حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الْهَمْدَانِيُّ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، - وَهَذَا حَدِيثُ الْهَمْدَانِيِّ وَهُوَ أَتَمُّ - قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو هَانِئٍ الْخَوْلاَنِيُّ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ جُلَيْدٍ الْحَجْرِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو يَقُولُ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَمْ نَعْفُو عَنِ الْخَادِمِ فَصَمَتَ ثُمَّ أَعَادَ عَلَيْهِ الْكَلاَمَ فَصَمَتَ فَلَمَّا كَانَ فِي الثَّالِثَةِ قَالَ " اعْفُوا عَنْهُ فِي كُلِّ يَوْمٍ سَبْعِينَ مَرَّةً " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺning huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, xizmatkorni kuniga necha marta avf etaylik?» dedi. U zot jim turdilar. Soʻng u (kishi) gapini takrorladi, u zot yana jim turdilar. Uchinchi marta soʻraganda, u zot: «Uni har kuni yetmish marta avf eting», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, хизматкорни кунига неча марта авф этайлик?» деди. У зот жим турдилар. Сўнг у (киши) гапини такрорлади, у зот яна жим турдилар. Учинчи марта сўраганда, у зот: «Уни ҳар куни етмиш марта авф этинг», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا نَصَحَ لِسَيِّدِهِ وَأَحْسَنَ عِبَادَةَ اللَّهِ فَلَهُ أَجْرُهُ مَرَّتَيْنِ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Albatta, qul oʻz xojasiga sodiq boʻlsa va Allohga chiroyli ibodat qilsa, unga ikki barobar ajri boʻladi».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Албатта, қул ўз хожасига содиқ бўлса ва Аллоҳга чиройли ибодат қилса, унга икки баробар ажри бўлади».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي ابْنَ مُسْلِمٍ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْيَهُودَ إِذَا سَلَّمَ عَلَيْكُمْ أَحَدُهُمْ فَإِنَّمَا يَقُولُ السَّامُ عَلَيْكُمْ فَقُولُوا وَعَلَيْكُمْ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ وَرَوَاهُ الثَّوْرِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ قَالَ فِيهِ " وَعَلَيْكُمْ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Albatta, yahudiylardan biri sizlarga salom berganida, u faqat: ‹Assomu alaykum› (sizlarga oʻlim boʻlsin), — deydi, xolos. Bas, sizlar: ‹Va alaykum› (sizlarga ham), — deyinglar». Abu Dovud aytdi: Buni Molik ham Abdulloh ibn Dinordan shunday rivoyat qilgan va Savriy ham uni Abdulloh ibn Dinordan rivoyat qilib, unda: «Va alaykum», — degan.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Албатта, яҳудийлардан бири сизларга салом берганида, у фақат: ‹Ассому алайкум› (сизларга ўлим бўлсин), — дейди, холос. Бас, сизлар: ‹Ва алайкум› (сизларга ҳам), — дейинглар». Абу Довуд айтди: Буни Молик ҳам Абдуллоҳ ибн Динордан шундай ривоят қилган ва Саврий ҳам уни Абдуллоҳ ибн Динордан ривоят қилиб, унда: «Ва алайкум», — деган.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي لَيْلَى، حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ حَدَّثَهُ وَذَكَرَ، قِصَّةً قَالَ فَدَنَوْنَا - يَعْنِي - مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَبَّلْنَا يَدَهُ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U bir voqeani zikr qildi va dedi: Soʻng biz Nabiy ﷺ ga yaqinlashdik va u zotning qoʻllaridan oʻpdik.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У бир воқеани зикр қилди ва деди: Сўнг биз Набий ﷺ га яқинлашдик ва у зотнинг қўлларидан ўпдик.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اقْتُلُوا الْحَيَّاتِ وَذَا الطُّفْيَتَيْنِ وَالأَبْتَرَ فَإِنَّهُمَا يَلْتَمِسَانِ الْبَصَرَ وَيُسْقِطَانِ الْحَبَلَ " . قَالَ وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ يَقْتُلُ كُلَّ حَيَّةٍ وَجَدَهَا فَأَبْصَرَهُ أَبُو لُبَابَةَ أَوْ زَيْدُ بْنُ الْخَطَّابِ وَهُوَ يُطَارِدُ حَيَّةً فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ نُهِيَ عَنْ ذَوَاتِ الْبُيُوتِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ilonlarni, ikki chiziqlisini va dumi kaltasini oʻldiringlar, chunki ular koʻzning nurini oladi va homilani tushiradi», dedilar. (Rovii Solim) aytadi: Abdulloh (ibn Umar) topgan har bir ilonni oʻldirar edi. Bir kuni Abu Lubobaa yoki Zayd ibn Xattob uni bir ilonni quvib yurganini koʻrib qoldi-da: «Uy ilonlarini (oʻldirish) qaytarilgan», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Илонларни, икки чизиқлисини ва думи калтасини ўлдиринглар, чунки улар кўзнинг нурини олади ва ҳомилани туширади», дедилар. (Ровии Солим) айтади: Абдуллоҳ (ибн Умар) топган ҳар бир илонни ўлдирар эди. Бир куни Абу Лубобаа ёки Зайд ибн Хаттоб уни бир илонни қувиб юрганини кўриб қолди-да: «Уй илонларини (ўлдириш) қайтарилган», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ، سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي صَالِحٍ الْمُزَنِيِّ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يَمْشِيَ - يَعْنِي الرَّجُلَ - بَيْنَ الْمَرْأَتَيْنِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ (kishining) — yaʼni erkakning — ikki ayolning oʻrtasida yurishidan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ (кишининг) — яъни эркакнинг — икки аёлнинг ўртасида юришидан қайтардилар.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي قَبْلَ الظُّهْرِ رَكْعَتَيْنِ وَبَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ - وَبَعْدَ الْمَغْرِبِ رَكْعَتَيْنِ - فِي بَيْتِهِ وَبَعْدَ صَلاَةِ الْعِشَاءِ رَكْعَتَيْنِ وَكَانَ لاَ يُصَلِّي بَعْدَ الْجُمُعَةِ حَتَّى يَنْصَرِفَ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ .
Qaʼnabiy, Molikdan, u Nofeʼdan, u Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ peshindan oldin ikki rakaat va undan keyin ikki rakaat, shomdan keyin uylarida ikki rakaat, xufton namozidan keyin ikki rakaat oʻqir edilar. Jumʼadan keyin esa (masjiddan) chiqib ketmagunlaricha (sunnat) oʻqimas, soʻng (uyga qaytib) ikki rakaat oʻqir edilar.Қаънабий, Моликдан, у Нофеъдан, у Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ пешиндан олдин икки ракаат ва ундан кейин икки ракаат, шомдан кейин уйларида икки ракаат, хуфтон намозидан кейин икки ракаат ўқир эдилар. Жумъадан кейин эса (масжиддан) чиқиб кетмагунларича (суннат) ўқимас, сўнг (уйга қайтиб) икки ракаат ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ الْقُرَشِيُّ، حَدَّثَنِي جَدِّي أَبُو الْمُثَنَّى، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " رَحِمَ اللَّهُ امْرَأً صَلَّى قَبْلَ الْعَصْرِ أَرْبَعًا " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Asrdan oldin toʻrt rakaat oʻqigan kishiga Alloh rahm qilsin» dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Асрдан олдин тўрт ракаат ўқиган кишига Аллоҳ раҳм қилсин» дедилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا قُدَامَةُ بْنُ مُوسَى، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ حُصَيْنٍ، عَنْ أَبِي عَلْقَمَةَ، عَنْ يَسَارٍ، مَوْلَى ابْنِ عُمَرَ قَالَ رَآنِي ابْنُ عُمَرَ وَأَنَا أُصَلِّي، بَعْدَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فَقَالَ يَا يَسَارُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ عَلَيْنَا وَنَحْنُ نُصَلِّي هَذِهِ الصَّلاَةَ فَقَالَ " لِيُبَلِّغْ شَاهِدُكُمْ غَائِبَكُمْ لاَ تُصَلُّوا بَعْدَ الْفَجْرِ إِلاَّ سَجْدَتَيْنِ " .
Ibn Umarning ozod qilgan quli Yasor (rahimahulloh) aytadi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) men bomdod (subhi sodiq) chiqqanidan keyin namoz oʻqiyotganimni koʻrib qoldi-da, dedi: «Ey Yasor! Rasululloh ﷺ biz mana shu namozni oʻqiyotgan paytimizda oldimizga chiqib keldilar-da: ‹Sizlardan hozir boʻlgan kishi yoʻq kishiga yetkazsin: bomdoddan keyin ikki rakʼatdan boshqa namoz oʻqimanglar!› dedilar».Ибн Умарнинг озод қилган қули Ясор (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) мен бомдод (субҳи содиқ) чиққанидан кейин намоз ўқиётганимни кўриб қолди-да, деди: «Эй Ясор! Расулуллоҳ ﷺ биз мана шу намозни ўқиётган пайтимизда олдимизга чиқиб келдилар-да: ‹Сизлардан ҳозир бўлган киши йўқ кишига етказсин: бомдоддан кейин икки ракъатдан бошқа намоз ўқиманглар!› дедилар».
