رَكْعَةً مِنْ صَلاَةِ الْعَصْرِ قَبْلَ أَنْ تَغِيبَ الشَّمْسُ أَوْ أَدْرَكَ رَكْعَةً مِنَ الْفَجْرِ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ فَقَدْ أَدْرَكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim quyosh botishidan oldin asr namozining bir rakaatiga yoki quyosh chiqishidan oldin bomdodning bir rakaatiga yetib olsa, bas u yetibdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким қуёш ботишидан олдин аср намозининг бир ракаатига ёки қуёш чиқишидан олдин бомдоднинг бир ракаатига етиб олса, бас у етибди», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا أَدْرَكَ أَحَدُكُمْ أَوَّلَ سَجْدَةٍ مِنْ صَلاَةِ الْعَصْرِ قَبْلَ أَنْ تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَلْيُتِمَّ صَلاَتَهُ وَإِذَا أَدْرَكَ أَوَّلَ سَجْدَةٍ مِنْ صَلاَةِ الصُّبْحِ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ فَلْيُتِمَّ صَلاَتَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringiz quyosh botishidan oldin asr namozining birinchi sajdasiga yetib olsa, namozini toʻldirsin. Quyosh chiqishidan oldin bomdod namozining birinchi sajdasiga yetib olsa, namozini toʻldirsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингиз қуёш ботишидан олдин аср намозининг биринчи саждасига етиб олса, намозини тўлдирсин. Қуёш чиқишидан олдин бомдод намозининг биринчи саждасига етиб олса, намозини тўлдирсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، وَعَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، وَعَنِ الأَعْرَجِ، يُحَدِّثُونَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَدْرَكَ رَكْعَةً مِنْ صَلاَةِ الصُّبْحِ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَ الصُّبْحَ وَمَنْ أَدْرَكَ رَكْعَةً مِنَ الْعَصْرِ قَبْلَ أَنْ تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَ الْعَصْرَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim quyosh chiqishidan oldin bomdod namozining bir rakaatiga yetib olsa, bas u bomdodga yetibdi. Kim quyosh botishidan oldin asr namozining bir rakaatiga yetib olsa, bas u asrga yetibdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қуёш чиқишидан олдин бомдод намозининг бир ракаатига етиб олса, бас у бомдодга етибди. Ким қуёш ботишидан олдин аср намозининг бир ракаатига етиб олса, бас у асрга етибди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ نَصْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَدِّهِ، مُعَاذٍ أَنَّهُ طَافَ مَعَ مُعَاذِ ابْنِ عَفْرَاءَ فَلَمْ يُصَلِّ فَقُلْتُ أَلاَ تُصَلِّي فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ صَلاَةَ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغِيبَ الشَّمْسُ وَلاَ بَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ ‏"‏ ‏.‏

Muoz (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Muoz ibn Afro bilan tavof qildi, ammo namoz oʻqimadi. «Men: ‹Namoz oʻqimaysanmi?› dedim. U: ‹Rasululloh ﷺ: ‹Asrdan keyin quyosh botguncha namoz yoʻq, bomdoddan keyin ham quyosh chiqquncha namoz yoʻq›, dedilar›, dedi».Муоз (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Муоз ибн Афро билан тавоф қилди, аммо намоз ўқимади. «Мен: ‹Намоз ўқимайсанми?› дедим. У: ‹Расулуллоҳ ﷺ: ‹Асрдан кейин қуёш ботгунча намоз йўқ, бомдоддан кейин ҳам қуёш чиққунча намоз йўқ›, дедилар›, деди».

أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ عَنْ وَقْتِ الصَّلاَةِ فَقَالَ ‏"‏ أَقِمْ مَعَنَا هَذَيْنِ الْيَوْمَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ فَأَمَرَ بِلاَلاً فَأَقَامَ عِنْدَ الْفَجْرِ فَصَلَّى الْفَجْرَ ثُمَّ أَمَرَهُ حِينَ زَالَتِ الشَّمْسُ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَمَرَهُ حِينَ رَأَى الشَّمْسَ بَيْضَاءَ فَأَقَامَ الْعَصْرَ ثُمَّ أَمَرَهُ حِينَ وَقَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ فَأَقَامَ الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَمَرَهُ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ فَأَقَامَ الْعِشَاءَ ثُمَّ أَمَرَهُ مِنَ الْغَدِ فَنَوَّرَ بِالْفَجْرِ ثُمَّ أَبْرَدَ بِالظُّهْرِ وَأَنْعَمَ أَنْ يُبْرِدَ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ بَيْضَاءُ وَأَخَّرَ عَنْ ذَلِكَ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ قَبْلَ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ الْعِشَاءَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ فَصَلاَّهَا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَيْنَ السَّائِلُ عَنْ وَقْتِ الصَّلاَةِ وَقْتُ صَلاَتِكُمْ مَا بَيْنَ مَا رَأَيْتُمْ ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ ning oldilariga kelib, u zotdan namoz vaqti haqida soʻradi. U zot: «Shu ikki kun biz bilan turib tur», dedilar. Soʻng Bilolga buyurdilar, u tong paytida iqoma aytdi va u zot bomdodni oʻqidilar. Soʻng quyosh ogʻganda unga buyurdilar va peshinni oʻqidilar. Soʻng quyoshni oq holida koʻrganlarida unga buyurdilar, u asrga iqoma aytdi. Soʻng quyoshning cheti botganda unga buyurdilar, u shomga iqoma aytdi. Soʻng shafaq gʻoyib boʻlganda unga buyurdilar, u xuftonga iqoma aytdi. Soʻng ertasi kuni unga buyurdilar, u bomdodni tong yorishganda oʻqidi. Soʻng peshinni salqinga surdilar va yaxshigina salqinlatdilar. Soʻng asrni quyosh oq holida oʻqidilar, ammo undan kechroqqa surdilar. Soʻng shomni shafaq gʻoyib boʻlishidan oldin oʻqidilar. Soʻng unga buyurdilar, u xuftonni tunning uchdan biri oʻtganda iqoma aytdi va uni oʻqidilar. Soʻng u zot: «Namoz vaqti haqida soʻragan kishi qani? Namozingiz vaqti — siz koʻrgan narsalar orasidadir», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига келиб, у зотдан намоз вақти ҳақида сўради. У зот: «Шу икки кун биз билан туриб тур», дедилар. Сўнг Билолга буюрдилар, у тонг пайтида иқома айтди ва у зот бомдодни ўқидилар. Сўнг қуёш оғганда унга буюрдилар ва пешинни ўқидилар. Сўнг қуёшни оқ ҳолида кўрганларида унга буюрдилар, у асрга иқома айтди. Сўнг қуёшнинг чети ботганда унга буюрдилар, у шомга иқома айтди. Сўнг шафақ ғойиб бўлганда унга буюрдилар, у хуфтонга иқома айтди. Сўнг эртаси куни унга буюрдилар, у бомдодни тонг ёришганда ўқиди. Сўнг пешинни салқинга сурдилар ва яхшигина салқинлатдилар. Сўнг асрни қуёш оқ ҳолида ўқидилар, аммо ундан кечроққа сурдилар. Сўнг шомни шафақ ғойиб бўлишидан олдин ўқидилар. Сўнг унга буюрдилар, у хуфтонни туннинг учдан бири ўтганда иқома айтди ва уни ўқидилар. Сўнг у зот: «Намоз вақти ҳақида сўраган киши қани? Намозингиз вақти — сиз кўрган нарсалар орасидадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ حَسَّانَ بْنَ بِلاَلٍ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَسْلَمَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُمْ كَانُوا يُصَلُّونَ مَعَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَغْرِبَ ثُمَّ يَرْجِعُونَ إِلَى أَهَالِيهِمْ إِلَى أَقْصَى الْمَدِينَةِ يَرْمُونَ وَيُبْصِرُونَ مَوَاقِعَ سِهَامِهِمْ ‏.‏

Nabiy ﷺ ning sahobalaridan aslamlik bir kishidan rivoyat qilinadiki, ular Allohning Nabiysi ﷺ bilan shom namozini oʻqirdilar, soʻng oʻq otib, oʻqlarining tushgan joyini koʻra oladigan holda Madinaning eng chekka joyidagi oilalari oldiga qaytardilar.Набий ﷺ нинг саҳобаларидан асламлик бир кишидан ривоят қилинадики, улар Аллоҳнинг Набийси ﷺ билан шом намозини ўқирдилар, сўнг ўқ отиб, ўқларининг тушган жойини кўра оладиган ҳолда Мадинанинг энг чекка жойидаги оилалари олдига қайтардилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ خَيْرِ بْنِ نُعَيْمٍ الْحَضْرَمِيِّ، عَنِ ابْنِ هُبَيْرَةَ، عَنْ أَبِي تَمِيمٍ الْجَيْشَانِيِّ، عَنْ أَبِي بَصْرَةَ الْغِفَارِيِّ، قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعَصْرَ بِالْمُخَمَّصِ قَالَ ‏"‏ إِنَّ هَذِهِ الصَّلاَةَ عُرِضَتْ عَلَى مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ فَضَيَّعُوهَا وَمَنْ حَافَظَ عَلَيْهَا كَانَ لَهُ أَجْرُهُ مَرَّتَيْنِ وَلاَ صَلاَةَ بَعْدَهَا حَتَّى يَطْلُعَ الشَّاهِدُ ‏"‏ ‏.‏ وَالشَّاهِدُ النَّجْمُ ‏.‏

Abu Basra al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga Muxammas degan joyda asr namozini oʻqib berdilar va: «Bu namoz sizlardan avvalgilarga ham buyurilgan edi, ammo ular uni zoye qildilar. Kim uni saqlab qolsa, unga ajri ikki barobar boʻladi. Undan keyin shohid chiqquncha namoz yoʻq», dedilar. Shohid — yulduzdir.Абу Басра ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга Мухаммас деган жойда аср намозини ўқиб бердилар ва: «Бу намоз сизлардан аввалгиларга ҳам буюрилган эди, аммо улар уни зое қилдилар. Ким уни сақлаб қолса, унга ажри икки баробар бўлади. Ундан кейин шоҳид чиққунча намоз йўқ», дедилар. Шоҳид — юлдуздир.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أَيُّوبَ الأَزْدِيَّ، يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، - قَالَ شُعْبَةُ كَانَ قَتَادَةُ يَرْفَعُهُ أَحْيَانًا وَأَحْيَانًا لاَ يَرْفَعُهُ - قَالَ ‏"‏ وَقْتُ صَلاَةِ الظُّهْرِ مَا لَمْ تَحْضُرِ الْعَصْرُ وَوَقْتُ صَلاَةِ الْعَصْرِ مَا لَمْ تَصْفَرَّ الشَّمْسُ وَوَقْتُ الْمَغْرِبِ مَا لَمْ يَسْقُطْ ثَوْرُ الشَّفَقِ وَوَقْتُ الْعِشَاءِ مَا لَمْ يَنْتَصِفِ اللَّيْلُ وَوَقْتُ الصُّبْحِ مَا لَمْ تَطْلُعِ الشَّمْسُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Peshin namozining vaqti asr kirmaguncha davom etadi, asr namozining vaqti quyosh sargʻaymaguncha davom etadi, shom namozining vaqti shafaqning qizilligi ketmaguncha davom etadi, xufton namozining vaqti tun yarimlaguncha davom etadi, bomdod namozining vaqti quyosh chiqmaguncha davom etadi».Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Пешин намозининг вақти аср кирмагунча давом этади, аср намозининг вақти қуёш сарғаймагунча давом этади, шом намозининг вақти шафақнинг қизиллиги кетмагунча давом этади, хуфтон намозининг вақти тун яримлагунча давом этади, бомдод намозининг вақти қуёш чиқмагунча давом этади».

أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَأَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، عَنْ بَدْرِ بْنِ عُثْمَانَ، قَالَ إِمْلاَءً عَلَىَّ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي مُوسَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سَائِلٌ يَسْأَلُهُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلاَةِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ شَيْئًا فَأَمَرَ بِلاَلاً فَأَقَامَ بِالْفَجْرِ حِينَ انْشَقَّ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ بِالظُّهْرِ حِينَ زَالَتِ الشَّمْسُ وَالْقَائِلُ يَقُولُ انْتَصَفَ النَّهَارُ وَهُوَ أَعْلَمُ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ بِالْعَصْرِ وَالشَّمْسُ مُرْتَفِعَةٌ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ بِالْمَغْرِبِ حِينَ غَرَبَتِ الشَّمْسُ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ بِالْعِشَاءِ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَخَّرَ الْفَجْرَ مِنَ الْغَدِ حِينَ انْصَرَفَ وَالْقَائِلُ يَقُولُ طَلَعَتِ الشَّمْسُ ثُمَّ أَخَّرَ الظُّهْرَ إِلَى قَرِيبٍ مِنْ وَقْتِ الْعَصْرِ بِالأَمْسِ ثُمَّ أَخَّرَ الْعَصْرَ حَتَّى انْصَرَفَ وَالْقَائِلُ يَقُولُ احْمَرَّتِ الشَّمْسُ ثُمَّ أَخَّرَ الْمَغْرِبَ حَتَّى كَانَ عِنْدَ سُقُوطِ الشَّفَقِ ثُمَّ أَخَّرَ الْعِشَاءَ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ الْوَقْتُ فِيمَا بَيْنَ هَذَيْنِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzurlariga bir soʻrovchi kelib, namoz vaqtlari haqida soʻradi, u zot unga hech narsa javob qaytarmadilar. Soʻng Bilolga buyurdilar, u tong yorishgan paytda bomdodga iqoma aytdi. Soʻng unga buyurdilar, u quyosh ogʻgan paytda peshinga iqoma aytdi, holbuki kimdir: «Kun yarimladi», derdi, u zot esa yaxshiroq bilar edilar. Soʻng unga buyurdilar, u quyosh baland turgan paytda asrga iqoma aytdi. Soʻng unga buyurdilar, u quyosh botgan paytda shomga iqoma aytdi. Soʻng unga buyurdilar, u shafaq ketgan paytda xuftonga iqoma aytdi. Soʻng ertasi kuni bomdodni tong yorishib boʻlgan paytda, hatto kimdir: «Quyosh chiqdi», deydigan paytga qadar keChiktirdilar. Soʻng peshinni kechagi asr vaqtiga yaqin paytga qadar kechiktirdilar. Soʻng asrni namoz oʻqib boʻlgan paytda kimdir: «Quyosh qizardi», deydigan paytga qadar kechiktirdilar. Soʻng shomni shafaq tushar paytga qadar kechiktirdilar. Soʻng xuftonni tunning uchdan biriga qadar kechiktirdilar. Soʻng: «Vaqt mana shu ikkisining orasidadir», dedilar.Абу Мусо ал-Ашарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузурларига бир сўровчи келиб, намоз вақтлари ҳақида сўради, у зот унга ҳеч нарса жавоб қайтармадилар. Сўнг Билолга буюрдилар, у тонг ёришган пайтда бомдодга иқома айтди. Сўнг унга буюрдилар, у қуёш оғган пайтда пешинга иқома айтди, ҳолбуки кимдир: «Кун яримлади», дерди, у зот эса яхшироқ билар эдилар. Сўнг унга буюрдилар, у қуёш баланд турган пайтда асрга иқома айтди. Сўнг унга буюрдилар, у қуёш ботган пайтда шомга иқома айтди. Сўнг унга буюрдилар, у шафақ кетган пайтда хуфтонга иқома айтди. Сўнг эртаси куни бомдодни тонг ёришиб бўлган пайтда, ҳатто кимдир: «Қуёш чиқди», дейдиган пайтга қадар кеЧиктирдилар. Сўнг пешинни кечаги аср вақтига яқин пайтга қадар кечиктирдилар. Сўнг асрни намоз ўқиб бўлган пайтда кимдир: «Қуёш қизарди», дейдиган пайтга қадар кечиктирдилар. Сўнг шомни шафақ тушар пайтга қадар кечиктирдилар. Сўнг хуфтонни туннинг учдан бирига қадар кечиктирдилар. Сўнг: «Вақт мана шу иккисининг орасидадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، قَالَ حَدَّثَنَا خَارِجَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الْحُسَيْنُ بْنُ بَشِيرِ بْنِ سَلاَّمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ دَخَلْتُ أَنَا وَمُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ، عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيِّ فَقُلْنَا لَهُ أَخْبِرْنَا عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَاكَ زَمَنُ الْحَجَّاجِ بْنِ يُوسُفَ ‏.‏ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى الظُّهْرَ حِينَ زَالَتِ الشَّمْسُ وَكَانَ الْفَىْءُ قَدْرَ الشِّرَاكِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ الْفَىْءُ قَدْرَ الشِّرَاكِ وَظِلِّ الرَّجُلِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ حِينَ غَابَتِ الشَّمْسُ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ صَلَّى الْفَجْرَ حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ ثُمَّ صَلَّى مِنَ الْغَدِ الظُّهْرَ حِينَ كَانَ الظِّلُّ طُولَ الرَّجُلِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ الرَّجُلِ مِثْلَيْهِ قَدْرَ مَا يَسِيرُ الرَّاكِبُ سَيْرَ الْعَنَقِ إِلَى ذِي الْحُلَيْفَةِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ حِينَ غَابَتِ الشَّمْسُ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ أَوْ نِصْفِ اللَّيْلِ - شَكَّ زَيْدٌ - ثُمَّ صَلَّى الْفَجْرَ فَأَسْفَرَ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Haruncha, unga: «Bizga Rasululloh ﷺ ning namozlari haqida xabar bering», deb aytishdi. Bu Hajjoj ibn Yusuf zamonida edi. U aytdi: «Rasululloh ﷺ chiqib, peshinni quyosh ogʻgan paytda, soya poyafzal tasmasi chogʻlik boʻlganda oʻqidilar. Soʻng asrni soya poyafzal tasmasi va odamning boʻyi chogʻlik boʻlganda oʻqidilar. Soʻng shomni quyosh botgan paytda oʻqidilar. Soʻng xuftonni shafaq ketgan paytda oʻqidilar. Soʻng bomdodni tong otgan paytda oʻqidilar. Soʻng ertasi kuni peshinni soya odamning boʻyi chogʻlik boʻlganda oʻqidilar. Soʻng asrni odamning soyasi oʻzining ikki barobari boʻlganda, yaʼni chavandoz tez yurishda Zul-Hulayfagacha yetadigan vaqtda oʻqidilar. Soʻng shomni quyosh botgan paytda oʻqidilar. Soʻng xuftonni tunning uchdan biri yoki yarmiga qadar oʻqidilar. Soʻng bomdodni tong yorishgan paytda oʻqidilar».Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Ҳарунча, унга: «Бизга Расулуллоҳ ﷺ нинг намозлари ҳақида хабар беринг», деб айтишди. Бу Ҳажжож ибн Юсуф замонида эди. У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ чиқиб, пешинни қуёш оғган пайтда, соя пояфзал тасмаси чоғлик бўлганда ўқидилар. Сўнг асрни соя пояфзал тасмаси ва одамнинг бўйи чоғлик бўлганда ўқидилар. Сўнг шомни қуёш ботган пайтда ўқидилар. Сўнг хуфтонни шафақ кетган пайтда ўқидилар. Сўнг бомдодни тонг отган пайтда ўқидилар. Сўнг эртаси куни пешинни соя одамнинг бўйи чоғлик бўлганда ўқидилар. Сўнг асрни одамнинг сояси ўзининг икки баробари бўлганда, яъни чавандоз тез юришда Зул-Ҳулайфагача етадиган вақтда ўқидилар. Сўнг шомни қуёш ботган пайтда ўқидилар. Сўнг хуфтонни туннинг учдан бири ёки ярмига қадар ўқидилар. Сўнг бомдодни тонг ёришган пайтда ўқидилар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ، قَالَ حَدَّثَنِي سَيَّارُ بْنُ سَلاَمَةَ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى أَبِي بَرْزَةَ فَسَأَلَهُ أَبِي كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الْمَكْتُوبَةَ قَالَ كَانَ يُصَلِّي الْهَجِيرَ الَّتِي تَدْعُونَهَا الأُولَى حِينَ تَدْحَضُ الشَّمْسُ وَكَانَ يُصَلِّي الْعَصْرَ حِينَ يَرْجِعُ أَحَدُنَا إِلَى رَحْلِهِ فِي أَقْصَى الْمَدِينَةِ وَالشَّمْسُ حَيَّةٌ وَنَسِيتُ مَا قَالَ فِي الْمَغْرِبِ وَكَانَ يَسْتَحِبُّ أَنْ يُؤَخِّرَ الْعِشَاءَ الَّتِي تَدْعُونَهَا الْعَتَمَةَ وَكَانَ يَكْرَهُ النَّوْمَ قَبْلَهَا وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَا وَكَانَ يَنْفَتِلُ مِنْ صَلاَةِ الْغَدَاةِ حِينَ يَعْرِفُ الرَّجُلُ جَلِيسَهُ وَكَانَ يَقْرَأُ بِالسِّتِّينَ إِلَى الْمِائَةِ ‏.‏

