- عن عمر بن أبى سلمة رضى الله عنهما قال‏:‏ قال لي رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏‏"‏سم الله وكل بيمينك، وكل مما يليك‏"‏.‏ ((متفق عليه))

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Ey Abdulloh, falonchidek boʻlma — u kechasi namoz oʻqir edi, soʻng tungi namozni tark etdi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Абдуллоҳ, фалончидек бўлма — у кечаси намоз ўқир эди, сўнг тунги намозни тарк этди», — дедилар.

- وعن عائشة رضى الله عنها قالت ‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏إذا أكل أحدكم فليذكر اسم الله تعالى، فإذا نسى أن يذكر اسم الله تعالى في أوله، فليقل، بسم الله أوله وآخره‏"‏‏.‏ ((رواه أبو داود والترمذي))

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Biror odam yeganida Alloh taoloning ismini zikr qilsin. Agar boshida Alloh taoloning ismini zikr qilishni unutsa, ‹Bismillahi avvalahu va oxirahu (uning avvalida ham, oxirida ham Allohning nomi bilan)›, desin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирор одам еганида Аллоҳ таолонинг исмини зикр қилсин. Агар бошида Аллоҳ таолонинг исмини зикр қилишни унутса, ‹Бисмиллаҳи аввалаҳу ва охираҳу (унинг аввалида ҳам, охирида ҳам Аллоҳнинг номи билан)›, десин», дедилар.

- وعن جابر، رضى الله عنه قال‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏إذا دخل الرجل بيته، فذكر الله تعالى عند دخوله وعند طعامه، قال الشيطان لأصحابه‏:‏ لا مبيت لكم ولا عشاء، وإذا دخل ، فلم يذكر الله تعالى عند دخوله، قال الشيطان‏:‏ أدركتم المبيت؛ وإذا لم يذكر الله تعالى عند طعامه قال‏:‏ أدركتم المبيت والعشاء‏"‏ ‏. ((رواه مسلم))

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: u Nabiy ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitgan: «Kishi oʻz uyiga kirsa va kirayotganida hamda taomi (oldida) Allohni zikr qilsa, shayton (oʻziga): ‹Sizlar uchun na tunash joyi bor, na kechki taom›, — deydi. Agar (uyga) kirib, kirayotganida Allohni zikr qilmasa, shayton: ‹Tunash joyiga yetishdingiz›, — deydi. Agar taomi (oldida) Allohni zikr qilmasa: ‹Tunash joyiga ham, kechki taomga ham yetishdingiz›, — deydi», — derdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: у Набий ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитган: «Киши ўз уйига кирса ва кираётганида ҳамда таоми (олдида) Аллоҳни зикр қилса, шайтон (ўзига): ‹Сизлар учун на тунаш жойи бор, на кечки таом›, — дейди. Агар (уйга) кириб, кираётганида Аллоҳни зикр қилмаса, шайтон: ‹Тунаш жойига етишдингиз›, — дейди. Агар таоми (олдида) Аллоҳни зикр қилмаса: ‹Тунаш жойига ҳам, кечки таомга ҳам етишдингиз›, — дейди», — дердилар.

- وعن حذيفة رضى الله عنه قال‏:‏ كنا إذا حضرنا مع رسول الله صلى الله عليه وسلم طعاماً، لم نضع أيدينا حتى يبدأ رسول الله صلى الله عليه وسلم فيضع يده‏.‏ وإنا حضرنا معه مرةً طعاماً، فجاءت جارية كأنها تدفع، فذهبت لتضع يدها في الطعام، فأخذ رسول الله صلى الله عليه وسلم بيدها، ثم جاء أعرابي كأنما يدفع فأخذ بيده، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏إن الشيطان يستحل الطعام أن لا يذكر اسم الله تعالى عليه، وإنه جاء بهذه الجارية ليستحل بها، فأخذت بيدها، فجاء بهذا الأعرابي ليستحل به، فأخذت بيده، والذي نفسي بيده إن يده في يدي مع يديهما‏"‏ ثم ذكر اسم الله تعالى وأكل‏.‏ ‏‏((رواه مسلم))‏

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan taomga hozir boʻlganimizda, Rasululloh ﷺ (avval) qoʻllarini qoʻymagunlaricha qoʻllarimizni qoʻymas edik. Bir marta u zot bilan taomga hozir boʻldik. Shunda goʻyo (kimdir) turtib yuborayotganday bir joriya kelib, qoʻlini taomga qoʻymoqchi boʻldi. Rasululloh ﷺ uning qoʻlidan ushladilar. Soʻng goʻyo turtib yuborilayotganday bir aʼrobiy keldi, u zot uning ham qoʻlidan ushladilar va: «Albatta, shayton Allohning ismi zikr qilinmagan taomni oʻziga halol sanaydi. U (taomni) halollashtirish uchun shu joriyani olib keldi, men uning qoʻlidan ushladim. Soʻng bu aʼrobiyni halollashtirish uchun olib keldi, men uning ham qoʻlidan ushladim. Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, uning (shaytonning) qoʻli ularning qoʻllari bilan birga mening qoʻlimda edi», dedilar. Soʻng Allohning ismini zikr qilib taom yedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан таомга ҳозир бўлганимизда, Расулуллоҳ ﷺ (аввал) қўлларини қўймагунларича қўлларимизни қўймас эдик. Бир марта у зот билан таомга ҳозир бўлдик. Шунда гўё (кимдир) туртиб юбораётгандай бир жория келиб, қўлини таомга қўймоқчи бўлди. Расулуллоҳ ﷺ унинг қўлидан ушладилар. Сўнг гўё туртиб юборилаётгандай бир аъробий келди, у зот унинг ҳам қўлидан ушладилар ва: «Албатта, шайтон Аллоҳнинг исми зикр қилинмаган таомни ўзига ҳалол санайди. У (таомни) ҳалоллаштириш учун шу жорияни олиб келди, мен унинг қўлидан ушладим. Сўнг бу аъробийни ҳалоллаштириш учун олиб келди, мен унинг ҳам қўлидан ушладим. Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, унинг (шайтоннинг) қўли уларнинг қўллари билан бирга менинг қўлимда эди», дедилар. Сўнг Аллоҳнинг исмини зикр қилиб таом едилар.