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَرْزُوقٍ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَارِقِيِّ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " صَلاَةُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ مَثْنَى مَثْنَى " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: «Kecha va kunduz namozi ikki rakatdan, ikki rakatdan boʻladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: «Кеча ва кундуз намози икки ракатдан, икки ракатдан бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، : أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ صَلاَةِ اللَّيْلِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم : " صَلاَةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى، فَإِذَا خَشِيَ أَحَدُكُمُ الصُّبْحَ صَلَّى رَكْعَةً وَاحِدَةً تُوتِرُ لَهُ مَا قَدْ صَلَّى " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺdan tungi namoz haqida soʻradi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Tungi namoz ikki-ikki (rakaatdan)dir. Biringiz tong (otishi)dan qoʻrqsa, bir rakaat (vitr) oʻqisin, u oʻqigan (namoz)larini toq qilib qoʻyadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺдан тунги намоз ҳақида сўради. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Тунги намоз икки-икки (ракаатдан)дир. Бирингиз тонг (отиши)дан қўрқса, бир ракаат (витр) ўқисин, у ўқиган (намоз)ларини тоқ қилиб қўяди», дедилар.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَحَرَّوْا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فِي السَّبْعِ الأَوَاخِرِ " .
Qaʼnabiy bizga Molikdan, u Abdulloh ibn Dinordan, u Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Laylatul qadrni soʻnggi yetti kechada izlanglar», dedilar.Қаънабий бизга Моликдан, у Абдуллоҳ ибн Динордан, у Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Лайлатул қадрни сўнгги етти кечада изланглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ الدِّمَشْقِيُّ أَبُو الْجُمَاهِرِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ - عَنْ مُصْعَبِ بْنِ ثَابِتِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ عَامَ الْفَتْحِ سَجْدَةً فَسَجَدَ النَّاسُ كُلُّهُمْ مِنْهُمُ الرَّاكِبُ وَالسَّاجِدُ فِي الأَرْضِ حَتَّى إِنَّ الرَّاكِبَ لَيَسْجُدُ عَلَى يَدِهِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Fath yili (Makka fathida) sajdali (oyatni) oʻqidilar va odamlarning hammasi sajda qildi. Ulardan baʼzilari ulov ustida edi, baʼzilari yerda sajda qilardi, hatto ulov ustidagi kishi qoʻliga sajda qilardi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ йили (Макка фатҳида) саждали (оятни) ўқидилар ва одамларнинг ҳаммаси сажда қилди. Улардан баъзилари улов устида эди, баъзилари ерда сажда қиларди, ҳатто улов устидаги киши қўлига сажда қиларди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي شُعَيْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، - الْمَعْنَى - عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ عَلَيْنَا السُّورَةَ - قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ فِي غَيْرِ الصَّلاَةِ ثُمَّ اتَّفَقَا - فَيَسْجُدُ وَنَسْجُدُ مَعَهُ حَتَّى لاَ يَجِدُ أَحَدُنَا مَكَانًا لِمَوْضِعِ جَبْهَتِهِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdilar: Rasululloh ﷺ bizga (baʼzi) surani — Ibn Numayr (rivoyatida): namozdan tashqarida deydi, soʻng (rivoyatlar) bir xil boʻladi — oʻqir edilar, soʻng sajda qilar edilar va biz ham u zot bilan birga sajda qilar edik, hatto bizdan birortamiz peshanasini qoʻyishga joy topa olmas edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ бизга (баъзи) сурани — Ибн Нумайр (ривоятида): намоздан ташқарида дейди, сўнг (ривоятлар) бир хил бўлади — ўқир эдилар, сўнг сажда қилар эдилар ва биз ҳам у зот билан бирга сажда қилар эдик, ҳатто биздан бирортамиз пешанасини қўйишга жой топа олмас эди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْفُرَاتِ أَبُو مَسْعُودٍ الرَّازِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ عَلَيْنَا الْقُرْآنَ فَإِذَا مَرَّ بِالسَّجْدَةِ كَبَّرَ وَسَجَدَ وَسَجَدْنَا . قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَكَانَ الثَّوْرِيُّ يُعْجِبُهُ هَذَا الْحَدِيثُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ يُعْجِبُهُ لأَنَّهُ كَبَّرَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdilar: Rasululloh ﷺ bizga Qurʼonni oʻqir edilar, sajdali (oyatga) yetganlarida takbir aytib, sajda qilar edilar va biz ham sajda qilar edik. Abdurrazzoq aytdi: Savriy bu hadisni juda yoqtirar edi. Abu Dovud aytdi: U buni yoqtirishiga sabab — u zotning takbir aytganlaridir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ бизга Қуръонни ўқир эдилар, саждали (оятга) етганларида такбир айтиб, сажда қилар эдилар ва биз ҳам сажда қилар эдик. Абдурраззоқ айтди: Саврий бу ҳадисни жуда ёқтирар эди. Абу Довуд айтди: У буни ёқтиришига сабаб — у зотнинг такбир айтганларидир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ صَلاَةِ اللَّيْلِ فَقَالَ بِأُصْبُعَيْهِ هَكَذَا مَثْنَى مَثْنَى وَالْوِتْرُ رَكْعَةٌ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Sahroyi ahlidan bir kishi Nabiy ﷺdan kecha namozi haqida soʻradi. Shunda u zot ﷺ ikki barmoqlari bilan mana shunday (ishora qilib): «Ikki-ikki rakaatdan, vitr esa kechaning oxiridan bir rakaatdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саҳройи аҳлидан бир киши Набий ﷺдан кеча намози ҳақида сўради. Шунда у зот ﷺ икки бармоқлари билан мана шундай (ишора қилиб): «Икки-икки ракаатдан, витр эса кечанинг охиридан бир ракаатдир», дедилар.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَادِرُوا الصُّبْحَ بِالْوِتْرِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Tong otishidan oldin vitrni oʻqib olishga shoshilinglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Тонг отишидан олдин витрни ўқиб олишга шошилинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اجْعَلُوا آخِرَ صَلاَتِكُمْ بِاللَّيْلِ وِتْرًا " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadiki, u zot: «Kechalik namozingizning oxirini vitr qilinglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺ дан ривоят қилинадики, у зот: «Кечалик намозингизнинг охирини витр қилинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اجْعَلُوا فِي بُيُوتِكُمْ مِنْ صَلاَتِكُمْ وَلاَ تَتَّخِذُوهَا قُبُورًا " .