Sayyor ibn Salama aytdi: Abu Barza (roziyallohu anhu)ning huzuriga kirdim, otam undan: «Rasululloh ﷺ farz namozlarni qanday oʻqir edilar?» deb soʻradi. U aytdi: «U zot siz Al-Ulo deb ataydigan peshinni quyosh ogʻgan paytda oʻqir edilar. Asrni esa birimiz Madinaning eng chekkasidagi uyiga qaytib borsa, quyosh hali tirik (yorugʻ) boʻladigan paytda oʻqir edilar». Shom haqida nima deganini unutdim. «U zot siz Al-Atama deb ataydigan xuftonni kechiktirishni yaxshi koʻrar edilar, undan oldin uxlashni va undan keyin gaplashishni yoqtirmas edilar. Bomdod namozidan odam yonidagi hamsuhbatini taniydigan paytda qaytar edilar va oltmishtadan yuztagacha (oyat) qiroat qilar edilar».Сайёр ибн Салама айтди: Абу Барза (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига кирдим, отам ундан: «Расулуллоҳ ﷺ фарз намозларни қандай ўқир эдилар?» деб сўради. У айтди: «У зот сиз Ал-Уло деб атайдиган пешинни қуёш оғган пайтда ўқир эдилар. Асрни эса биримиз Мадинанинг энг чеккасидаги уйига қайтиб борса, қуёш ҳали тирик (ёруғ) бўладиган пайтда ўқир эдилар». Шом ҳақида нима деганини унутдим. «У зот сиз Ал-Атама деб атайдиган хуфтонни кечиктиришни яхши кўрар эдилар, ундан олдин ухлашни ва ундан кейин гаплашишни ёқтирмас эдилар. Бомдод намозидан одам ёнидаги ҳамсуҳбатини танийдиган пайтда қайтар эдилар ва олтмиштадан юзтагача (оят) қироат қилар эдилар».

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ كَيْسَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ جَاءَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ زَالَتِ الشَّمْسُ فَقَالَ قُمْ يَا مُحَمَّدُ فَصَلِّ الظُّهْرَ حِينَ مَالَتِ الشَّمْسُ ثُمَّ مَكَثَ حَتَّى إِذَا كَانَ فَىْءُ الرَّجُلِ مِثْلَهُ جَاءَهُ لِلْعَصْرِ فَقَالَ قُمْ يَا مُحَمَّدُ فَصَلِّ الْعَصْرَ ‏.‏ ثُمَّ مَكَثَ حَتَّى إِذَا غَابَتِ الشَّمْسُ جَاءَهُ فَقَالَ قُمْ فَصَلِّ الْمَغْرِبَ فَقَامَ فَصَلاَّهَا حِينَ غَابَتِ الشَّمْسُ سَوَاءً ثُمَّ مَكَثَ حَتَّى إِذَا ذَهَبَ الشَّفَقُ جَاءَهُ فَقَالَ قُمْ فَصَلِّ الْعِشَاءَ ‏.‏ فَقَامَ فَصَلاَّهَا ثُمَّ جَاءَهُ حِينَ سَطَعَ الْفَجْرُ فِي الصُّبْحِ فَقَالَ قُمْ يَا مُحَمَّدُ فَصَلِّ ‏.‏ فَقَامَ فَصَلَّى الصُّبْحَ ثُمَّ جَاءَهُ مِنَ الْغَدِ حِينَ كَانَ فَىْءُ الرَّجُلِ مِثْلَهُ فَقَالَ قُمْ يَا مُحَمَّدُ فَصَلِّ ‏.‏ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ جَاءَهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ حِينَ كَانَ فَىْءُ الرَّجُلِ مِثْلَيْهِ فَقَالَ قُمْ يَا مُحَمَّدُ فَصَلِّ ‏.‏ فَصَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ جَاءَهُ لِلْمَغْرِبِ حِينَ غَابَتِ الشَّمْسُ وَقْتًا وَاحِدًا لَمْ يَزُلْ عَنْهُ فَقَالَ قُمْ فَصَلِّ ‏.‏ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ جَاءَهُ لِلْعِشَاءِ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ الأَوَّلُ فَقَالَ قُمْ فَصَلِّ ‏.‏ فَصَلَّى الْعِشَاءَ ثُمَّ جَاءَهُ لِلصُّبْحِ حِينَ أَسْفَرَ جِدًّا فَقَالَ قُمْ فَصَلِّ ‏.‏ فَصَلَّى الصُّبْحَ فَقَالَ ‏"‏ مَا بَيْنَ هَذَيْنِ وَقْتٌ كُلُّهُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Jibril alayhissalom Nabiy ﷺ huzurlariga quyosh ogʻgan paytda kelib: «Turing, ey Muhammad, peshinni oʻqing», dedi, quyosh mayl qilgan edi. Soʻng odamning soyasi oʻzi barobar boʻlgunicha kutdi, keyin asr uchun kelib: «Turing, ey Muhammad, asrni oʻqing», dedi. Soʻng quyosh botgunicha kutdi, keyin kelib: «Turing, shomni oʻqing», dedi. U zot turib, uni quyosh botgan paytida oʻqidilar. Soʻng shafaq ketgunicha kutdi, keyin kelib: «Turing, xuftonni oʻqing», dedi. U zot turib, uni oʻqidilar. Soʻng bomdodda tong yoruggan paytda kelib: «Turing, ey Muhammad, oʻqing», dedi. U zot turib, bomdodni oʻqidilar. Soʻng ertasi kuni odamning soyasi oʻzi barobar boʻlgan paytda kelib: «Turing, ey Muhammad, oʻqing», dedi. U zot peshinni oʻqidilar. Soʻng Jibril alayhissalom odamning soyasi oʻzining ikki barobari boʻlgan paytda kelib: «Turing, ey Muhammad, oʻqing», dedi. U zot asrni oʻqidilar. Soʻng shom uchun quyosh botgan paytda, oldingi bilan bir xil vaqtda kelib: «Turing, oʻqing», dedi. U zot shomni oʻqidilar. Soʻng xufton uchun tunning avvalgi uchdan biri ketgan paytda kelib: «Turing, oʻqing», dedi. U zot xuftonni oʻqidilar. Soʻng bomdod uchun tong juda yoruggan paytda kelib: «Turing, oʻqing», dedi. U zot bomdodni oʻqidilar. Soʻng: «Mana shu ikkisining orasidagi hamma vaqt namoz vaqtidir», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Жибрил алайҳиссалом Набий ﷺ ҳузурларига қуёш оғган пайтда келиб: «Туринг, эй Муҳаммад, пешинни ўқинг», деди, қуёш майл қилган эди. Сўнг одамнинг сояси ўзи баробар бўлгунича кутди, кейин аср учун келиб: «Туринг, эй Муҳаммад, асрни ўқинг», деди. Сўнг қуёш ботгунича кутди, кейин келиб: «Туринг, шомни ўқинг», деди. У зот туриб, уни қуёш ботган пайтида ўқидилар. Сўнг шафақ кетгунича кутди, кейин келиб: «Туринг, хуфтонни ўқинг», деди. У зот туриб, уни ўқидилар. Сўнг бомдодда тонг ёругган пайтда келиб: «Туринг, эй Муҳаммад, ўқинг», деди. У зот туриб, бомдодни ўқидилар. Сўнг эртаси куни одамнинг сояси ўзи баробар бўлган пайтда келиб: «Туринг, эй Муҳаммад, ўқинг», деди. У зот пешинни ўқидилар. Сўнг Жибрил алайҳиссалом одамнинг сояси ўзининг икки баробари бўлган пайтда келиб: «Туринг, эй Муҳаммад, ўқинг», деди. У зот асрни ўқидилар. Сўнг шом учун қуёш ботган пайтда, олдинги билан бир хил вақтда келиб: «Туринг, ўқинг», деди. У зот шомни ўқидилар. Сўнг хуфтон учун туннинг аввалги учдан бири кетган пайтда келиб: «Туринг, ўқинг», деди. У зот хуфтонни ўқидилар. Сўнг бомдод учун тонг жуда ёругган пайтда келиб: «Туринг, ўқинг», деди. У зот бомдодни ўқидилар. Сўнг: «Мана шу иккисининг орасидаги ҳамма вақт намоз вақтидир», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَسَنٍ، قَالَ قَدِمَ الْحَجَّاجُ فَسَأَلْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الظُّهْرَ بِالْهَاجِرَةِ وَالْعَصْرَ وَالشَّمْسُ بَيْضَاءُ نَقِيَّةٌ وَالْمَغْرِبَ إِذَا وَجَبَتِ الشَّمْسُ وَالْعِشَاءَ أَحْيَانًا كَانَ إِذَا رَآهُمْ قَدِ اجْتَمَعُوا عَجَّلَ وَإِذَا رَآهُمْ قَدْ أَبْطَئُوا أَخَّرَ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: «Rasululloh ﷺ peshinni kunning issiq paytida oʻqir edilar, asrni quyosh oq va tiniq boʻlganda, shomni quyosh botganda oʻqir edilar. Xuftonni esa baʼzan, agar odamlarni yigʻilib boʻlishgan holda koʻrsalar, tez oʻqir edilar, agar ularni kechikkan holda koʻrsalar, kechiktirar edilar».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у айтди: «Расулуллоҳ ﷺ пешинни куннинг иссиқ пайтида ўқир эдилар, асрни қуёш оқ ва тиниқ бўлганда, шомни қуёш ботганда ўқир эдилар. Хуфтонни эса баъзан, агар одамларни йиғилиб бўлишган ҳолда кўрсалар, тез ўқир эдилар, агар уларни кечиккан ҳолда кўрсалар, кечиктирар эдилар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ رَقَبَةَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ إِيَاسٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ أَنَا أَعْلَمُ النَّاسِ، بِمِيقَاتِ هَذِهِ الصَّلاَةِ عِشَاءِ الآخِرَةِ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّيهَا لِسُقُوطِ الْقَمَرِ لِثَالِثَةٍ ‏.‏

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men bu namozning, yaʼni oxirgi xuftonning vaqtini odamlar ichida eng yaxshi bilaman. Rasululloh ﷺ uni oyning uchinchi kechasida oy botadigan paytda oʻqir edilar».Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен бу намознинг, яъни охирги хуфтоннинг вақтини одамлар ичида энг яхши биламан. Расулуллоҳ ﷺ уни ойнинг учинчи кечасида ой ботадиган пайтда ўқир эдилар».

أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ بَشِيرِ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ وَاللَّهِ إِنِّي لأَعْلَمُ النَّاسِ بِوَقْتِ هَذِهِ الصَّلاَةِ صَلاَةِ الْعِشَاءِ الآخِرَةِ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّيهَا لِسُقُوطِ الْقَمَرِ لِثَالِثَةٍ ‏.‏

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Allohga qasamki, men bu namozning, yaʼni oxirgi xufton namozining vaqtini odamlar ichida eng yaxshi bilaman. Rasululloh ﷺ uni oyning uchinchi kechasida oy botadigan paytda oʻqir edilar».Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Аллоҳга қасамки, мен бу намознинг, яъни охирги хуфтон намозининг вақтини одамлар ичида энг яхши биламан. Расулуллоҳ ﷺ уни ойнинг учинчи кечасида ой ботадиган пайтда ўқир эдилар».