- وعن أمية بن مخشى الصحابي رضى الله عنه قال‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم جالساً ، ورجل يأكل، فلم يسم الله حتى لم يبق من طعامه إلا لقمة، فلما رفعها إلى فيه، قال‏:‏ بسم الله أوله وآخره، فضحك النبي صلى الله عليه وسلم، ثم قال‏:‏‏"‏ما زال الشيطان يأكل معه، فلما ذكر اسم الله استقاء ما فيه بطنه‏"‏ ‏.‏ ‏‏((رواه أبو داود والنسائي))

Rasululloh ﷺning sahobalaridan boʻlgan Umayya ibn Maxshiy (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ oʻtirgan edilar, bir kishi esa ovqat yer, lekin (Allohning ismini) zikr qilmas edi. Nihoyat taomidan bir luqmadan boshqasi qolmadi. U (oxirgi luqmani) ogʻziga olib borgan chogʻida: «Bismillahi avvalahu va oxirahu (uning avvalida ham, oxirida ham Allohning nomi bilan)», dedi. Shunda Nabiy ﷺ kulib, soʻngra: «Shayton u bilan birga yeyaverdi. U Alloh azza va jallaning ismini zikr qilgan chogʻida (shayton) qornidagini qaytarib chiqarib tashladi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Jobir ibn Subh — Sulaymon ibn Harbning ona tomonidan bobosidir.Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан бўлган Умайя ибн Махший (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ўтирган эдилар, бир киши эса овқат ер, лекин (Аллоҳнинг исмини) зикр қилмас эди. Ниҳоят таомидан бир луқмадан бошқаси қолмади. У (охирги луқмани) оғзига олиб борган чоғида: «Бисмиллаҳи аввалаҳу ва охираҳу (унинг аввалида ҳам, охирида ҳам Аллоҳнинг номи билан)», деди. Шунда Набий ﷺ кулиб, сўнгра: «Шайтон у билан бирга еяверди. У Аллоҳ азза ва жалланинг исмини зикр қилган чоғида (шайтон) қорнидагини қайтариб чиқариб ташлади», дедилар. Абу Довуд айтди: Жобир ибн Субҳ — Сулаймон ибн Ҳарбнинг она томонидан бобосидир.

- وعن عائشة رضى الله عنها قالت‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يأكل طعاماً في ستة من أصحابه، فجاء أعرابى، فأكله بلقمتين‏.‏ فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏"‏أما إنه لو سمى لكفاكم‏"‏‏.‏((رواه الترمذي))

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ oltita sahobalari bilan taom yeyayotgan edilar. Shunda bir aʼrobiy kelib, taomni ikki luqmada yeb qoʻydi. Rasululloh ﷺ: ‹Agar u bismilloh deganida, sizlarga kifoya qilar edi. Biringiz taom yesa, bismilloh desin. Agar boshida bismilloh deyishni unutsa, ‹Bismillohi fi avvalihi va oxirihi (Uning boshi va oxirida Allohning nomi bilan)› desin›, dedilar.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ олтита саҳобалари билан таом еяётган эдилар. Шунда бир аъробий келиб, таомни икки луқмада еб қўйди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Агар у бисмиллоҳ деганида, сизларга кифоя қилар эди. Бирингиз таом еса, бисмиллоҳ десин. Агар бошида бисмиллоҳ дейишни унутса, ‹Бисмиллоҳи фи аввалиҳи ва охириҳи (Унинг боши ва охирида Аллоҳнинг номи билан)› десин›, дедилар.»

- وعن أبى أمامة رضى الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم كان إذا رفع مائدته قال‏:‏ ‏"‏الحمد لله حمداً كثيراً طَيِّباً مباركاً فيه، غير مكفى ولامودع، ولا مستغنى عنه ربنا‏"‏ ‏‏.‏(‏‏(‏رواه البخارى‏)‏‏)‏‏

(Abu Umoma (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ oʻ z dasturxonini (moidani) koʻ targan paytlarida: «Alhamdu lillahi kasiran toyyiban muborakan fih, gʻ ayra makfiyyin va la muvaddaʼin va la mustagʻ nan anhu, Robbana» — (yaʼni:) «Allohga koʻ p, pok, (oʻ zida) barakali hamdlar boʻ lsin; (Uning neʼmati) kifoyasiz (kam) emas, tark etiladigan emas va undan beniyoz (mustagʻ niy) boʻ lib boʻ lmaydigan (neʼmatdir), ey Robbimiz» — der edilar.(Абу Умома (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ ў з дастурхонини (моидани) кў тарган пайтларида: «Алҳамду лиллаҳи касиран тоййибан муборакан фиҳ, ғ айра макфиййин ва ла муваддаъин ва ла мустағ нан анҳу, Роббана» — (яъни:) «Аллоҳга кў п, пок, (ў зида) баракали ҳамдлар бў лсин; (Унинг неъмати) кифоясиз (кам) эмас, тарк этиладиган эмас ва ундан бениёз (мустағ ний) бў либ бў лмайдиган (неъматдир), эй Роббимиз» — дер эдилар.

- وعن معاذ بن أنس رضى الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏من أكل طعاماً فقال‏:‏ الحمد الله الذي أطعمني هذا، ورزقنيه من غير حول منى ولا قوةٍ، غفر له ما تقدم من ذنبه‏"‏ ‏‏.‏((رواه أبو داود والترمذي))

Sahl ibn Muoz ibn Anas (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim biror taom yeb, ‹Alhamdu lillahillazi atamani haza va razaqanihi min gʻayri havlin minni va la quvvatin — menga buni yedirgan va oʻzimdan biror hol va quvvat boʻlmasdan uni rizq qilib bergan Allohga hamdlar boʻlsin›, desa, uning oʻtgan gunohlari kechiriladi.» Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Abu Marhumning ismi Abdurrahim ibn Maymundir.Саҳл ибн Муоз ибн Анас (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким бирор таом еб, ‹Алҳамду лиллаҳиллази атамани ҳаза ва разақаниҳи мин ғайри ҳавлин минни ва ла қувватин — менга буни едирган ва ўзимдан бирор ҳол ва қувват бўлмасдан уни ризқ қилиб берган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин›, деса, унинг ўтган гуноҳлари кечирилади.» Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Абу Марҳумнинг исми Абдурраҳим ибн Маймундир.

- وعن أبى هريرة رضى الله عنه قال‏:‏ ‏"‏ما عاب رسول الله صلى الله عليه وسلم طعاماً قط، إن اشتهاه أكله، وإن كرهه تركه‏"‏ ‏.‏ ((متفق عليه))

Muhammad ibn Kasir rivoyat qiladi. Bizga Sufyon al-Aʼmashdan, u Abu Hozimdan, u Abu Hurayradan xabar berdi. U dedi: Rasululloh ﷺ hech qachon biror taomni ayblamaganlar; agar xohlasalar, uni yer edilar, agar yoqtirmasalar, uni tark etar edilar.Муҳаммад ибн Касир ривоят қилади. Бизга Суфён ал-Аъмашдан, у Абу Ҳозимдан, у Абу Ҳурайрадан хабар берди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ ҳеч қачон бирор таомни айбламаганлар; агар хоҳласалар, уни ер эдилар, агар ёқтирмасалар, уни тарк этар эдилар.

