أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ الدَّسْتَوَائِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ بَيْنَا أَنَا عِنْدَ الْبَيْتِ بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ إِذْ أَقْبَلَ أَحَدُ الثَّلاَثَةِ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مَلآنَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَشَقَّ مِنَ النَّحْرِ إِلَى مَرَاقِّ الْبَطْنِ فَغَسَلَ الْقَلْبَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ مُلِئَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا ثُمَّ أُتِيتُ بِدَابَّةٍ دُونَ الْبَغْلِ وَفَوْقَ الْحِمَارِ ثُمَّ انْطَلَقْتُ مَعَ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ ‏.‏ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ مَرْحَبًا بِهِ وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَأَتَيْتُ عَلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ قَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنِ ابْنٍ وَنَبِيٍّ ‏.‏ ثُمَّ أَتَيْنَا السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ ‏.‏ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ فَمِثْلُ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ عَلَى يَحْيَى وَعِيسَى فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِمَا فَقَالاَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ ‏.‏ ثُمَّ أَتَيْنَا السَّمَاءَ الثَّالِثَةَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ ‏.‏ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ فَمِثْلُ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ عَلَى يُوسُفَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ قَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ ‏.‏ ثُمَّ أَتَيْنَا السَّمَاءَ الرَّابِعَةَ فَمِثْلُ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ عَلَى إِدْرِيسَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ ‏.‏ ثُمَّ أَتَيْنَا السَّمَاءَ الْخَامِسَةَ فَمِثْلُ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ عَلَى هَارُونَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ قَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ ‏.‏ ثُمَّ أَتَيْنَا السَّمَاءَ السَّادِسَةَ فَمِثْلُ ذَلِكَ ثُمَّ أَتَيْتُ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ ‏.‏ فَلَمَّا جَاوَزْتُهُ بَكَى قِيلَ مَا يُبْكِيكَ قَالَ يَا رَبِّ هَذَا الْغُلاَمُ الَّذِي بَعَثْتَهُ بَعْدِي يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِهِ الْجَنَّةَ أَكْثَرُ وَأَفْضَلُ مِمَّا يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِي ‏.‏ ثُمَّ أَتَيْنَا السَّمَاءَ السَّابِعَةَ فَمِثْلُ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ عَلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنِ ابْنٍ وَنَبِيٍّ ‏.‏ ثُمَّ رُفِعَ لِيَ الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ فَسَأَلْتُ جِبْرِيلَ فَقَالَ هَذَا الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ يُصَلِّي فِيهِ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ فَإِذَا خَرَجُوا مِنْهُ لَمْ يَعُودُوا فِيهِ آخِرَ مَا عَلَيْهِمْ ثُمَّ رُفِعَتْ لِي سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى فَإِذَا نَبِقُهَا مِثْلُ قِلاَلِ هَجَرٍ وَإِذَا وَرَقُهَا مِثْلُ آذَانِ الْفِيَلَةِ وَإِذَا فِي أَصْلِهَا أَرْبَعَةُ أَنْهَارٍ نَهْرَانِ بَاطِنَانِ وَنَهْرَانِ ظَاهِرَانِ فَسَأَلْتُ جِبْرِيلَ فَقَالَ أَمَّا الْبَاطِنَانِ فَفِي الْجَنَّةِ وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ فَالْفُرَاتُ وَالنِّيلُ ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَىَّ خَمْسُونَ صَلاَةً فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ فُرِضَتْ عَلَىَّ خَمْسُونَ صَلاَةً ‏.‏ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ بِالنَّاسِ مِنْكَ إِنِّي عَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ وَإِنَّ أُمَّتَكَ لَنْ يُطِيقُوا ذَلِكَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي فَسَأَلْتُهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنِّي فَجَعَلَهَا أَرْبَعِينَ ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ جَعَلَهَا أَرْبَعِينَ ‏.‏ فَقَالَ لِي مِثْلَ مَقَالَتِهِ الأُولَى فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَجَعَلَهَا ثَلاَثِينَ فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ لِي مِثْلَ مَقَالَتِهِ الأُولَى فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي فَجَعَلَهَا عِشْرِينَ ثُمَّ عَشْرَةً ثُمَّ خَمْسَةً فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ لِي مِثْلَ مَقَالَتِهِ الأُولَى فَقُلْتُ إِنِّي أَسْتَحِي مِنْ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْهِ فَنُودِيَ أَنْ قَدْ أَمْضَيْتُ فَرِيضَتِي وَخَفَّفْتُ عَنْ عِبَادِي وَأَجْزِي بِالْحَسَنَةِ عَشْرَ أَمْثَالِهَا ‏"‏ ‏.‏

Molik ibn Saʼsaʼa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Men Kaʼba yonida uxlagan bilan uygʻoq oraligʻida turgan edim, uch kishidan biri ikki kishining oʻrtasida menga yaqinlashdi. Menga hikmat va iymon bilan toʻldirilgan oltindan bir tos keltirildi. U boʻgʻzimdan qorin ostigacha yordi, qalbimni Zamzam suvi bilan yuvdi, soʻng uni hikmat va iymon bilan toʻldirdi. Soʻng menga xachirdan kichik, eshakdan katta bir ulov keltirildi. Keyin Jibril alayhissalom bilan yoʻlga tushdim, dunyo osmoniga yetdik. ‹Bu kim?› deyildi. U: ‹Jibril›, dedi. ‹Sen bilan birga kim bor?› deyildi. U: ‹Muhammad›, dedi. ‹Unga vahiy yuborilganmidi? Marhabo unga, kelgani nechogʻli yaxshi boʻldi›, deyildi. Soʻng Odam alayhissalom oldiga bordim va unga salom berdim. U: ‹Marhabo senga, ey oʻgʻlim va paygʻambar›, dedi. Soʻng ikkinchi osmonga yetdik, ‹Bu kim?› deyildi. U: ‹Jibril›, dedi. ‹Sen bilan birga kim bor?› deyildi. U: ‹Muhammad›, dedi. Yana shunday boʻldi. Soʻng Yahyo bilan Iso oldiga bordim va ularga salom berdim. Ular: ‹Marhabo senga, ey birodar va paygʻambar›, dedilar. Soʻng uchinchi osmonga yetdik, yana shunday boʻldi. Yusuf alayhissalom oldiga bordim va unga salom berdim. U: ‹Marhabo senga, ey birodar va paygʻambar›, dedi. Soʻng toʻrtinchi osmonga yetdik, yana shunday boʻldi. Idris alayhissalom oldiga bordim va unga salom berdim. U: ‹Marhabo senga, ey birodar va paygʻambar›, dedi. Soʻng beshinchi osmonga yetdik, yana shunday boʻldi. Horun alayhissalom oldiga bordim va unga salom berdim. U: ‹Marhabo senga, ey birodar va paygʻambar›, dedi. Soʻng oltinchi osmonga yetdik, yana shunday boʻldi. Muso alayhissalom oldiga bordim va unga salom berdim. U: ‹Marhabo senga, ey birodar va paygʻambar›, dedi. Men undan oʻtganimda u yigʻladi. ‹Nega yigʻlayapsan?› deyildi. U: ‹Ey Robbim, mendan keyin yuborgan bu yigitning ummatidan jannatga men ummatimdan kirganidan koʻproq va afzalroq kishilar kiradi›, dedi. Soʻng yettinchi osmonga yetdik, yana shunday boʻldi. Ibrohim alayhissalom oldiga bordim va unga salom berdim. U: ‹Marhabo senga, ey oʻgʻlim va paygʻambar›, dedi. Soʻng menga Baytul-maʼmur koʻtarildi. Jibrildan soʻradim, u: ‹Bu Baytul-maʼmur, unda har kuni yetmish ming farishta namoz oʻqiydi, undan chiqqach, oxirgi marta boʻlgani uchun ular unga qaytmaydilar›, dedi. Soʻng menga Sidratul-muntaho koʻtarildi. Uning mevalari Hajar kuzalari kabi, barglari fil quloqlari kabi edi. Uning tagida toʻrtta daryo bor edi: ikkitasi botiniy, ikkitasi zohiriy. Jibrildan soʻradim, u: ‹Botiniy ikkitasi jannatda, zohiriy ikkitasi esa Furot va Nildir›, dedi. Soʻng menga ellik namoz farz qilindi. Soʻng Musoning oldiga bordim, u: ‹Nima qilding?› dedi. Men: ‹Menga ellik namoz farz qilindi›, dedim. U: ‹Men odamlarni sendan koʻra yaxshiroq bilaman, men Bani Isroil bilan qattiq mashaqqat chekkanman. Ummating buni ado eta olmaydi. Robbing oldiga qayt va Undan yengillatishini soʻra›, dedi. Men Robbim oldiga qaytdim va Undan menga yengillatishini soʻradim. U uni qirqta qildi. Soʻng Muso alayhissalom oldiga qaytdim, u: ‹Nima qilding?› dedi. Men: ‹Uni qirqta qildi›, dedim. U menga avvalgi gapiga oʻxshash gapni aytdi. Men Robbim azza va jalla oldiga qaytdim, U uni oʻttizta qildi. Muso alayhissalom oldiga bordim va unga xabar berdim, u yana avvalgi gapiga oʻxshash gapni aytdi. Men Robbim oldiga qaytdim, U uni yigirmata, soʻng oʻnta, soʻng beshta qildi. Muso alayhissalom oldiga bordim, u menga avvalgi gapiga oʻxshash gapni aytdi. Men: ‹Robbim azza va jalla oldiga yana qaytishdan uyalaman›, dedim. Shunda: ‹Men farzimni oʻtkazdim va bandalarimdan yengillatdim, yaxshilikni oʻn baravar qilib mukofotlayman›, deb nido qilindi», dedilar.Молик ибн Саъсаъа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Мен Каъба ёнида ухлаган билан уйғоқ оралиғида турган эдим, уч кишидан бири икки кишининг ўртасида менга яқинлашди. Менга ҳикмат ва иймон билан тўлдирилган олтиндан бир тос келтирилди. У бўғзимдан қорин остигача ёрди, қалбимни Замзам суви билан ювди, сўнг уни ҳикмат ва иймон билан тўлдирди. Сўнг менга хачирдан кичик, эшакдан катта бир улов келтирилди. Кейин Жибрил алайҳиссалом билан йўлга тушдим, дунё осмонига етдик. ‹Бу ким?› дейилди. У: ‹Жибрил›, деди. ‹Сен билан бирга ким бор?› дейилди. У: ‹Муҳаммад›, деди. ‹Унга ваҳий юборилганмиди? Марҳабо унга, келгани нечоғли яхши бўлди›, дейилди. Сўнг Одам алайҳиссалом олдига бордим ва унга салом бердим. У: ‹Марҳабо сенга, эй ўғлим ва пайғамбар›, деди. Сўнг иккинчи осмонга етдик, ‹Бу ким?› дейилди. У: ‹Жибрил›, деди. ‹Сен билан бирга ким бор?› дейилди. У: ‹Муҳаммад›, деди. Яна шундай бўлди. Сўнг Яҳё билан Исо олдига бордим ва уларга салом бердим. Улар: ‹Марҳабо сенга, эй биродар ва пайғамбар›, дедилар. Сўнг учинчи осмонга етдик, яна шундай бўлди. Юсуф алайҳиссалом олдига бордим ва унга салом бердим. У: ‹Марҳабо сенга, эй биродар ва пайғамбар›, деди. Сўнг тўртинчи осмонга етдик, яна шундай бўлди. Идрис алайҳиссалом олдига бордим ва унга салом бердим. У: ‹Марҳабо сенга, эй биродар ва пайғамбар›, деди. Сўнг бешинчи осмонга етдик, яна шундай бўлди. Ҳорун алайҳиссалом олдига бордим ва унга салом бердим. У: ‹Марҳабо сенга, эй биродар ва пайғамбар›, деди. Сўнг олтинчи осмонга етдик, яна шундай бўлди. Мусо алайҳиссалом олдига бордим ва унга салом бердим. У: ‹Марҳабо сенга, эй биродар ва пайғамбар›, деди. Мен ундан ўтганимда у йиғлади. ‹Нега йиғлаяпсан?› дейилди. У: ‹Эй Роббим, мендан кейин юборган бу йигитнинг умматидан жаннатга мен умматимдан кирганидан кўпроқ ва афзалроқ кишилар киради›, деди. Сўнг еттинчи осмонга етдик, яна шундай бўлди. Иброҳим алайҳиссалом олдига бордим ва унга салом бердим. У: ‹Марҳабо сенга, эй ўғлим ва пайғамбар›, деди. Сўнг менга Байтул-маъмур кўтарилди. Жибрилдан сўрадим, у: ‹Бу Байтул-маъмур, унда ҳар куни етмиш минг фаришта намоз ўқийди, ундан чиққач, охирги марта бўлгани учун улар унга қайтмайдилар›, деди. Сўнг менга Сидратул-мунтаҳо кўтарилди. Унинг мевалари Ҳажар кузалари каби, барглари фил қулоқлари каби эди. Унинг тагида тўртта дарё бор эди: иккитаси ботиний, иккитаси зоҳирий. Жибрилдан сўрадим, у: ‹Ботиний иккитаси жаннатда, зоҳирий иккитаси эса Фурот ва Нилдир›, деди. Сўнг менга эллик намоз фарз қилинди. Сўнг Мусонинг олдига бордим, у: ‹Нима қилдинг?› деди. Мен: ‹Менга эллик намоз фарз қилинди›, дедим. У: ‹Мен одамларни сендан кўра яхшироқ биламан, мен Бани Исроил билан қаттиқ машаққат чекканман. Умматинг буни адо эта олмайди. Роббинг олдига қайт ва Ундан енгиллатишини сўра›, деди. Мен Роббим олдига қайтдим ва Ундан менга енгиллатишини сўрадим. У уни қирқта қилди. Сўнг Мусо алайҳиссалом олдига қайтдим, у: ‹Нима қилдинг?› деди. Мен: ‹Уни қирқта қилди›, дедим. У менга аввалги гапига ўхшаш гапни айтди. Мен Роббим азза ва жалла олдига қайтдим, У уни ўттизта қилди. Мусо алайҳиссалом олдига бордим ва унга хабар бердим, у яна аввалги гапига ўхшаш гапни айтди. Мен Роббим олдига қайтдим, У уни йигирмата, сўнг ўнта, сўнг бешта қилди. Мусо алайҳиссалом олдига бордим, у менга аввалги гапига ўхшаш гапни айтди. Мен: ‹Роббим азза ва жалла олдига яна қайтишдан уяламан›, дедим. Шунда: ‹Мен фарзимни ўтказдим ва бандаларимдан енгиллатдим, яхшиликни ўн баравар қилиб мукофотлайман›, деб нидо қилинди», дедилар.

أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ وَابْنُ حَزْمٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلاَةً فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى أَمُرَّ بِمُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ مَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسِينَ صَلاَةً ‏.‏ قَالَ لِي مُوسَى فَرَاجِعْ رَبَّكَ عَزَّ وَجَلَّ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ ‏.‏ فَرَاجَعْتُ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَوَضَعَ شَطْرَهَا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ ‏.‏ فَرَاجَعْتُ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهِيَ خَمْسُونَ لاَ يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَىَّ ‏.‏ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَقُلْتُ قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Alloh azza va jalla ummatimga ellik namoz farz qildi. Men buni olib qaytdim, toki Muso alayhissalom yonidan oʻtdim. U: ‹Robbing ummatingga nimani farz qildi?› dedi. Men: ‹Ularga ellik namozni farz qildi›, dedim. Muso menga: ‹Robbing azza va jalla oldiga qayt, chunki ummating buni ado eta olmaydi›, dedi. Men Robbim azza va jalla oldiga qaytdim, U uning yarmini tushirdi. Soʻng Muso oldiga qaytib, unga xabar berdim. U: ‹Robbing oldiga qayt, chunki ummating buni ado eta olmaydi›, dedi. Men Robbim azza va jalla oldiga qaytdim, U: ‹U beshtadir, u elliktadir, Mening huzurimda soʻz oʻzgarmaydi›, dedi. Men Muso oldiga qaytdim, u: ‹Robbing oldiga qayt›, dedi. Men: ‹Robbim azza va jalladan uyaldim›, dedim», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳ азза ва жалла умматимга эллик намоз фарз қилди. Мен буни олиб қайтдим, токи Мусо алайҳиссалом ёнидан ўтдим. У: ‹Роббинг умматингга нимани фарз қилди?› деди. Мен: ‹Уларга эллик намозни фарз қилди›, дедим. Мусо менга: ‹Роббинг азза ва жалла олдига қайт, чунки умматинг буни адо эта олмайди›, деди. Мен Роббим азза ва жалла олдига қайтдим, У унинг ярмини туширди. Сўнг Мусо олдига қайтиб, унга хабар бердим. У: ‹Роббинг олдига қайт, чунки умматинг буни адо эта олмайди›, деди. Мен Роббим азза ва жалла олдига қайтдим, У: ‹У бештадир, у элликтадир, Менинг ҳузуримда сўз ўзгармайди›, деди. Мен Мусо олдига қайтдим, у: ‹Роббинг олдига қайт›, деди. Мен: ‹Роббим азза ва жалладан уялдим›, дедим», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَخْلَدٌ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي مَالِكٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أُتِيتُ بِدَابَّةٍ فَوْقَ الْحِمَارِ وَدُونَ الْبَغْلِ خَطْوُهَا عِنْدَ مُنْتَهَى طَرْفِهَا فَرَكِبْتُ وَمَعِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَسِرْتُ فَقَالَ انْزِلْ فَصَلِّ ‏.‏ فَفَعَلْتُ فَقَالَ أَتَدْرِي أَيْنَ صَلَّيْتَ صَلَّيْتَ بِطَيْبَةَ وَإِلَيْهَا الْمُهَاجَرُ ثُمَّ قَالَ انْزِلْ فَصَلِّ ‏.‏ فَصَلَّيْتُ فَقَالَ أَتَدْرِي أَيْنَ صَلَّيْتَ صَلَّيْتَ بِطُورِ سَيْنَاءَ حَيْثُ كَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ ثُمَّ قَالَ انْزِلْ فَصَلِّ ‏.‏ فَنَزَلْتُ فَصَلَّيْتُ فَقَالَ أَتَدْرِي أَيْنَ صَلَّيْتَ صَلَّيْتَ بِبَيْتِ لَحْمٍ حَيْثُ وُلِدَ عِيسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ ‏.‏ ثُمَّ دَخَلْتُ بَيْتَ الْمَقْدِسِ فَجُمِعَ لِيَ الأَنْبِيَاءُ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ فَقَدَّمَنِي جِبْرِيلُ حَتَّى أَمَمْتُهُمْ ثُمَّ صُعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَإِذَا فِيهَا آدَمُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ثُمَّ صُعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَإِذَا فِيهَا ابْنَا الْخَالَةِ عِيسَى وَيَحْيَى عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ ثُمَّ صُعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ فَإِذَا فِيهَا يُوسُفُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ثُمَّ صُعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الرَّابِعَةِ فَإِذَا فِيهَا هَارُونُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ثُمَّ صُعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الْخَامِسَةِ فَإِذَا فِيهَا إِدْرِيسُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ثُمَّ صُعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَإِذَا فِيهَا مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ ثُمَّ صُعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَإِذَا فِيهَا إِبْرَاهِيمُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ثُمَّ صُعِدَ بِي فَوْقَ سَبْعِ سَمَوَاتٍ فَأَتَيْنَا سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى فَغَشِيَتْنِي ضَبَابَةٌ فَخَرَرْتُ سَاجِدًا فَقِيلَ لِي إِنِّي يَوْمَ خَلَقْتُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ فَرَضْتُ عَلَيْكَ وَعَلَى أُمَّتِكَ خَمْسِينَ صَلاَةً فَقُمْ بِهَا أَنْتَ وَأُمَّتُكَ ‏.‏ فَرَجَعْتُ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَلَمْ يَسْأَلْنِي عَنْ شَىْءٍ ثُمَّ أَتَيْتُ عَلَى مُوسَى فَقَالَ كَمْ فَرَضَ اللَّهُ عَلَيْكَ وَعَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ خَمْسِينَ صَلاَةً ‏.‏ قَالَ فَإِنَّكَ لاَ تَسْتَطِيعُ أَنْ تَقُومَ بِهَا أَنْتَ وَلاَ أُمَّتُكَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ ‏.‏ فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي فَخَفَّفَ عَنِّي عَشْرًا ثُمَّ أَتَيْتُ مُوسَى فَأَمَرَنِي بِالرُّجُوعِ فَرَجَعْتُ فَخَفَّفَ عَنِّي عَشْرًا ثُمَّ رُدَّتْ إِلَى خَمْسِ صَلَوَاتٍ ‏.‏ قَالَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ فَإِنَّهُ فَرَضَ عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ صَلاَتَيْنِ فَمَا قَامُوا بِهِمَا ‏.‏ فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَسَأَلْتُهُ التَّخْفِيفَ فَقَالَ إِنِّي يَوْمَ خَلَقْتُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ فَرَضْتُ عَلَيْكَ وَعَلَى أُمَّتِكَ خَمْسِينَ صَلاَةً فَخَمْسٌ بِخَمْسِينَ فَقُمْ بِهَا أَنْتَ وَأُمَّتُكَ ‏.‏ فَعَرَفْتُ أَنَّهَا مِنَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى صِرَّى فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ ارْجِعْ فَعَرَفْتُ أَنَّهَا مِنَ اللَّهِ صِرَّى - أَىْ حَتْمٌ - فَلَمْ أَرْجِعْ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Menga eshakdan katta, xachirdan kichik bir ulov keltirildi, uning qadami koʻz yetguncha masofada edi. Men unga mindim, men bilan Jibril alayhissalom bor edi, yoʻlga tushdim. U: ‹Tush va namoz oʻqi›, dedi. Men shunday qildim. U: ‹Qayerda namoz oʻqiganingni bilasanmi? Sen Toybada namoz oʻqiding, hijrat oʻsha yerga boʻladi›, dedi. Soʻng: ‹Tush va namoz oʻqi›, dedi. Men namoz oʻqidim. U: ‹Qayerda namoz oʻqiganingni bilasanmi? Sen Alloh azza va jalla Muso alayhissalom bilan gaplashgan Turi Sinoda namoz oʻqiding›, dedi. Soʻng: ‹Tush va namoz oʻqi›, dedi. Men tushib namoz oʻqidim. U: ‹Qayerda namoz oʻqiganingni bilasanmi? Sen Iso alayhissalom tugʻilgan Baytul-lahmda namoz oʻqiding›, dedi. Soʻng Baytul-maqdisga kirdim, menga paygʻambarlar alayhimussalom yigʻildi. Jibril meni oldinga oʻtkazdi va men ularga imomlik qildim. Soʻng meni dunyo osmoniga koʻtardi, unda Odam alayhissalom bor edi. Soʻng meni ikkinchi osmonga koʻtardi, unda xolavachchalar Iso bilan Yahyo alayhimassalom bor edi. Soʻng meni uchinchi osmonga koʻtardi, unda Yusuf alayhissalom bor edi. Soʻng meni toʻrtinchi osmonga koʻtardi, unda Horun alayhissalom bor edi. Soʻng meni beshinchi osmonga koʻtardi, unda Idris alayhissalom bor edi. Soʻng meni oltinchi osmonga koʻtardi, unda Muso alayhissalom bor edi. Soʻng meni yettinchi osmonga koʻtardi, unda Ibrohim alayhissalom bor edi. Soʻng meni yetti osmon ustiga koʻtardi, Sidratul-muntahoga yetdik, meni bir tuman qopladi va men sajdaga yiqildim. Menga: ‹Men osmonlar va yerni yaratgan kunimda senga va ummatingga ellik namoz farz qildim, sen va ummating uni ado etinglar›, deyildi. Men Ibrohim oldiga qaytdim, u mendan hech narsa soʻramadi. Soʻng Musoning oldiga bordim, u: ‹Alloh senga va ummatingga qanchani farz qildi?› dedi. Men: ‹Ellik namozni›, dedim. U: ‹Sen ham, ummating ham buni ado eta olmaysizlar. Robbing oldiga qayt va Undan yengillatishini soʻra›, dedi. Men Robbim oldiga qaytdim, U mendan oʻntasini yengillatdi. Soʻng Musoning oldiga keldim, u meni qaytishga buyurdi. Men qaytdim, U mendan oʻntasini yengillatdi. Soʻng ular besh namozga qaytarildi. U: ‹Robbing oldiga qayt va Undan yengillatishini soʻra, chunki U Bani Isroilga ikki namozni farz qilgan edi, ular esa ularni ado etmadilar›, dedi. Men Robbim azza va jalla oldiga qaytdim va Undan yengillatishini soʻradim. U: ‹Men osmonlar va yerni yaratgan kunimda senga va ummatingga ellik namoz farz qildim, besh ellikning oʻrnidadir, sen va ummating uni ado etinglar›, dedi. Men bu Alloh taboraka va taolodan qatʼiy hukm ekanini bildim. Muso alayhissalom oldiga qaytdim, u: ‹Qayt›, dedi. Men bu Allohdan qatʼiy hukm — yaʼni hatmiy ekanini bilib, qaytmadim», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Менга эшакдан катта, хачирдан кичик бир улов келтирилди, унинг қадами кўз етгунча масофада эди. Мен унга миндим, мен билан Жибрил алайҳиссалом бор эди, йўлга тушдим. У: ‹Туш ва намоз ўқи›, деди. Мен шундай қилдим. У: ‹Қаерда намоз ўқиганингни биласанми? Сен Тойбада намоз ўқидинг, ҳижрат ўша ерга бўлади›, деди. Сўнг: ‹Туш ва намоз ўқи›, деди. Мен намоз ўқидим. У: ‹Қаерда намоз ўқиганингни биласанми? Сен Аллоҳ азза ва жалла Мусо алайҳиссалом билан гаплашган Тури Синода намоз ўқидинг›, деди. Сўнг: ‹Туш ва намоз ўқи›, деди. Мен тушиб намоз ўқидим. У: ‹Қаерда намоз ўқиганингни биласанми? Сен Исо алайҳиссалом туғилган Байтул-лаҳмда намоз ўқидинг›, деди. Сўнг Байтул-мақдисга кирдим, менга пайғамбарлар алайҳимуссалом йиғилди. Жибрил мени олдинга ўтказди ва мен уларга имомлик қилдим. Сўнг мени дунё осмонига кўтарди, унда Одам алайҳиссалом бор эди. Сўнг мени иккинчи осмонга кўтарди, унда холаваччалар Исо билан Яҳё алайҳимассалом бор эди. Сўнг мени учинчи осмонга кўтарди, унда Юсуф алайҳиссалом бор эди. Сўнг мени тўртинчи осмонга кўтарди, унда Ҳорун алайҳиссалом бор эди. Сўнг мени бешинчи осмонга кўтарди, унда Идрис алайҳиссалом бор эди. Сўнг мени олтинчи осмонга кўтарди, унда Мусо алайҳиссалом бор эди. Сўнг мени еттинчи осмонга кўтарди, унда Иброҳим алайҳиссалом бор эди. Сўнг мени етти осмон устига кўтарди, Сидратул-мунтаҳога етдик, мени бир туман қоплади ва мен саждага йиқилдим. Менга: ‹Мен осмонлар ва ерни яратган кунимда сенга ва умматингга эллик намоз фарз қилдим, сен ва умматинг уни адо этинглар›, дейилди. Мен Иброҳим олдига қайтдим, у мендан ҳеч нарса сўрамади. Сўнг Мусонинг олдига бордим, у: ‹Аллоҳ сенга ва умматингга қанчани фарз қилди?› деди. Мен: ‹Эллик намозни›, дедим. У: ‹Сен ҳам, умматинг ҳам буни адо эта олмайсизлар. Роббинг олдига қайт ва Ундан енгиллатишини сўра›, деди. Мен Роббим олдига қайтдим, У мендан ўнтасини енгиллатди. Сўнг Мусонинг олдига келдим, у мени қайтишга буюрди. Мен қайтдим, У мендан ўнтасини енгиллатди. Сўнг улар беш намозга қайтарилди. У: ‹Роббинг олдига қайт ва Ундан енгиллатишини сўра, чунки У Бани Исроилга икки намозни фарз қилган эди, улар эса уларни адо этмадилар›, деди. Мен Роббим азза ва жалла олдига қайтдим ва Ундан енгиллатишини сўрадим. У: ‹Мен осмонлар ва ерни яратган кунимда сенга ва умматингга эллик намоз фарз қилдим, беш элликнинг ўрнидадир, сен ва умматинг уни адо этинглар›, деди. Мен бу Аллоҳ таборака ва таолодан қатъий ҳукм эканини билдим. Мусо алайҳиссалом олдига қайтдим, у: ‹Қайт›, деди. Мен бу Аллоҳдан қатъий ҳукм — яъни ҳатмий эканини билиб, қайтмадим», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ، عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَدِيٍّ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ، عَنْ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ لَمَّا أُسْرِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم انْتُهِيَ بِهِ إِلَى سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى وَهِيَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ وَإِلَيْهَا يَنْتَهِي مَا عُرِجَ بِهِ مِنْ تَحْتِهَا وَإِلَيْهَا يَنْتَهِي مَا أُهْبِطَ بِهِ مِنْ فَوْقِهَا حَتَّى يُقْبَضَ مِنْهَا قَالَ ‏{‏ إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشَى ‏}‏ قَالَ فَرَاشٌ مِنْ ذَهَبٍ فَأُعْطِيَ ثَلاَثًا الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ وَخَوَاتِيمُ سُورَةِ الْبَقَرَةِ وَيُغْفَرُ لِمَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِهِ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا الْمُقْحِمَاتُ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meʼrojga koʻtarilganlarida Sidratul-muntahoga yetkazildilar. U oltinchi osmonda boʻlib, pastdan koʻtarilgan narsalar oʻsha yerda tugaydi va yuqoridan tushirilgan narsalar undan olinguncha oʻsha yerda tugaydi. {Sidrani oʻrab olayotgan narsa uni oʻrab olganda!} (Najm 16) degan oyat haqida: «Bu oltindan boʻlgan parvonalar edi», dedilar. Soʻng u zotga uch narsa berildi: besh vaqt namoz, Baqara surasining oxirgi oyatlari va ummatidan Allohga hech narsani sherik qilmay vafot etgan kishiga halok qiluvchi gunohlar kechirilishi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ меърожга кўтарилганларида Сидратул-мунтаҳога етказилдилар. У олтинчи осмонда бўлиб, пастдан кўтарилган нарсалар ўша ерда тугайди ва юқоридан туширилган нарсалар ундан олингунча ўша ерда тугайди. {Сидрани ўраб олаётган нарса уни ўраб олганда!} (Нажм 16) деган оят ҳақида: «Бу олтиндан бўлган парвоналар эди», дедилар. Сўнг у зотга уч нарса берилди: беш вақт намоз, Бақара сурасининг охирги оятлари ва умматидан Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмай вафот этган кишига ҳалок қилувчи гуноҳлар кечирилиши.

