حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ الْخَلاَّدِ الْبَاهِلِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، أَنْبَأَنَا عَوْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ إِذَا حَدَّثْتُكُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَظُنُّوا بِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ الَّذِي هُوَ أَهْنَاهُ وَأَهْدَاهُ وَأَتْقَاهُ .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi: «Men sizlarga Rasululloh ﷺdan hadis aytsam, Rasululloh ﷺ haqida eng maʼqul, eng toʻgʻri va eng taqvodor boʻlgan narsani oʻylanglar».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди: «Мен сизларга Расулуллоҳ ﷺдан ҳадис айтсам, Расулуллоҳ ﷺ ҳақида энг маъқул, энг тўғри ва энг тақводор бўлган нарсани ўйланглар».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ مَيْمُونٍ الْمَدَنِيُّ أَبُو عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " إِنَّمَا هُمَا اثْنَتَانِ الْكَلاَمُ وَالْهَدْىُ فَأَحْسَنُ الْكَلاَمِ كَلاَمُ اللَّهِ وَأَحْسَنُ الْهَدْىِ هَدْىُ مُحَمَّدٍ أَلاَ وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الأُمُورِ فَإِنَّ شَرَّ الأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلُّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ أَلاَ لاَ يَطُولَنَّ عَلَيْكُمُ الأَمَدُ فَتَقْسُوَ قُلُوبُكُمْ أَلاَ إِنَّ مَا هُوَ آتٍ قَرِيبٌ وَإِنَّمَا الْبَعِيدُ مَا لَيْسَ بِآتٍ أَلاَ إِنَّ الشَّقِيَّ مَنْ شَقِيَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ وَالسَّعِيدَ مَنْ وُعِظَ بِغَيْرِهِ أَلاَ إِنَّ قِتَالَ الْمُؤْمِنِ كُفْرٌ وَسِبَابُهُ فُسُوقٌ وَلاَ يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاَثٍ أَلاَ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ لاَ يَصْلُحُ بِالْجِدِّ وَلاَ بِالْهَزْلِ وَلاَ يَعِدِ الرَّجُلُ صَبِيَّهُ ثُمَّ لاَ يَفِيَ لَهُ فَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ وَإِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ وَإِنَّ الْبِرَّ يَهْدِي إِلَى الْجَنَّةِ وَإِنَّهُ يُقَالُ لِلصَّادِقِ صَدَقَ وَبَرَّ . وَيُقَالُ لِلْكَاذِبِ كَذَبَ وَفَجَرَ . أَلاَ وَإِنَّ الْعَبْدَ يَكْذِبُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ كَذَّابًا " .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ular faqat ikkitadir: kalom va hidoyat. Kalomning eng yaxshisi Allohning kalomidir, hidoyatning eng yaxshisi Muhammadning hidoyatidir. Ogoh boʻlinglar, yangi toʻqib chiqarilgan ishlardan saqlaninglar, chunki ishlarning eng yomoni ularning yangi toʻqib chiqarilganlaridir. Har bir yangilik bidʼatdir va har bir bidʼat zalolatdir. Ogoh boʻlinglar, umringiz uzayib, qalblaringiz qattiqlashib qolmasin. Ogoh boʻlinglar, keladigan narsa yaqindir. Uzoq narsa esa kelmaydigan narsadir. Ogoh boʻlinglar, badbaxt kishi onasining qornidaligidayoq badbaxt boʻlgan kishidir, saodatmand kishi esa oʻzgadan ibrat olgan kishidir. Ogoh boʻlinglar, moʻmin bilan urushmoq kufrdir, unga soʻkinmoq fisqdir. Musulmon kishiga birodari bilan uch kundan ortiq qahrlashib yurishi halol emas. Ogoh boʻlinglar, yolgʻondan saqlaninglar, chunki yolgʻon na jiddiyda, na hazilda toʻgʻri kelmaydi. Kishi bolasiga bir narsani vaʼda qilib, keyin uni bajarmasligi durust emas. Chunki yolgʻon fujurga yetaklaydi, fujur esa doʻzaxga yetaklaydi. Rostgoʻylik esa yaxshilikka yetaklaydi, yaxshilik esa jannatga yetaklaydi. Rostgoʻy kishi haqida: rost soʻzladi va yaxshilik qildi, deyiladi. Yolgʻonchi haqida esa: yolgʻon gapirdi va fujur qildi, deyiladi. Ogoh boʻlinglar, banda yolgʻon gapiraveradi, hatto Alloh huzurida yolgʻonchi deb yozib qoʻyiladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Улар фақат иккитадир: калом ва ҳидоят. Каломнинг энг яхшиси Аллоҳнинг каломидир, ҳидоятнинг энг яхшиси Муҳаммаднинг ҳидоятидир. Огоҳ бўлинглар, янги тўқиб чиқарилган ишлардан сақланинглар, чунки ишларнинг энг ёмони уларнинг янги тўқиб чиқарилганларидир. Ҳар бир янгилик бидъатдир ва ҳар бир бидъат залолатдир. Огоҳ бўлинглар, умрингиз узайиб, қалбларингиз қаттиқлашиб қолмасин. Огоҳ бўлинглар, келадиган нарса яқиндир. Узоқ нарса эса келмайдиган нарсадир. Огоҳ бўлинглар, бадбахт киши онасининг қорнидалигидаёқ бадбахт бўлган кишидир, саодатманд киши эса ўзгадан ибрат олган кишидир. Огоҳ бўлинглар, мўмин билан урушмоқ куфрдир, унга сўкинмоқ фисқдир. Мусулмон кишига биродари билан уч кундан ортиқ қаҳрлашиб юриши ҳалол эмас. Огоҳ бўлинглар, ёлғондан сақланинглар, чунки ёлғон на жиддийда, на ҳазилда тўғри келмайди. Киши боласига бир нарсани ваъда қилиб, кейин уни бажармаслиги дуруст эмас. Чунки ёлғон фужурга етаклайди, фужур эса дўзахга етаклайди. Ростгўйлик эса яхшиликка етаклайди, яхшилик эса жаннатга етаклайди. Ростгўй киши ҳақида: рост сўзлади ва яхшилик қилди, дейилади. Ёлғончи ҳақида эса: ёлғон гапирди ва фужур қилди, дейилади. Огоҳ бўлинглар, банда ёлғон гапираверади, ҳатто Аллоҳ ҳузурида ёлғончи деб ёзиб қўйилади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَمُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَهُوَ الصَّادِقُ الْمَصْدُوقُ قَالَ " يُجْمَعُ خَلْقُ أَحَدِكُمْ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا ثُمَّ يَكُونُ عَلَقَةً مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَكُونُ مُضْغَةً مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَبْعَثُ اللَّهُ إِلَيْهِ الْمَلَكَ فَيُؤْمَرُ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ فَيَقُولُ اكْتُبْ عَمَلَهُ وَأَجَلَهُ وَرِزْقَهُ وَشَقِيٌّ أَمْ سَعِيدٌ . فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا إِلاَّ ذِرَاعٌ فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ فَيَدْخُلُهَا وَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا إِلاَّ ذِرَاعٌ فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَدْخُلُهَا " .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rost soʻzlovchi va soʻzi tasdiqlangan Rasululloh ﷺ bizga soʻzlab berib, shunday dedilar: «Sizlardan biringizning yaralishi onasining qornida qirq kun jam boʻlib turadi, soʻng shuncha muddat aloqa (laxta qon) boʻladi, soʻng shuncha muddat muzgʻa (bir chaynam goʻsht) boʻladi. Soʻng Alloh unga farishtani yuboradi va u toʻrt kalima bilan buyuriladi: uning ameli, ajali, rizqi hamda baxtli yoki badbaxtligini yozishga amr etiladi. Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, sizlardan biringiz jannat ahlining ameli bilan amal qiladi, hatto u bilan jannat orasida bir tirsakcha masofa qolganida, unga taqdir yozuvi oʻzib ketadi-da, u doʻzax ahlining ameli bilan amal qilib, doʻzaxga kiradi. Va sizlardan biringiz doʻzax ahlining ameli bilan amal qiladi, hatto u bilan doʻzax orasida bir tirsakcha masofa qolganida, unga taqdir yozuvi oʻzib ketadi-da, u jannat ahlining ameli bilan amal qilib, jannatga kiradi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Рост сўзловчи ва сўзи тасдиқланган Расулуллоҳ ﷺ бизга сўзлаб бериб, шундай дедилар: «Сизлардан бирингизнинг яралиши онасининг қорнида қирқ кун жам бўлиб туради, сўнг шунча муддат алоқа (лахта қон) бўлади, сўнг шунча муддат музға (бир чайнам гўшт) бўлади. Сўнг Аллоҳ унга фариштани юборади ва у тўрт калима билан буюрилади: унинг амели, ажали, ризқи ҳамда бахтли ёки бадбахтлигини ёзишга амр этилади. Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, сизлардан бирингиз жаннат аҳлининг амели билан амал қилади, ҳатто у билан жаннат орасида бир тирсакча масофа қолганида, унга тақдир ёзуви ўзиб кетади-да, у дўзах аҳлининг амели билан амал қилиб, дўзахга киради. Ва сизлардан бирингиз дўзах аҳлининг амели билан амал қилади, ҳатто у билан дўзах орасида бир тирсакча масофа қолганида, унга тақдир ёзуви ўзиб кетади-да, у жаннат аҳлининг амели билан амал қилиб, жаннатга киради», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ زِرٍّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، . أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، وَعُمَرَ، بَشَّرَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَقْرَأَ الْقُرْآنَ غَضًّا كَمَا أُنْزِلَ فَلْيَقْرَأْهُ عَلَى قِرَاءَةِ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ " .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr va Umar unga xushxabar berishdiki, Rasululloh ﷺ: «Kim Qurʼonni nozil qilingandagidek tap-taza holda oʻqishni istasa, uni Ibn Ummu Abdning qiroatida oʻqisin», deganlar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бакр ва Умар унга хушхабар беришдики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Қуръонни нозил қилингандагидек тап-таза ҳолда ўқишни истаса, уни Ибн Умму Абднинг қироатида ўқисин», деганлар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ بْنُ قُدَامَةَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ، عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ أَظْهَرَ إِسْلاَمَهُ سَبْعَةٌ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَبُو بَكْرٍ وَعَمَّارٌ وَأُمُّهُ سُمَيَّةُ وَصُهَيْبٌ وَبِلاَلٌ وَالْمِقْدَادُ فَأَمَّا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَمَنَعَهُ اللَّهُ بِعَمِّهِ أَبِي طَالِبٍ وَأَمَّا أَبُو بَكْرٍ فَمَنَعَهُ اللَّهُ بِقَوْمِهِ وَأَمَّا سَائِرُهُمْ فَأَخَذَهُمُ الْمُشْرِكُونَ وَأَلْبَسُوهُمْ أَدْرَاعَ الْحَدِيدِ وَصَهَرُوهُمْ فِي الشَّمْسِ فَمَا مِنْهُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ وَقَدْ وَاتَاهُمْ عَلَى مَا أَرَادُوا إِلاَّ بِلاَلاً فَإِنَّهُ قَدْ هَانَتْ عَلَيْهِ نَفْسُهُ فِي اللَّهِ وَهَانَ عَلَى قَوْمِهِ فَأَخَذُوهُ فَأَعْطَوْهُ الْوِلْدَانَ فَجَعَلُوا يَطُوفُونَ بِهِ فِي شِعَابِ مَكَّةَ وَهُوَ يَقُولُ أَحَدٌ أَحَدٌ .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Islomini birinchi boʻlib oshkora qilganlar yetti kishi edi: Rasululloh ﷺ, Abu Bakr, Ammor va uning onasi Sumayya, Suhayb, Bilol va Miqdod. Rasululloh ﷺni Alloh amakilari Abu Tolib orqali himoya qildi, Abu Bakrni esa Alloh qavmi orqali himoya qildi. Qolganlarini esa mushriklar ushlab, ustlariga temir sovutlar kiydirib, quyoshda qizdirishardi. Ulardan har biri mushriklar istagan narsaga koʻndi, faqat Bilolgina yoʻq. Chunki u Alloh yoʻlida oʻz jonini arzon tutdi va qavmi nazdida ham arzon boʻldi. Bas, ular uni ushlab, bolalarga topshirdilar, ular esa uni Makka koʻchalarida aylantirib yurishardi, u esa: «Ahad, Ahad», derdi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Исломини биринчи бўлиб ошкора қилганлар етти киши эди: Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр, Аммор ва унинг онаси Сумайя, Суҳайб, Билол ва Миқдод. Расулуллоҳ ﷺни Аллоҳ амакилари Абу Толиб орқали ҳимоя қилди, Абу Бакрни эса Аллоҳ қавми орқали ҳимоя қилди. Қолганларини эса мушриклар ушлаб, устларига темир совутлар кийдириб, қуёшда қиздиришарди. Улардан ҳар бири мушриклар истаган нарсага кўнди, фақат Билолгина йўқ. Чунки у Аллоҳ йўлида ўз жонини арзон тутди ва қавми