- وعن جابر رضى الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم سأل أهله الأدم فقالوا‏:‏ ما عندنا إلا خل، فدعا به، فجعل يأكل ويقول‏:‏ ‏"‏نعم الأدم الخل، نعم الأدم الخل‏"‏ ‏.‏‏‏((رواه مسلم))‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ahlidan qatiq (nonga qoʻshib yeyiladigan narsa) soʻradilar. Ular: «Bizda sirkadan boshqa hech narsa yoʻq», dedilar. Shunda u zot uni soʻrab oldirib, u bilan yeya boshladilar va: «Sirka qanday yaxshi qatiqdir, sirka qanday yaxshi qatiqdir!» — der edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ аҳлидан қатиқ (нонга қўшиб ейиладиган нарса) сўрадилар. Улар: «Бизда сиркадан бошқа ҳеч нарса йўқ», дедилар. Шунда у зот уни сўраб олдириб, у билан ея бошладилар ва: «Сирка қандай яхши қатиқдир, сирка қандай яхши қатиқдир!» — дер эдилар.

- عن أبى هريرة رضى الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏إذا دعي أحدكم ، فليجب، فإن كان صائما فليصل، وإن كان مفطراً فليطعم‏"‏ .‏‏‏((رواه مسلم))‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz chaqirilsa, uni ijobat etsin (borsin). Agar roʻzador boʻlsa, (uy egalariga) duo qilsin; agar roʻzador boʻlmasa, (taomdan) yesin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз чақирилса, уни ижобат этсин (борсин). Агар рўзадор бўлса, (уй эгаларига) дуо қилсин; агар рўзадор бўлмаса, (таомдан) есин», дедилар.

- عن أبى مسعود البدرى رضى الله عنه قال‏:‏ دعا رجل النبي صلى الله عليه وسلم لطعام صنعه له خامس خمسة، فتبعهم رجل، فلما بلغ الباب، قال النبي صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏إن هذا تبعنا؛ فإن شئت أن تأذن له، وإن شئت رجع‏"‏ قال‏:‏ بل آذن له يا رسول الله ‏.‏((متفق عليه))

Abu Masʼud al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Ansorlardan Abu Shuʼayb deb ataluvchi bir kishi bor edi. Uning qassob xizmatkori bor edi. U Rasululloh ﷺ ni koʻrib, yuzlarida ochlik alomatini bildi va xizmatkoriga: «Voy senga, bizga besh kishiga yetadigan taom tayyorla, men Nabiy ﷺ ni beshovning beshinchisi qilib (chaqirib) taklif etmoqchiman», dedi. (Roviy) dedi: U taom tayyorladi, soʻng Nabiy ﷺ ning oldilariga keldi va u zotni beshovning beshinchisi qilib taklif etdi. Ularga bir kishi ergashib keldi. Eshikka yetganlarida Nabiy ﷺ: «Bu kishi bizga ergashib keldi. Xohlasang unga ruxsat berasan, xohlasang qaytib ketadi», dedilar. U: «Yoʻq, balki men unga ruxsat beraman, yo Rasululloh!» dedi.Абу Масъуд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У деди: Ансорлардан Абу Шуъайб деб аталувчи бир киши бор эди. Унинг қассоб хизматкори бор эди. У Расулуллоҳ ﷺ ни кўриб, юзларида очлик аломатини билди ва хизматкорига: «Вой сенга, бизга беш кишига етадиган таом тайёрла, мен Набий ﷺ ни бешовнинг бешинчиси қилиб (чақириб) таклиф этмоқчиман», деди. (Ровий) деди: У таом тайёрлади, сўнг Набий ﷺ нинг олдиларига келди ва у зотни бешовнинг бешинчиси қилиб таклиф этди. Уларга бир киши эргашиб келди. Эшикка етганларида Набий ﷺ: «Бу киши бизга эргашиб келди. Хоҳласанг унга рухсат берасан, хоҳласанг қайтиб кетади», дедилар. У: «Йўқ, балки мен унга рухсат бераман, ё Расулуллоҳ!» деди.

- عن عمر بن أبى سلمة رضى الله عنهما قال‏:‏ كنت غلاماً في حجر رسول الله صلى الله عليه وسلم، وكانت يدي تطيش في الصحفة، فقال لي رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏ يا غلام سم الله تعالى، وكل بيمينك،وكل مما يليك‏"‏ .((متفق عليه))

(Umar ibn Abu Salama (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Rasululloh ﷺning tarbiyalaridagi (hujrasidagi) bola edim; qoʻ lim tovoqda (u yoq-bu yoqda) yurar edi. Shunda Rasululloh ﷺ menga: «Ey bola, Allohning nomini ayt, oʻ ng qoʻ ling bilan ye va oʻ zingga yaqin (tomon)dan ye» dedilar. Bas, undan keyin mening taom (yeyish) odatim shu boʻ ldi.(Умар ибн Абу Салама (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺнинг тарбияларидаги (ҳужрасидаги) бола эдим; қў лим товоқда (у ёқ-бу ёқда) юрар эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй бола, Аллоҳнинг номини айт, ў нг қў линг билан е ва ў зингга яқин (томон)дан е» дедилар. Бас, ундан кейин менинг таом (ейиш) одатим шу бў лди.

وعن سلمةَ بن الأَكْوَع أنَّ رَجُلاً أَكَلَ عِنْدَ رَسُولِ الله بِشِمَالِهِ ، فَقَالَ : « كُلْ بِيَمِينِكَ » قَالَ : لا أسْتَطِيعُ . قَالَ : « لا اسْتَطَعْتَ » ! مَا مَنَعَهُ إِلا الكِبْرُ ! فَمَا رَفَعَهَا إِلَى فِيهِ . ((رواه مسلم))

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: bir kishi Rasululloh ﷺ ning huzurida chap qoʻli bilan yedi. Shunda u zot: «Oʻng qoʻling bilan ye», — dedilar. U: «Qodir emasman», dedi. (U zot:) «Qodir boʻlmay qol!» — dedilar. Uni faqat kibr (manmanlik) toʻsdi, xolos. (Roviy) dedi: Bas, u (boshqa) uni (oʻng qoʻlini) ogʻziga koʻtara olmadi.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: бир киши Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурида чап қўли билан еди. Шунда у зот: «Ўнг қўлинг билан е», — дедилар. У: «Қодир эмасман», деди. (У зот:) «Қодир бўлмай қол!» — дедилар. Уни фақат кибр (манманлик) тўсди, холос. (Ровий) деди: Бас, у (бошқа) уни (ўнг қўлини) оғзига кўтара олмади.