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عَوْفٍ، عَنْ سَيَّارِ بْنِ سَلاَمَةَ، قَالَ دَخَلْتُ أَنَا وَأَبِي، عَلَى أَبِي بَرْزَةَ الأَسْلَمِيِّ فَقَالَ لَهُ أَبِي أَخْبِرْنَا كَيْفَ، كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الْمَكْتُوبَةَ قَالَ كَانَ يُصَلِّي الْهَجِيرَ الَّتِي تَدْعُونَهَا الأُولَى حِينَ تَدْحَضُ الشَّمْسُ وَكَانَ يُصَلِّي الْعَصْرَ ثُمَّ يَرْجِعُ أَحَدُنَا إِلَى رَحْلِهِ فِي أَقْصَى الْمَدِينَةِ وَالشَّمْسُ حَيَّةٌ قَالَ وَنَسِيتُ مَا قَالَ فِي الْمَغْرِبِ قَالَ وَكَانَ يَسْتَحِبُّ أَنْ تُؤَخَّرَ صَلاَةُ الْعِشَاءِ الَّتِي تَدْعُونَهَا الْعَتَمَةَ قَالَ وَكَانَ يَكْرَهُ النَّوْمَ قَبْلَهَا وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَا وَكَانَ يَنْفَتِلُ مِنْ صَلاَةِ الْغَدَاةِ حِينَ يَعْرِفُ الرَّجُلُ جَلِيسَهُ وَكَانَ يَقْرَأُ بِالسِّتِّينَ إِلَى الْمِائَةِ ‏.‏

Sayyor ibn Salama aytdi: Men va otam Abu Barza al-Aslamiy (roziyallohu anhu)ning huzuriga kirdik, otam unga: «Bizga Rasululloh ﷺ farz namozlarni qanday oʻqiganlarini xabar bering», dedi. U aytdi: «U zot siz Al-Ulo deb ataydigan peshinni quyosh ogʻgan paytda oʻqir edilar. Asrni esa oʻqir edilaru, soʻng birimiz Madinaning eng chekkasidagi uyiga qaytib borsa, quyosh hali tirik (yorugʻ) boʻlar edi». U aytdi: «Shom haqida nima deganini unutdim». U aytdi: «U zot siz Al-Atama deb ataydigan xufton namozini kechiktirishni yaxshi koʻrar edilar». U aytdi: «Undan oldin uxlashni va undan keyin gaplashishni yoqtirmas edilar. Bomdod namozidan odam yonidagi hamsuhbatini taniydigan paytda qaytar edilar va oltmishtadan yuztagacha (oyat) qiroat qilar edilar».Сайёр ибн Салама айтди: Мен ва отам Абу Барза ал-Асламий (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига кирдик, отам унга: «Бизга Расулуллоҳ ﷺ фарз намозларни қандай ўқиганларини хабар беринг», деди. У айтди: «У зот сиз Ал-Уло деб атайдиган пешинни қуёш оғган пайтда ўқир эдилар. Асрни эса ўқир эдилару, сўнг биримиз Мадинанинг энг чеккасидаги уйига қайтиб борса, қуёш ҳали тирик (ёруғ) бўлар эди». У айтди: «Шом ҳақида нима деганини унутдим». У айтди: «У зот сиз Ал-Атама деб атайдиган хуфтон намозини кечиктиришни яхши кўрар эдилар». У айтди: «Ундан олдин ухлашни ва ундан кейин гаплашишни ёқтирмас эдилар. Бомдод намозидан одам ёнидаги ҳамсуҳбатини танийдиган пайтда қайтар эдилар ва олтмиштадан юзтагача (оят) қироат қилар эдилар».

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، وَيُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَطَاءٍ أَىُّ حِينٍ أَحَبُّ إِلَيْكَ أَنْ أُصَلِّيَ الْعَتَمَةَ إِمَامًا أَوْ خِلْوًا قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُ أَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ بِالْعَتَمَةِ حَتَّى رَقَدَ النَّاسُ وَاسْتَيْقَظُوا وَرَقَدُوا وَاسْتَيْقَظُوا فَقَامَ عُمَرُ فَقَالَ الصَّلاَةَ الصَّلاَةَ قَالَ عَطَاءٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ خَرَجَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ الآنَ يَقْطُرُ رَأْسُهُ مَاءً وَاضِعًا يَدَهُ عَلَى شِقِّ رَأْسِهِ قَالَ وَأَشَارَ فَاسْتَثْبَتُّ عَطَاءً كَيْفَ وَضَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ فَأَوْمَأَ إِلَىَّ كَمَا أَشَارَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَبَدَّدَ لِي عَطَاءٌ بَيْنَ أَصَابِعِهِ بِشَىْءٍ مِنْ تَبْدِيدٍ ثُمَّ وَضَعَهَا فَانْتَهَى أَطْرَافُ أَصَابِعِهِ إِلَى مُقَدَّمِ الرَّأْسِ ثُمَّ ضَمَّهَا يَمُرُّ بِهَا كَذَلِكَ عَلَى الرَّأْسِ حَتَّى مَسَّتْ إِبْهَامَاهُ طَرَفَ الأُذُنِ مِمَّا يَلِي الْوَجْهَ ثُمَّ عَلَى الصَّدْغِ وَنَاحِيَةِ الْجَبِينِ لاَ يَقْصُرُ وَلاَ يَبْطُشُ شَيْئًا إِلاَّ كَذَلِكَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لأَمَرْتُهُمْ أَنْ لاَ يُصَلُّوهَا إِلاَّ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bir kecha xuftonni kechiktirdilar, hatto odamlar uxlab, uygʻonishdi, yana uxlab, uygʻonishdi. Shunda Umar turib: ‹Namoz, namoz!› dedi». Ibn Abbos aytdi: «Rasululloh ﷺ chiqib keldilar, xuddi hozir u zotga qarab turgandekman, boshlaridan suv tomib, qoʻllarini boshlarining bir tomoniga qoʻygan holda. Soʻng u zot: ‹Agar ummatimga ogʻirlik qilmasligini bilganimda, ularga buni faqat mana shunday oʻqishni buyurgan boʻlardim›, dedilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бир кеча хуфтонни кечиктирдилар, ҳатто одамлар ухлаб, уйғонишди, яна ухлаб, уйғонишди. Шунда Умар туриб: ‹Намоз, намоз!› деди». Ибн Аббос айтди: «Расулуллоҳ ﷺ чиқиб келдилар, худди ҳозир у зотга қараб тургандекман, бошларидан сув томиб, қўлларини бошларининг бир томонига қўйган ҳолда. Сўнг у зот: ‹Агар умматимга оғирлик қилмаслигини билганимда, уларга буни фақат мана шундай ўқишни буюрган бўлардим›, дедилар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، وَعَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَخَّرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْعِشَاءَ ذَاتَ لَيْلَةٍ حَتَّى ذَهَبَ مِنَ اللَّيْلِ فَقَامَ عُمَرُ - رضى الله عنه - فَنَادَى الصَّلاَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ رَقَدَ النِّسَاءُ وَالْوِلْدَانُ ‏.‏ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالْمَاءُ يَقْطُرُ مِنْ رَأْسِهِ وَهُوَ يَقُولُ ‏"‏ إِنَّهُ الْوَقْتُ لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ bir kecha xuftonni kechadan bir qism oʻtguncha kechiktirdilar. Shunda Umar (roziyallohu anhu) turib: ‹Namoz, ey Rasululloh! Ayollar va bolalar uxlab qolishdi›, deb nido qildi. Rasululloh ﷺ boshlaridan suv tomib turgan holda chiqib keldilaru: ‹Agar ummatimga ogʻirlik qilmasligini bilganimda, haqiqatan uning vaqti mana shudir›, dedilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ бир кеча хуфтонни кечадан бир қисм ўтгунча кечиктирдилар. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу) туриб: ‹Намоз, эй Расулуллоҳ! Аёллар ва болалар ухлаб қолишди›, деб нидо қилди. Расулуллоҳ ﷺ бошларидан сув томиб турган ҳолда чиқиб келдилару: ‹Агар умматимга оғирлик қилмаслигини билганимда, ҳақиқатан унинг вақти мана шудир›, дедилар».

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُؤَخِّرُ الْعِشَاءَ الآخِرَةَ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ oxirgi xuftonni kechiktirar edilar».Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ охирги хуфтонни кечиктирар эдилар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لأَمَرْتُهُمْ بِتَأْخِيرِ الْعِشَاءِ وَبِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلاَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar ummatimga ogʻirlik qilmasligini bilganimda, ularga xuftonni kechiktirishni va har namoz oldidan misvok ishlatishni buyurgan boʻlardim», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар умматимга оғирлик қилмаслигини билганимда, уларга хуфтонни кечиктиришни ва ҳар намоз олдидан мисвок ишлатишни буюрган бўлардим», дедилар.

أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ حِمْيَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَبْلَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، وَأَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً بِالْعَتَمَةِ فَنَادَاهُ عُمَرُ رضى الله عنه نَامَ النِّسَاءُ وَالصِّبْيَانُ ‏.‏ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ ‏"‏ مَا يَنْتَظِرُهَا غَيْرُكُمْ ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يَكُنْ يُصَلَّى يَوْمَئِذٍ إِلاَّ بِالْمَدِينَةِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ صَلُّوهَا فِيمَا بَيْنَ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ ‏"‏ ‏.‏ وَاللَّفْظُ لاِبْنِ حِمْيَرَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bir kecha xuftonni kechiktirdilar, shunda Umar (roziyallohu anhu) u zotga: ‹Ayollar va bolalar uxlab qolishdi›, deb nido qildi. Rasululloh ﷺ chiqib kelib: ‹Uni sizlardan boshqa hech kim kutmayapti›, dedilar». Oʻsha kunlarda namoz faqat Madinada oʻqilar edi. Soʻng u zot: «Uni shafaq ketadigan paytdan tunning uchdan biri oʻtguncha boʻlgan orada oʻqinglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бир кеча хуфтонни кечиктирдилар, шунда Умар (розияллоҳу анҳу) у зотга: ‹Аёллар ва болалар ухлаб қолишди›, деб нидо қилди. Расулуллоҳ ﷺ чиқиб келиб: ‹Уни сизлардан бошқа ҳеч ким кутмаяпти›, дедилар». Ўша кунларда намоз фақат Мадинада ўқилар эди. Сўнг у зот: «Уни шафақ кетадиган пайтдан туннинг учдан бири ўтгунча бўлган орада ўқинглар», дедилар.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ ح وَأَخْبَرَنِي يُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْمُغِيرَةُ بْنُ حَكِيمٍ، عَنْ أُمِّ كُلْثُومٍ ابْنَةِ أَبِي بَكْرٍ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، قَالَتْ أَعْتَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ حَتَّى ذَهَبَ عَامَّةُ اللَّيْلِ وَحَتَّى نَامَ أَهْلُ الْمَسْجِدِ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى وَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ لَوَقْتُهَا لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ bir kechasi xufton namozini kechikkuncha, kechaning koʻp qismi oʻtguncha va masjiddagilar uxlab qolguncha kechiktirdilar. Soʻng chiqib namoz oʻqidilar va: ‹Agar ummatimga ogʻirlik qilmasligini bilsam, albatta uning vaqti shudir›, dedilar.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ бир кечаси хуфтон намозини кечиккунча, кечанинг кўп қисми ўтгунча ва масжиддагилар ухлаб қолгунча кечиктирдилар. Сўнг чиқиб намоз ўқидилар ва: ‹Агар умматимга оғирлик қилмаслигини билсам, албатта унинг вақти шудир›, дедилар.»

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ مَكَثْنَا ذَاتَ لَيْلَةٍ نَنْتَظِرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِعِشَاءِ الآخِرَةِ فَخَرَجَ عَلَيْنَا حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ أَوْ بَعْدَهُ فَقَالَ حِينَ خَرَجَ ‏"‏ إِنَّكُمْ تَنْتَظِرُونَ صَلاَةً مَا يَنْتَظِرُهَا أَهْلُ دِينٍ غَيْرُكُمْ وَلَوْلاَ أَنْ يَثْقُلَ عَلَى أُمَّتِي لَصَلَّيْتُ بِهِمْ هَذِهِ السَّاعَةَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ أَمَرَ الْمُؤَذِّنَ فَأَقَامَ ثُمَّ صَلَّى ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Bir kechasi masjidda Rasululloh ﷺni oxirgi xufton namozi uchun kutib turdik. U zot kechaning uchdan biri yoki undan koʻprogʻi oʻtganda oldimizga chiqdilar va chiqqanlarida: ‹Sizlar shunday namozni kutib turibsizki, sizlardan boshqa hech bir din ahli uni kutmaydi. Agar ummatimga ogʻir kelmasligini bilsam, albatta ularga bu soatda namoz oʻqib berardim›, dedilar. Soʻng muazzinga buyurdilar, u iqoma aytdi va namoz oʻqidilar.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Бир кечаси масжидда Расулуллоҳ ﷺни охирги хуфтон намози учун кутиб турдик. У зот кечанинг учдан бири ёки ундан кўпроғи ўтганда олдимизга чиқдилар ва чиққанларида: ‹Сизлар шундай намозни кутиб турибсизки, сизлардан бошқа ҳеч бир дин аҳли уни кутмайди. Агар умматимга оғир келмаслигини билсам, албатта уларга бу соатда намоз ўқиб берардим›, дедилар. Сўнг муаззинга буюрдилар, у иқома айтди ва намоз ўқидилар.»

أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْمَغْرِبِ ثُمَّ لَمْ يَخْرُجْ إِلَيْنَا حَتَّى ذَهَبَ شَطْرُ اللَّيْلِ فَخَرَجَ فَصَلَّى بِهِمْ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ النَّاسَ قَدْ صَلُّوا وَنَامُوا وَأَنْتُمْ لَمْ تَزَالُوا فِي صَلاَةٍ مَا انْتَظَرْتُمُ الصَّلاَةَ وَلَوْلاَ ضَعْفُ الضَّعِيفِ وَسُقْمُ السَّقِيمِ لأَمَرْتُ بِهَذِهِ الصَّلاَةِ أَنْ تُؤَخَّرَ إِلَى شَطْرِ اللَّيْلِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizga shom namozini oʻqib berdilar, soʻng kechaning yarmi oʻtguncha oldimizga chiqmadilar. Keyin chiqib ularga namoz oʻqib berdilar-da: ‹Odamlar namoz oʻqib, uxlab boʻldilar. Sizlar esa namozni kutib turgan ekansiz, hamon namozdasiz. Agar zaifning zaifligi va kasalning kasalligi boʻlmaganida, bu namozni kechaning yarmigacha keyinga surishga buyurardim›, dedilar.»Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизга шом намозини ўқиб бердилар, сўнг кечанинг ярми ўтгунча олдимизга чиқмадилар. Кейин чиқиб уларга намоз ўқиб бердилар-да: ‹Одамлар намоз ўқиб, ухлаб бўлдилар. Сизлар эса намозни кутиб турган экансиз, ҳамон намоздасиз. Агар заифнинг заифлиги ва касалнинг касаллиги бўлмаганида, бу намозни кечанинг ярмигача кейинга суришга буюрардим›, дедилар.»

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، ح وَأَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، قَالَ سُئِلَ أَنَسٌ هَلِ اتَّخَذَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَاتَمًا قَالَ نَعَمْ أَخَّرَ لَيْلَةً صَلاَةَ الْعِشَاءِ الآخِرَةِ إِلَى قَرِيبٍ مِنْ شَطْرِ اللَّيْلِ فَلَمَّا أَنْ صَلَّى أَقْبَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّكُمْ لَنْ تَزَالُوا فِي صَلاَةٍ مَا انْتَظَرْتُمُوهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ خَاتَمِهِ ‏.‏ فِي حَدِيثِ عَلِيٍّ إِلَى شَطْرِ اللَّيْلِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishidan: «Nabiy ﷺ uzuk taqqanmilar?» deb soʻralganda: «Ha», dedilar va: «U zot bir kechasi oxirgi xufton namozini kechaning yarmiga yaqin vaqtgacha keyinga surdilar. Namozni oʻqib boʻlgach, Nabiy ﷺ yuzlari bilan bizga qarab: ‹Sizlar uni kutib tursangiz, hamon namozdasiz›, dedilar», dedi. Anas: «Uning uzugining yaltirashini hozir ham koʻrib turgandekman», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У кишидан: «Набий ﷺ узук таққанмилар?» деб сўралганда: «Ҳа», дедилар ва: «У зот бир кечаси охирги хуфтон намозини кечанинг ярмига яқин вақтгача кейинга сурдилар. Намозни ўқиб бўлгач, Набий ﷺ юзлари билан бизга қараб: ‹Сизлар уни кутиб турсангиз, ҳамон намоздасиз›, дедилар», деди. Анас: «Унинг узугининг ялтирашини ҳозир ҳам кўриб тургандекман», деди.

أَخْبَرَنَا عُتْبَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي النِّدَاءِ وَالصَّفِّ الأَوَّلِ ثُمَّ لَمْ يَجِدُوا إِلاَّ أَنْ يَسْتَهِمُوا عَلَيْهِ لاَسْتَهَمُوا وَلَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي التَّهْجِيرِ لاَسْتَبَقُوا إِلَيْهِ وَلَوْ عَلِمُوا مَا فِي الْعَتَمَةِ وَالصُّبْحِ لأَتَوْهُمَا وَلَوْ حَبْوًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Agar odamlar azon aytish va birinchi safda turishda qanday fazilat borligini bilsalar-u, soʻng unga faqat qurʼa tashlash bilangina erisha oladigan boʻlsalar, albatta qurʼa tashlagan boʻlardilar. Agar odamlar namozga erta kelishda qanday fazilat borligini bilsalar, unga birinchi boʻlib yetib borishga musobaqa qilardilar. Agar ular xufton va bomdod namozlarida qanday fazilat borligini bilsalar, garchi emaklab boʻlsa-da, ularga kelardilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Агар одамлар азон айтиш ва биринчи сафда туришда қандай фазилат борлигини билсалар-у, сўнг унга фақат қуръа ташлаш билангина эриша оладиган бўлсалар, албатта қуръа ташлаган бўлардилар. Агар одамлар намозга эрта келишда қандай фазилат борлигини билсалар, унга биринчи бўлиб етиб боришга мусобақа қилардилар. Агар улар хуфтон ва бомдод намозларида қандай фазилат борлигини билсалар, гарчи эмаклаб бўлса-да, уларга келардилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، - هُوَ الْحَفَرِيُّ - عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي لَبِيدٍ، عن أَبِي سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَغْلِبَنَّكُمُ الأَعْرَابُ عَلَى اسْمِ صَلاَتِكُمْ هَذِهِ فَإِنَّهُمْ يُعْتِمُونَ عَلَى الإِبِلِ وَإِنَّهَا الْعِشَاءُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Aʼrobiylar sizlarni ushbu namozingizning nomida yengib qoʻymasinlar. Chunki ular tuyalar bilan mashgʻul boʻlib, namozni qorongʻi tushguncha kechiktiradilar. Aslida u xuftondir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аъробийлар сизларни ушбу намозингизнинг номида енгиб қўймасинлар. Чунки улар туялар билан машғул бўлиб, намозни қоронғи тушгунча кечиктирадилар. Аслида у хуфтондир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي لَبِيدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ عَلَى الْمِنْبَرِ ‏"‏ لاَ تَغْلِبَنَّكُمُ الأَعْرَابُ عَلَى اسْمِ صَلاَتِكُمْ أَلاَ إِنَّهَا الْعِشَاءُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning minbarda: «Aʼrobiylar sizlarni namozingizning nomida yengib qoʻymasinlar. Ogʻoh boʻlingki, u xuftondir», deb aytayotganlarini eshitdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг минбарда: «Аъробийлар сизларни намозингизнинг номида енгиб қўймасинлар. Оғоҳ бўлингки, у хуфтондир», деб айтаётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصُّبْحَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ tong ravshan boʻlishi bilanoq bomdod namozini oʻqidilar.»Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ тонг равшан бўлиши биланоқ бомдод намозини ўқидилар.»