Musaddad bizga Yahyodan, u Ubaydullohdan rivoyat qildi, Nofeʼ bizga Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan xabar berdiki, u dedi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Namozlaringizning bir qismini uylaringizda (oʻqib) qilinglar va ularni qabristonlarga aylantirib qoʻymanglar».Мусаддад бизга Яҳёдан, у Убайдуллоҳдан ривоят қилди, Нофеъ бизга Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан хабар бердики, у деди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Намозларингизнинг бир қисмини уйларингизда (ўқиб) қилинглар ва уларни қабристонларга айлантириб қўйманглар».
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُوقَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ إِنْ كُنَّا لَنَعُدُّ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَجْلِسِ الْوَاحِدِ مِائَةَ مَرَّةٍ " رَبِّ اغْفِرْ لِي وَتُبْ عَلَىَّ إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadilar: Biz Rasululloh ﷺning bir majlisda yuz marta: «Robbigʻfir liy va tub alayya, innaka antat-Tavvobur-Rohiym (Ey Robbim, meni kechirgin va tavbamni qabul etgin; albatta, Sen tavbalarni qabul etuvchi, rahmlisan)», deganlarini sanardik.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг бир мажлисда юз марта: «Роббиғфир лий ва туб алайя, иннака антат-Таввобур-Роҳийм (Эй Роббим, мени кечиргин ва тавбамни қабул этгин; албатта, Сен тавбаларни қабул этувчи, раҳмлисан)», деганларини санардик.
حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْفٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْغَفَّارِ بْنُ دَاوُدَ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ مِنْ دُعَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ وَتَحْوِيلِ عَافِيَتِكَ وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ وَجَمِيعِ سَخَطِكَ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning duolaridan biri bunday edi: «Allohumma, men Sendan neʼmatingning zavol topishidan, ofiyatingning oʻzgarib ketishidan, qahringning toʻsatdan kelishidan va barcha gʻazabingdan panoh soʻrayman».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг дуоларидан бири бундай эди: «Аллоҳумма, мен Сендан неъматингнинг завол топишидан, офиятингнинг ўзгариб кетишидан, қаҳрингнинг тўсатдан келишидан ва барча ғазабингдан паноҳ сўрайман».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ حُسَيْنٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كِتَابَ الصَّدَقَةِ فَلَمْ يُخْرِجْهُ إِلَى عُمَّالِهِ حَتَّى قُبِضَ فَقَرَنَهُ بِسَيْفِهِ فَعَمِلَ بِهِ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى قُبِضَ ثُمَّ عَمِلَ بِهِ عُمَرُ حَتَّى قُبِضَ فَكَانَ فِيهِ " فِي خَمْسٍ مِنَ الإِبِلِ شَاةٌ وَفِي عَشْرٍ شَاتَانِ وَفِي خَمْسَ عَشَرَةَ ثَلاَثُ شِيَاهٍ وَفِي عِشْرِينَ أَرْبَعُ شِيَاهٍ وَفِي خَمْسٍ وَعِشْرِينَ ابْنَةُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلاَثِينَ فَإِنْ زَادَتْ وَاحِدَةً فَفِيهَا ابْنَةُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةً فَفِيهَا حِقَّةٌ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةً فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةً فَفِيهَا ابْنَتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةً فَفِيهَا حِقَّتَانِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ كَانَتِ الإِبِلُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ فَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ وَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي الْغَنَمِ فِي كُلِّ أَرْبَعِينَ شَاةً شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ وَاحِدَةً فَشَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِنْ زَادَتْ وَاحِدَةً عَلَى الْمِائَتَيْنِ فَفِيهَا ثَلاَثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلاَثِمِائَةٍ فَإِنْ كَانَتِ الْغَنَمُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ فَفِي كُلِّ مِائَةِ شَاةٍ شَاةٌ وَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ حَتَّى تَبْلُغَ الْمِائَةَ وَلاَ يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ وَلاَ يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ مَخَافَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ وَلاَ يُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلاَ ذَاتُ عَيْبٍ " . قَالَ وَقَالَ الزُّهْرِيُّ إِذَا جَاءَ الْمُصَدِّقُ قُسِمَتِ الشَّاءُ أَثْلاَثًا ثُلُثًا شِرَارًا وَثُلُثًا خِيَارًا وَثُلُثًا وَسَطًا فَأَخَذَ الْمُصَدِّقُ مِنَ الْوَسَطِ وَلَمْ يَذْكُرِ الزُّهْرِيُّ الْبَقَرَ .