- عن جبلة بن سحيم قال: أصابنا عام سنةٍ مع ابن الزبير، فرزقنا تمراً، وكان عبد الله بن عمر رضى الله عنهما يمر بنا ونحن نأكل، فيقول: لا تقارونوا، فإن النبى نهى عن الإقران، ثم يقول:"إلا أن يستأذن الرجل أخاه" ((متفق عليه))

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «(Xurmoni ikkitadan) juftlab yemanglar, chunki Nabiy ﷺ juftlab yeyishdan qaytardilar. Magar kishi (sherigi boʻlmish) birodaridan izn soʻrasagina (mumkin)».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «(Хурмони иккитадан) жуфтлаб еманглар, чунки Набий ﷺ жуфтлаб ейишдан қайтардилар. Магар киши (шериги бўлмиш) биродаридан изн сўрасагина (мумкин)».

- عن وحشى بن حرب رضى الله عنه أن أصحاب رسول الله صلى الله عليه وسلم قالوا‏:‏ يا رسول الله ، إنا نأكل ولا نشبع قال‏:‏ ‏"‏فلعلكم تفترقون‏"‏ قالوا‏:‏ نعم‏.‏ قال‏:‏ فاجتمعوا على طعامكم، واذكروا اسم الله ، يبارك لكم فيه‏"‏ ((رواه أبو داود)) ‏‏‏

Vahshiy ibn Harb otasidan, u esa bobosidan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺning sahobalari: «Ey Allohning Rasuli, biz yeymiz-u, lekin toʻymaymiz», dedilar. U zot: «Balki siz alohida-alohida yersizlar», dedilar. Ular: «Ha», dedilar. U zot: «Bas, ovqatingizga jamlanib oʻtiringiz va unga Allohning ismini zikr qilingiz, sizlarga unda baraka berilur», dedilar. Abu Dovud aytdi: Agar sen ziyofatda boʻlsang-u, kechki taom qoʻyilsa, uy egasi senga ruxsat bermaguncha yemagin.Ваҳший ибн Ҳарб отасидан, у эса бобосидан ривоят қиладики, Набий ﷺнинг саҳобалари: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз еймиз-у, лекин тўймаймиз», дедилар. У зот: «Балки сиз алоҳида-алоҳида ерсизлар», дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. У зот: «Бас, овқатингизга жамланиб ўтирингиз ва унга Аллоҳнинг исмини зикр қилингиз, сизларга унда барака берилур», дедилар. Абу Довуд айтди: Агар сен зиёфатда бўлсанг-у, кечки таом қўйилса, уй эгаси сенга рухсат бермагунча емагин.

- وعن ابن عباس رضى الله عنهما عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏البركة تنزل وسط الطعام، فكلوا من حافتيه ولا تأكلوا من وسطه‏"‏‏‏.((رواه أبو داود والترمذي))

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Baraka taomning oʻrtasiga tushadi. Bas, uning chetlaridan yenglar, oʻrtasidan yemanglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Барака таомнинг ўртасига тушади. Бас, унинг четларидан енглар, ўртасидан еманглар», дедилар.

- وعن عبد الله بن بشر رضى الله عنه قال‏:‏ كان للنبي صلى الله عليه وسلم قصعة يقال لها‏:‏ الغراء، يحملها أربعة رجال، فلما أضحوا وسجدوا الضحى أتى بتلك القصعة، يعنى وقد ثرد فيها، فالتقوا عليه ، فلما كثروا جثا رسول الله صلى الله عليه وسلم‏.‏فقال أعرابي ‏:‏ ما هذه الجلسة‏؟‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ إن الله جعلني عبداً كريماً، ولم يجعلني جباراً عنيداً، ثم قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏‏"‏كلوا من حواليها، ودعوا ذروتها يبارك فيها‏"‏ .‏((رواه أبو داود))

Abdulloh ibn Busr (roziyallohu anhu) aytadi: Nabiy ﷺning «Gʻarro» deb ataladigan bir katta kosalari bor edi. Uni toʻrt kishi koʻtarar edi. Ular peshinga yetib, zuho namozini oʻqib boʻlgach, oʻsha kosa — yaʼni unda triyd (non boʻtqasi) qilib — keltirildi. Bas, odamlar uning atrofiga toʻplandilar. Ular koʻpayib ketgach, Rasululloh ﷺ tizzalab choʻkkaladilar. Shunda bir aʼrobiy: «Bu qanaqa oʻtirish?» dedi. Nabiy ﷺ: «Albatta, Alloh meni karamli banda qildi va meni qaysar zoʻravon qilgani yoʻq», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Uning atroflaridan yenglar va uning choʻqqisini (oʻrtasini) qoldiringlar, unga baraka berilur», dedilar.Абдуллоҳ ибн Буср (розияллоҳу анҳу) айтади: Набий ﷺнинг «Ғарро» деб аталадиган бир катта косалари бор эди. Уни тўрт киши кўтарар эди. Улар пешинга етиб, зуҳо намозини ўқиб бўлгач, ўша коса — яъни унда трийд (нон бўтқаси) қилиб — келтирилди. Бас, одамлар унинг атрофига тўпландилар. Улар кўпайиб кетгач, Расулуллоҳ ﷺ тиззалаб чўккаладилар. Шунда бир аъробий: «Бу қанақа ўтириш?» деди. Набий ﷺ: «Албатта, Аллоҳ мени карамли банда қилди ва мени қайсар зўравон қилгани йўқ», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг атрофларидан енглар ва унинг чўққисини (ўртасини) қолдиринглар, унга барака берилур», дедилар.

- عن أبى جحيفة وهب بن عبد الله رضى الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏ لا آكل متكئاً‏"‏.‏‏‏((‏رواه البخارى‏)‏‏)‏‏

(Abu Juhayfa (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Men suyanib (yonboshlab) yemayman» dedilar.(Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Мен суяниб (ёнбошлаб) емайман» дедилар.

- وعن أنس رضى الله عنه قال‏:‏ رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم جالساً مقعياً يأكل تمراً.‏ ‏‏((رواه مسلم))‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ni tizzalarini tikka qilib choʻkkalagan holda oʻtirib xurmo yeyayotganlarini koʻrdim.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ни тиззаларини тикка қилиб чўккалаган ҳолда ўтириб хурмо еяётганларини кўрдим.

- عن ابن عباس رضى الله عنهما قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏إذا أكل أحدكم طعاماً، فلا يمسح أصابعه حتى يلعقها أو يلعقها‏"‏‏.‏ ‏((متفق عليه))

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz taom yeganida, qoʻlini yalamaguncha yoki (boshqasiga) yaladmaguncha uni artmasin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз таом еганида, қўлини яламагунча ёки (бошқасига) яладмагунча уни артмасин», дедилар.

- وعن كعب بن مالك رضى الله عنه قال‏:‏ رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم يأكل بثلاث أصابع ، فإذا فرغ لعقها‏.‏‏‏((رواه مسلم))‏ ‏

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni uch barmoqlari bilan taom yeyayotganlarini, taomdan boʻshaganlarida esa ularni yalayotganlarini koʻrdim.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни уч бармоқлари билан таом еяётганларини, таомдан бўшаганларида эса уларни ялаётганларини кўрдим.