наздида ҳам арзон бўлди. Бас, улар уни ушлаб, болаларга топширдилар, улар эса уни Макка кўчаларида айлантириб юришарди, у эса: «Аҳад, Аҳад», дерди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرِ بْنِ زُرَارَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ زِرٍّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " يَخْرُجُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ قَوْمٌ أَحْدَاثُ الأَسْنَانِ سُفَهَاءُ الأَحْلاَمِ يَقُولُونَ مِنْ خَيْرِ قَوْلِ النَّاسِ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ تَرَاقِيَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنَ الإِسْلاَمِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ فَمَنْ لَقِيَهُمْ فَلْيَقْتُلْهُمْ فَإِنَّ قَتْلَهُمْ أَجْرٌ عِنْدَ اللَّهِ لِمَنْ قَتَلَهُمْ " .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oxirzamonda yoshi kichik, aqli yengil bir qavm chiqadi. Ular odamlarning eng yaxshi soʻzidan gapiradilar, Qurʼonni oʻqiydilar, biroq u ularning boʻgʻzidan pastga oʻtmaydi. Ular Islomdan xuddi oʻq nishonni teshib chiqib ketgandek chiqib ketadilar. Kim ularga duch kelsa, ularni oʻldirsin. Chunki ularni oʻldirish Alloh nazdida ularni oʻldirgan kishi uchun ajrdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Охирзамонда ёши кичик, ақли енгил бир қавм чиқади. Улар одамларнинг энг яхши сўзидан гапирадилар, Қуръонни ўқийдилар, бироқ у уларнинг бўғзидан пастга ўтмайди. Улар Исломдан худди ўқ нишонни тешиб чиқиб кетгандек чиқиб кетадилар. Ким уларга дуч келса, уларни ўлдирсин. Чунки уларни ўлдириш Аллоҳ наздида уларни ўлдирган киши учун ажрдир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَالْحُسَيْنُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ النَّصْرِيِّ، عَنْ نَهْشَلٍ، عَنِ الضَّحَّاكِ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْعِلْمِ، صَانُوا الْعِلْمَ وَوَضَعُوهُ عِنْدَ أَهْلِهِ لَسَادُوا بِهِ أَهْلَ زَمَانِهِمْ وَلَكِنَّهُمْ بَذَلُوهُ لأَهْلِ الدُّنْيَا لِيَنَالُوا بِهِ مِنْ دُنْيَاهُمْ فَهَانُوا عَلَيْهِمْ سَمِعْتُ نَبِيَّكُمْ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " مَنْ جَعَلَ الْهُمُومَ هَمًّا وَاحِدًا هَمَّ آخِرَتِهِ كَفَاهُ اللَّهُ هَمَّ دُنْيَاهُ وَمَنْ تَشَعَّبَتْ بِهِ الْهُمُومُ فِي أَحْوَالِ الدُّنْيَا لَمْ يُبَالِ اللَّهُ فِي أَىِّ أَوْدِيَتِهَا هَلَكَ " .
قَالَ أَبُو الْحَسَنِ حَدَّثَنَا خَازِمُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ النَّصْرِيِّ، - وَكَانَ ثِقَةً - ثُمَّ ذَكَرَ الْحَدِيثَ نَحْوَهُ بِإِسْنَادِهِ .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Agar ilm ahli ilmni asrab, uni ahliga qoʻyganlarida edi, u bilan oʻz zamonalari ahliga sarvar boʻlar edilar. Lekin ular uni dunyo ahliga, ularning dunyosidan bahra olish uchun sarfladilar, shu bois ular oldida xor boʻldilar. Men Paygʻambaringiz ﷺ: ‹Kim barcha gʻamlarni bitta gʻam — oxirat gʻami qilib olsa, Alloh unga dunyo gʻamiga kifoya qiladi. Kimning gʻamlari dunyo ahvollari bilan boʻlinib ketsa, Alloh uni qaysi vodiyda halok boʻlishiga parvo qilmaydi›, deganlarini eshitganman», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Агар илм аҳли илмни асраб, уни аҳлига қўйганларида эди, у билан ўз замоналари аҳлига сарвар бўлар эдилар. Лекин улар уни дунё аҳлига, уларнинг дунёсидан баҳра олиш учун сарфладилар, шу боис улар олдида хор бўлдилар. Мен Пайғамбарингиз ﷺ: ‹Ким барча ғамларни битта ғам — охират ғами қилиб олса, Аллоҳ унга дунё ғамига кифоя қилади. Кимнинг ғамлари дунё аҳволлари билан бўлиниб кетса, Аллоҳ уни қайси водийда ҳалок бўлишига парво қилмайди›, деганларини эшитганман», дедилар.