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، أَنَّ عَبْدَ رَبِّهِ بْنَ سَعِيدٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ الْبُنَانِيَّ حَدَّثَهُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ الصَّلَوَاتِ، فُرِضَتْ بِمَكَّةَ وَأَنَّ مَلَكَيْنِ أَتَيَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَهَبَا بِهِ إِلَى زَمْزَمَ فَشَقَّا بَطْنَهُ وَأَخْرَجَا حَشْوَهُ فِي طَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ فَغَسَلاَهُ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ كَبَسَا جَوْفَهُ حِكْمَةً وَعِلْمًا ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Namozlar Makkada farz qilindi. Ikki farishta Rasululloh ﷺ oldiga keldi va u zotni Zamzam oldiga olib bordi. Ular u zotning qornini yordilar va ichini oltindan boʻlgan tosga chiqarib, uni Zamzam suvi bilan yuvdilar, soʻng u zotning ichini hikmat va ilm bilan toʻldirdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Намозлар Маккада фарз қилинди. Икки фаришта Расулуллоҳ ﷺ олдига келди ва у зотни Замзам олдига олиб борди. Улар у зотнинг қорнини ёрдилар ва ичини олтиндан бўлган тосга чиқариб, уни Замзам суви билан ювдилар, сўнг у зотнинг ичини ҳикмат ва илм билан тўлдирдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَوَّلَ مَا فُرِضَتِ الصَّلاَةُ رَكْعَتَيْنِ فَأُقِرَّتْ صَلاَةُ السَّفَرِ وَأُتِمَّتْ صَلاَةُ الْحَضَرِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Namoz dastlab ikki rakaat qilib farz qilingan edi. Safar namozi shundayligicha qoldirildi, muqim namozi esa toʻldirildi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Намоз дастлаб икки ракаат қилиб фарз қилинган эди. Сафар намози шундайлигича қолдирилди, муқим намози эса тўлдирилди», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ هَاشِمٍ الْبَعْلَبَكِّيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو عَمْرٍو يَعْنِي الأَوْزَاعِيَّ، أَنَّهُ سَأَلَ الزُّهْرِيَّ عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَكَّةَ قَبْلَ الْهِجْرَةِ إِلَى الْمَدِينَةِ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ فَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الصَّلاَةَ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم أَوَّلَ مَا فَرَضَهَا رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ أُتِمَّتْ فِي الْحَضَرِ أَرْبَعًا وَأُقِرَّتْ صَلاَةُ السَّفَرِ عَلَى الْفَرِيضَةِ الأُولَى ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Alloh azza va jalla Rasuliga ﷺ namozni farz qilganda, dastlab uni ikki rakaat, ikki rakaat qilib farz qildi, soʻng muqimlik holida toʻrt rakaatga toʻldirildi, safar namozi esa avvalgi farz holida qoldirildi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Аллоҳ азза ва жалла Расулига ﷺ намозни фарз қилганда, дастлаб уни икки ракаат, икки ракаат қилиб фарз қилди, сўнг муқимлик ҳолида тўрт ракаатга тўлдирилди, сафар намози эса аввалги фарз ҳолида қолдирилди», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ فُرِضَتِ الصَّلاَةُ رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ فَأُقِرَّتْ صَلاَةُ السَّفَرِ وَزِيدَ فِي صَلاَةِ الْحَضَرِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Namoz ikki rakaat, ikki rakaat qilib farz qilindi. Soʻng safar namozi shundayligicha qoldirildi, muqim namozida esa koʻpaytirildi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Намоз икки ракаат, икки ракаат қилиб фарз қилинди. Сўнг сафар намози шундайлигича қолдирилди, муқим намозида эса кўпайтирилди», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ فُرِضَتِ الصَّلاَةُ عَلَى لِسَانِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْحَضَرِ أَرْبَعًا وَفِي السَّفَرِ رَكْعَتَيْنِ وَفِي الْخَوْفِ رَكْعَةً ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Namoz Nabiy ﷺ tili orqali farz qilindi: muqimlik holida toʻrt rakaat, safarda ikki rakaat, xavf holida esa bir rakaat», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Намоз Набий ﷺ тили орқали фарз қилинди: муқимлик ҳолида тўрт ракаат, сафарда икки ракаат, хавф ҳолида эса бир ракаат», деди.

أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الشُّعَيْثِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ أُمَيَّةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خَالِدِ بْنِ أَسِيدٍ، أَنَّهُ قَالَ لاِبْنِ عُمَرَ كَيْفَ تَقْصُرُ الصَّلاَةَ وَإِنَّمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاَةِ إِنْ خِفْتُمْ ‏}‏ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ يَا ابْنَ أَخِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَتَانَا وَنَحْنُ ضُلاَّلٌ فَعَلَّمَنَا فَكَانَ فِيمَا عَلَّمَنَا أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَمَرَنَا أَنْ نُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ فِي السَّفَرِ ‏.‏ قَالَ الشُّعَيْثِيُّ وَكَانَ الزُّهْرِيُّ يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umayya ibn Abdulloh unga: «Namozni qanday qisqartirasan, holbuki Alloh azza va jalla: {Agar kofirlar sizga zarar yetkazishidan qoʻrqsangiz, namozni qisqartirishingizda sizga gunoh yoʻqdir} (Niso 101), degan-ku?» dedi. Ibn Umar: «Ey birodarim oʻgʻli, Rasululloh ﷺ biz adashgan holimizda oldimizga keldilar va bizga oʻrgatdilar. U zot bizga oʻrgatgan narsalar orasida Alloh azza va jalla bizni safarda ikki rakaat oʻqishga buyurgani ham bor edi», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умайя ибн Абдуллоҳ унга: «Намозни қандай қисқартирасан, ҳолбуки Аллоҳ азза ва жалла: {Агар кофирлар сизга зарар етказишидан қўрқсангиз, намозни қисқартиришингизда сизга гуноҳ йўқдир} (Нисо 101), деган-ку?» деди. Ибн Умар: «Эй биродарим ўғли, Расулуллоҳ ﷺ биз адашган ҳолимизда олдимизга келдилар ва бизга ўргатдилар. У зот бизга ўргатган нарсалар орасида Аллоҳ азза ва жалла бизни сафарда икки ракаат ўқишга буюргани ҳам бор эди», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ سَمِعَ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ، يَقُولُ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرَ الرَّأْسِ نَسْمَعُ دَوِيَّ صَوْتِهِ وَلاَ نَفْهَمُ مَا يَقُولُ حَتَّى دَنَا فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُ عَنِ الإِسْلاَمِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خَمْسُ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَلْ عَلَىَّ غَيْرُهُنَّ قَالَ ‏"‏ لاَ إِلاَّ أَنْ تَطَّوَّعَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ وَصِيَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَلْ عَلَىَّ غَيْرُهُ قَالَ ‏"‏ لاَ إِلاَّ أَنْ تَطَّوَّعَ ‏"‏ ‏.‏ وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الزَّكَاةَ قَالَ هَلْ عَلَىَّ غَيْرُهَا قَالَ ‏"‏ لاَ إِلاَّ أَنْ تَطَّوَّعَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لاَ أَزِيدُ عَلَى هَذَا وَلاَ أَنْقُصُ مِنْهُ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ ‏"‏ ‏.‏