- وعن جابر رضى الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم أمر بلعق الأصابع والصحفة، وقال‏:‏ ‏"‏إنكم لا تدرون في أي طعامكم البركة‏"‏.‏‏‏((رواه مسلم))‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ barmoqlarni va idishni yalashga buyurib: «Albatta, siz baraka qaysi (qism)ida ekanini bilmaysiz», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бармоқларни ва идишни ялашга буюриб: «Албатта, сиз барака қайси (қисм)ида эканини билмайсиз», — дедилар.

- وعنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏إذا وقعت لقمة أحدكم، فليأخذها فليمط ما كان بها من أذى وليأكلها، ولا يدعها للشيطان، ولا يمسح يده بالمنديل حتى يلعق أصابعه؛ فإنه لا يدرى في أي طعامه البركة‏"‏ .‏‏((رواه مسلم))‏ ‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringizning luqmasi tushib ketsa, uni olib, undagi yuqumni ketkazsin-da, uni yesin va uni shaytonga qoldirmasin. Barmoqlarini yalamaguncha qoʻlini sochiqqa artmasin, zero u taomining qaysi (qism)ida baraka borligini bilmaydi», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизнинг луқмаси тушиб кетса, уни олиб, ундаги юқумни кетказсин-да, уни есин ва уни шайтонга қолдирмасин. Бармоқларини яламагунча қўлини сочиққа артмасин, зеро у таомининг қайси (қисм)ида барака борлигини билмайди», — дедилар.

- وعنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏إن الشيطان يحضر أحدكم عند كل شئ من شأنه، حتى يحضره عند طعامه؛ فإذا سقطت لقمة أحدكم فليأخذها فليمط ما كان بها من أذى، ثم ليأكلها ولا يدعها للشيطان، فإذا فرغ فليلعق أصابعه؛ فإنه لا يدرى في أي طعامه البركة‏"‏‏‏.‏‏‏((رواه مسلم))‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: men Nabiy ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Albatta, shayton biringizning har bir ishida — hatto taomi oldida ham — uning yonida hozir boʻladi. Bas, biringizdan luqma tushib ketsa, undagi yuqumni ketkazsin, soʻng uni yesin va uni shaytonga qoldirmasin. Tugatgach esa barmoqlarini yalasin, zero u taomining qaysi (qism)ida baraka boʻlishini bilmaydi», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мен Набий ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Албатта, шайтон бирингизнинг ҳар бир ишида — ҳатто таоми олдида ҳам — унинг ёнида ҳозир бўлади. Бас, бирингиздан луқма тушиб кетса, ундаги юқумни кетказсин, сўнг уни есин ва уни шайтонга қолдирмасин. Тугатгач эса бармоқларини яласин, зеро у таомининг қайси (қисм)ида барака бўлишини билмайди», — дедилар.

- وعن أنس رضى الله عنه قال‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا أكل طعاماً، لعق أصابعه الثلاث، وقال‏:‏‏"‏إذا سقطت لقمة أحدكم فليأخذها، وليمط عنها الأذى، وليأكلها،ولا يدعها للشيطان‏"‏ وأمرنا أن نسلت القصعة وقال‏:‏ ‏"‏إنكم لا تدرون في أي طعامكم البركة‏"‏ ‏.‏‏‏((رواه مسلم))‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ taom yeganlarida uch barmoqlarini yalar va: «Biringizning luqmasi tushib ketsa, undan zararli narsani olib tashlab, uni yesin va shaytonga qoldirmasin», der edilar. Va u zot bizni laganni (yalab) tozalashga buyurar va: «Albatta biringiz taomining qaysi qismida oʻziga baraka borligini bilmaydi», der edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ таом еганларида уч бармоқларини ялар ва: «Бирингизнинг луқмаси тушиб кетса, ундан зарарли нарсани олиб ташлаб, уни есин ва шайтонга қолдирмасин», дер эдилар. Ва у зот бизни лаганни (ялаб) тозалашга буюрар ва: «Албатта бирингиз таомининг қайси қисмида ўзига барака борлигини билмайди», дер эдилар.

- وعن سعيد بن الحارث أنه سأل جابراً رضى الله عنه عن الوضوء مما مست النار، فقال‏:‏ لا ، قد كنا زمن النبي صلى الله عليه وسلم لا نجد مثل ذلك الطعام إلا قليلاً، فإذا نحن وجدناه، لم يكن لنا مناديل إلا أكفنا وسواعدنا وأقدامنا، ثم نصلى ولا نتوضأ‏.‏ ‏‏((‏رواه البخارى‏)‏‏)‏‏

(Saʼid ibn al-Horis rivoyat qildi)ki, u Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan — olov teggan (pishgan) narsadan (keyin) tahorat (qilish) haqida — soʻradi. U: «Yoʻq; biz Paygʻambar ﷺ zamonida bunday taomni — kamdan boshqa — topmas edik; topgan paytimizda esa, bizda — kaftlarimiz, bilaklarimiz va oyoqlarimizdan boshqa — roʻ molchalar (mandil) boʻ lmas edi; soʻng (oʻ shalarga artib) namoz oʻqir edik — tahorat qilmas edik» dedi.(Саъид ибн ал-Ҳорис ривоят қилди)ки, у Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан — олов тегган (пишган) нарсадан (кейин) таҳорат (қилиш) ҳақида — сўради. У: «Йўқ; биз Пайғамбар ﷺ замонида бундай таомни — камдан бошқа — топмас эдик; топган пайтимизда эса, бизда — кафтларимиз, билакларимиз ва оёқларимиздан бошқа — рў молчалар (мандил) бў лмас эди; сўнг (ў шаларга артиб) намоз ўқир эдик — таҳорат қилмас эдик» деди.

- عن أبى هريرة رضى الله عنه قال ‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏طعام الاثنين كافي الثلاثة، وطعام الثلاثة كافي الأربعة‏"‏.‏ ((متفق عليه))

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Ikki (kishi)ning taomi — uch (kishi)ga kifoya (yetarli); uch (kishi)ning taomi — toʻ rt (kishi)ga kifoya» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Икки (киши)нинг таоми — уч (киши)га кифоя (етарли); уч (киши)нинг таоми — тў рт (киши)га кифоя» дедилар.

- وعن جابر رضى الله عنه قال‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏طعام الواحد يكفى الاثنين، وطعام الاثنين يكفى الأربعة، وطعام الأربعة يكفى الثمانية‏"‏.‏‏‏((رواه مسلم))‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ni: «Bir kishining taomi ikki kishiga, ikki kishining taomi toʻrt kishiga, toʻrt kishining taomi sakkiz kishiga kifoya qiladi», deyotganlarini eshitdim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ ни: «Бир кишининг таоми икки кишига, икки кишининг таоми тўрт кишига, тўрт кишининг таоми саккиз кишига кифоя қилади», деётганларини эшитдим.