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ عَنْ وَقْتِ صَلاَةِ الْغَدَاةِ فَلَمَّا أَصْبَحْنَا مِنَ الْغَدِ أَمَرَ حِينَ انْشَقَّ الْفَجْرُ أَنْ تُقَامَ الصَّلاَةُ فَصَلَّى بِنَا فَلَمَّا كَانَ مِنَ الْغَدِ أَسْفَرَ ثُمَّ أَمَرَ فَأُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَصَلَّى بِنَا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَيْنَ السَّائِلُ عَنْ وَقْتِ الصَّلاَةِ مَا بَيْنَ هَذَيْنِ وَقْتٌ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺning oldiga kelib, u zotdan bomdod namozining vaqti haqida soʻradi. Ertasi kuni tong otganda, u zot tong yorishishi bilan namozga iqoma aytishga buyurdilar va bizga namoz oʻqib berdilar. Undan keyingi kuni esa atrof yorishguncha kutib, soʻng buyurdilar, iqoma aytildi va bizga namoz oʻqib berdilar. Soʻng: «Namoz vaqti haqida soʻragan kishi qani? Mana shu ikki vaqt orasi namoz vaqtidir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺнинг олдига келиб, у зотдан бомдод намозининг вақти ҳақида сўради. Эртаси куни тонг отганда, у зот тонг ёришиши билан намозга иқома айтишга буюрдилар ва бизга намоз ўқиб бердилар. Ундан кейинги куни эса атроф ёришгунча кутиб, сўнг буюрдилар, иқома айтилди ва бизга намоз ўқиб бердилар. Сўнг: «Намоз вақти ҳақида сўраган киши қани? Мана шу икки вақт ораси намоз вақтидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيُصَلِّي الصُّبْحَ فَيَنْصَرِفُ النِّسَاءُ مُتَلَفِّعَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ مَا يُعْرَفْنَ مِنَ الْغَلَسِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bomdod namozini oʻqir edilar, ayollar choyshablariga oʻralgan holda qaytishardi, qorongʻilik sababli ular tanib boʻlmasdi.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозини ўқир эдилар, аёллар чойшабларига ўралган ҳолда қайтишарди, қоронғилик сабабли улар таниб бўлмасди.»

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنَّ النِّسَاءُ يُصَلِّينَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصُّبْحَ مُتَلَفِّعَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ فَيَرْجِعْنَ فَمَا يَعْرِفْهُنَّ أَحَدٌ مِنَ الْغَلَسِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Ayollar Rasululloh ﷺ bilan bomdod namozini choyshablariga oʻralgan holda oʻqishardi, soʻng qaytishardi. Qorongʻilik sababli hech kim ularni tanib boʻlmasdi.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Аёллар Расулуллоҳ ﷺ билан бомдод намозини чойшабларига ўралган ҳолда ўқишарди, сўнг қайтишарди. Қоронғилик сабабли ҳеч ким уларни таниб бўлмасди.»

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ خَيْبَرَ صَلاَةَ الصُّبْحِ بِغَلَسٍ وَهُوَ قَرِيبٌ مِنْهُمْ فَأَغَارَ عَلَيْهِمْ وَقَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ خَرِبَتْ خَيْبَرُ - مَرَّتَيْنِ - إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Xaybar kuni dushmanga yaqin turganlarida bomdod namozini qorongʻida oʻqidilar, soʻng ularga hujum qildilar va ikki marta: ‹Allohu akbar! Xaybar vayron boʻldi! Biz bir qavmning maydoniga tushsak, ogohlantirilganlarning tongi naqadar yomon boʻlur!› dedilar.»Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни душманга яқин турганларида бомдод намозини қоронғида ўқидилар, сўнг уларга ҳужум қилдилар ва икки марта: ‹Аллоҳу акбар! Хайбар вайрон бўлди! Биз бир қавмнинг майдонига тушсак, огоҳлантирилганларнинг тонги нақадар ёмон бўлур!› дедилар.»

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَاصِمُ بْنُ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَسْفِرُوا بِالْفَجْرِ ‏"‏ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bomdodni tong yorishganida oʻqinglar», dedilar.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бомдодни тонг ёришганида ўқинглар», дедилар.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ، عَنْ رِجَالٍ، مِنْ قَوْمِهِ مِنَ الأَنْصَارِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا أَسْفَرْتُمْ بِالْفَجْرِ فَإِنَّهُ أَعْظَمُ بِالأَجْرِ ‏"‏ ‏.‏

Mahmud ibn Labid (rahimahulloh)dan, oʻz qavmidan boʻlgan ansorlik kishilardan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Bomdodni qanchalik yorugʻlikda oʻqisangiz, savobi shunchalik ulugʻdir», dedilar.Маҳмуд ибн Лабид (раҳимаҳуллоҳ)дан, ўз қавмидан бўлган ансорлик кишилардан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бомдодни қанчалик ёруғликда ўқисангиз, савоби шунчалик улуғдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجُ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَدْرَكَ سَجْدَةً مِنَ الصُّبْحِ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَهَا وَمَنْ أَدْرَكَ سَجْدَةً مِنَ الْعَصْرِ قَبْلَ أَنْ تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim quyosh chiqmasdan oldin subhning bir sajdasiga (rakatiga) ulgursa, unga (bomdodga) ulgurgan boʻladi. Kim quyosh botmasdan oldin asrning bir sajdasiga (rakatiga) ulgursa, unga ulgurgan boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким қуёш чиқмасдан олдин субҳнинг бир саждасига (ракатига) улгурса, унга (бомдодга) улгурган бўлади. Ким қуёш ботмасдан олдин асрнинг бир саждасига (ракатига) улгурса, унга улгурган бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَدْرَكَ رَكْعَةً مِنَ الْفَجْرِ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَهَا وَمَنْ أَدْرَكَ رَكْعَةً مِنَ الْعَصْرِ قَبْلَ أَنْ تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَهَا ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim quyosh chiqmasdan oldin bomdodning bir rakatiga ulgursa, unga ulgurgan boʻladi. Kim quyosh botmasdan oldin asrning bir rakatiga ulgursa, unga ulgurgan boʻladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким қуёш чиқмасдан олдин бомдоднинг бир ракатига улгурса, унга улгурган бўлади. Ким қуёш ботмасдан олдин асрнинг бир ракатига улгурса, унга улгурган бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالاَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي صَدَقَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الظُّهْرَ إِذَا زَالَتِ الشَّمْسُ وَيُصَلِّي الْعَصْرَ بَيْنَ صَلاَتَيْكُمْ هَاتَيْنِ وَيُصَلِّي الْمَغْرِبَ إِذَا غَرَبَتِ الشَّمْسُ وَيُصَلِّي الْعِشَاءَ إِذَا غَابَ الشَّفَقُ - ثُمَّ قَالَ عَلَى إِثْرِهِ - وَيُصَلِّي الصُّبْحَ إِلَى أَنْ يَنْفَسِحَ الْبَصَرُ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ quyosh ogʻganda peshinni oʻqir edilar, asrni esa mana shu ikki namozingiz orasida oʻqir edilar; quyosh botganda shomni oʻqir edilar, shafaq gʻoyib boʻlganda xuftonni oʻqir edilar. Soʻng u zot ﷺ ketidan: «Va bomdodni koʻz aniq koʻra oladigan darajada yorishguncha oʻqir edilar», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қуёш оғганда пешинни ўқир эдилар, асрни эса мана шу икки намозингиз орасида ўқир эдилар; қуёш ботганда шомни ўқир эдилар, шафақ ғойиб бўлганда хуфтонни ўқир эдилар. Сўнг у зот ﷺ кетидан: «Ва бомдодни кўз аниқ кўра оладиган даражада ёришгунча ўқир эдилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، ‏.‏ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَدْرَكَ مِنَ الصَّلاَةِ رَكْعَةً فَقَدْ أَدْرَكَ الصَّلاَةَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim namozning bir rakatiga ulgursa, namozga ulgurgan boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким намознинг бир ракатига улгурса, намозга улгурган бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَدْرَكَ مِنَ الصَّلاَةِ رَكْعَةً فَقَدْ أَدْرَكَهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim namozning bir rakatiga ulgursa, unga ulgurgan boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким намознинг бир ракатига улгурса, унга улгурган бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الصَّمَدِ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ الْعَطَّارُ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ سَمَاعَةَ - عَنْ مُوسَى بْنِ أَعْيَنَ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَدْرَكَ مِنَ الصَّلاَةِ رَكْعَةً فَقَدْ أَدْرَكَ الصَّلاَةَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim namozning bir rakatiga ulgursa, namozga ulgurgan boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким намознинг бир ракатига улгурса, намозга улгурган бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنِي شُعَيْبُ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَدْرَكَ مِنَ الصَّلاَةِ رَكْعَةً فَقَدْ أَدْرَكَهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim namozning bir rakatiga ulgursa, unga ulgurgan boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким намознинг бир ракатига улгурса, унга улгурган бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ يُونُسَ، قَالَ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَدْرَكَ رَكْعَةً مِنَ الْجُمُعَةِ أَوْ غَيْرِهَا فَقَدْ تَمَّتْ صَلاَتُهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim jumaning yoki boshqasining bir rakatiga ulgursa, namozi toʻliq boʻlgan boʻladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким жуманинг ёки бошқасининг бир ракатига улгурса, намози тўлиқ бўлган бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ التِّرْمِذِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلاَلٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَدْرَكَ رَكْعَةً مِنْ صَلاَةٍ مِنَ الصَّلَوَاتِ فَقَدْ أَدْرَكَهَا إِلاَّ أَنَّهُ يَقْضِي مَا فَاتَهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim namozlardan birining bir rakatiga ulgursa, unga ulgurgan boʻladi, faqat oʻzidan oʻtib ketganini qazo qiladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким намозлардан бирининг бир ракатига улгурса, унга улгурган бўлади, фақат ўзидан ўтиб кетганини қазо қилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ الصُّنَابِحِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الشَّمْسُ تَطْلُعُ وَمَعَهَا قَرْنُ الشَّيْطَانِ فَإِذَا ارْتَفَعَتْ فَارَقَهَا فَإِذَا اسْتَوَتْ قَارَنَهَا فَإِذَا زَالَتْ فَارَقَهَا فَإِذَا دَنَتْ لِلْغُرُوبِ قَارَنَهَا فَإِذَا غَرَبَتْ فَارَقَهَا ‏"‏ ‏.‏ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الصَّلاَةِ فِي تِلْكَ السَّاعَاتِ ‏.‏

Abdulloh as-Sunobihiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Quyosh chiqadi va u bilan birga shaytonning shoxi (chiqadi); qachonki u (quyosh) koʻtarilsa, (shayton) undan ajraladi; qachonki u tikkaga kelsa, (shayton) unga yaqinlashadi; qachonki u ogʻsa, (shayton) undan ajraladi; qachonki u botishga yaqinlashsa, (shayton) unga yaqinlashadi; qachonki u botsa, (shayton) undan ajraladi», dedilar. Va Rasululloh ﷺ oʻsha vaqtlarda namoz oʻqishdan qaytardilar.Абдуллоҳ ас-Сунобиҳий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуёш чиқади ва у билан бирга шайтоннинг шохи (чиқади); қачонки у (қуёш) кўтарилса, (шайтон) ундан ажралади; қачонки у тиккага келса, (шайтон) унга яқинлашади; қачонки у оғса, (шайтон) ундан ажралади; қачонки у ботишга яқинлашса, (шайтон) унга яқинлашади; қачонки у ботса, (шайтон) ундан ажралади», дедилар. Ва Расулуллоҳ ﷺ ўша вақтларда намоз ўқишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُلِيِّ بْنِ رَبَاحٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ، سَمِعْتُ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ الْجُهَنِيَّ، يَقُولُ ثَلاَثُ سَاعَاتٍ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَانَا أَنْ نُصَلِّيَ فِيهِنَّ أَوْ نَقْبُرَ فِيهِنَّ مَوْتَانَا حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُ بَازِغَةً حَتَّى تَرْتَفِعَ وَحِينَ يَقُومُ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ حَتَّى تَمِيلَ وَحِينَ تَضَيَّفُ الشَّمْسُ لِلْغُرُوبِ حَتَّى تَغْرُبَ ‏.‏

Uqba ibn Omir al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni uch vaqtda namoz oʻqishdan yoki oʻliklarimizni koʻmishdan qaytarardilar: quyosh yorib chiqayotganda toki u koʻtarilguncha; quyosh tikkaga kelib turganda toki u ogʻguncha; va quyosh botishga moyil boʻlganda toki u botguncha.Уқба ибн Омир ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни уч вақтда намоз ўқишдан ёки ўликларимизни кўмишдан қайтарардилар: қуёш ёриб чиқаётганда токи у кўтарилгунча; қуёш тиккага келиб турганда токи у оғгунча; ва қуёш ботишга мойил бўлганда токи у ботгунча.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حِبَّانَ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الصَّلاَةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَعَنِ الصَّلاَةِ بَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ asrdan keyin toki quyosh botguncha namoz oʻqishdan va bomdoddan keyin toki quyosh chiqquncha namoz oʻqishdan qaytardilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ асрдан кейин токи қуёш ботгунча намоз ўқишдан ва бомдоддан кейин токи қуёш чиққунча намоз ўқишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَمِعْتُ غَيْرَ، وَاحِدٍ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْهُمْ عُمَرُ - وَكَانَ مِنْ أَحَبِّهِمْ إِلَىَّ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الصَّلاَةِ بَعْدَ الْفَجْرِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَعَنِ الصَّلاَةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Paygʻambar ﷺ ning sahobalaridan bir nechtasidan eshitdim, ular orasida Umar ham bor edi ki, u menga ularning eng sevimlilaridan biri edi, Rasululloh ﷺ bomdoddan keyin toki quyosh chiqquncha namoz oʻqishdan va asrdan keyin toki quyosh botguncha namoz oʻqishdan qaytarganlar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Пайғамбар ﷺ нинг саҳобаларидан бир нечтасидан эшитдим, улар орасида Умар ҳам бор эди ки, у менга уларнинг энг севимлиларидан бири эди, Расулуллоҳ ﷺ бомдоддан кейин токи қуёш чиққунча намоз ўқишдан ва асрдан кейин токи қуёш ботгунча намоз ўқишдан қайтарганлар», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَتَحَرَّ أَحَدُكُمْ فَيُصَلِّيَ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَعِنْدَ غُرُوبِهَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz quyosh chiqayotgan paytda va botayotgan paytda ataylab namoz oʻqishga urinmasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз қуёш чиқаётган пайтда ва ботаётган пайтда атайлаб намоз ўқишга уринмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، أَنْبَأَنَا خَالِدٌ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يُصَلَّى مَعَ طُلُوعِ الشَّمْسِ أَوْ غُرُوبِهَا ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ quyosh chiqayotgan yoki botayotgan paytda namoz oʻqishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қуёш чиқаётган ёки ботаётган пайтда намоз ўқишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، - وَهُوَ ابْنُ حَبِيبٍ - عَنْ مُوسَى بْنِ عُلَىٍّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ، يَقُولُ ثَلاَثُ سَاعَاتٍ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَانَا أَنْ نُصَلِّيَ فِيهِنَّ أَوْ نَقْبُرَ فِيهِنَّ مَوْتَانَا حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُ بَازِغَةً حَتَّى تَرْتَفِعَ وَحِينَ يَقُومُ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ حَتَّى تَمِيلَ وَحِينَ تَضَيَّفُ لِلْغُرُوبِ حَتَّى تَغْرُبَ ‏.‏

Uqba ibn Amir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni uch vaqtda namoz oʻqishimizdan yoki oʻliklarimizni koʻmishimizdan qaytarar edilar: quyosh chiqib yorishayotgan paytdan to u koʻtarilguncha, quyosh tik keladigan tush paytidan to u ogʻguncha va quyosh botishga moyil boʻlgan paytdan to u botguncha.Уқба ибн Амир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни уч вақтда намоз ўқишимиздан ёки ўликларимизни кўмишимиздан қайтарар эдилар: қуёш чиқиб ёришаётган пайтдан то у кўтарилгунча, қуёш тик келадиган туш пайтидан то у оғгунча ва қуёш ботишга мойил бўлган пайтдан то у ботгунча.

أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ سَعِيدٍ، سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الصَّلاَةِ بَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى الطُّلُوعِ وَعَنِ الصَّلاَةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى الْغُرُوبِ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdoddan keyin quyosh chiqquncha va asrdan keyin quyosh botguncha namoz oʻqishdan qaytardilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдоддан кейин қуёш чиққунча ва асрдан кейин қуёш ботгунча намоз ўқишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَخْلَدٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ صَلاَةَ بَعْدَ الْفَجْرِ حَتَّى تَبْزُغَ الشَّمْسُ وَلاَ صَلاَةَ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Fajrdan keyin quyosh chiqquncha namoz yoʻq va asrdan keyin quyosh botguncha namoz yoʻq», deganlarini eshitdim.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фажрдан кейин қуёш чиққунча намоз йўқ ва асрдан кейин қуёш ботгунча намоз йўқ», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ نَمِرٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِنَحْوِهِ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan Rasululloh ﷺ orqali shunga oʻxshash rivoyat keltirilgan.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан Расулуллоҳ ﷺ орқали шунга ўхшаш ривоят келтирилган.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ حُجَيْرٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الصَّلاَةِ بَعْدَ الْعَصْرِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ asrdan keyin namoz oʻqishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ асрдан кейин намоз ўқишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ الْمُخَرِّمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ عَنْبَسَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ رضى الله عنها أَوْهَمَ عُمَرُ - رضى الله عنه - إِنَّمَا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَتَحَرَّوْا بِصَلاَتِكُمْ طُلُوعَ الشَّمْسِ وَلاَ غُرُوبَهَا فَإِنَّهَا تَطْلُعُ بَيْنَ قَرْنَىْ شَيْطَانٍ ‏"‏ ‏.‏

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَ، أَخْبَرَنِي ابْنُ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا طَلَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ فَأَخِّرُوا الصَّلاَةَ حَتَّى تُشْرِقَ وَإِذَا غَابَ حَاجِبُ الشَّمْسِ فَأَخِّرُوا الصَّلاَةَ حَتَّى تَغْرُبَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Quyoshning cheti chiqsa, u toʻliq koʻtarilguncha namozni kechiktiringlar; quyoshning cheti botsa, u toʻliq botguncha namozni kechiktiringlar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуёшнинг чети чиқса, у тўлиқ кўтарилгунча намозни кечиктиринглар; қуёшнинг чети ботса, у тўлиқ ботгунча намозни кечиктиринглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو يَحْيَى، سُلَيْمُ بْنُ عَامِرٍ وَضَمْرَةُ بْنُ حَبِيبٍ وَأَبُو طَلْحَةَ نُعَيْمُ بْنُ زِيَادٍ قَالُوا سَمِعْنَا أَبَا أُمَامَةَ الْبَاهِلِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ عَبَسَةَ، يَقُولُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ مِنْ سَاعَةٍ أَقْرَبُ مِنَ الأُخْرَى أَوْ هَلْ مِنْ سَاعَةٍ يُبْتَغَى ذِكْرُهَا قَالَ ‏"‏ نَعَمْ إِنَّ أَقْرَبَ مَا يَكُونُ الرَّبُّ عَزَّ وَجَلَّ مِنَ الْعَبْدِ جَوْفُ اللَّيْلِ الآخِرِ فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَكُونَ مِمَّنْ يَذْكُرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فِي تِلْكَ السَّاعَةِ فَكُنْ فَإِنَّ الصَّلاَةَ مَحْضُورَةٌ مَشْهُودَةٌ إِلَى طُلُوعِ الشَّمْسِ فَإِنَّهَا تَطْلُعُ بَيْنَ قَرْنَىِ الشَّيْطَانِ وَهِيَ سَاعَةُ صَلاَةِ الْكُفَّارِ فَدَعِ الصَّلاَةَ حَتَّى تَرْتَفِعَ قِيدَ رُمْحٍ وَيَذْهَبَ شُعَاعُهَا ثُمَّ الصَّلاَةُ مَحْضُورَةٌ مَشْهُودَةٌ حَتَّى تَعْتَدِلَ الشَّمْسُ اعْتِدَالَ الرُّمْحِ بِنِصْفِ النَّهَارِ فَإِنَّهَا سَاعَةٌ تُفْتَحُ فِيهَا أَبْوَابُ جَهَنَّمَ وَتُسْجَرُ فَدَعِ الصَّلاَةَ حَتَّى يَفِيءَ الْفَىْءُ ثُمَّ الصَّلاَةُ مَحْضُورَةٌ مَشْهُودَةٌ حَتَّى تَغِيبَ الشَّمْسُ فَإِنَّهَا تَغِيبُ بَيْنَ قَرْنَىْ شَيْطَانٍ وَهِيَ صَلاَةُ الْكُفَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Amr ibn Abasa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Rasululloh, bir vaqt boshqasidan koʻra yaqinroqmi yoki zikr qilish uchun eng izlanadigan vaqt bormi?» deb soʻradim. U zot ﷺ dedilar: «Ha, aziz va ulugʻ Robb bandaga eng yaqin boʻladigan vaqt kechaning oxirgi qismidir. Agar oʻsha vaqtda aziz va ulugʻ Allohni zikr qiluvchilardan boʻla olsang, boʻlgin. Chunki namoz to quyosh chiqquncha hozir boʻlingan va guvohlik berilgan boʻladi. Quyosh esa shaytonning ikki shoxi orasidan chiqadi va u kofirlar namoz oʻqiydigan vaqtdir. Bas, quyosh bir nayza boʻyi koʻtarilib nurlari tarqaguncha namozni tark et. Soʻng namoz to quyosh peshinda nayzadek tik boʻlguncha hozir boʻlingan va guvohlik berilgan boʻladi. Zero u vaqtda jahannam eshiklari ochilib, olovi qizidiriladi. Bas, soya qaytguncha namozni tark et. Soʻng namoz to quyosh botguncha hozir boʻlingan va guvohlik berilgan boʻladi. Zero u shaytonning ikki shoxi orasidan botadi va u kofirlar namozidir.»Амр ибн Абаса (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Расулуллоҳ, бир вақт бошқасидан кўра яқинроқми ёки зикр қилиш учун энг изланадиган вақт борми?» деб сўрадим. У зот ﷺ дедилар: «Ҳа, азиз ва улуғ Робб бандага энг яқин бўладиган вақт кечанинг охирги қисмидир. Агар ўша вақтда азиз ва улуғ Аллоҳни зикр қилувчилардан бўла олсанг, бўлгин. Чунки намоз то қуёш чиққунча ҳозир бўлинган ва гувоҳлик берилган бўлади. Қуёш эса шайтоннинг икки шохи орасидан чиқади ва у кофирлар намоз ўқийдиган вақтдир. Бас, қуёш бир найза бўйи кўтарилиб нурлари тарқагунча намозни тарк эт. Сўнг намоз то қуёш пешинда найзадек тик бўлгунча ҳозир бўлинган ва гувоҳлик берилган бўлади. Зеро у вақтда жаҳаннам эшиклари очилиб, олови қизидирилади. Бас, соя қайтгунча намозни тарк эт. Сўнг намоз то қуёш ботгунча ҳозир бўлинган ва гувоҳлик берилган бўлади. Зеро у шайтоннинг икки шохи орасидан ботади ва у кофирлар намозидир.»

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، عَنْ وَهْبِ بْنِ الأَجْدَعِ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الصَّلاَةِ بَعْدَ الْعَصْرِ إِلاَّ أَنْ تَكُونَ الشَّمْسُ بَيْضَاءَ نَقِيَّةً مُرْتَفِعَةً ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ quyosh oq, tiniq va baland boʻlgan holidan boshqa paytda asrdan keyin namoz oʻqishdan qaytardilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қуёш оқ, тиниқ ва баланд бўлган ҳолидан бошқа пайтда асрдан кейин намоз ўқишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَ، قَالَتْ عَائِشَةُ مَا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم السَّجْدَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ عِنْدِي قَطُّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mening huzurimda asrdan keyin ikki rakaat namozni hech qachon tark qilmaganlar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менинг ҳузуримда асрдан кейин икки ракаат намозни ҳеч қачон тарк қилмаганлар.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ رضى الله تعالى عنها مَا دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ الْعَصْرِ إِلاَّ صَلاَّهُمَا ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ asrdan keyin mening huzurimga kirsalar, albatta oʻsha ikki rakaatni oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ асрдан кейин менинг ҳузуримга кирсалар, албатта ўша икки ракаатни ўқир эдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ مَسْرُوقًا، وَالأَسْوَدَ، قَالاَ نَشْهَدُ عَلَى عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا كَانَ عِنْدِي بَعْدَ الْعَصْرِ صَلاَّهُمَا ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ asrdan keyin mening huzurimda boʻlsalar, oʻsha ikki rakaatni oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ асрдан кейин менинг ҳузуримда бўлсалар, ўша икки ракаатни ўқир эдилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ صَلاَتَانِ مَا تَرَكَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِي سِرًّا وَلاَ عَلاَنِيَةً رَكْعَتَانِ قَبْلَ الْفَجْرِ وَرَكْعَتَانِ بَعْدَ الْعَصْرِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mening uyimda maxfiy ham, oshkora ham ikki namozni hech qachon tark qilmaganlar: fajrdan oldingi ikki rakaat va asrdan keyingi ikki rakaat.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менинг уйимда махфий ҳам, ошкора ҳам икки намозни ҳеч қачон тарк қилмаганлар: фажрдан олдинги икки ракаат ва асрдан кейинги икки ракаат.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي حَرْمَلَةَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنِ السَّجْدَتَيْنِ اللَّتَيْنِ، كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّيهِمَا بَعْدَ الْعَصْرِ فَقَالَتْ إِنَّهُ كَانَ يُصَلِّيهِمَا قَبْلَ الْعَصْرِ ثُمَّ إِنَّهُ شُغِلَ عَنْهُمَا أَوْ نَسِيَهُمَا فَصَلاَّهُمَا بَعْدَ الْعَصْرِ وَكَانَ إِذَا صَلَّى صَلاَةً أَثْبَتَهَا ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Salama Rasululloh ﷺ asrdan keyin oʻqiydigan ikki rakaat namoz haqida undan soʻraganida, u kishi shunday dedilar: «U zot bu ikki rakaatni asrdan oldin oʻqir edilar, soʻng biror ish bilan band boʻlib qolgan yoki uni unutgan edilar, shuning uchun uni asrdan keyin oʻqidilar. U zot bir namozni oʻqisalar, uni doimiy qilib olar edilar.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Салама Расулуллоҳ ﷺ асрдан кейин ўқийдиган икки ракаат намоз ҳақида ундан сўраганида, у киши шундай дедилар: «У зот бу икки ракаатни асрдан олдин ўқир эдилар, сўнг бирор иш билан банд бўлиб қолган ёки уни унутган эдилар, шунинг учун уни асрдан кейин ўқидилар. У зот бир намозни ўқисалар, уни доимий қилиб олар эдилар.»

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ مَعْمَرًا، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى فِي بَيْتِهَا بَعْدَ الْعَصْرِ رَكْعَتَيْنِ مَرَّةً وَاحِدَةً وَأَنَّهَا ذَكَرَتْ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏"‏ هُمَا رَكْعَتَانِ كُنْتُ أُصَلِّيهِمَا بَعْدَ الظُّهْرِ فَشُغِلْتُ عَنْهُمَا حَتَّى صَلَّيْتُ الْعَصْرَ ‏"‏ ‏.‏

Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir marta uning uyida asrdan keyin ikki rakaat namoz oʻqidilar. U buni u zotga eslatganida, u zot: «Bu ikki rakaat men peshindan keyin oʻqiydigan namozim edi, biror ish bilan band boʻlib qolib, uni asr namozini oʻqigunimcha kechiktirdim», dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир марта унинг уйида асрдан кейин икки ракаат намоз ўқидилар. У буни у зотга эслатганида, у зот: «Бу икки ракаат мен пешиндан кейин ўқийдиган намозим эди, бирор иш билан банд бўлиб қолиб, уни аср намозини ўқигунимча кечиктирдим», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ شُغِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْعَصْرِ فَصَلاَّهُمَا بَعْدَ الْعَصْرِ ‏.‏

Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ asrdan oldingi ikki rakaatdan biror ish bilan band boʻlib qolib, uni asrdan keyin oʻqidilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ асрдан олдинги икки ракаатдан бирор иш билан банд бўлиб қолиб, уни асрдан кейин ўқидилар.

أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ حُدَيْرٍ، قَالَ سَأَلْتُ لاَحِقًا عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ، قَبْلَ غُرُوبِ الشَّمْسِ فَقَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ يُصَلِّيهِمَا فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ مُعَاوِيَةُ مَا هَاتَانِ الرَّكْعَتَانِ عِنْدَ غُرُوبِ الشَّمْسِ فَاضْطَرَّ الْحَدِيثَ إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْعَصْرِ فَشُغِلَ عَنْهُمَا فَرَكَعَهُمَا حِينَ غَابَتِ الشَّمْسُ فَلَمْ أَرَهُ يُصَلِّيهِمَا قَبْلُ وَلاَ بَعْدُ ‏.‏

Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ asrdan oldin ikki rakaat namoz oʻqir edilar, bir kuni biror ish bilan band boʻlib qolib, uni quyosh botganda oʻqidilar. Men u zotning bu ikki rakaatni na undan oldin, na undan keyin oʻqiganlarini koʻrmadim.»Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ асрдан олдин икки ракаат намоз ўқир эдилар, бир куни бирор иш билан банд бўлиб қолиб, уни қуёш ботганда ўқидилар. Мен у зотнинг бу икки ракаатни на ундан олдин, на ундан кейин ўқиганларини кўрмадим.»

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُفَيْلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عِيسَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، أَنَّ أَبَا الْخَيْرِ، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا تَمِيمٍ الْجَيْشَانِيَّ قَامَ لِيَرْكَعَ رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْمَغْرِبِ فَقُلْتُ لِعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ انْظُرْ إِلَى هَذَا أَىَّ صَلاَةٍ يُصَلِّي فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ فَرَآهُ فَقَالَ هَذِهِ صَلاَةٌ كُنَّا نُصَلِّيهَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Tamim al-Jayshoniy shom namozidan oldin ikki rakaat namoz oʻqish uchun turdi. Men Uqba ibn Omirga: «Mana bu kishiga qara, qaysi namozni oʻqiyapti?» dedim. U kishi unga oʻgirilib qaradilar-da: «Bu biz Rasululloh ﷺ zamonlarida oʻqiydigan namozimiz edi», dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Тамим ал-Жайшоний шом намозидан олдин икки ракаат намоз ўқиш учун турди. Мен Уқба ибн Омирга: «Мана бу кишига қара, қайси намозни ўқияпти?» дедим. У киши унга ўгирилиб қарадилар-да: «Бу биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида ўқийдиган намозимиз эди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ زَيْدِ بْنِ مُحَمَّدٍ، قَالَ سَمِعْتُ نَافِعًا، يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ حَفْصَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ لاَ يُصَلِّي إِلاَّ رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ ‏.‏

Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ tong yorishganda, faqat ikki rakaat yengil namoz oʻqir edilar.»Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ тонг ёришганда, фақат икки ракаат енгил намоз ўқир эдилар.»

أَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ سُلَيْمَانَ، وَأَيُّوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ أَيُّوبُ حَدَّثَنَا وَقَالَ، حَسَنٌ أَخْبَرَنِي شُعْبَةُ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ طَلْقٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْبَيْلَمَانِيِّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ، قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَسْلَمَ مَعَكَ قَالَ ‏"‏ حُرٌّ وَعَبْدٌ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ هَلْ مِنْ سَاعَةٍ أَقْرَبُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ أُخْرَى قَالَ ‏"‏ نَعَمْ جَوْفُ اللَّيْلِ الآخِرُ فَصَلِّ مَا بَدَا لَكَ حَتَّى تُصَلِّيَ الصُّبْحَ ثُمَّ انْتَهِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَمَا دَامَتْ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ أَيُّوبُ فَمَا دَامَتْ ‏"‏ كَأَنَّهَا حَجَفَةٌ حَتَّى تَنْتَشِرَ ثُمَّ صَلِّ مَا بَدَا لَكَ حَتَّى يَقُومَ الْعَمُودُ عَلَى ظِلِّهِ ثُمَّ انْتَهِ حَتَّى تَزُولَ الشَّمْسُ فَإِنَّ جَهَنَّمَ تُسْجَرُ نِصْفَ النَّهَارِ ثُمَّ صَلِّ مَا بَدَا لَكَ حَتَّى تُصَلِّيَ الْعَصْرَ ثُمَّ انْتَهِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَإِنَّهَا تَغْرُبُ بَيْنَ قَرْنَىْ شَيْطَانٍ وَتَطْلُعُ بَيْنَ قَرْنَىْ شَيْطَانٍ ‏"‏ ‏.‏

Amr ibn Abasa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: ‹Yo Rasululloh, siz bilan birga kim islomni qabul qildi?› dedim. U zot: ‹Hur va qul›, dedilar. Men: ‹Alloh azza va jallaga boshqasidan koʻra yaqinroq boʻlgan biror soat bormi?› dedim. U zot: ‹Ha, kechaning oxirgi qismi. Bas, subhni oʻqiguningcha xohlaganingcha namoz oʻqi, soʻng quyosh chiqib, u qalqonga oʻxshab tarqalguncha toʻxta. Soʻng ustunning soyasi ustiga tik boʻlguncha xohlaganingcha namoz oʻqi, soʻng quyosh ogʻguncha toʻxta, chunki jahannam kunning oʻrtasida qizdiriladi. Soʻng asrni oʻqiguningcha xohlaganingcha namoz oʻqi, soʻng quyosh botguncha toʻxta, chunki u shaytonning ikki shoxi orasida botadi va shaytonning ikki shoxi orasida chiqadi›, dedilar.»Амр ибн Абаса (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: ‹Ё Расулуллоҳ, сиз билан бирга ким исломни қабул қилди?› дедим. У зот: ‹Ҳур ва қул›, дедилар. Мен: ‹Аллоҳ азза ва жаллага бошқасидан кўра яқинроқ бўлган бирор соат борми?› дедим. У зот: ‹Ҳа, кечанинг охирги қисми. Бас, субҳни ўқигунингча хоҳлаганингча намоз ўқи, сўнг қуёш чиқиб, у қалқонга ўхшаб тарқалгунча тўхта. Сўнг устуннинг сояси устига тик бўлгунча хоҳлаганингча намоз ўқи, сўнг қуёш оғгунча тўхта, чунки жаҳаннам куннинг ўртасида қиздирилади. Сўнг асрни ўқигунингча хоҳлаганингча намоз ўқи, сўнг қуёш ботгунча тўхта, чунки у шайтоннинг икки шохи орасида ботади ва шайтоннинг икки шохи орасида чиқади›, дедилар.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ مِنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ بَابَاهْ، يُحَدِّثُ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَا بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ لاَ تَمْنَعُوا أَحَدًا طَافَ بِهَذَا الْبَيْتِ وَصَلَّى أَيَّةَ سَاعَةٍ شَاءَ مِنْ لَيْلٍ أَوْ نَهَارٍ ‏"‏ ‏.‏

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ey Abdumanof oʻgʻillari, hech kimni ushbu Baytni tavof qilishdan va kechami yo kunduzmi, xohlagan soatida namoz oʻqishdan man qilmanglar», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Эй Абдуманоф ўғиллари, ҳеч кимни ушбу Байтни тавоф қилишдан ва кечами ё кундузми, хоҳлаган соатида намоз ўқишдан ман қилманглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا مُفَضَّلٌ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا ارْتَحَلَ قَبْلَ أَنْ تَزِيغَ الشَّمْسُ أَخَّرَ الظُّهْرَ إِلَى وَقْتِ الْعَصْرِ ثُمَّ نَزَلَ فَجَمَعَ بَيْنَهُمَا فَإِنْ زَاغَتِ الشَّمْسُ قَبْلَ أَنْ يَرْتَحِلَ صَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ رَكِبَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ quyosh ogʻishidan oldin safarga chiqsalar, peshinni asr vaqtigacha kechiktirar, soʻng toʻxtab, ularni birga oʻqir edilar. Agar chiqishlaridan oldin quyosh ogʻsa, peshinni oʻqib, soʻng ulovga minar edilar.»Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ қуёш оғишидан олдин сафарга чиқсалар, пешинни аср вақтигача кечиктирар, сўнг тўхтаб, уларни бирга ўқир эдилар. Агар чиқишларидан олдин қуёш оғса, пешинни ўқиб, сўнг уловга минар эдилар.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ الْمَكِّيِّ، عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، عَامِرِ بْنِ وَاثِلَةَ أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُمْ، خَرَجُوا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ تَبُوكَ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَجْمَعُ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ فَأَخَّرَ الصَّلاَةَ يَوْمًا ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ جَمِيعًا ثُمَّ دَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ ‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ular Tabuk yilida Rasululloh ﷺ bilan birga chiqishdi. Rasululloh ﷺ peshin bilan asrni, shom bilan xufton namozini birga qoʻshib oʻqir edilar. Bir kuni u zot namozni kechiktirdilar, soʻng chiqib, peshin bilan asrni birga oʻqidilar, soʻng kirib ketdilar, soʻng yana chiqib, shom bilan xuftonni oʻqidilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Улар Табук йилида Расулуллоҳ ﷺ билан бирга чиқишди. Расулуллоҳ ﷺ пешин билан асрни, шом билан хуфтон намозини бирга қўшиб ўқир эдилар. Бир куни у зот намозни кечиктирдилар, сўнг чиқиб, пешин билан асрни бирга ўқидилар, сўнг кириб кетдилар, сўнг яна чиқиб, шом билан хуфтонни ўқидилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ قَارَوَنْدَا، قَالَ سَأَلْتُ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ صَلاَةِ، أَبِيهِ فِي السَّفَرِ وَسَأَلْنَاهُ هَلْ كَانَ يَجْمَعُ بَيْنَ شَىْءٍ مِنْ صَلاَتِهِ فِي سَفَرِهِ فَذَكَرَ أَنَّ صَفِيَّةَ بِنْتَ أَبِي عُبَيْدٍ كَانَتْ تَحْتَهُ فَكَتَبَتْ إِلَيْهِ وَهُوَ فِي زَرَّاعَةٍ لَهُ أَنِّي فِي آخِرِ يَوْمٍ مِنْ أَيَّامِ الدُّنْيَا وَأَوَّلِ يَوْمٍ مِنَ الآخِرَةِ ‏.‏ فَرَكِبَ فَأَسْرَعَ السَّيْرَ إِلَيْهَا حَتَّى إِذَا حَانَتْ صَلاَةُ الظُّهْرِ قَالَ لَهُ الْمُؤَذِّنُ الصَّلاَةَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏.‏ فَلَمْ يَلْتَفِتْ حَتَّى إِذَا كَانَ بَيْنَ الصَّلاَتَيْنِ نَزَلَ فَقَالَ أَقِمْ فَإِذَا سَلَّمْتُ فَأَقِمْ ‏.‏ فَصَلَّى ثُمَّ رَكِبَ حَتَّى غَابَتِ الشَّمْسُ قَالَ لَهُ الْمُؤَذِّنُ الصَّلاَةَ ‏.‏ فَقَالَ كَفِعْلِكَ فِي صَلاَةِ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ ‏.‏ ثُمَّ سَارَ حَتَّى إِذَا اشْتَبَكَتِ النُّجُومُ نَزَلَ ثُمَّ قَالَ لِلْمُؤَذِّنِ أَقِمْ فَإِذَا سَلَّمْتُ فَأَقِمْ ‏.‏ فَصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَالْتَفَتَ إِلَيْنَا فَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الأَمْرُ الَّذِي يَخَافُ فَوْتَهُ فَلْيُصَلِّ هَذِهِ الصَّلاَةَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Uning xotini Safiyya binti Abu Ubayd unga, u kishi ekinzorlarida turgan paytda: «Men dunyo kunlarimning oxirgi kunida va oxirat kunlarimning birinchi kunidaman», deb yozib yubordi. Shunda u kishi ulovga minib, uning oldiga tez yoʻl olib ketdi. Peshin namozi vaqti kirganida, muazzin unga: «Namoz, ey Abu Abdurrahmon!» dedi. Ammo u kishi ikki namoz orasidagi vaqt boʻlgunicha eʼtibor bermadi, soʻng toʻxtab: «Iqomat ayt, salom berganimda yana iqomat ayt», dedi. Bas, namoz oʻqidi, soʻng ulovga minib, quyosh botgunicha yoʻl yurdi. Muazzin unga: «Namoz», dedi. U: «Peshin va asr namozidagi ishing kabi qil», dedi. Soʻng yulduzlar bir-biriga tutashguncha yoʻl yurib, keyin toʻxtadi, soʻng muazzinga: «Iqomat ayt, salom berganimda yana iqomat ayt», dedi. Bas, namoz oʻqidi, soʻng qaytib, bizga oʻgirilib qaradi-da: «Rasululloh ﷺ: ‹Biringizga oʻtib ketishidan qoʻrqadigan bir ish yuz bersa, mana shu namozni oʻqisin›, dedilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Унинг хотини Сафийя бинти Абу Убайд унга, у киши экинзорларида турган пайтда: «Мен дунё кунларимнинг охирги кунида ва охират кунларимнинг биринчи кунидаман», деб ёзиб юборди. Шунда у киши уловга миниб, унинг олдига тез йўл олиб кетди. Пешин намози вақти кирганида, муаззин унга: «Намоз, эй Абу Абдурраҳмон!» деди. Аммо у киши икки намоз орасидаги вақт бўлгунича эътибор бермади, сўнг тўхтаб: «Иқомат айт, салом берганимда яна иқомат айт», деди. Бас, намоз ўқиди, сўнг уловга миниб, қуёш ботгунича йўл юрди. Муаззин унга: «Намоз», деди. У: «Пешин ва аср намозидаги ишинг каби қил», деди. Сўнг юлдузлар бир-бирига туташгунча йўл юриб, кейин тўхтади, сўнг муаззинга: «Иқомат айт, салом берганимда яна иқомат айт», деди. Бас, намоз ўқиди, сўнг қайтиб, бизга ўгирилиб қаради-да: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бирингизга ўтиб кетишидан қўрқадиган бир иш юз берса, мана шу намозни ўқисин›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ ثَمَانِيًا جَمِيعًا وَسَبْعًا جَمِيعًا أَخَّرَ الظُّهْرَ وَعَجَّلَ الْعَصْرَ وَأَخَّرَ الْمَغْرِبَ وَعَجَّلَ الْعِشَاءَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺ bilan birga Madinada sakkiztani birga va yettitani birga oʻqidim. U zot peshinni kechiktirib, asrni oldinga surdilar, shomni kechiktirib, xuftonni oldinga surdilar.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺ билан бирга Мадинада саккизтани бирга ва еттитани бирга ўқидим. У зот пешинни кечиктириб, асрни олдинга сурдилар, шомни кечиктириб, хуфтонни олдинга сурдилар.»

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ، خُشَيْشُ بْنُ أَصْرَمَ قَالَ حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنَا حَبِيبٌ، - وَهُوَ ابْنُ أَبِي حَبِيبٍ - عَنْ عَمْرِو بْنِ هَرِمٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ صَلَّى بِالْبَصْرَةِ الأُولَى وَالْعَصْرَ لَيْسَ بَيْنَهُمَا شَىْءٌ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ لَيْسَ بَيْنَهُمَا شَىْءٌ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْ شُغْلٍ وَزَعَمَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَنَّهُ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ الأُولَى وَالْعَصْرَ ثَمَانِ سَجَدَاتٍ لَيْسَ بَيْنَهُمَا شَىْءٌ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Basrada peshin bilan asrni orasida hech narsa boʻlmasdan, shom bilan xuftonni ham orasida hech narsa boʻlmasdan oʻqidi. U buni biror ish bilan band boʻlgani uchun qildi. Ibn Abbos: «Men Rasululloh ﷺ bilan birga Madinada peshin bilan asrni sakkiz rakaat, orasida hech narsa boʻlmasdan oʻqiganman», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Басрада пешин билан асрни орасида ҳеч нарса бўлмасдан, шом билан хуфтонни ҳам орасида ҳеч нарса бўлмасдан ўқиди. У буни бирор иш билан банд бўлгани учун қилди. Ибн Аббос: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Мадинада пешин билан асрни саккиз ракаат, орасида ҳеч нарса бўлмасдан ўқиганман», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، - شَيْخٌ مِنْ قُرَيْشٍ - قَالَ صَحِبْتُ ابْنَ عُمَرَ إِلَى الْحِمَى فَلَمَّا غَرَبَتِ الشَّمْسُ هِبْتُ أَنْ أَقُولَ لَهُ الصَّلاَةَ فَسَارَ حَتَّى ذَهَبَ بَيَاضُ الأُفُقِ وَفَحْمَةُ الْعِشَاءِ ثُمَّ نَزَلَ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثَلاَثَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ عَلَى إِثْرِهَا ثُمَّ قَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ismoil ibn Abdurrahmon aytadi: «Men Ibn Umarga hamroh boʻlib Himoga bordim. Quyosh botganida, unga namozni eslatishga hayiqdim. U ufqdagi oqlik ketib, kechaning qorongʻusi tushgunicha yoʻl yurdi, soʻng toʻxtab, shom namozini uch rakaat oʻqidi, soʻng uning ortidan ikki rakaat oʻqidi, keyin: ‹Men Rasululloh ﷺ ana shunday qilganlarini koʻrganman›, dedi.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Исмоил ибн Абдурраҳмон айтади: «Мен Ибн Умарга ҳамроҳ бўлиб Ҳимога бордим. Қуёш ботганида, унга намозни эслатишга ҳайиқдим. У уфқдаги оқлик кетиб, кечанинг қоронғуси тушгунича йўл юрди, сўнг тўхтаб, шом намозини уч ракаат ўқиди, сўнг унинг ортидан икки ракаат ўқиди, кейин: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺ ана шундай қилганларини кўрганман›, деди.»

أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنِ ابْنِ أَبِي حَمْزَةَ، ح وَأَنْبَأَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُغِيرَةِ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمٌ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَعْجَلَهُ السَّيْرُ فِي السَّفَرِ يُؤَخِّرُ صَلاَةَ الْمَغْرِبِ حَتَّى يَجْمَعَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ الْعِشَاءِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺni safarda yurish shoshiltirib qolganida, shom namozini kechiktirib, uni xufton bilan birga oʻqiganlarini koʻrdim».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺни сафарда юриш шошилтириб қолганида, шом намозини кечиктириб, уни хуфтон билан бирга ўқиганларини кўрдим».

أَخْبَرَنَا الْمُؤَمَّلُ بْنُ إِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدٍ الْجَارِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ غَابَتِ الشَّمْسُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَكَّةَ فَجَمَعَ بَيْنَ الصَّلاَتَيْنِ بِسَرِفَ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Makkada ekanlarida quyosh botdi, shunda u zot Sarif degan joyda ikki namozni birlashtirib oʻqidilar».Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Маккада эканларида қуёш ботди, шунда у зот Сариф деган жойда икки намозни бирлаштириб ўқидилар».

أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ سَوَّادِ بْنِ الأَسْوَدِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ إِذَا عَجِلَ بِهِ السَّيْرُ يُؤَخِّرُ الظُّهْرَ إِلَى وَقْتِ الْعَصْرِ فَيَجْمَعُ بَيْنَهُمَا وَيُؤَخِّرُ الْمَغْرِبَ حَتَّى يَجْمَعَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ الْعِشَاءِ حِينَ يَغِيبُ الشَّفَقُ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ yurishni tezlatmoqchi boʻlganlarida, peshinni asr vaqtiga kechiktirib, ikkovini birlashtirar edilar, shomni ham shafaq gʻoyib boʻlgan paytda xufton bilan birlashtirguncha kechiktirar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ юришни тезлатмоқчи бўлганларида, пешинни аср вақтига кечиктириб, икковини бирлаштирар эдилар, шомни ҳам шафақ ғойиб бўлган пайтда хуфтон билан бирлаштиргунча кечиктирар эдилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جَابِرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، قَالَ خَرَجْتُ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ فِي سَفَرٍ يُرِيدُ أَرْضًا لَهُ فَأَتَاهُ آتٍ فَقَالَ إِنَّ صَفِيَّةَ بِنْتَ أَبِي عُبَيْدٍ لَمَا بِهَا فَانْظُرْ أَنْ تُدْرِكَهَا ‏.‏ فَخَرَجَ مُسْرِعًا وَمَعَهُ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ يُسَايِرُهُ وَغَابَتِ الشَّمْسُ فَلَمْ يُصَلِّ الصَّلاَةَ وَكَانَ عَهْدِي بِهِ وَهُوَ يُحَافِظُ عَلَى الصَّلاَةِ فَلَمَّا أَبْطَأَ قُلْتُ الصَّلاَةَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ ‏.‏ فَالْتَفَتَ إِلَىَّ وَمَضَى حَتَّى إِذَا كَانَ فِي آخِرِ الشَّفَقِ نَزَلَ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَقَامَ الْعِشَاءَ وَقَدْ تَوَارَى الشَّفَقُ فَصَلَّى بِنَا ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا عَجِلَ بِهِ السَّيْرُ صَنَعَ هَكَذَا ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: bir safarda u kishi oʻz yeriga bormoqchi boʻlib yoʻlga chiqqan edi. Shunda bir kishi kelib: «Safiyya binti Abu Ubayd ogʻir ahvolda, uni tirik holida topib qolishga urin», dedi. U kishi tez yoʻlga tushdi, yonida qurayshlik bir kishi hamroh boʻlib bordi. Quyosh botdi, ammo u namoz oʻqimadi, holbuki men uni namozni vaqtida oʻqishga juda ehtiyot kishi deb bilardim. U sekinlaganida: «Namoz, Alloh sizga rahm qilsin», dedim. U menga qaradi-yu, yurishda davom etdi, toki shafaqning oxiri boʻlganida tushib, shomni oʻqidi, soʻng shafaq gʻoyib boʻlgan holda xuftonga iqomat aytdi va bizga imomlik qilib oʻqidi. Soʻng bizga yuzlanib: «Rasululloh ﷺni yurish shoshiltirib qolganida, ana shunday qilar edilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: бир сафарда у киши ўз ерига бормоқчи бўлиб йўлга чиққан эди. Шунда бир киши келиб: «Сафийя бинти Абу Убайд оғир аҳволда, уни тирик ҳолида топиб қолишга урин», деди. У киши тез йўлга тушди, ёнида қурайшлик бир киши ҳамроҳ бўлиб борди. Қуёш ботди, аммо у намоз ўқимади, ҳолбуки мен уни намозни вақтида ўқишга жуда эҳтиёт киши деб билардим. У секинлаганида: «Намоз, Аллоҳ сизга раҳм қилсин», дедим. У менга қаради-ю, юришда давом этди, токи шафақнинг охири бўлганида тушиб, шомни ўқиди, сўнг шафақ ғойиб бўлган ҳолда хуфтонга иқомат айтди ва бизга имомлик қилиб ўқиди. Сўнг бизга юзланиб: «Расулуллоҳ ﷺни юриш шошилтириб қолганида, ана шундай қилар эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ أَقْبَلْنَا مَعَ ابْنِ عُمَرَ مِنْ مَكَّةَ فَلَمَّا كَانَ تِلْكَ اللَّيْلَةُ سَارَ بِنَا حَتَّى أَمْسَيْنَا فَظَنَنَّا أَنَّهُ نَسِيَ الصَّلاَةَ فَقُلْنَا لَهُ الصَّلاَةَ ‏.‏ فَسَكَتَ وَسَارَ حَتَّى كَادَ الشَّفَقُ أَنْ يَغِيبَ ثُمَّ نَزَلَ فَصَلَّى وَغَابَ الشَّفَقُ فَصَلَّى الْعِشَاءَ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَقَالَ هَكَذَا كُنَّا نَصْنَعُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا جَدَّ بِهِ السَّيْرُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: biz u kishi bilan Makkadan qaytayotgan edik. Oʻsha kecha u bizni oqshom kirguncha yurdirdi, biz uni namozni unutdi deb oʻyladik va: «Namoz», dedik. U jim turdi va shafaq deyarli gʻoyib boʻlgunicha yurdi, soʻng tushib namoz oʻqidi, shafaq gʻoyib boʻlgach xuftonni oʻqidi. Soʻng bizga yuzlanib: «Yurish shoshiltirib qolganida, biz Rasululloh ﷺ bilan ana shunday qilar edik», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: биз у киши билан Маккадан қайтаётган эдик. Ўша кеча у бизни оқшом киргунча юрдирди, биз уни намозни унутди деб ўйладик ва: «Намоз», дедик. У жим турди ва шафақ деярли ғойиб бўлгунича юрди, сўнг тушиб намоз ўқиди, шафақ ғойиб бўлгач хуфтонни ўқиди. Сўнг бизга юзланиб: «Юриш шошилтириб қолганида, биз Расулуллоҳ ﷺ билан ана шундай қилар эдик», деди.

أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ شُمَيْلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ قَارَوَنْدَا، قَالَ سَأَلْنَا سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ الصَّلاَةِ، فِي السَّفَرِ فَقُلْنَا أَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ يَجْمَعُ بَيْنَ شَىْءٍ مِنَ الصَّلَوَاتِ فِي السَّفَرِ فَقَالَ لاَ إِلاَّ بِجَمْعٍ ثُمَّ أَتَيْتُهُ فَقَالَ كَانَتْ عِنْدَهُ صَفِيَّةُ فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ أَنِّي فِي آخِرِ يَوْمٍ مِنَ الدُّنْيَا وَأَوَّلِ يَوْمٍ مِنَ الآخِرَةِ ‏.‏ فَرَكِبَ وَأَنَا مَعَهُ فَأَسْرَعَ السَّيْرَ حَتَّى حَانَتِ الصَّلاَةُ فَقَالَ لَهُ الْمُؤَذِّنُ الصَّلاَةَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏.‏ فَسَارَ حَتَّى إِذَا كَانَ بَيْنَ الصَّلاَتَيْنِ نَزَلَ فَقَالَ لِلْمُؤَذِّنِ أَقِمْ فَإِذَا سَلَّمْتُ مِنَ الظُّهْرِ فَأَقِمْ مَكَانَكَ ‏.‏ فَأَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ أَقَامَ مَكَانَهُ فَصَلَّى الْعَصْرَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكِبَ فَأَسْرَعَ السَّيْرَ حَتَّى غَابَتِ الشَّمْسُ فَقَالَ لَهُ الْمُؤَذِّنُ الصَّلاَةَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏.‏ فَقَالَ كَفِعْلِكَ الأَوَّلِ ‏.‏ فَسَارَ حَتَّى إِذَا اشْتَبَكَتِ النُّجُومُ نَزَلَ فَقَالَ أَقِمْ فَإِذَا سَلَّمْتُ فَأَقِمْ ‏.‏ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثَلاَثًا ثُمَّ أَقَامَ مَكَانَهُ فَصَلَّى الْعِشَاءَ الآخِرَةَ ثُمَّ سَلَّمَ وَاحِدَةً تِلْقَاءَ وَجْهِهِ ثُمَّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمْ أَمْرٌ يَخْشَى فَوْتَهُ فَلْيُصَلِّ هَذِهِ الصَّلاَةَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: uning huzurida Safiyya bor edi. U kishiga: «Men dunyoning oxirgi kunida va oxiratning birinchi kunidaman», deb xabar yubordi. Shunda u minib yoʻlga chiqdi, men ham u bilan birga edim. U yurishni tezlatdi, toki namoz vaqti boʻldi. Muazzin unga: «Namoz, ey Abu Abdurrahmon», dedi. U yurishda davom etdi, toki ikki namoz orasidagi paytga yetganida tushib, muazzinga: «Iqomat ayt, men peshindan salom bergach, oʻsha joyda yana iqomat ayt», dedi. U iqomat aytdi, u kishi peshinni ikki rakat oʻqib salom berdi, soʻng oʻsha joyda iqomat aytdirib asrni ikki rakat oʻqidi. Soʻng minib yurishni tezlatdi, toki quyosh botdi. Muazzin unga: «Namoz, ey Abu Abdurrahmon», dedi. U: «Avvalgidek qil», dedi. U yurdi, toki yulduzlar quyuqlashganida tushib: «Iqomat ayt, men salom bergach yana iqomat ayt», dedi. U shomni uch rakat oʻqidi, soʻng oʻsha joyda iqomat aytdirib xuftonni oʻqidi va yuzi tomonga bir marta salom berdi. Soʻng: Rasululloh ﷺ: «Biringizga oʻtkazib yuborishdan qoʻrqadigan bir ish yuz bersa, mana shu namozni ana shunday oʻqisin», dedilar, dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: унинг ҳузурида Сафийя бор эди. У кишига: «Мен дунёнинг охирги кунида ва охиратнинг биринчи кунидаман», деб хабар юборди. Шунда у миниб йўлга чиқди, мен ҳам у билан бирга эдим. У юришни тезлатди, токи намоз вақти бўлди. Муаззин унга: «Намоз, эй Абу Абдурраҳмон», деди. У юришда давом этди, токи икки намоз орасидаги пайтга етганида тушиб, муаззинга: «Иқомат айт, мен пешиндан салом бергач, ўша жойда яна иқомат айт», деди. У иқомат айтди, у киши пешинни икки ракат ўқиб салом берди, сўнг ўша жойда иқомат айтдириб асрни икки ракат ўқиди. Сўнг миниб юришни тезлатди, токи қуёш ботди. Муаззин унга: «Намоз, эй Абу Абдурраҳмон», деди. У: «Аввалгидек қил», деди. У юрди, токи юлдузлар қуюқлашганида тушиб: «Иқомат айт, мен салом бергач яна иқомат айт», деди. У шомни уч ракат ўқиди, сўнг ўша жойда иқомат айтдириб хуфтонни ўқиди ва юзи томонга бир марта салом берди. Сўнг: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизга ўтказиб юборишдан қўрқадиган бир иш юз берса, мана шу намозни ана шундай ўқисин», дедилар, деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا جَدَّ بِهِ السَّيْرُ جَمَعَ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺni yurish shoshiltirib qolganida, shom bilan xuftonni birlashtirib oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺни юриш шошилтириб қолганида, шом билан хуфтонни бирлаштириб ўқир эдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا جَدَّ بِهِ السَّيْرُ أَوْ حَزَبَهُ أَمْرٌ جَمَعَ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺni yurish shoshiltirib qolganida yoki biror ish tashvishga solganida, shom bilan xuftonni birlashtirib oʻqir edilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺни юриш шошилтириб қолганида ёки бирор иш ташвишга солганида, шом билан хуфтонни бирлаштириб ўқир эдилар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمٌ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم إِذَا جَدَّ بِهِ السَّيْرُ جَمَعَ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺni yurish shoshiltirib qolganida, shom bilan xuftonni birlashtirib oʻqiganlarini koʻrdim».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺни юриш шошилтириб қолганида, шом билан хуфтонни бирлаштириб ўқиганларини кўрдим».

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ جَمِيعًا وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ جَمِيعًا مِنْ غَيْرِ خَوْفٍ وَلاَ سَفَرٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ qoʻrquv ham, safar ham boʻlmagan holda peshin bilan asrni birga, shom bilan xuftonni birga oʻqidilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ қўрқув ҳам, сафар ҳам бўлмаган ҳолда пешин билан асрни бирга, шом билан хуфтонни бирга ўқидилар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رِزْمَةَ، - وَاسْمُهُ غَزْوَانُ - قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي بِالْمَدِينَةِ يَجْمَعُ بَيْنَ الصَّلاَتَيْنِ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ مِنْ غَيْرِ خَوْفٍ وَلاَ مَطَرٍ ‏.‏ قِيلَ لَهُ لِمَ قَالَ لِئَلاَّ يَكُونَ عَلَى أُمَّتِهِ حَرَجٌ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Madinada qoʻrquv ham, yomgʻir ham boʻlmagan holda ikki namozni birlashtirib, peshin bilan asrni, shom bilan xuftonni birga oʻqir edilar. U zotga: «Nega bunday qildingiz?» deyilganida: «Ummatimga qiyinchilik boʻlmasligi uchun», deb javob berdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Мадинада қўрқув ҳам, ёмғир ҳам бўлмаган ҳолда икки намозни бирлаштириб, пешин билан асрни, шом билан хуфтонни бирга ўқир эдилар. У зотга: «Нега бундай қилдингиз?» дейилганида: «Умматимга қийинчилик бўлмаслиги учун», деб жавоб бердилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي الشَّعْثَاءِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ صَلَّيْتُ وَرَاءَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَمَانِيًا جَمِيعًا وَسَبْعًا جَمِيعًا ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ ortlarida sakkiz rakatni birga va yetti rakatni birga oʻqidim».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ортларида саккиз ракатни бирга ва етти ракатни бирга ўқидим».

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَارَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتِ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِّلَتْ لَهُ حَتَّى إِذَا انْتَهَى إِلَى بَطْنِ الْوَادِي خَطَبَ النَّاسَ ثُمَّ أَذَّنَ بِلاَلٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ yurib Arafaga yetdilar va u yerda oʻzlari uchun Namira degan joyda chodir tikilganini koʻrdilar. U zot oʻsha yerga tushdilar. Quyosh ogʻganida Qaswoni keltirishga buyurdilar, ular uchun u egarlandi. Vodiy oʻrtasiga yetganlarida odamlarga xutba qildilar. Soʻng Bilol azon aytdi, soʻng iqomat aytdi, u zot peshinni oʻqidilar, soʻng iqomat aytildi, u zot asrni oʻqidilar va ular orasida boshqa hech narsa oʻqimadilar».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ юриб Арафага етдилар ва у ерда ўзлари учун Намира деган жойда чодир тикилганини кўрдилар. У зот ўша ерга тушдилар. Қуёш оғганида Қасwони келтиришга буюрдилар, улар учун у эгарланди. Водий ўртасига етганларида одамларга хутба қилдилар. Сўнг Билол азон айтди, сўнг иқомат айтди, у зот пешинни ўқидилар, сўнг иқомат айтилди, у зот асрни ўқидилар ва улар орасида бошқа ҳеч нарса ўқимадилар».

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، أَنَّ أَبَا أَيُّوبَ الأَنْصَارِيَّ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِالْمُزْدَلِفَةِ جَمِيعًا ‏.‏

Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u kishi Vidoʻ hajjida Rasululloh ﷺ bilan birga Muzdalifada shom bilan xuftonni birga oʻqigan.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у киши Видў ҳажжида Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Муздалифада шом билан хуфтонни бирга ўқиган.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ كُنْتُ مَعَ ابْنِ عُمَرَ حَيْثُ أَفَاضَ مِنْ عَرَفَاتٍ فَلَمَّا أَتَى جَمْعًا جَمَعَ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَكَانِ مِثْلَ هَذَا ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U kishi Arafotdan qaytganida men u zot bilan birga edim. Jamʼ (Muzdalifa)ga yetib kelgach, u kishi shom va xufton namozlarini birga oʻqidi. Namozdan boʻshagach: «Rasululloh ﷺ shu joyda shunday qilgan edilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У киши Арафотдан қайтганида мен у зот билан бирга эдим. Жамъ (Муздалифа)га етиб келгач, у киши шом ва хуфтон намозларини бирга ўқиди. Намоздан бўшагач: «Расулуллоҳ ﷺ шу жойда шундай қилган эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِالْمُزْدَلِفَةِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ shom va xufton namozlarini Muzdalifada oʻqidilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ шом ва хуфтон намозларини Муздалифада ўқидилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ مَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جَمَعَ بَيْنَ صَلاَتَيْنِ إِلاَّ بِجَمْعٍ وَصَلَّى الصُّبْحَ يَوْمَئِذٍ قَبْلَ وَقْتِهَا ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺning ikki namozni Muzdalifadan boshqa joyda jamlab oʻqiganlarini koʻrmadim. U zot oʻsha kuni bomdodni oʻz vaqtidan oldin oʻqidilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺнинг икки намозни Муздалифадан бошқа жойда жамлаб ўқиганларини кўрмадим. У зот ўша куни бомдодни ўз вақтидан олдин ўқидилар», деди.