Solim otasidan (Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan) rivoyat qiladi: U aytdi: Rasululloh ﷺ sadaqa (zakot) maktubini yozdilar, ammo uni oʻz amaldorlariga chiqarmasdan vafot etdilar. Uni qilichlariga qoʻshib qoʻygan edilar. Bas, Abu Bakr (roziyallohu anhu) vafot etguniga qadar unga amal qildi, soʻng Umar (roziyallohu anhu) vafot etguniga qadar unga amal qildi. Unda shunday (yozilgan) edi: «Besh tuyada bitta qoʻy, oʻnta tuyada ikkita qoʻy, oʻn beshta tuyada uchta qoʻy, yigirmata tuyada toʻrtta qoʻy, yigirma beshta tuyada oʻttiz beshtagacha bir yoshli ona tuya (ibnatu maxoz). Agar bittaga oshsa, qirq beshtagacha unda bintu labun bor. Agar bittaga oshsa, oltmishtagacha unda hiqqa bor. Agar bittaga oshsa, etmish beshtagacha unda jazaʼa bor. Agar bittaga oshsa, toʻqsontagacha unda ikkita bintu labun bor. Agar bittaga oshsa, bir yuz yigirmatagacha unda ikkita hiqqa bor. Agar tuyalar bundan koʻp boʻlsa, har elliktada bitta hiqqa va har qirqtada bitta bintu labun bor. Qoʻylarda esa, bir yuz yigirmatagacha har qirq qoʻyda bitta qoʻy bor. Agar bittaga oshsa, ikki yuztagacha ikkita qoʻy. Agar ikki yuztadan bittaga oshsa, uch yuztagacha unda uchta qoʻy bor. Agar qoʻylar bundan koʻp boʻlsa, har yuz qoʻyda bitta qoʻy bor. Yuztaga yetmaguncha unda hech narsa (zakot) yoʻq. Sadaqa(dan qochish)dan qoʻrqib, jamlanganlar ajratilmaydi va ajralganlar jamlanmaydi. Ikki sherikning (moli) boʻlsa, ular oʻrtalarida teng baravar hisob-kitob qiladilar. Sadaqada qari (chorva) ham, ayblisi ham olinmaydi». (Roviy) aytadi: Az-Zuhriy aytdi: «Sadaqa yigʻuvchi kelganda, qoʻylar uchga boʻlinadi — uchdan biri yomonlari, uchdan biri yaxshilari va uchdan biri oʻrtachalari, soʻng sadaqa yigʻuvchi oʻrtachalaridan oladi». Az-Zuhriy qoramolni zikr qilmadi.Солим отасидан (Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан) ривоят қилади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ садақа (закот) мактубини ёздилар, аммо уни ўз амалдорларига чиқармасдан вафот этдилар. Уни қиличларига қўшиб қўйган эдилар. Бас, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) вафот этгунига қадар унга амал қилди, сўнг Умар (розияллоҳу анҳу) вафот этгунига қадар унга амал қилди. Унда шундай (ёзилган) эди: «Беш туяда битта қўй, ўнта туяда иккита қўй, ўн бешта туяда учта қўй, йигирмата туяда тўртта қўй, йигирма бешта туяда ўттиз бештагача бир ёшли она туя (ибнату махоз). Агар биттага ошса, қирқ бештагача унда бинту лабун бор. Агар биттага ошса, олтмиштагача унда ҳиққа бор. Агар биттага ошса, этмиш бештагача унда жазаъа бор. Агар биттага ошса, тўқсонтагача унда иккита бинту лабун бор. Агар биттага ошса, бир юз йигирматагача унда иккита ҳиққа бор. Агар туялар бундан кўп бўлса, ҳар элликтада битта ҳиққа ва ҳар қирқтада битта бинту лабун бор. Қўйларда эса, бир юз йигирматагача ҳар қирқ қўйда битта қўй бор. Агар биттага ошса, икки юзтагача иккита қўй. Агар икки юзтадан биттага ошса, уч юзтагача унда учта қўй бор. Агар қўйлар бундан кўп бўлса, ҳар юз қўйда битта қўй бор. Юзтага етмагунча унда ҳеч нарса (закот) йўқ. Садақа(дан қочиш)дан қўрқиб, жамланганлар ажратилмайди ва ажралганлар жамланмайди. Икки шерикнинг (моли) бўлса, улар ўрталарида тенг баравар ҳисоб-китоб қиладилар. Садақада қари (чорва) ҳам, айблиси ҳам олинмайди». (Ровий) айтади: Аз-Зуҳрий айтди: «Садақа йиғувчи келганда, қўйлар учга бўлинади — учдан бири ёмонлари, учдан бири яхшилари ва учдан бири ўртачалари, сўнг садақа йиғувчи ўртачаларидан олади». Аз-Зуҳрий қорамолни зикр қилмади.