- عن أنس رضى الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم كان يتنفس في الشراب ثلاثاً‏.‏((متفق عليه))

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ idish ichida (yaʼni ichimlikni) uch marta (uch hoʻplab) ichar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ идиш ичида (яъни ичимликни) уч марта (уч ҳўплаб) ичар эдилар.

- وعن ابن عباس رضى الله عنهما قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏لا تشربوا واحداً كشرب البعير، ولكن اشربوا مثنى وثلاث، وسموا إذا أنتم شربتم،واحمدوا إذا أنتم رفعتم‏"‏‏.‏((رواه الترمذي))

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Tuyaning ichishidek bir koʻtarishda ichmanglar, balki ikki yoki uch (nafas)da ichinglar, ichganingizda (Bismillah deb) nom keltiringlar va (idishni ogʻzingizdan) koʻtarganingizda hamd aytinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Yazid ibn Sinon al-Jazariy — u Abu Farva ar-Ruhoviydir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Туянинг ичишидек бир кўтаришда ичманглар, балки икки ёки уч (нафас)да ичинглар, ичганингизда (Бисмиллаҳ деб) ном келтиринглар ва (идишни оғзингиздан) кўтарганингизда ҳамд айтинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Язид ибн Синон ал-Жазарий — у Абу Фарва ар-Руҳовийдир.

- وعن أبى قتادة رضى الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم نهى أن يتنفس في الإناء‏.‏‏((متفق عليه))

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ idish ichiga nafas chiqarishdan qaytardilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ идиш ичига нафас чиқаришдан қайтардилар.

- وعن أنس رضى الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم أتى بلبن قد شيب بماء، وعن يمينه أعرابي، وعن يساره أبو بكر رضى الله عنه ، فشرب، ثم أعطى الأعرابي وقال‏:‏ ‏"‏الأيمن فالأيمن‏"‏.((متفق عليه))

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasulullohga ﷺ suv aralashtirilgan sut keltirildi, u zotning oʻng tomonida bir aʼrobiy, chap tomonida esa Abu Bakr bor edi. U zot ichdilar, soʻng aʼrobiyga berib: «Oʻng (tomondagiga), yana oʻng (tomondagiga)», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳга ﷺ сув аралаштирилган сут келтирилди, у зотнинг ўнг томонида бир аъробий, чап томонида эса Абу Бакр бор эди. У зот ичдилар, сўнг аъробийга бериб: «Ўнг (томондагига), яна ўнг (томондагига)», дедилар.

- وعن سهل بن سعد رضى الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم أتى بشراب، فشرب منه وعن يمينه غلام، وعن يساره أشياخ، فقال للغلام‏:‏ ‏"‏أتأذن لي أن أعطى هؤلاء‏.‏‏؟‏‏"‏ فقال الغلام‏:‏ لا والله ، لا أوثر بنصيبي منك أحدا، فتله رسول الله صلى الله عليه وسلم في يده‏.‏((متفق عليه)) ‏

Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasulullohga ﷺ ichimlik keltirildi, u zot undan ichdilar, u zotning oʻng tomonida bir bola, chap tomonida esa keksalar bor edi. U zot bolaga: «Sen menga buni anavilarga berishimga ruxsat berasanmi?» dedilar. Bola: «Yoʻq, Allohga qasamki, men sendan (oladigan) ulushim boʻyicha hech kimni oʻzimdan afzal koʻrmayman», dedi. U dedi: «Bas, Rasululloh ﷺ uni uning qoʻliga (qoʻyib) berdilar».Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳга ﷺ ичимлик келтирилди, у зот ундан ичдилар, у зотнинг ўнг томонида бир бола, чап томонида эса кексалар бор эди. У зот болага: «Сен менга буни анавиларга беришимга рухсат берасанми?» дедилар. Бола: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, мен сендан (оладиган) улушим бўйича ҳеч кимни ўзимдан афзал кўрмайман», деди. У деди: «Бас, Расулуллоҳ ﷺ уни унинг қўлига (қўйиб) бердилар».

- عن أبى سعيد الخدرى رضى الله عنه قال ‏:‏ نهى رسول الله عن اختناث الأسقية ‏:‏ يعنى‏:‏ أن تكسر أفواهها، ويشرب منها‏.‏((متفق عليه))

(Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ mesh (teri xalta)larni ixtinos qilishdan qaytardilar — yaʼni ularning ogʻ izlari qayrilib (bukilib), ulardan (toʻ gʻ ridan-toʻ gʻ ri) ichishdan.(Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ меш (тери халта)ларни ихтинос қилишдан қайтардилар — яъни уларнинг оғ излари қайрилиб (букилиб), улардан (тў ғ ридан-тў ғ ри) ичишдан.

- وعن أبى هريرة رضى الله عنه قال‏:‏ نهى رسول الله صلى الله عليه وسلم أن يشرب من في السقاء أو القربة.‏((متفق عليه))

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ — shahar aholisi (kishi)ning choʻl (sahro) aholisi nomidan (vakil boʻlib) sotishini — qaytardi; shuningdek, najsh (soxta narx koʻtarish) ham qaytarildi. Va biror kishini — unga oʻz molingni sotish uchun — molni sotuvchiga qaytarishga undamaslik (kerak); biror kishi — allaqachon unashtirilgan qizga sovchilik qilmasin; va ayol — boshqa ayolning oʻrniga oʻtish uchun — uning taloq qilinishiga (sabab boʻlishga) urinmasin.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ — шаҳар аҳолиси (киши)нинг чўл (саҳро) аҳолиси номидан (вакил бўлиб) сотишини — қайтарди; шунингдек, нажш (сохта нарх кўтариш) ҳам қайтарилди. Ва бирор кишини — унга ўз молингни сотиш учун — молни сотувчига қайтаришга ундамаслик (керак); бирор киши — аллақачон унаштирилган қизга совчилик қилмасин; ва аёл — бошқа аёлнинг ўрнига ўтиш учун — унинг талоқ қилинишига (сабаб бўлишга) уринмасин.

- وعن أم ثابت كبشة بنت ثابت أخت حسان بن ثابت رضى الله عنه وعنها قالت‏:‏ دخل عليَّ رسول الله صلى الله عليه وسلم، فشرب من فيّ قربة معلقة قائماً، فقمت إلى فيها فقطعته‏ ‏((رواه الترمذي وقال: حديث حسن صحيح)). وإنما قطعتها لتحفظ موضع فم رَسُول اللَّهِ ﷺ وتتبرك به وتصونه عن الابتذال. وهذا الحديث محمول على بيان الجواز، والحديثان السابقان لبيان الأفضل والأكمل، والله أعلم.