Talha ibn Ubaydulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Najd ahlidan sochlari toʻzigan bir kishi Rasululloh ﷺ oldiga keldi. Uning ovozini gʻoʻngʻir eshitardik, ammo u yaqinlashguncha nima deyayotganini tushunmasdik. Qarasak, u Islom haqida soʻrayotgan ekan. Rasululloh ﷺ unga: ‹Kecha-yu kunduzda besh vaqt namoz›, dedilar. U: ‹Mening ustimda bulardan boshqa narsa bormi?› dedi. U zot: ‹Yoʻq, magar nafl qilsang›, dedilar. Soʻng: ‹Va Ramazon oyi roʻzasi›, dedilar. U: ‹Mening ustimda bundan boshqa narsa bormi?› dedi. U zot: ‹Yoʻq, magar nafl qilsang›, dedilar. Rasululloh ﷺ unga zakotni ham eslatdilar. U: ‹Mening ustimda bundan boshqa narsa bormi?› dedi. U zot: ‹Yoʻq, magar nafl qilsang›, dedilar. Shunda u kishi: ‹Allohga qasamki, buning ustiga qoʻshmayman va bundan kamaytirmayman ham›, deb orqasiga qaytib ketdi. Rasululloh ﷺ: ‹Agar rost soʻzlagan boʻlsa, u najot topibdi›, dedilar», dedi.Талҳа ибн Убайдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Нажд аҳлидан сочлари тўзиган бир киши Расулуллоҳ ﷺ олдига келди. Унинг овозини ғўнғир эшитардик, аммо у яқинлашгунча нима деяётганини тушунмасдик. Қарасак, у Ислом ҳақида сўраётган экан. Расулуллоҳ ﷺ унга: ‹Кеча-ю кундузда беш вақт намоз›, дедилар. У: ‹Менинг устимда булардан бошқа нарса борми?› деди. У зот: ‹Йўқ, магар нафл қилсанг›, дедилар. Сўнг: ‹Ва Рамазон ойи рўзаси›, дедилар. У: ‹Менинг устимда бундан бошқа нарса борми?› деди. У зот: ‹Йўқ, магар нафл қилсанг›, дедилар. Расулуллоҳ ﷺ унга закотни ҳам эслатдилар. У: ‹Менинг устимда бундан бошқа нарса борми?› деди. У зот: ‹Йўқ, магар нафл қилсанг›, дедилар. Шунда у киши: ‹Аллоҳга қасамки, бунинг устига қўшмайман ва бундан камайтирмайман ҳам›, деб орқасига қайтиб кетди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Агар рост сўзлаган бўлса, у нажот топибди›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا نُوحُ بْنُ قَيْسٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَمِ افْتَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى عِبَادِهِ مِنَ الصَّلَوَاتِ قَالَ ‏"‏ افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَى عِبَادِهِ صَلَوَاتٍ خَمْسًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ قَبْلَهُنَّ أَوْ بَعْدَهُنَّ شَيْئًا قَالَ ‏"‏ افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَى عِبَادِهِ صَلَوَاتٍ خَمْسًا ‏"‏ ‏.‏ فَحَلَفَ الرَّجُلُ لاَ يَزِيدُ عَلَيْهِ شَيْئًا وَلاَ يَنْقُصُ مِنْهُ شَيْئًا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنْ صَدَقَ لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Bir kishi Rasululloh ﷺdan soʻrab: ‹Ey Allohning Rasuli, Alloh azza va jalla bandalariga qancha namoz farz qilgan?› dedi. U zot: ‹Alloh bandalariga besh vaqt namoz farz qilgan›, dedilar. U: ‹Ey Allohning Rasuli, ulardan avval yoki ulardan keyin biror narsa bormi?› dedi. U zot: ‹Alloh bandalariga besh vaqt namoz farz qilgan›, dedilar. Shunda u kishi bunga hech narsa qoʻshmasligi va undan hech narsa kamaytirmasligiga qasam ichdi. Rasululloh ﷺ: ‹Agar rost soʻzlagan boʻlsa, albatta jannatga kiradi›, dedilar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Бир киши Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳ азза ва жалла бандаларига қанча намоз фарз қилган?› деди. У зот: ‹Аллоҳ бандаларига беш вақт намоз фарз қилган›, дедилар. У: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, улардан аввал ёки улардан кейин бирор нарса борми?› деди. У зот: ‹Аллоҳ бандаларига беш вақт намоз фарз қилган›, дедилар. Шунда у киши бунга ҳеч нарса қўшмаслиги ва ундан ҳеч нарса камайтирмаслигига қасам ичди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Агар рост сўзлаган бўлса, албатта жаннатга киради›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُسْهِرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ أَبِي مُسْلِمٍ الْخَوْلاَنِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنَا الْحَبِيبُ الأَمِينُ، عَوْفُ بْنُ مَالِكٍ الأَشْجَعِيُّ قَالَ كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ تُبَايِعُونَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ‏.‏ فَرَدَّدَهَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ فَقَدَّمْنَا أَيْدِيَنَا فَبَايَعْنَاهُ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ بَايَعْنَاكَ فَعَلاَمَ قَالَ ‏"‏ عَلَى أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلاَ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَالصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ وَأَسَرَّ كَلِمَةً خَفِيَّةً أَنْ لاَ تَسْأَلُوا النَّاسَ شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏

Avf ibn Molik al-Ashjaʼiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ huzurida edik. U zot: ‹Rasululloh ﷺga bayʼat qilmaysizlarmi?› dedilar va buni uch marta takrorladilar. Biz qoʻllarimizni uzatib, u zotga bayʼat qildik va: ‹Ey Allohning Rasuli, sizga bayʼat qildik, nima ustiga?› dedik. U zot: ‹Allohga ibodat qilishingiz va Unga hech narsani sherik qilmasligingiz hamda besh vaqt namoz ustiga›, dedilar va ohista bir soʻzni yashirib: ‹Odamlardan hech narsa soʻramasligingiz ustiga›, dedilar», dedi.Авф ибн Молик ал-Ашжаъий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ ҳузурида эдик. У зот: ‹Расулуллоҳ ﷺга байъат қилмайсизларми?› дедилар ва буни уч марта такрорладилар. Биз қўлларимизни узатиб, у зотга байъат қилдик ва: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, сизга байъат қилдик, нима устига?› дедик. У зот: ‹Аллоҳга ибодат қилишингиз ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмаслигингиз ҳамда беш вақт намоз устига›, дедилар ва оҳиста бир сўзни яшириб: ‹Одамлардан ҳеч нарса сўрамаслигингиз устига›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنِ ابْنِ مُحَيْرِيزٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ بَنِي كِنَانَةَ يُدْعَى الْمُخْدَجِيَّ سَمِعَ رَجُلاً، بِالشَّامِ يُكْنَى أَبَا مُحَمَّدٍ يَقُولُ الْوِتْرُ وَاجِبٌ ‏.‏ قَالَ الْمُخْدَجِيُّ فَرُحْتُ إِلَى عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ فَاعْتَرَضْتُ لَهُ وَهُوَ رَائِحٌ إِلَى الْمَسْجِدِ فَأَخْبَرْتُهُ بِالَّذِي قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ فَقَالَ عُبَادَةُ كَذَبَ أَبُو مُحَمَّدٍ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ خَمْسُ صَلَوَاتٍ كَتَبَهُنَّ اللَّهُ عَلَى الْعِبَادِ مَنْ جَاءَ بِهِنَّ لَمْ يُضَيِّعْ مِنْهُنَّ شَيْئًا اسْتِخْفَافًا بِحَقِّهِنَّ كَانَ لَهُ عِنْدَ اللَّهِ عَهْدٌ أَنْ يُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ وَمَنْ لَمْ يَأْتِ بِهِنَّ فَلَيْسَ لَهُ عِنْدَ اللَّهِ عَهْدٌ إِنْ شَاءَ عَذَّبَهُ وَإِنْ شَاءَ أَدْخَلَهُ الْجَنَّةَ ‏"‏ ‏.‏

Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Shomda Abu Muhammad deb kunyalanadigan bir kishi: «Vitr vojibdir», degan ekan. Bani Kinonadan al-Muxdajiy deb ataladigan bir kishi buni eshitib, Uboda ibn Somit masjidga ketayotganda uni toʻxtatib, Abu Muhammadning aytganini xabar berdi. Shunda Uboda: «Abu Muhammad yolgʻon aytibdi. Men Rasululloh ﷺ shunday deyayotganlarini eshitganman: ‹Besh vaqt namozni Alloh bandalarga farz qildi. Kimki ularni ado etib, ularning haqqini yengil sanab hech narsasini zoye qilmasa, uni jannatga kiritishga Alloh huzurida ahd bor. Kimki ularni ado etmasa, uning uchun Alloh huzurida ahd yoʻq, xohlasa uni azoblaydi, xohlasa jannatga kiritadi›», dedi.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Шомда Абу Муҳаммад деб куняланадиган бир киши: «Витр вожибдир», деган экан. Бани Кинонадан ал-Мухдажий деб аталадиган бир киши буни эшитиб, Убода ибн Сомит масжидга кетаётганда уни тўхтатиб, Абу Муҳаммаднинг айтганини хабар берди. Шунда Убода: «Абу Муҳаммад ёлғон айтибди. Мен Расулуллоҳ ﷺ шундай деяётганларини эшитганман: ‹Беш вақт намозни Аллоҳ бандаларга фарз қилди. Кимки уларни адо этиб, уларнинг ҳаққини енгил санаб ҳеч нарсасини зое қилмаса, уни жаннатга киритишга Аллоҳ ҳузурида аҳд бор. Кимки уларни адо этмаса, унинг учун Аллоҳ ҳузурида аҳд йўқ, хоҳласа уни азоблайди, хоҳласа жаннатга киритади›», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَرَأَيْتُمْ لَوْ أَنَّ نَهَرًا بِبَابِ أَحَدِكُمْ يَغْتَسِلُ مِنْهُ كُلَّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ هَلْ يَبْقَى مِنْ دَرَنِهِ شَىْءٌ.‏"‏ قَالُوا لَا يَبْقَى مِنْ دَرَنِهِ شَيْءٌ قَالَ فَكَذَلِكَ مَثَلُ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ يَمْحُو اللَّهُ بِهِنَّ الْخَطَايَا.