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، - رضى الله عنه - حَمَلَ عَلَى فَرَسٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَوَجَدَهُ يُبَاعُ فَأَرَادَ أَنْ يَبْتَاعَهُ فَسَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ " لاَ تَبْتَعْهُ وَلاَ تَعُدْ فِي صَدَقَتِكَ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) Alloh yoʻlida (jihod uchun) bir otni (sadaqa qilib) berdi. Soʻng u (ot)ning sotilayotganini koʻrdi va uni sotib olmoqchi boʻldi. Shunda u Rasululloh ﷺ dan bu haqda soʻradi. U zot: «Uni sotib olma va sadaqangni qaytarib olma», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) Аллоҳ йўлида (жиҳод учун) бир отни (садақа қилиб) берди. Сўнг у (от)нинг сотилаётганини кўрди ва уни сотиб олмоқчи бўлди. Шунда у Расулуллоҳ ﷺ дан бу ҳақда сўради. У зот: «Уни сотиб олма ва садақангни қайтариб олма», — дедилар.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ الْهَيْثَمِ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فِيمَا سَقَتِ السَّمَاءُ وَالأَنْهَارُ وَالْعُيُونُ أَوْ كَانَ بَعْلاً الْعُشْرُ وَفِيمَا سُقِيَ بِالسَّوَانِي أَوِ النَّضْحِ نِصْفُ الْعُشْرِ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Osmon (yomgʻiri), daryolar va buloqlar sugʻorgan yoki baʼliy (yer namidan oʻz-oʻzidan) boʻlgan narsada ushr (oʻndan bir), tuyalar tortib (chiqargan suv) yoki suv sepish bilan sugʻorilgan narsada esa ushrning yarmi (yigirmadan bir) boʻladi».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Осмон (ёмғири), дарёлар ва булоқлар суғорган ёки баълий (ер намидан ўз-ўзидан) бўлган нарсада ушр (ўндан бир), туялар тортиб (чиқарган сув) ёки сув сепиш билан суғорилган нарсада эса ушрнинг ярми (йигирмадан бир) бўлади».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِزَكَاةِ الْفِطْرِ أَنْ تُؤَدَّى قَبْلَ خُرُوجِ النَّاسِ إِلَى الصَّلاَةِ . قَالَ فَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يُؤَدِّيهَا قَبْلَ ذَلِكَ بِالْيَوْمِ وَالْيَوْمَيْنِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ bizga zakotul-fitrni odamlar (Iyd) namoziga chiqishlaridan oldin ado etishga buyurdilar. (Roviy) aytdi: Ibn Umar uni shundan bir kun yoki ikki kun oldin ado etar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ бизга закотул-фитрни одамлар (Ийд) намозига чиқишларидан олдин адо этишга буюрдилар. (Ровий) айтди: Ибн Умар уни шундан бир кун ёки икки кун олдин адо этар эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، - وَقَرَأَهُ عَلَى مَالِكٍ أَيْضًا - عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَضَ زَكَاةَ الْفِطْرِ - قَالَ فِيهِ فِيمَا قَرَأَهُ عَلَىَّ مَالِكٌ - زَكَاةُ الْفِطْرِ مِنْ رَمَضَانَ صَاعٌ مِنْ تَمْرٍ أَوْ صَاعٌ مِنْ شَعِيرٍ عَلَى كُلِّ حُرٍّ أَوْ عَبْدٍ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى مِنَ الْمُسْلِمِينَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ zakotul-fitrni farz qildilar — Molik menga oʻqib bergan rivoyatda shunday deyilgan: Ramazon (roʻzasi)ning fitr zakoti musulmonlardan boʻlgan har bir ozod kishi yoki qul, erkak yoki ayolga bir soʼ xurmo yoki bir soʼ arpa (miqdorida farz qilingan).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ закотул-фитрни фарз қилдилар — Молик менга ўқиб берган ривоятда шундай дейилган: Рамазон (рўзаси)нинг фитр закоти мусулмонлардан бўлган ҳар бир озод киши ёки қул, эркак ёки аёлга бир сў хурмо ёки бир сў арпа (миқдорида фарз қилинган).