Kabsha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U dedi: «Rasululloh ﷺ huzurimga kirib, osigʻliq bir meshning ogʻzidan tik turgan holda ichdilar. Men esa uning ogʻziga borib, (u joyni) kesib oldim». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih, gʻaribdir. Yazid ibn Yazid ibn Jobir — Abdurrahmon ibn Yazid ibn Jobirning akasi boʻlib, undan oldinroq vafot etgan.Кабша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У деди: «Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга кириб, осиғлиқ бир мешнинг оғзидан тик турган ҳолда ичдилар. Мен эса унинг оғзига бориб, (у жойни) кесиб олдим». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ, ғарибдир. Язид ибн Язид ибн Жобир — Абдурраҳмон ибн Язид ибн Жобирнинг акаси бўлиб, ундан олдинроқ вафот этган.

- عن أبى سعيد الخدرى رضى الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم نهى عن النفخ في الشراب، فقال رجل ‏:‏ القذاة أراها في الإناء‏؟‏ فقالب‏:‏ ‏"‏أهرقها‏"‏ قال‏:‏ إني لا أروى من نفس واحد‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏فأبن القدح إذاً عن فيك‏"‏.‏((رواه الترمذي))

(Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ ishtimol as-samma (usulida oʻranish)dan va kishining yagona bir kiyimda — avrati ustida undan hech narsa boʻlmagan holda — tizzalarini quchoqlab oʻtirishidan (ihtibo) qaytardilar.(Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ иштимол ас-самма (усулида ўраниш)дан ва кишининг ягона бир кийимда — аврати устида ундан ҳеч нарса бўлмаган ҳолда — тиззаларини қучоқлаб ўтиришидан (иҳтибо) қайтардилар.

- وعن ابن عباس رضى الله عنهما أن النبي صلى الله عليه وسلم نهى أن يتنفس في الإناء، أو ينفخ فيه‏.‏((رواه الترمذي))

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ idishga nafas olishdan yoki unga puflashdan qaytardilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ идишга нафас олишдан ёки унга пуфлашдан қайтардилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

- وعن ابن عباس رضى الله عنهما قال‏:‏ سقيت النبي صلى الله عليه وسلم من زمزم، فشرب وهو قائم ‏.‏((متفق عليه))

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Paygʻambar ﷺga Zamzamdan suv tutdim, u zot tik turib ichdilar». Buni Ikrimaga aytsam, u Allohga qasam ichib, u zot bunday qilmaganlar, dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Пайғамбар ﷺга Замзамдан сув тутдим, у зот тик туриб ичдилар». Буни Икримага айтсам, у Аллоҳга қасам ичиб, у зот бундай қилмаганлар, деди.

- وعن النزال بن سبرة رضى الله عنه قال‏:‏ أتى علي رضى الله عنه باب الرحبة فشرب قائماً، وقال‏:‏ إني رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم فعل كما رأيتموني فعلت‏.‏‏‏((‏رواه البخارى‏)‏‏)‏‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Alini taharat olib, kavushlari ustiga mash tortganini koʻrdim. Soʻng u: «Agar men Rasululloh ﷺ siz meni qilganimni koʻrganingizdek qilganlarini koʻrmaganimda edi, oyoqlarning tag tomoni ustki tomonidan koʻra mashga haqliroq deb hisoblardim», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Алини таҳарат олиб, кавушлари устига маш тортганини кўрдим. Сўнг у: «Агар мен Расулуллоҳ ﷺ сиз мени қилганимни кўрганингиздек қилганларини кўрмаганимда эди, оёқларнинг таг томони устки томонидан кўра машга ҳақлироқ деб ҳисоблардим», деди.

- وعن ابن عمر رضى الله عنهما قال‏:‏كنا نأكل على عهد رسول الله صلى الله عليه وسلم ونحن نمشى ، ونشرب ونحن قيام‏.‏((رواه الترمذي))

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida yurgan holimizda yer edik va tik turgan holimizda ichar edik. Abu Iso aytdi: Bu hadis Ubaydulloh ibn Umardan, Nofeʼdan, Ibn Umardan (kelgan) rivoyat sifatida sahih gʻaribdir. Bu hadisni Imron ibn Hudayr ham Abul-Bazariydan, u Ibn Umardan rivoyat qilgan. Abul-Bazariyning ismi Yazid ibn Utoriddir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида юрган ҳолимизда ер эдик ва тик турган ҳолимизда ичар эдик. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Убайдуллоҳ ибн Умардан, Нофеъдан, Ибн Умардан (келган) ривоят сифатида саҳиҳ ғарибдир. Бу ҳадисни Имрон ибн Ҳудайр ҳам Абул-Базарийдан, у Ибн Умардан ривоят қилган. Абул-Базарийнинг исми Язид ибн Уториддир.

- وعن عمرو بن شعيب عن أبيه عن جده رضى الله عنه قال‏:‏ رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم يشرب قائماً أو قاعداً‏.‏ ((رواه الترمذي))

Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan rivoyat qilib aytadi: Men Rasululloh ﷺni tik turgan holda ham, oʻtirgan holda ham ichayotganlarini koʻrdim. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан ривоят қилиб айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺни тик турган ҳолда ҳам, ўтирган ҳолда ҳам ичаётганларини кўрдим. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

- وعن أنس رضى الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه نهى أن يشرب الرجل قائماً‏.‏ قال قتادة‏:‏ فقلنا لأنس‏:‏ فالأكل‏؟‏ قال‏:‏ ذلك أشر -أو أخبث- ‏.‏ وفى رواية له أن النبي صلى الله عليه وسلم زجر عن الشرب قائما.‏‏((رواه مسلم))‏ وفى رواية له أن النبي صلى الله عليه وسلم زجر عن الشرب قائماً‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kishining tik turib ichishidan qaytardilar. Qatoda dedi: Biz (Anasga): «(Tik turib) yeyish-chi?» dedik. U: «U yanada yomonroq yoki yanada xunukroqdir», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кишининг тик туриб ичишидан қайтардилар. Қатода деди: Биз (Анасга): «(Тик туриб) ейиш-чи?» дедик. У: «У янада ёмонроқ ёки янада хунукроқдир», деди.

- وعن أبى هريرة رضى الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ لا يشربن أحد منكم قائماً، فمن نسى فليستقئ‏"‏‏‏‏. ((رواه مسلم))‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz aslo tik turib ichmasin. Kim unutsa, qayt qilsin (qusib tashlasin)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз асло тик туриб ичмасин. Ким унутса, қайт қилсин (қусиб ташласин)», — дедилар.