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Aytingchi, birortangizning eshigi oldida daryo boʻlib, unda har kuni besh marta choʻmilsa, uning kirlaridan biror narsa qoladimi?» dedilar. Ular: «Uning kirlaridan hech narsa qolmaydi», deyishdi. U zot: «Mana shu besh vaqt namozning misolidir. Alloh ular sababli xatolarni oʻchiradi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Айтингчи, бирортангизнинг эшиги олдида дарё бўлиб, унда ҳар куни беш марта чўмилса, унинг кирларидан бирор нарса қоладими?» дедилар. Улар: «Унинг кирларидан ҳеч нарса қолмайди», дейишди. У зот: «Мана шу беш вақт намознинг мисолидир. Аллоҳ улар сабабли хатоларни ўчиради», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الْعَهْدَ الَّذِي بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمُ الصَّلاَةُ فَمَنْ تَرَكَهَا فَقَدْ كَفَرَ ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biz bilan ularning orasidagi ahd-paymon namozdir. Kim uni tark etsa, kufr keltiribdi», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биз билан уларнинг орасидаги аҳд-паймон намоздир. Ким уни тарк этса, куфр келтирибди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَيْسَ بَيْنَ الْعَبْدِ وَبَيْنَ الْكُفْرِ إِلاَّ تَرْكُ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Banda bilan kufr orasida faqat namozni tark etish bordir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Банда билан куфр орасида фақат намозни тарк этиш бордир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا هَارُونُ، - هُوَ ابْنُ إِسْمَاعِيلَ الْخَزَّازُ - قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ حُرَيْثِ بْنِ قَبِيصَةَ، قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ يَسِّرْ لِي جَلِيسًا صَالِحًا فَجَلَسْتُ إِلَى أَبِي هُرَيْرَةَ - رضى الله عنه - قَالَ فَقُلْتُ إِنِّي دَعَوْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يُيَسِّرَ لِي جَلِيسًا صَالِحًا فَحَدِّثْنِي بِحَدِيثٍ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَنْفَعَنِي بِهِ ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ أَوَّلَ مَا يُحَاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ بِصَلاَتِهِ فَإِنْ صَلَحَتْ فَقَدْ أَفْلَحَ وَأَنْجَحَ وَإِنْ فَسَدَتْ فَقَدْ خَابَ وَخَسِرَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَمَّامٌ لاَ أَدْرِي هَذَا مِنْ كَلاَمِ قَتَادَةَ أَوْ مِنَ الرِّوَايَةِ ‏"‏ فَإِنِ انْتَقَصَ مِنْ فَرِيضَتِهِ شَىْءٌ قَالَ انْظُرُوا هَلْ لِعَبْدِي مِنْ تَطَوُّعٍ فَيُكَمَّلُ بِهِ مَا نَقَصَ مِنَ الْفَرِيضَةِ ثُمَّ يَكُونُ سَائِرُ عَمَلِهِ عَلَى نَحْوِ ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏ خَالَفَهُ أَبُو الْعَوَّامِ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bandadan qiyomat kuni birinchi boʻlib namozi hisob-kitob qilinadi. Agar u durust boʻlsa, u kishi najot topib, muvaffaq boʻlibdi. Agar u buzuq boʻlsa, u kishi ziyon koʻrib, mahrum boʻlibdi. Agar farzidan bir narsa kamaygan boʻlsa, Alloh: ‹Bandamning nafl namozi bormi, qarab koʻringlar›, deydi, shunda farzdan kamaygan narsa u bilan toʻldiriladi. Soʻng qolgan amallari ham shunga oʻxshash boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бандадан қиёмат куни биринчи бўлиб намози ҳисоб-китоб қилинади. Агар у дуруст бўлса, у киши нажот топиб, муваффақ бўлибди. Агар у бузуқ бўлса, у киши зиён кўриб, маҳрум бўлибди. Агар фарзидан бир нарса камайган бўлса, Аллоҳ: ‹Бандамнинг нафл намози борми, қараб кўринглар›, дейди, шунда фарздан камайган нарса у билан тўлдирилади. Сўнг қолган амаллари ҳам шунга ўхшаш бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، - يَعْنِي ابْنَ زِيَادِ بْنِ مَيْمُونٍ - قَالَ كَتَبَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ عَنْهُ - أَخْبَرَنَا أَبُو الْعَوَّامِ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ أَوَّلَ مَا يُحَاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ صَلاَتُهُ فَإِنْ وُجِدَتْ تَامَّةً كُتِبَتْ تَامَّةً وَإِنْ كَانَ انْتَقَصَ مِنْهَا شَىْءٌ قَالَ انْظُرُوا هَلْ تَجِدُونَ لَهُ مِنْ تَطَوُّعٍ يُكَمِّلُ لَهُ مَا ضَيَّعَ مِنْ فَرِيضَةٍ مِنْ تَطَوُّعِهِ ثُمَّ سَائِرُ الأَعْمَالِ تَجْرِي عَلَى حَسَبِ ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bandadan qiyomat kuni birinchi boʻlib namozi hisob-kitob qilinadi. Agar u toʻliq topilsa, toʻliq deb yoziladi. Agar undan bir narsa kamaygan boʻlsa, U: ‹Uning farzdan zoe qilgan narsasini toʻldiradigan biror nafl namozi bormi, qarab koʻringlar›, deydi. Soʻng qolgan amallar ham shunga qarab yuritiladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бандадан қиёмат куни биринчи бўлиб намози ҳисоб-китоб қилинади. Агар у тўлиқ топилса, тўлиқ деб ёзилади. Агар ундан бир нарса камайган бўлса, У: ‹Унинг фарздан зоэ қилган нарсасини тўлдирадиган бирор нафл намози борми, қараб кўринглар›, дейди. Сўнг қолган амаллар ҳам шунга қараб юритилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنِ الأَزْرَقِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَوَّلُ مَا يُحَاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ صَلاَتُهُ فَإِنْ كَانَ أَكْمَلَهَا وَإِلاَّ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا لِعَبْدِي مِنْ تَطَوُّعٍ فَإِنْ وُجِدَ لَهُ تَطَوُّعٌ قَالَ أَكْمِلُوا بِهِ الْفَرِيضَةَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bandadan birinchi boʻlib namozi hisob-kitob qilinadi. Agar u uni toʻliq bajargan boʻlsa (yaxshi), boʻlmasa, Alloh azza va jalla: ‹Bandamning nafl namozini qarab koʻringlar›, deydi. Agar unga nafl topilsa: ‹Buning bilan farzni toʻldiringlar›, deydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бандадан биринчи бўлиб намози ҳисоб-китоб қилинади. Агар у уни тўлиқ бажарган бўлса (яхши), бўлмаса, Аллоҳ азза ва жалла: ‹Бандамнинг нафл намозини қараб кўринглар›, дейди. Агар унга нафл топилса: ‹Бунинг билан фарзни тўлдиринглар›, дейди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي صَفْوَانَ الثَّقَفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، وَأَبُوهُ، عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُمَا سَمِعَا مُوسَى بْنَ طَلْحَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، أَنَّ رَجُلاً، قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي بِعَمَلٍ يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَعْبُدُ اللَّهَ وَلاَ تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصِلُ الرَّحِمَ ذَرْهَا ‏"‏ كَأَنَّهُ كَانَ عَلَى رَاحِلَتِهِ ‏.‏

Abu Ayyub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, meni jannatga kiritadigan bir amalni ayting», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Allohga ibodat qilasan va Unga hech narsani sherik keltirmaysan, namozni toʻkis oʻqiysan, zakotni berasan va qarindoshlik rishtalarini ulaysan. Uni qoʻyib yubor!» dedilar. U zot goʻyoki oʻz ulovi ustida edilar.Абу Айюб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, мени жаннатга киритадиган бир амални айтинг», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳга ибодат қиласан ва Унга ҳеч нарсани шерик келтирмайсан, намозни тўкис ўқийсан, закотни берасан ва қариндошлик ришталарини улайсан. Уни қўйиб юбор!» дедилар. У зот гўёки ўз улови устида эдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، وَإِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، سَمِعَا أَنَسًا، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ بِالْمَدِينَةِ أَرْبَعًا وَبِذِي الْحُلَيْفَةِ الْعَصْرَ رَكْعَتَيْنِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ bilan Madinada peshin namozini toʻrt rakaat, Zul-Hulayfada esa asr namozini ikki rakaat oʻqidim», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ билан Мадинада пешин намозини тўрт ракаат, Зул-Ҳулайфада эса аср намозини икки ракаат ўқидим», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جُحَيْفَةَ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْهَاجِرَةِ - قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى إِلَى الْبَطْحَاءِ - فَتَوَضَّأَ وَصَلَّى الظُّهْرَ رَكْعَتَيْنِ وَالْعَصْرَ رَكْعَتَيْنِ وَبَيْنَ يَدَيْهِ عَنَزَةٌ ‏.‏

Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ kunning eng issiq paytida Bathoga chiqdilar va taharat olib, peshinni ikki rakaat, asrni ikki rakaat oʻqidilar. Oldilarida esa nayza bor edi», dedi.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ куннинг энг иссиқ пайтида Батҳога чиқдилар ва таҳарат олиб, пешинни икки ракаат, асрни икки ракаат ўқидилар. Олдиларида эса найза бор эди», деди.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، وَابْنُ أَبِي خَالِدٍ، وَالْبَخْتَرِيُّ بْنُ أَبِي الْبَخْتَرِيُّ، كُلُّهُمْ سَمِعُوهُ مِنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عُمَارَةَ بْنِ، رُوَيْبَةَ الثَّقَفِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لَنْ يَلِجَ النَّارَ مَنْ صَلَّى قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا ‏"‏ ‏.‏