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبِي حَرْمَلَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، وَكَانَ النَّبِيُّ، صلى الله عليه وسلم أَرْدَفَهُ مِنْ عَرَفَةَ فَلَمَّا أَتَى الشِّعْبَ نَزَلَ فَبَالَ وَلَمْ يَقُلْ أَهْرَاقَ الْمَاءَ قَالَ فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ مِنْ إِدَاوَةٍ فَتَوَضَّأَ وُضُوءًا خَفِيفًا ‏.‏ فَقُلْتُ لَهُ الصَّلاَةَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ الصَّلاَةُ أَمَامَكَ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ صَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ نَزَعُوا رِحَالَهُمْ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ ‏.‏

Usoma ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Nabiy ﷺ Arafotdan qaytishda uni oʻz ortlariga mindirib olgan edilar. U zot dara oldiga yetganlarida tushib bavl qildilar. U (Usoma): «Men bir idishdan suv quyib berdim, u zot yengil taharat qildilar. Men u zotga: ‹Namoz!› dedim. U zot: ‹Namoz oldindadir›, dedilar. Muzdalifaga yetib kelganlarida shom namozini oʻqidilar. Soʻng ular yuklarini tushirdilar, keyin u zot xufton namozini oʻqidilar», dedi.Усома ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Набий ﷺ Арафотдан қайтишда уни ўз ортларига миндириб олган эдилар. У зот дара олдига етганларида тушиб бавл қилдилар. У (Усома): «Мен бир идишдан сув қуйиб бердим, у зот енгил таҳарат қилдилар. Мен у зотга: ‹Намоз!› дедим. У зот: ‹Намоз олдиндадир›, дедилар. Муздалифага етиб келганларида шом намозини ўқидилар. Сўнг улар юкларини туширдилар, кейин у зот хуфтон намозини ўқидилар», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْوَلِيدُ بْنُ الْعَيْزَارِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَمْرٍو الشَّيْبَانِيَّ، يَقُولُ حَدَّثَنَا صَاحِبُ، هَذِهِ الدَّارِ وَأَشَارَ إِلَى دَارِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الْعَمَلِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى قَالَ ‏"‏ الصَّلاَةُ عَلَى وَقْتِهَا وَبِرُّ الْوَالِدَيْنِ وَالْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan: ‹Allohga qaysi amal eng mahbubroqdir?› deb soʻradim. U zot: ‹Vaqtida oʻqilgan namoz, ota-onaga yaxshilik qilish va Alloh yoʻlida jihod qilishdir›, dedilar.»Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан: ‹Аллоҳга қайси амал энг маҳбуброқдир?› деб сўрадим. У зот: ‹Вақтида ўқилган намоз, ота-онага яхшилик қилиш ва Аллоҳ йўлида жиҳод қилишдир›, дедилар.»

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ النَّخَعِيُّ، سَمِعَهُ مِنْ أَبِي عَمْرٍو، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الْعَمَلِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ ‏"‏ إِقَامُ الصَّلاَةِ لِوَقْتِهَا وَبِرُّ الْوَالِدَيْنِ وَالْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan: ‹Allohga qaysi amal eng mahbubroqdir?› deb soʻradim. U zot: ‹Namozni oʻz vaqtida barpo qilish, ota-onaga yaxshilik qilish va Alloh yoʻlida jihod qilishdir›, dedilar.»Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан: ‹Аллоҳга қайси амал энг маҳбуброқдир?› деб сўрадим. У зот: ‹Намозни ўз вақтида барпо қилиш, ота-онага яхшилик қилиш ва Аллоҳ йўлида жиҳод қилишдир›, дедилар.»

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، وَعَمْرُو بْنُ يَزِيدَ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ كَانَ فِي مَسْجِدِ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ فَأُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَجَعَلُوا يَنْتَظِرُونَهُ فَقَالَ إِنِّي كُنْتُ أُوتِرُ ‏.‏ قَالَ وَسُئِلَ عَبْدُ اللَّهِ هَلْ بَعْدَ الأَذَانِ وِتْرٌ قَالَ نَعَمْ وَبَعْدَ الإِقَامَةِ وَحَدَّثَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَامَ عَنِ الصَّلاَةِ حَتَّى طَلَعَتِ الشَّمْسُ ثُمَّ صَلَّى ‏.‏ وَاللَّفْظُ لِيَحْيَى ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan soʻraldi: «Azondan keyin vitr boʻladimi?» U kishi: «Ha, iqomatdan keyin ham», dedi. Va u Nabiy ﷺdan rivoyat qildiki, u zot namozdan uxlab qolib, quyosh chiqquncha uxladilar, soʻng namozni oʻqidilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан сўралди: «Азондан кейин витр бўладими?» У киши: «Ҳа, иқоматдан кейин ҳам», деди. Ва у Набий ﷺдан ривоят қилдики, у зот намоздан ухлаб қолиб, қуёш чиққунча ухладилар, сўнг намозни ўқидилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ نَسِيَ صَلاَةً فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَا ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir namozni unutsa, uni eslagan vaqtida oʻqisin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир намозни унутса, уни эслаган вақтида ўқисин», дедилар.

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ الأَحْوَلُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الرَّجُلِ يَرْقُدُ عَنِ الصَّلاَةِ أَوْ يَغْفُلُ عَنْهَا قَالَ ‏"‏ كَفَّارَتُهَا أَنْ يُصَلِّيَهَا إِذَا ذَكَرَهَا ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan namozdan uxlab qoladigan yoki uni gʻofil boʻlib qoldiradigan kishi haqida soʻraldi. U zot: «Uning kafforati — eslagan vaqtida uni oʻqishidir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан намоздан ухлаб қоладиган ёки уни ғофил бўлиб қолдирадиган киши ҳақида сўралди. У зот: «Унинг каффорати — эслаган вақтида уни ўқишидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، قَالَ ذَكَرُوا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَوْمَهُمْ عَنِ الصَّلاَةِ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ لَيْسَ فِي النَّوْمِ تَفْرِيطٌ إِنَّمَا التَّفْرِيطُ فِي الْيَقَظَةِ فَإِذَا نَسِيَ أَحَدُكُمْ صَلاَةً أَوْ نَامَ عَنْهَا فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga oʻzlarining uxlab namozni qoldirganlarini aytishdi. U zot: «Uyquda qusur boʻlmaydi, qusur faqat uygʻoqlikdadir. Biringiz bir namozni unutsa yoki undan uxlab qolsa, uni eslagan vaqtida oʻqisin», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга ўзларининг ухлаб намозни қолдирганларини айтишди. У зот: «Уйқуда қусур бўлмайди, қусур фақат уйғоқликдадир. Бирингиз бир намозни унутса ёки ундан ухлаб қолса, уни эслаган вақтида ўқисин», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، - وَهُوَ ابْنُ الْمُبَارَكِ - عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَيْسَ فِي النَّوْمِ تَفْرِيطٌ إِنَّمَا التَّفْرِيطُ فِيمَنْ لَمْ يُصَلِّ الصَّلاَةَ حَتَّى يَجِيءَ وَقْتُ الصَّلاَةِ الأُخْرَى حِينَ يَنْتَبِهُ لَهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uyquda qusur boʻlmaydi. Qusur faqat namozni oʻqimay, uni eslaganda keyingi namoz vaqti kirgunga qadar qoldirgan kishidadir», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уйқуда қусур бўлмайди. Қусур фақат намозни ўқимай, уни эслаганда кейинги намоз вақти киргунга қадар қолдирган кишидадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا نَامُوا عَنِ الصَّلاَةِ حَتَّى طَلَعَتِ الشَّمْسُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَلْيُصَلِّهَا أَحَدُكُمْ مِنَ الْغَدِ لِوَقْتِهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Ular uxlab qolib, quyosh chiqquncha namozni qoldirganlarida, Rasululloh ﷺ: «Biringiz uni ertaga oʻz vaqtida oʻqisin», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Улар ухлаб қолиб, қуёш чиққунча намозни қолдирганларида, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз уни эртага ўз вақтида ўқисин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ وَاصِلِ بْنِ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا نَسِيتَ الصَّلاَةَ فَصَلِّ إِذَا ذَكَرْتَ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ ‏{‏ أَقِمِ الصَّلاَةَ لِذِكْرِي ‏}‏ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَبْدُ الأَعْلَى حَدَّثَنَا بِهِ يَعْلَى مُخْتَصَرًا ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Namozni unutsang, eslagan vaqtingda oʻqigin, zero Alloh taolo: {Meni eslash uchun namozni barpo qil} deb aytadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозни унутсанг, эслаган вақтингда ўқигин, зеро Аллоҳ таоло: {Мени эслаш учун намозни барпо қил} деб айтади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ سَوَّادِ بْنِ الأَسْوَدِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ نَسِيَ صَلاَةً فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَا فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ ‏{‏ أَقِمِ الصَّلاَةَ لِذِكْرِي ‏}‏ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir namozni unutsa, uni eslagan vaqtida oʻqisin, zero Alloh taolo: {Meni eslash uchun namozni barpo qil} dedi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир намозни унутса, уни эслаган вақтида ўқисин, зеро Аллоҳ таоло: {Мени эслаш учун намозни барпо қил} деди», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ نَسِيَ صَلاَةً فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَا فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ ‏{‏ أَقِمِ الصَّلاَةِ لِلذِّكْرَى ‏}‏ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ لِلزُّهْرِيِّ هَكَذَا قَرَأَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir namozni unutsa, uni eslagan payti oʻqisin. Zero, Alloh taolo: {Meni eslash uchun namozni toʻkis ado et} degan», dedilar. (az-Zuhriyga: ‹Rasululloh ﷺ buni shunday qiroat qilganmilar?› deb soʻradim. U: ‹Ha›, dedi.)Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир намозни унутса, уни эслаган пайти ўқисин. Зеро, Аллоҳ таоло: {Мени эслаш учун намозни тўкис адо эт} деган», дедилар. (аз-Зуҳрийга: ‹Расулуллоҳ ﷺ буни шундай қироат қилганмилар?› деб сўрадим. У: ‹Ҳа›, деди.)

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَأَسْرَيْنَا لَيْلَةً فَلَمَّا كَانَ فِي وَجْهِ الصُّبْحِ نَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَامَ وَنَامَ النَّاسُ فَلَمْ نَسْتَيْقِظْ إِلاَّ بِالشَّمْسِ قَدْ طَلَعَتْ عَلَيْنَا فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمُؤَذِّنَ فَأَذَّنَ ثُمَّ صَلَّى الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ فَصَلَّى بِالنَّاسِ ثُمَّ حَدَّثَنَا بِمَا هُوَ كَائِنٌ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ ‏.‏

Abu Maryam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz bir safarda Rasululloh ﷺ bilan birga edik. Bir kechani yoʻlda oʻtkazdik. Tong yaqinlashganda Rasululloh ﷺ tushib uxladilar, odamlar ham uxladi. Quyosh biz ustimizga chiqib ketmaguncha uygʻonmadik. Soʻng Rasululloh ﷺ muazzinga buyurdilar, u azon aytdi. Keyin bomdoddan oldingi ikki rakaatni oʻqidilar. Soʻng unga buyurdilar, u iqomat aytdi va odamlarga namoz oʻqib berdilar. Keyin bizga qiyomat qoyim boʻlgunga qadar boʻladigan narsalar haqida soʻzlab berdilar.Абу Марям (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз бир сафарда Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик. Бир кечани йўлда ўтказдик. Тонг яқинлашганда Расулуллоҳ ﷺ тушиб ухладилар, одамлар ҳам ухлади. Қуёш биз устимизга чиқиб кетмагунча уйғонмадик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ муаззинга буюрдилар, у азон айтди. Кейин бомдоддан олдинги икки ракаатни ўқидилар. Сўнг унга буюрдилар, у иқомат айтди ва одамларга намоз ўқиб бердилар. Кейин бизга қиёмат қойим бўлгунга қадар бўладиган нарсалар ҳақида сўзлаб бердилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَحُبِسْنَا عَنْ صَلاَةِ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَىَّ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي نَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِلاَلاً فَأَقَامَ فَصَلَّى بِنَا الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى بِنَا الْعَصْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى بِنَا الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى بِنَا الْعِشَاءَ ثُمَّ طَافَ عَلَيْنَا فَقَالَ ‏"‏ مَا عَلَى الأَرْضِ عِصَابَةٌ يَذْكُرُونَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ غَيْرُكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik va peshin, asr, shom hamda xufton namozini oʻqishdan toʻsib qoʻyildik. Bu menga ogʻir botdi va koʻnglimda: ‹Biz Rasululloh ﷺ bilan birga va Alloh yoʻlidamiz›, dedim. Soʻng Rasululloh ﷺ Bilolga buyurdilar, u iqomat aytdi va bizga peshinni oʻqib berdilar. Keyin iqomat aytildi, bizga asrni oʻqib berdilar. Keyin iqomat aytildi, bizga shomni oʻqib berdilar. Keyin iqomat aytildi, bizga xuftonni oʻqib berdilar. Soʻng biz tomon oʻgirilib: «Yer yuzida sizlardan boshqa Alloh azza va jallani zikr qilayotgan bir jamoa yoʻq», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик ва пешин, аср, шом ҳамда хуфтон намозини ўқишдан тўсиб қўйилдик. Бу менга оғир ботди ва кўнглимда: ‹Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ва Аллоҳ йўлидамиз›, дедим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ Билолга буюрдилар, у иқомат айтди ва бизга пешинни ўқиб бердилар. Кейин иқомат айтилди, бизга асрни ўқиб бердилар. Кейин иқомат айтилди, бизга шомни ўқиб бердилар. Кейин иқомат айтилди, бизга хуфтонни ўқиб бердилар. Сўнг биз томон ўгирилиб: «Ер юзида сизлардан бошқа Аллоҳ азза ва жаллани зикр қилаётган бир жамоа йўқ», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ يَزِيدَ بْنِ كَيْسَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ عَرَّسْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ نَسْتَيْقِظْ حَتَّى طَلَعَتِ الشَّمْسُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لِيَأْخُذْ كُلُّ رَجُلٍ بِرَأْسِ رَاحِلَتِهِ فَإِنَّ هَذَا مَنْزِلٌ حَضَرَنَا فِيهِ الشَّيْطَانُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَفَعَلْنَا فَدَعَا بِالْمَاءِ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ صَلَّى سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga kechaning oxirida qoʻnib tunadik va quyosh chiqmaguncha uygʻonmadik. Shunda Rasululloh ﷺ: «Har bir kishi ulovining boshini ushlab olsin, chunki bu shaytonimiz hozir boʻlgan bir manzildir», dedilar. Biz shunday qildik. Soʻng suv soʻrab, taharat oldilar. Keyin ikki rakaat oʻqidilar. Soʻng iqomat aytildi va bomdodni oʻqidilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга кечанинг охирида қўниб тунадик ва қуёш чиқмагунча уйғонмадик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир киши уловининг бошини ушлаб олсин, чунки бу шайтонимиз ҳозир бўлган бир манзилдир», дедилар. Биз шундай қилдик. Сўнг сув сўраб, таҳарат олдилар. Кейин икки ракаат ўқидилар. Сўнг иқомат айтилди ва бомдодни ўқидилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ، خُشَيْشُ بْنُ أَصْرَمَ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فِي سَفَرٍ لَهُ ‏"‏ مَنْ يَكْلَؤُنَا اللَّيْلَةَ لاَ نَرْقُدَ عَنْ صَلاَةِ الصُّبْحِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ بِلاَلٌ أَنَا ‏.‏ فَاسْتَقْبَلَ مَطْلَعَ الشَّمْسِ فَضُرِبَ عَلَى آذَانِهِمْ حَتَّى أَيْقَظَهُمْ حَرُّ الشَّمْسِ فَقَامُوا فَقَالَ ‏"‏ تَوَضَّئُوا ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ أَذَّنَ بِلاَلٌ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَصَلَّوْا رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ ثُمَّ صَلَّوُا الْفَجْرَ ‏.‏

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir safarlarida: «Kim bu kecha bizni qoʻriqlab, bomdod namozidan uxlab qolmasligimizni taʼminlaydi?» dedilar. Bilol: ‹Men›, dedi. Soʻng u quyosh chiqadigan tomonga yuzlandi, ammo ularni uyqu bosdi, quyoshning issigʻi uygʻotmaguncha turmadilar. Ular turishgach, Rasululloh ﷺ: «Taharat olinglar», dedilar. Soʻng Bilol azon aytdi, ular bomdodning ikki rakaat sunnatini oʻqishdi, keyin bomdodni oʻqishdi.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир сафарларида: «Ким бу кеча бизни қўриқлаб, бомдод намозидан ухлаб қолмаслигимизни таъминлайди?» дедилар. Билол: ‹Мен›, деди. Сўнг у қуёш чиқадиган томонга юзланди, аммо уларни уйқу босди, қуёшнинг иссиғи уйғотмагунча турмадилар. Улар туришгач, Расулуллоҳ ﷺ: «Таҳарат олинглар», дедилар. Сўнг Билол азон айтди, улар бомдоднинг икки ракаат суннатини ўқишди, кейин бомдодни ўқишди.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنَا حَبِيبٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ هَرِمٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَدْلَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ عَرَّسَ فَلَمْ يَسْتَيْقِظْ حَتَّى طَلَعَتِ الشَّمْسُ أَوْ بَعْضُهَا فَلَمْ يُصَلِّ حَتَّى ارْتَفَعَتِ الشَّمْسُ فَصَلَّى وَهِيَ صَلاَةُ الْوُسْطَى ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi yoʻlga chiqib, soʻng tunning oxirida qoʻnib tunadilar va quyosh chiqmaguncha yoki uning bir qismi chiqmaguncha uygʻonmadilar. Quyosh koʻtarilmaguncha namoz oʻqimadilar, soʻng oʻqidilar. Bu esa oʻrtadagi namoz (salotul-vusto) edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси йўлга чиқиб, сўнг туннинг охирида қўниб тунадилар ва қуёш чиқмагунча ёки унинг бир қисми чиқмагунча уйғонмадилар. Қуёш кўтарилмагунча намоз ўқимадилар, сўнг ўқидилар. Бу эса ўртадаги намоз (салотул-вусто) эди.