- عن أبى قتادة رضى الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏ ساقي القوم آخرهم شرباً‏"‏. ((رواه الترمذي))

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qavmni suv bilan taʼminlovchi ulardan eng oxiri boʻlib ichadi», dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Ibn Abu Avfodan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қавмни сув билан таъминловчи улардан энг охири бўлиб ичади», дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Ибн Абу Авфодан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

- عن أنس رضى الله عنه قال‏:‏ حضرت الصلاة، فقام من كان قريب الدار إلى أهله، وبقى قوم فأتى رسول الله صلى الله عليه وسلم بمخضب من حجارة، فصغر المخضب أن يبسط فيه كفه، فتوضأ القوم كلهم‏.‏ قالوا‏:‏ كم كنتم‏؟‏ قال‏:‏ ثمانين وزيادة‏.‏((متفق عليه))، هذه رواية البخاري. وفي رواية مسلم:‏ أن النبي صلى الله عليه وسلم دعا بإناء من ماء، فأتى بقدح رحراح فيه شئ من ماء، فوضع أصابعه فيه‏.‏ قال أنس ‏:‏ فجعلت أنظر إلى الماء ينبع من بين أصابعه ‎، فحزرت من توضأ ما بين السبعين إلى الثمانين‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Namoz vaqti boʻldi; uylari yaqin boʻlganlar turib, ahliga (tahorat olgani) ketdi, baʼzilari (oʻtirgan holda) qoldi. Soʻng Rasululloh ﷺ ga suvli naqshli bir tagora (mixdab) keltirildi. Tagora kichik edi — qoʻlni yozishga ham keng emas edi; shunga qaramay, hamma odam undan tahorat oldi. (Roviy: ‹Biz Anasdan: ‹Necha kishi edingiz?› — deb soʻradik. Anas: ‹Sakson yoki undan koʻproq edik›, — dedi.) (Bu Rasululloh ﷺ ning moʻjizalaridan biri edi.)Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Намоз вақти бўлди; уйлари яқин бўлганлар туриб, аҳлига (таҳорат олгани) кетди, баъзилари (ўтирган ҳолда) қолди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ га сувли нақшли бир тагора (михдаб) келтирилди. Тагора кичик эди — қўлни ёзишга ҳам кенг эмас эди; шунга қарамай, ҳамма одам ундан таҳорат олди. (Ровий: ‹Биз Анасдан: ‹Неча киши эдингиз?› — деб сўрадик. Анас: ‹Саксон ёки ундан кўпроқ эдик›, — деди.) (Бу Расулуллоҳ ﷺ нинг мўжизаларидан бири эди.)

- وعن عبد الله بن زيد رضى الله عنه قال‏:‏ أتانا النبي صلى الله عليه وسلم، فأخرجنا له ماء في نور من صفر فتوضأ‏.‏‏‏((‏رواه البخارى‏)‏‏)‏‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzurimizga keldilar. Biz u zotga sariq misdan yasalgan bir idishda suv chiqardik, u zot tahorat qildilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузуримизга келдилар. Биз у зотга сариқ мисдан ясалган бир идишда сув чиқардик, у зот таҳорат қилдилар.

وعن جابر رضى الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم دخل على رجل من الأنصار، ومعه صاحب له، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏إن كان عندك ماء بات هذه الليلة في سنة وإلا كرعنا‏"‏‏‏.‏‏‏((‏رواه البخارى‏)‏‏)‏‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ ansorlardan bir kishining oldiga kirdilar — yonlarida u zotning bir sherigi (bor) edi. Paygʻambar ﷺ unga: «Agar yoningda mana shu kechasi bir mesh (teri xalta)da qoʻ ngan (saqlangan) suv boʻ lsa (yaxshi); boʻ lmasa, biz (toʻ gʻ ridan-toʻ gʻ ri) ogʻ iz bilan ichamiz (kareʼ)» dedilar — u (kishi) esa oʻ z bogʻ ida suvni (ariqdan ariqqa) burar edi. U kishi: «Ey Allohning Rasuli, mening yonimda qoʻ ngan suv bor; (marhamat) arishga (chaylaga) yuring» dedi. U ikkovini (olib) bordi, bir qadahga (suv) quydi, soʻng uning ustiga oʻ z xonaki (echkisi)dan (sut) sogʻ di; Rasululloh ﷺ ichdilar, soʻng u zot bilan (birga) kelgan kishi ham ichdi.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ ансорлардан бир кишининг олдига кирдилар — ёнларида у зотнинг бир шериги (бор) эди. Пайғамбар ﷺ унга: «Агар ёнингда мана шу кечаси бир меш (тери халта)да қў нган (сақланган) сув бў лса (яхши); бў лмаса, биз (тў ғ ридан-тў ғ ри) оғ из билан ичамиз (кареъ)» дедилар — у (киши) эса ў з боғ ида сувни (ариқдан ариққа) бурар эди. У киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг ёнимда қў нган сув бор; (марҳамат) аришга (чайлага) юринг» деди. У икковини (олиб) борди, бир қадаҳга (сув) қуйди, сўнг унинг устига ў з хонаки (эчкиси)дан (сут) соғ ди; Расулуллоҳ ﷺ ичдилар, сўнг у зот билан (бирга) келган киши ҳам ичди.

- وعن حذيفة رضى الله عنه قال‏:‏ إن النبي صلى الله عليه وسلم نهانا عن الحرير والديباج والشرب في آنية الذهب والفضة، وقال‏:‏ ‏"‏هي لهم في الدنيا، وهى لكم في الآخرة‏"‏‏.((متفق عليه)) ‏

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bizni ipak va dibo (qalin ipak) kiyishdan hamda oltin va kumush idishlarda ichishdan qaytardilar va: «Bular dunyoda ular (kofirlar) uchun, oxiratda esa sizlar uchundir», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бизни ипак ва дибо (қалин ипак) кийишдан ҳамда олтин ва кумуш идишларда ичишдан қайтардилар ва: «Булар дунёда улар (кофирлар) учун, охиратда эса сизлар учундир», дедилар.

- وعن أم سلمة رضى الله عنها أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏الذي يشرب في آنية الفضة إنما يجرجر في بطنه نار جهنم‏"‏‏.((متفق عليه)) ‏ وفى ‏:‏ ‏"‏إن الذي يأكل أو يشرب في آنية الفضة والذهب‏"‏ وفى رواية له‏:‏ ‏"‏ من شرب في إناءٍ من ذهب أو فضة فإنما يجرجر في بطنه ناراً من جهنم‏.‏

Nabiy ﷺ ning rafiqasi Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kumush idishda ichadigan kishi, albatta, qornida jahannam olovini gʻuldiratadi», — dedilar.Набий ﷺ нинг рафиқаси Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кумуш идишда ичадиган киши, албатта, қорнида жаҳаннам оловини ғулдиратади», — дедилар.