حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ أَيُّوبَ، يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تُحَرِّمُ الْمَصَّةُ وَلاَ الْمَصَّتَانِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أُمِّ الْفَضْلِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَالزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ وَابْنِ الزُّبَيْرِ . وَرَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تُحَرِّمُ الْمَصَّةُ وَلاَ الْمَصَّتَانِ " . وَرَوَى مُحَمَّدُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنِ الزُّبَيْرِ عَنِ النَّبِيِّ عَلَيْهِ الصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ . وَزَادَ فِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ دِينَارٍ الْبَصْرِيُّ عَنِ الزُّبَيْرِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ غَيْرُ مَحْفُوظٍ . وَالصَّحِيحُ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ حَدِيثُ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ الصَّحِيحُ عَنِ ابْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ وَحَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ دِينَارٍ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ دِينَارٍ وَزَادَ فِيهِ عَنِ الزُّبَيْرِ وَإِنَّمَا هُوَ هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الزُّبَيْرِ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ .
وَقَالَتْ عَائِشَةُ أُنْزِلَ فِي الْقُرْآنِ عَشْرُ رَضَعَاتٍ مَعْلُومَاتٍ . فَنُسِخَ مِنْ ذَلِكَ خَمْسٌ وَصَارَ إِلَى خَمْسِ رَضَعَاتٍ مَعْلُومَاتٍ . فَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالأَمْرُ عَلَى ذَلِكَ .
حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى الأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ بِهَذَا . وَبِهَذَا كَانَتْ عَائِشَةُ تُفْتِي وَبَعْضُ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَاقَ . وَقَالَ أَحْمَدُ بِحَدِيثِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " لاَ تُحَرِّمُ الْمَصَّةُ وَلاَ الْمَصَّتَانِ " . وَقَالَ إِنْ ذَهَبَ ذَاهِبٌ إِلَى قَوْلِ عَائِشَةَ فِي خَمْسِ رَضَعَاتٍ فَهُوَ مَذْهَبٌ قَوِيٌّ . وَجَبُنَ عَنْهُ أَنْ يَقُولَ فِيهِ شَيْئًا . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ يُحَرِّمُ قَلِيلُ الرَّضَاعِ وَكَثِيرُهُ إِذَا وَصَلَ إِلَى الْجَوْفِ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالأَوْزَاعِيِّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ وَوَكِيعٍ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ . عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ هُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ وَيُكْنَى أَبَا مُحَمَّدٍ وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ قَدِ اسْتَقْضَاهُ عَلَى الطَّائِفِ وَقَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ أَدْرَكْتُ ثَلاَثِينَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Bir marta emish ham, ikki marta emish ham (harom) qilmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ummu Fazl, Abu Hurayra, Zubayr ibn al-Avvom va Ibnuz-Zubayrdan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi hasan sahihdir. Oisha aytdi: «Qurʼonda maʼlum oʻn marta emish (orqali harom boʻlishi) nozil boʻlgan edi. Soʻng undan beshtasi nasx qilinib, maʼlum besh marta emishga aylandi. Rasululloh ﷺ vafot etganlarida ish shu (hukm) ustida edi.» Paygʻambar ﷺning sahobalaridan baʼzi ilm ahli va boshqalar huzurida amal shunga binoandir. Oisha va Paygʻambar ﷺning baʼzi xotinlari shunga fatvo bergan boʻlib, bu Shofiiy va Ishoqning soʻzidir. Ahmad esa Paygʻambar ﷺning «Bir marta emish ham, ikki marta emish ham harom qilmaydi» hadisi bilan (hujjat keltirib) aytdi: «Agar kimdir Oishaning besh marta emish haqidagi soʻziga moyil boʻlsa, bu kuchli mazhabdir», dedi-yu, bu haqda biror narsa deyishdan tiyildi. Paygʻambar ﷺning baʼzi sahobalaridan boʻlmish ilm ahli va boshqalar esa: «Emizish ozi ham, koʻpi ham, agar ichga yetib borsa, harom qiladi», dedilar. Bu Sufyon as-Savriy, Molik ibn Anas, al-Avzoiy, Abdulloh ibnul-Muborak, Vakiʼ va Kufa ahlining soʻzidir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бир марта эмиш ҳам, икки марта эмиш ҳам (ҳаром) қилмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Умму Фазл, Абу Ҳурайра, Зубайр ибн ал-Аввом ва Ибнуз-Зубайрдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Оиша айтди: «Қуръонда маълум ўн марта эмиш (орқали ҳаром бўлиши) нозил бўлган эди. Сўнг ундан бештаси насх қилиниб, маълум беш марта эмишга айланди. Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида иш шу (ҳукм) устида эди.» Пайғамбар ﷺнинг саҳобаларидан баъзи илм аҳли ва бошқалар ҳузурида амал шунга биноандир. Оиша ва Пайғамбар ﷺнинг баъзи хотинлари шунга фатво берган бўлиб, бу Шофиий ва Ишоқнинг сўзидир. Аҳмад эса Пайғамбар ﷺнинг «Бир марта эмиш ҳам, икки марта эмиш ҳам ҳаром қилмайди» ҳадиси билан (ҳужжат келтириб) айтди: «Агар кимдир Оишанинг беш марта эмиш ҳақидаги сўзига мойил бўлса, бу кучли мазҳабдир», деди-ю, бу ҳақда бирор нарса дейишдан тийилди. Пайғамбар ﷺнинг баъзи саҳобаларидан бўлмиш илм аҳли ва бошқалар эса: «Эмизиш ози ҳам, кўпи ҳам, агар ичга етиб борса, ҳаром қилади», дедилар. Бу Суфён ас-Саврий, Молик ибн Анас, ал-Авзоий, Абдуллоҳ ибнул-Муборак, Вакиъ ва Куфа аҳлининг сўзидир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ حَدَّثَهُ أَنَّ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ خَاصَمَ الزُّبَيْرَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي شِرَاجِ الْحَرَّةِ الَّتِي يَسْقُونَ بِهَا النَّخْلَ فَقَالَ الأَنْصَارِيُّ سَرِّحِ الْمَاءَ يَمُرُّ . فَأَبَى عَلَيْهِ فَاخْتَصَمُوا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِلزُّبَيْرِ " اسْقِ يَا زُبَيْرُ ثُمَّ أَرْسِلِ الْمَاءَ إِلَى جَارِكَ " . فَغَضِبَ الأَنْصَارِيُّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ كَانَ ابْنَ عَمَّتِكَ فَتَلَوَّنَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ " يَا زُبَيْرُ اسْقِ ثُمَّ احْبِسِ الْمَاءَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى الْجَدْرِ " . فَقَالَ الزُّبَيْرُ وَاللَّهِ إِنِّي لأَحْسِبُ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ فِي ذَلِكَ : (فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَرَوَى شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنِ الزُّبَيْرِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ . وَرَوَاهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنِ اللَّيْثِ وَيُونُسَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ نَحْوَ الْحَدِيثِ الأَوَّلِ .
Abdulloh ibn az-Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ansorlardan bir kishi xurmolarni sugʻoradigan Harra ariqlari toʻgʻrisida Rasululloh ﷺ huzurida Zubayr bilan daʼvolashdi. Ansoriy: «Suvni qoʻyib yubor, oʻtib ketsin», dedi. Lekin Zubayr unamadi. Shunda ular Rasululloh ﷺ huzurida daʼvolashdilar. Rasululloh ﷺ Zubayrga: «Sugʻorgin, ey Zubayr, soʻng suvni qoʻshningga qoʻyib yuborgin», dedilar. Bundan ansoriy gʻazablanib: «Ey Allohning Rasuli, u ammangizning oʻgʻli boʻlgani uchunmi?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺning yuzlari oʻzgardi, soʻng: «Ey Zubayr, sugʻorgin, soʻngra suvni tagigacha qaytguncha ushlab turgin», dedilar. Zubayr: «Allohga qasamki, men bu oyat shu haqda nozil boʻlgan deb oʻylayman», dedi: {Yoʻq, Robbingga qasamki, ular oʻzaro chigallashib qolgan narsalarda seni hakam qilib (rozi boʻlmagunlaricha) imon keltirmaydilar} (Niso 65). Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абдуллоҳ ибн аз-Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ансорлардан бир киши хурмоларни суғорадиган Ҳарра ариқлари тўғрисида Расулуллоҳ ﷺ ҳузурида Зубайр билан даъволашди. Ансорий: «Сувни қўйиб юбор, ўтиб кетсин», деди. Лекин Зубайр унамади. Шунда улар Расулуллоҳ ﷺ ҳузурида даъволашдилар. Расулуллоҳ ﷺ Зубайрга: «Суғоргин, эй Зубайр, сўнг сувни қўшнингга қўйиб юборгин», дедилар. Бундан ансорий ғазабланиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, у аммангизнинг ўғли бўлгани учунми?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺнинг юзлари ўзгарди, сўнг: «Эй Зубайр, суғоргин, сўнгра сувни тагигача қайтгунча ушлаб тургин», дедилар. Зубайр: «Аллоҳга қасамки, мен бу оят шу ҳақда нозил бўлган деб ўйлайман», деди: {Йўқ, Роббингга қасамки, улар ўзаро чигаллашиб қолган нарсаларда сени ҳакам қилиб (рози бўлмагунларича) имон келтирмайдилар} (Нисо 65). Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، وَغَيْرُ، وَاحِدٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا سُمِّيَ الْبَيْتُ الْعَتِيقَ لأَنَّهُ لَمْ يَظْهَرْ عَلَيْهِ جَبَّارٌ " .
قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً .
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ .
Abdulloh ibn az-Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Baytulloh ‹al-Baytul-Atiq› (ozod uy) deb nomlangani sababi, unga hech bir zolim jabbor gʻolib kelmaganidir». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu hadis az-Zuhriydan, Nabiy ﷺdan mursal holda ham rivoyat qilingan.Абдуллоҳ ибн аз-Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Байтуллоҳ ‹ал-Байтул-Атиқ› (озод уй) деб номлангани сабаби, унга ҳеч бир золим жаббор ғолиб келмаганидир». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу ҳадис аз-Зуҳрийдан, Набий ﷺдан мурсал ҳолда ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَلْقَمَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَاطِبٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ : (ثمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عِنْدَ رَبِّكُمْ تَخْتَصِمُونَ ) قَالَ الزُّبَيْرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُكَرَّرُ عَلَيْنَا الْخُصُومَةُ بَعْدَ الَّذِي كَانَ بَيْنَنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ " نَعَمْ " . فَقَالَ إِنَّ الأَمْرَ إِذًا لَشَدِيدٌ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Zubayr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: {Soʻngra, albatta, sizlar Qiyomat kunida Robbingiz huzurida bahslashasizlar} (Zumar 31) (oyati) nozil boʻlganda, Zubayr: «Ey Rasululloh, dunyoda oʻrtamizda boʻlib oʻtgan (nizo)dan keyin yana bahslashish bizga takrorlanadimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. Shunda (Zubayr): «Albatta, bu ish juda ogʻir-ku», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir.Зубайр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: {Сўнгра, албатта, сизлар Қиёмат кунида Роббингиз ҳузурида баҳслашасизлар} (Зумар 31) (ояти) нозил бўлганда, Зубайр: «Эй Расулуллоҳ, дунёда ўртамизда бўлиб ўтган (низо)дан кейин яна баҳслашиш бизга такрорланадими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Шунда (Зубайр): «Албатта, бу иш жуда оғир-ку», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُؤَمِّلُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ بْنِ جَمِيلٍ الْجُمَحِيُّ، حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ الأَقْرَعَ بْنَ حَابِسٍ، قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ اسْتَعْمِلْهُ عَلَى قَوْمِهِ . فَقَالَ عُمَرُ لاَ تَسْتَعْمِلْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَتَكَلَّمَا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعُمَرَ مَا أَرَدْتَ إِلاَّ خِلاَفِي . فَقَالَ عُمَرُ مَا أَرَدْتُ خِلاَفَكَ قَالَ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ : ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ ) فَكَانَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا تَكَلَّمَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يُسْمِعْ كَلاَمَهُ حَتَّى يَسْتَفْهِمَهُ . قَالَ وَمَا ذَكَرَ ابْنُ الزُّبَيْرِ جَدَّهُ يَعْنِي أَبَا بَكْرٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ مُرْسَلٌ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ .
Abdulloh ibn Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Aqraʼ ibn Hobis Nabiy ﷺ huzuriga keldi. Abu Bakr: «Yo Rasululloh, uni oʻz qavmiga (amir qilib) tayinlang», dedi. Umar esa: «Uni tayinlamang, yo Rasululloh», dedi. Ular Nabiy ﷺning huzurida tortishdilar, hatto ovozlari koʻtarilib ketdi. Abu Bakr Umarga: «Sen menga qarshi chiqishni xohlading, xolos», dedi. Umar: «Men senga qarshi chiqishni xohlaganim yoʻq», dedi. Shunda ushbu oyat nozil boʻldi: {Ey iymon keltirganlar, ovozlaringizni Nabiyning ovozidan ustun koʻtarmangiz} (Hujurot 2). Shundan keyin Umar ibn al-Xattob Nabiy ﷺning huzurida gapirganida, u zot soʻrab olmagunlaricha gapini eshittirmaydigan boʻldi. (Roviy) aytdi: Ibn Zubayr bobosini, yaʼni Abu Bakrni (bu oʻrinda boshqacha) zikr qilmadi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Baʼzilar uni Ibn Abu Mulaykadan mursal qilib rivoyat qilganlar va unda Abdulloh ibn Zubayrni zikr qilmaganlar.Абдуллоҳ ибн Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ақраъ ибн Ҳобис Набий ﷺ ҳузурига келди. Абу Бакр: «Ё Расулуллоҳ, уни ўз қавмига (амир қилиб) тайинланг», деди. Умар эса: «Уни тайинламанг, ё Расулуллоҳ», деди. Улар Набий ﷺнинг ҳузурида тортишдилар, ҳатто овозлари кўтарилиб кетди. Абу Бакр Умарга: «Сен менга қарши чиқишни хоҳладинг, холос», деди. Умар: «Мен сенга қарши чиқишни хоҳлаганим йўқ», деди. Шунда ушбу оят нозил бўлди: {Эй иймон келтирганлар, овозларингизни Набийнинг овозидан устун кўтармангиз} (Ҳужурот 2). Шундан кейин Умар ибн ал-Хаттоб Набий ﷺнинг ҳузурида гапирганида, у зот сўраб олмагунларича гапини эшиттирмайдиган бўлди. (Ровий) айтди: Ибн Зубайр бобосини, яъни Абу Бакрни (бу ўринда бошқача) зикр қилмади. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Баъзилар уни Ибн Абу Мулайкадан мурсал қилиб ривоят қилганлар ва унда Абдуллоҳ ибн Зубайрни зикр қилмаганлар.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ يَحْيَى ابْنِ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ كَانَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ أُحُدٍ دِرْعَانِ فَنَهَضَ إِلَى صَخْرَةٍ فَلَمْ يَسْتَطِعْ فَأَقْعَدَ تَحْتَهُ طَلْحَةَ فَصَعِدَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى اسْتَوَى عَلَى الصَّخْرَةِ فَقَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " أَوْجَبَ طَلْحَةُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ .
Zubayr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Uhud kuni Rasululloh ﷺning egnida ikkita sovut bor edi. U zot bir qoyaga chiqmoqchi boʻldilar, lekin chiqa olmadilar. Shunda Talhani ostlariga oʻtqazib qoʻ ydilar, Nabiy ﷺ esa qoyaga barobar boʻlguncha chiqdilar», dedi. (Zubayr) aytdi: Men Nabiy ﷺning: «Talha (jannatni oʻziga) vojib qildi», deb aytganlarini eshitdim. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir.Зубайр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Уҳуд куни Расулуллоҳ ﷺнинг эгнида иккита совут бор эди. У зот бир қояга чиқмоқчи бўлдилар, лекин чиқа олмадилар. Шунда Талҳани остларига ўтқазиб қў йдилар, Набий ﷺ эса қояга баробар бўлгунча чиқдилар», деди. (Зубайр) айтди: Мен Набий ﷺнинг: «Талҳа (жаннатни ўзига) вожиб қилди», деб айтганларини эшитдим. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ جَمَعَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَبَوَيْهِ يَوْمَ قُرَيْظَةَ فَقَالَ " بِأَبِي وَأُمِّي " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Zubayr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Rasululloh ﷺ Qurayza kuni ota-onalarini birga jamlab menga: ‹Ota-onam senga fido boʻlsin›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Зубайр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Расулуллоҳ ﷺ Қурайза куни ота-оналарини бирга жамлаб менга: ‹Ота-онам сенга фидо бўлсин›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَلِيًّا، ذَكَرَ بِنْتَ أَبِي جَهْلٍ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " إِنَّمَا فَاطِمَةُ بَضْعَةٌ مِنِّي يُؤْذِينِي مَا آذَاهَا وَيُنْصِبُنِي مَا أَنْصَبَهَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . هَكَذَا قَالَ أَيُّوبُ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنِ ابْنِ الزُّبَيْرِ وَقَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ وَيُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا .
Abdulloh ibn Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Ali Abu Jahlning qizini (xotinlikka olishni) tilga oldi. Bu xabar Nabiy ﷺga yetdi va u zot: «Albatta Fotima mening bir boʻlagimdir. Unga ozor bergan narsa menga ham ozor beradi, uni qiynagan narsa meni ham qiynaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Ayyub Ibn Abu Mulaykadan, u Ibn Zubayrdan shunday deb rivoyat qilgan. Bir necha kishi esa Ibn Abu Mulaykadan, u Misvar ibn Maxramadan rivoyat qilgan. Ibn Abu Mulaykaning ularning ikkovidan ham rivoyat qilgan boʻlishi ehtimoldan xoli emas.Абдуллоҳ ибн Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Али Абу Жаҳлнинг қизини (хотинликка олишни) тилга олди. Бу хабар Набий ﷺга етди ва у зот: «Албатта Фотима менинг бир бўлагимдир. Унга озор берган нарса менга ҳам озор беради, уни қийнаган нарса мени ҳам қийнайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Айюб Ибн Абу Мулайкадан, у Ибн Зубайрдан шундай деб ривоят қилган. Бир неча киши эса Ибн Абу Мулайкадан, у Мисвар ибн Махрамадан ривоят қилган. Ибн Абу Мулайканинг уларнинг икковидан ҳам ривоят қилган бўлиши эҳтимолдан холи эмас.