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ السَّكَنِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَهْضَمٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَكَاةَ الْفِطْرِ صَاعًا فَذَكَرَ بِمَعْنَى مَالِكٍ زَادَ وَالصَّغِيرِ وَالْكَبِيرِ وَأَمَرَ بِهَا أَنْ تُؤَدَّى قَبْلَ خُرُوجِ النَّاسِ إِلَى الصَّلاَةِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ عَبْدُ اللَّهِ الْعُمَرِيُّ عَنْ نَافِعٍ بِإِسْنَادِهِ قَالَ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ وَرَوَاهُ سَعِيدٌ الْجُمَحِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ قَالَ فِيهِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَالْمَشْهُورُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ لَيْسَ فِيهِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday dedi: «Rasululloh ﷺ ramazon oxiridagi fitr zakotini bir soʼ qilib farz qildilar». Soʼng roviy Molikning rivoyati maʼnosida keltirib, unga: «kichik va kattaga (ham vojib)» degan ziyodani qoʻshdi. (Rasululloh ﷺ) uni odamlar (iyd) namoziga chiqishidan oldin ado etishni buyurdilar. Abu Dovud aytdi: Buni Abdulloh al-Umariy Nofiʼdan, oʻz isnodi bilan rivoyat qilib, unda: «har bir musulmonga (vojib)» degan. Saʼid al-Jumahiy esa uni Ubaydulloh orqali Nofiʼdan rivoyat qilib, unda: «musulmonlardan» degan. Ubaydullohdan kelgan mashhur rivoyatda esa «musulmonlardan» degan soʻz yoʻq.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ рамазон охиридаги фитр закотини бир сў қилиб фарз қилдилар». Сўнг ровий Моликнинг ривояти маъносида келтириб, унга: «кичик ва каттага (ҳам вожиб)» деган зиёдани қўшди. (Расулуллоҳ ﷺ) уни одамлар (ийд) намозига чиқишидан олдин адо этишни буюрдилар. Абу Довуд айтди: Буни Абдуллоҳ ал-Умарий Нофиъдан, ўз исноди билан ривоят қилиб, унда: «ҳар бир мусулмонга (вожиб)» деган. Саъид ал-Жумаҳий эса уни Убайдуллоҳ орқали Нофиъдан ривоят қилиб, унда: «мусулмонлардан» деган. Убайдуллоҳдан келган машҳур ривоятда эса «мусулмонлардан» деган сўз йўқ.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، أَنَّ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ، وَبِشْرَ بْنَ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَاهُمْ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، ح وَحَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبَانُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ فَرَضَ صَدَقَةَ الْفِطْرِ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ أَوْ تَمْرٍ عَلَى الصَّغِيرِ وَالْكَبِيرِ وَالْحُرِّ وَالْمَمْلُوكِ زَادَ مُوسَى وَالذَّكَرِ وَالأُنْثَى . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ فِيهِ أَيُّوبُ وَعَبْدُ اللَّهِ - يَعْنِي الْعُمَرِيَّ - فِي حَدِيثِهِمَا عَنْ نَافِعٍ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى . أَيْضًا .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinishicha, u zot ﷺ ramazon oxiridagi fitr sadaqasini kichik va katta, hur va qulning har biriga bir soʼ arpa yoki xurmodan qilib farz qildilar. Muso (oʻz rivoyatida): «erkak va ayolga (ham)» degan ziyodani qoʻshdi. Abu Dovud aytdi: Buni Ayyub va Abdulloh, yaʼni al-Umariy, ikkovi oʻz hadislarida Nofiʼdan: «erkak yoki ayol» deb ham keltirganlar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинишича, у зот ﷺ рамазон охиридаги фитр садақасини кичик ва катта, ҳур ва қулнинг ҳар бирига бир сў арпа ёки хурмодан қилиб фарз қилдилар. Мусо (ўз ривоятида): «эркак ва аёлга (ҳам)» деган зиёдани қўшди. Абу Довуд айтди: Буни Айюб ва Абдуллоҳ, яъни ал-Умарий, иккови ўз ҳадисларида Нофиъдан: «эркак ёки аёл» деб ҳам келтирганлар.
حَدَّثَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ خَالِدٍ الْجُهَنِيُّ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ الْجُعْفِيُّ، عَنْ زَائِدَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رَوَّادٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ النَّاسُ يُخْرِجُونَ صَدَقَةَ الْفِطْرِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ أَوْ تَمْرٍ أَوْ سُلْتٍ أَوْ زَبِيبٍ . قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَلَمَّا كَانَ عُمَرُ - رضى الله عنه - وَكَثُرَتِ الْحِنْطَةُ جَعَلَ عُمَرُ نِصْفَ صَاعِ حِنْطَةٍ مَكَانَ صَاعٍ مِنْ تِلْكَ الأَشْيَاءِ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday dedi: «Odamlar Rasululloh ﷺ davrlarida fitr sadaqasini bir soʼ arpa yoki xurmo yoki poʻsti olingan arpa (sult) yoki mayizdan chiqarar edilar». Abdulloh (yana) dedi: «Umar (roziyallohu anhu) (xalifa) boʻlib, bugʻdoy koʻpaygach, Umar shu narsalardan bir soʼ oʻrniga yarim soʼ bugʻdoyni belgiladi».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай деди: «Одамлар Расулуллоҳ ﷺ даврларида фитр садақасини бир сў арпа ёки хурмо ёки пўсти олинган арпа (султ) ёки майиздан чиқарар эдилар». Абдуллоҳ (яна) деди: «Умар (розияллоҳу анҳу) (халифа) бўлиб, буғдой кўпайгач, Умар шу нарсалардан бир сў ўрнига ярим сў буғдойни белгилади».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ وَهُوَ يَذْكُرُ الصَّدَقَةَ وَالتَّعَفُّفَ مِنْهَا وَالْمَسْأَلَةَ " الْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى وَالْيَدُ الْعُلْيَا الْمُنْفِقَةُ وَالسُّفْلَى السَّائِلَةُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ اخْتُلِفَ عَلَى أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ عَبْدُ الْوَارِثِ " الْيَدُ الْعُلْيَا الْمُتَعَفِّفَةُ " . وَقَالَ أَكْثَرُهُمْ عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ " الْيَدُ الْعُلْيَا الْمُنْفِقَةُ " . وَقَالَ وَاحِدٌ عَنْ حَمَّادٍ " الْمُتَعَفِّفَةُ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ minbarda turib, sadaqa, undan iffat saqlash va soʻrash haqida soʻzlab: «Yuqori qoʻl pastki qoʻldan yaxshiroqdir. Yuqori qoʻl — beruvchi qoʻl, pastki qoʻl — soʻrovchi qoʻldir», dedilar. Abu Dovud aytadilar: Bu hadisda Ayyubdan, Nofeʼ orqali (rivoyat qilishda) ixtilof qilingan. Abdulvoris: «Yuqori qoʻl — (soʻrashdan) iffat saqlovchi qoʻldir», dedi. Koʻpchilik esa Hammod ibn Zayddan, u Ayyubdan: «Yuqori qoʻl — beruvchi qoʻldir», deb (rivoyat) qildi. Bir (roviy) esa Hammoddan: «(Yuqori qoʻl) — iffat saqlovchi (qoʻldir)», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ минбарда туриб, садақа, ундан иффат сақлаш ва сўраш ҳақида сўзлаб: «Юқори қўл пастки қўлдан яхшироқдир. Юқори қўл — берувчи қўл, пастки қўл — сўровчи қўлдир», дедилар. Абу Довуд айтадилар: Бу ҳадисда Айюбдан, Нофеъ орқали (ривоят қилишда) ихтилоф қилинган. Абдулворис: «Юқори қўл — (сўрашдан) иффат сақловчи қўлдир», деди. Кўпчилик эса Ҳаммод ибн Зайддан, у Айюбдан: «Юқори қўл — берувчи қўлдир», деб (ривоят) қилди. Бир (ровий) эса Ҳаммоддан: «(Юқори қўл) — иффат сақловчи (қўлдир)», деди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنِ اسْتَعَاذَ بِاللَّهِ فَأَعِيذُوهُ وَمَنْ سَأَلَ بِاللَّهِ فَأَعْطُوهُ وَمَنْ دَعَاكُمْ فَأَجِيبُوهُ وَمَنْ صَنَعَ إِلَيْكُمْ مَعْرُوفًا فَكَافِئُوهُ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا مَا تُكَافِئُونَهُ فَادْعُوا لَهُ حَتَّى تَرَوْا أَنَّكُمْ قَدْ كَافَأْتُمُوهُ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh bilan (Allohning nomi bilan) panoh tilasa, unga panoh bering; kim Allohning nomi bilan soʻrasa, unga bering; kim sizlarni (taklif qilib) chaqirsa, ijobat qiling; kim sizlarga yaxshilik qilsa, unga (xuddi shunday) qaytaring. Agar uni mukofotlaydigan narsa topa olmasangiz, oʻzingizni uni mukofotlagandek his qilguningizcha unga duo qiling», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ билан (Аллоҳнинг номи билан) паноҳ тиласа, унга паноҳ беринг; ким Аллоҳнинг номи билан сўраса, унга беринг; ким сизларни (таклиф қилиб) чақирса, ижобат қилинг; ким сизларга яхшилик қилса, унга (худди шундай) қайтаринг. Агар уни мукофотлайдиган нарса топа олмасангиз, ўзингизни уни мукофотлагандек ҳис қилгунингизча унга дуо қилинг», дедилар.