Umora ibn Ruvayba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ: ‹Quyosh chiqishidan oldin va botishidan oldin namoz oʻqigan kishi hech qachon doʻzaxga kirmaydi›, deganlarini eshitdim», dedi.Умора ибн Рувайба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Қуёш чиқишидан олдин ва ботишидан олдин намоз ўқиган киши ҳеч қачон дўзахга кирмайди›, деганларини эшитдим», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنِ الْقَعْقَاعِ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِي يُونُسَ، مَوْلَى عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَمَرَتْنِي عَائِشَةُ أَنْ أَكْتُبَ لَهَا مُصْحَفًا فَقَالَتْ إِذَا بَلَغْتَ هَذِهِ الآيَةَ فَآذِنِّي ‏{‏ حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلاَةِ الْوُسْطَى ‏}‏ فَلَمَّا بَلَغْتُهَا آذَنْتُهَا فَأَمْلَتْ عَلَىَّ حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلاَةِ الْوُسْطَى وَصَلاَةِ الْعَصْرِ وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ ‏.‏ ثُمَّ قَالَتْ سَمِعْتُهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U zot menga oʻzlari uchun bir mushaf koʻchirib yozishimni buyurdilar va: «Mana bu oyatga yetganingda menga xabar ber», dedilar: {Namozlarni, xususan, oʻrtadagi namozni saqlanglar}. Men unga yetganimda, u zotga xabar berdim, shunda ular menga: {Namozlarni, xususan, oʻrtadagi namozni va asr namozini saqlanglar hamda Alloh uchun itoat etgan holda turinglar}, deb aytib turdilar. Soʻng: «Buni Rasululloh ﷺdan eshitganman», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У зот менга ўзлари учун бир мушаф кўчириб ёзишимни буюрдилар ва: «Мана бу оятга етганингда менга хабар бер», дедилар: {Намозларни, хусусан, ўртадаги намозни сақланглар}. Мен унга етганимда, у зотга хабар бердим, шунда улар менга: {Намозларни, хусусан, ўртадаги намозни ва аср намозини сақланглар ҳамда Аллоҳ учун итоат этган ҳолда туринглар}, деб айтиб турдилар. Сўнг: «Буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитганман», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي قَتَادَةُ، عَنْ أَبِي حَسَّانَ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، - رضى الله عنه - عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ شَغَلُونَا عَنِ الصَّلاَةِ الْوُسْطَى حَتَّى غَرَبَتِ الشَّمْسُ ‏"‏ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ular bizni oʻrtadagi namozdan quyosh botgunicha mashgʻul qilib qoʻyishdi», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Улар бизни ўртадаги намоздан қуёш ботгунича машғул қилиб қўйишди», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الْمَلِيحِ، قَالَ كُنَّا مَعَ بُرَيْدَةَ فِي يَوْمٍ ذِي غَيْمٍ فَقَالَ بَكِّرُوا بِالصَّلاَةِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ تَرَكَ صَلاَةَ الْعَصْرِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bulutli bir kunda: «Namozni erta oʻqinglar, chunki Rasululloh ﷺ: ‹Kim asr namozini tark etsa, uning amali behuda ketibdi›, dedilar», dedi.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Булутли бир кунда: «Намозни эрта ўқинглар, чунки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким аср намозини тарк этса, унинг амали беҳуда кетибди›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَنْصُورُ بْنُ زَاذَانَ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ النَّاجِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ كُنَّا نَحْزُرُ قِيَامَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ فَحَزَرْنَا قِيَامَهُ فِي الظُّهْرِ قَدْرَ ثَلاَثِينَ آيَةً قَدْرَ سُورَةِ السَّجْدَةِ فِي الرَّكْعَتَيْنِ الأُولَيَيْنِ وَفِي الأُخْرَيَيْنِ عَلَى النِّصْفِ مِنْ ذَلِكَ وَحَزَرْنَا قِيَامَهُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ الأُولَيَيْنِ مِنَ الْعَصْرِ عَلَى قَدْرِ الأُخْرَيَيْنِ مِنَ الظُّهْرِ وَحَزَرْنَا قِيَامَهُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ الأُخْرَيَيْنِ مِنَ الْعَصْرِ عَلَى النِّصْفِ مِنْ ذَلِكَ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺning peshin va asrdagi qiyomlarini chamalab koʻrardik. Ularning peshindagi qiyomlarini dastlabki ikki rakaatda oʻttizta oyat miqdorida, Sajda surasi miqdorida deb chamaladik, keyingi ikki rakaatda esa uning yarmi miqdorida deb chamaladik. Asrning dastlabki ikki rakaatidagi qiyomlarini peshinning keyingi ikki rakaati miqdorida, asrning keyingi ikki rakaatidagi qiyomlarini esa uning yarmi miqdorida deb chamaladik», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺнинг пешин ва асрдаги қиёмларини чамалаб кўрардик. Уларнинг пешиндаги қиёмларини дастлабки икки ракаатда ўттизта оят миқдорида, Сажда сураси миқдорида деб чамаладик, кейинги икки ракаатда эса унинг ярми миқдорида деб чамаладик. Асрнинг дастлабки икки ракаатидаги қиёмларини пешиннинг кейинги икки ракаати миқдорида, асрнинг кейинги икки ракаатидаги қиёмларини эса унинг ярми миқдорида деб чамаладик», деди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ أَبِي عَوَانَةَ، عَنْ مَنْصُورِ بْنِ زَاذَانَ، عَنِ الْوَلِيدِ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُومُ فِي الظُّهْرِ فَيَقْرَأُ قَدْرَ ثَلاَثِينَ آيَةً فِي كُلِّ رَكْعَةٍ ثُمَّ يَقُومُ فِي الْعَصْرِ فِي الرَّكْعَتَيْنِ الأُولَيَيْنِ قَدْرَ خَمْسَ عَشْرَةَ آيَةً ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ peshin namozida qoyimda har rakatda oʻttiz oyat miqdorida oʻqir, soʻng asr namozining dastlabki ikki rakatida oʻn besh oyat miqdorida qoyimda turar edilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ пешин намозида қойимда ҳар ракатда ўттиз оят миқдорида ўқир, сўнг аср намозининг дастлабки икки ракатида ўн беш оят миқдорида қойимда турар эдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى الظُّهْرَ بِالْمَدِينَةِ أَرْبَعًا وَصَلَّى الْعَصْرَ بِذِي الْحُلَيْفَةِ رَكْعَتَيْنِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Madinada peshinni toʻrt rakat, asrni esa Zul-Hulayfada ikki rakat oʻqidilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Мадинада пешинни тўрт ракат, асрни эса Зул-Ҳулайфада икки ракат ўқидилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ حَيْوَةَ بْنِ شُرَيْحٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ، أَنَّ عِرَاكَ بْنَ مَالِكٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ نَوْفَلَ بْنَ مُعَاوِيَةَ حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ فَاتَتْهُ صَلاَةُ الْعَصْرِ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عِرَاكٌ وَأَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ فَاتَتْهُ صَلاَةُ الْعَصْرِ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُ ‏"‏ ‏.‏ خَالَفَهُ يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ: «Kimning asr namozi qazo boʻlsa, xuddi ahli va molidan mahrum boʻlgandek boʻladi», deganlarini eshitgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг аср намози қазо бўлса, худди аҳли ва молидан маҳрум бўлгандек бўлади», деганларини эшитган.

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، زُغْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ نَوْفَلَ بْنَ مُعَاوِيَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مِنَ الصَّلاَةِ صَلاَةٌ مَنْ فَاتَتْهُ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ عُمَرَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ هِيَ صَلاَةُ الْعَصْرِ ‏"‏ ‏.‏ خَالَفَهُ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ: «Namozlar orasida shunday namoz borki, kimning u qazo boʻlsa, xuddi ahli va molidan mahrum boʻlgandek boʻladi. U asr namozidir», deganlarini eshitgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ: «Намозлар орасида шундай намоз борки, кимнинг у қазо бўлса, худди аҳли ва молидан маҳрум бўлгандек бўлади. У аср намозидир», деганларини эшитган.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ سَمِعْتُ نَوْفَلَ بْنَ مُعَاوِيَةَ، يَقُولُ صَلاَةٌ مَنْ فَاتَتْهُ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُ ‏.‏ قَالَ ابْنُ عُمَرَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هِيَ صَلاَةُ الْعَصْرِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Shunday namoz borki, kimning u qazo boʻlsa, xuddi ahli va molidan mahrum boʻlgandek boʻladi. U asr namozidir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Шундай намоз борки, кимнинг у қазо бўлса, худди аҳли ва молидан маҳрум бўлгандек бўлади. У аср намозидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، قَالَ رَأَيْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ بِجَمْعٍ أَقَامَ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثَلاَثَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى - يَعْنِي - الْعِشَاءَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ ذَكَرَ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ صَنَعَ بِهِمْ مِثْلَ ذَلِكَ فِي ذَلِكَ الْمَكَانِ وَذَكَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَنَعَ مِثْلَ ذَلِكَ فِي ذَلِكَ الْمَكَانِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Muzdalifada shomni uch rakat, xufton namozini ikki rakat qilib oʻqidilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Муздалифада шомни уч ракат, хуфтон намозини икки ракат қилиб ўқидилар.

أَخْبَرَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ نَصْرٍ، عَنْ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْعِشَاءِ حَتَّى نَادَاهُ عُمَرُ رضى الله عنه نَامَ النِّسَاءُ وَالصِّبْيَانُ ‏.‏ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ يُصَلِّي هَذِهِ الصَّلاَةَ غَيْرُكُمْ ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يَكُنْ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ يُصَلِّي غَيْرَ أَهْلِ الْمَدِينَةِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xufton namozini kechiktirdilar, hatto Umar (roziyallohu anhu) ularni chaqirib: «Ayollar va bolalar uxlab qolishdi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ chiqib: «Bu namozni sizlardan boshqa hech kim oʻqimayapti», dedilar. Oʻsha kunlarda Madina ahlidan boshqa hech kim namoz oʻqimasdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хуфтон намозини кечиктирдилар, ҳатто Умар (розияллоҳу анҳу) уларни чақириб: «Аёллар ва болалар ухлаб қолишди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ чиқиб: «Бу намозни сизлардан бошқа ҳеч ким ўқимаяпти», дедилар. Ўша кунларда Мадина аҳлидан бошқа ҳеч ким намоз ўқимасди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْحَكَمُ، قَالَ صَلَّى بِنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ بِجَمْعٍ الْمَغْرِبَ ثَلاَثًا بِإِقَامَةٍ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ ذَكَرَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَعَلَ ذَلِكَ وَذَكَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَلَ ذَلِكَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Muzdalifada shomni bir iqoma bilan uch rakat oʻqib, soʻng salom berib, keyin xuftonni ikki rakat oʻqidilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Муздалифада шомни бир иқома билан уч ракат ўқиб, сўнг салом бериб, кейин хуфтонни икки ракат ўқидилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، قَالَ رَأَيْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ صَلَّى بِجَمْعٍ فَأَقَامَ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثَلاَثًا ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ فِي هَذَا الْمَكَانِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u Muzdalifada shomni uch rakat, soʻng xuftonni ikki rakat oʻqib, keyin: «Rasululloh ﷺni shu joyda mana shunday qilar ekanlar deb koʻrgan edim», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у Муздалифада шомни уч ракат, сўнг хуфтонни икки ракат ўқиб, кейин: «Расулуллоҳ ﷺни шу жойда мана шундай қилар эканлар деб кўрган эдим», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَتَعَاقَبُونَ فِيكُمْ مَلاَئِكَةٌ بِاللَّيْلِ وَمَلاَئِكَةٌ بِالنَّهَارِ وَيَجْتَمِعُونَ فِي صَلاَةِ الْفَجْرِ وَصَلاَةِ الْعَصْرِ ثُمَّ يَعْرُجُ الَّذِينَ بَاتُوا فِيكُمْ فَيَسْأَلُهُمْ وَهُوَ أَعْلَمُ بِهِمْ كَيْفَ تَرَكْتُمْ عِبَادِي فَيَقُولُونَ تَرَكْنَاهُمْ وَهُمْ يُصَلُّونَ وَأَتَيْنَاهُمْ وَهُمْ يُصَلُّونَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Sizlarning oldingizga kechasi bir guruh farishtalar, kunduzi bir guruh farishtalar navbatma-navbat kelib turadilar. Ular bomdod namozi va asr namozida jam boʻlishadi. Soʻng sizlarning oldingizda tunagan farishtalar koʻtariladilar. Alloh ularni oʻzi biladiganiga qaramay, ‹Bandalarimni qanday holda tark etdingiz?› deb soʻraydi. Ular: ‹Ularni namoz oʻqiyotgan holda tark etdik va namoz oʻqiyotgan holda oldilariga keldik›, deb javob beradilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг олдингизга кечаси бир гуруҳ фаришталар, кундузи бир гуруҳ фаришталар навбатма-навбат келиб турадилар. Улар бомдод намози ва аср намозида жам бўлишади. Сўнг сизларнинг олдингизда тунаган фаришталар кўтариладилар. Аллоҳ уларни ўзи биладиганига қарамай, ‹Бандаларимни қандай ҳолда тарк этдингиз?› деб сўрайди. Улар: ‹Уларни намоз ўқиётган ҳолда тарк этдик ва намоз ўқиётган ҳолда олдиларига келдик›, деб жавоб берадилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ تَفْضُلُ صَلاَةُ الْجَمْعِ عَلَى صَلاَةِ أَحَدِكُمْ وَحْدَهُ بِخَمْسَةٍ وَعِشْرِينَ جُزْءًا وَيَجْتَمِعُ مَلاَئِكَةُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ فِي صَلاَةِ الْفَجْرِ وَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ ‏{‏ وَقُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كَانَ مَشْهُودًا ‏}‏ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Jamoat bilan oʻqilgan namoz biringizning yolgʻiz oʻqigan namozidan yigirma besh baravar afzaldir. Tun va kunduz farishtalari bomdod namozida jam boʻlishadi. Xohlasangiz, ushbu oyatni oʻqing: {Bomdod qiroatini ham. Zero, bomdod qiroati (farishtalar tomonidan) shohid boʻlinadigandir}», dedilar. (Isro 78)Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Жамоат билан ўқилган намоз бирингизнинг ёлғиз ўқиган намозидан йигирма беш баравар афзалдир. Тун ва кундуз фаришталари бомдод намозида жам бўлишади. Хоҳласангиз, ушбу оятни ўқинг: {Бомдод қироатини ҳам. Зеро, бомдод қироати (фаришталар томонидан) шоҳид бўлинадигандир}», дедилар. (Исро 78)

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، وَيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عُمَارَةَ بْنِ، رُوَيْبَةَ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ يَلِجُ النَّارَ أَحَدٌ صَلَّى قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ أَنْ تَغْرُبَ ‏"‏ ‏.‏

Umora ibn Ruvayba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Rasululloh ﷺ: ‹Quyosh chiqishidan oldin va botishidan oldin namoz oʻqigan hech kim doʻzaxga kirmaydi›, deganlarini eshitdim», dedi.Умора ибн Рувайба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Қуёш чиқишидан олдин ва ботишидан олдин намоз ўқиган ҳеч ким дўзахга кирмайди›, деганларини эшитдим», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ صَلَّيْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا أَوْ سَبْعَةَ عَشَرَ شَهْرًا - شَكَّ سُفْيَانُ - وَصُرِفَ إِلَى الْقِبْلَةِ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan Baytul-Maqdis tomonga qarab oʻn olti oy yoki oʻn yetti oy namoz oʻqidik, soʻng qiblaga (Kaʼba tomonga) burildik.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан Байтул-Мақдис томонга қараб ўн олти ой ёки ўн етти ой намоз ўқидик, сўнг қиблага (Каъба томонга) бурилдик.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ الأَزْرَقُ، عَنْ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ فَصَلَّى نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا ثُمَّ إِنَّهُ وُجِّهَ إِلَى الْكَعْبَةِ فَمَرَّ رَجُلٌ قَدْ كَانَ صَلَّى مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَلَى قَوْمٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ وُجِّهَ إِلَى الْكَعْبَةِ ‏.‏ فَانْحَرَفُوا إِلَى الْكَعْبَةِ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinaga kelib, Baytul-Maqdis tomonga qarab oʻn olti oy namoz oʻqidilar, soʻng Kaʼba tomonga yuzlantirildilar. Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqigan bir kishi ansorlardan bir qavm oldidan oʻtib: «Guvohlik beramanki, Rasululloh ﷺ Kaʼba tomonga yuzlantirildilar», dedi. Shunda ular Kaʼba tomonga burildilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келиб, Байтул-Мақдис томонга қараб ўн олти ой намоз ўқидилар, сўнг Каъба томонга юзлантирилдилар. Набий ﷺ билан намоз ўқиган бир киши ансорлардан бир қавм олдидан ўтиб: «Гувоҳлик бераманки, Расулуллоҳ ﷺ Каъба томонга юзлантирилдилар», деди. Шунда улар Каъба томонга бурилдилар.

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، زُغْبَةُ وَأَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُسَبِّحُ عَلَى الرَّاحِلَةِ قِبَلَ أَىِّ وَجْهٍ تَتَوَجَّهُ وَيُوتِرُ عَلَيْهَا غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يُصَلِّي عَلَيْهَا الْمَكْتُوبَةَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ulov ustida qaysi tomonga yuzlangan boʻlsa, oʻsha tomonga qarab nafl namoz oʻqir va vitrni ham ulov ustida oʻqir edilar. Faqat farz namozni ulov ustida oʻqimas edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ улов устида қайси томонга юзланган бўлса, ўша томонга қараб нафл намоз ўқир ва витрни ҳам улов устида ўқир эдилар. Фақат фарз намозни улов устида ўқимас эдилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي عَلَى دَابَّتِهِ وَهُوَ مُقْبِلٌ مِنْ مَكَّةَ إِلَى الْمَدِينَةِ وَفِيهِ أُنْزِلَتْ ‏{‏ فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ ‏}‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Makkadan Madinaga kelayotganlarida ulovlari ustida namoz oʻqir edilar. Shu haqda {Qaysi tomonga yuzlansangiz, Allohning yuzi oʻsha tomondadir} degan oyat nozil boʻldi. (Baqara 115)Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Маккадан Мадинага келаётганларида уловлари устида намоз ўқир эдилар. Шу ҳақда {Қайси томонга юзлансангиз, Аллоҳнинг юзи ўша томондадир} деган оят нозил бўлди. (Бақара 115)

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ فِي السَّفَرِ حَيْثُمَا تَوَجَّهَتْ بِهِ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَفْعَلُ ذَلِكَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarda ulovlari qaysi tomonga yuzlangan boʻlsa, oʻsha tomonga qarab ulov ustida namoz oʻqir edilar. Abdulloh ibn Dinor aytdi: Ibn Umar ham shunday qilar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарда уловлари қайси томонга юзланган бўлса, ўша томонга қараб улов устида намоз ўқир эдилар. Абдуллоҳ ибн Динор айтди: Ибн Умар ҳам шундай қилар эди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ بَيْنَمَا النَّاسُ بِقُبَاءٍ فِي صَلاَةِ الصُّبْحِ جَاءَهُمْ آتٍ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ أُنْزِلَ عَلَيْهِ اللَّيْلَةَ وَقَدْ أُمِرَ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْكَعْبَةَ فَاسْتَقْبِلُوهَا ‏.‏ وَكَانَتْ وُجُوهُهُمْ إِلَى الشَّامِ فَاسْتَدَارُوا إِلَى الْكَعْبَةِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Odamlar Quboda bomdod namozini oʻqiyotgan edilar. Ularning oldiga bir kishi kelib: «Bu kecha Rasulullohga ﷺ vahiy nozil boʻldi va u zot Kaʼbaga yuzlanishga buyurildilar. Bas, Kaʼbaga yuzlaninglar», dedi. Ularning yuzlari Shom tomonga qaragan edi, ular Kaʼba tomonga burildilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Одамлар Қубода бомдод намозини ўқиётган эдилар. Уларнинг олдига бир киши келиб: «Бу кеча Расулуллоҳга ﷺ ваҳий нозил бўлди ва у зот Каъбага юзланишга буюрилдилар. Бас, Каъбага юзланинглар», деди. Уларнинг юзлари Шом томонга қараган эди, улар Каъба томонга бурилдилар.