Abdurrahmon ibn Abu Layla

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي لَيْلَى، يَقُولُ مَا حَدَّثَنَا أَحَدٌ، أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الضُّحَى غَيْرَ أُمِّ هَانِئٍ فَإِنَّهَا قَالَتْ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ بَيْتَهَا يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ فَاغْتَسَلَ وَصَلَّى ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ فَلَمْ أَرَ صَلاَةً قَطُّ أَخَفَّ مِنْهَا، غَيْرَ أَنَّهُ يُتِمُّ الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ‏.‏

Abdurrahmon ibn Abu Laylo (Ummu Honidan) rivoyat qiladi: Menga faqat Ummu Honi — u Paygʻambar ﷺ ni Zuho namozini oʻqiyotgan holda koʻrganini — aytdi. U: «Makka fathi kuni Paygʻambar ﷺ mening uyimga kirdilar, gusl qildilar va sakkiz rakat (Zuho namozini) oʻqidilar. Men Paygʻambar ﷺ ni bunday yengil namoz oʻqiyotgan holda hech koʻrmagan edim, lekin u zot rukuʼ va sajdani mukammal bajardilar», — dedi.Абдурраҳмон ибн Абу Лайло (Умму Ҳонидан) ривоят қилади: Менга фақат Умму Ҳони — у Пайғамбар ﷺ ни Зуҳо намозини ўқиётган ҳолда кўрганини — айтди. У: «Макка фатҳи куни Пайғамбар ﷺ менинг уйимга кирдилар, гусл қилдилар ва саккиз ракат (Зуҳо намозини) ўқидилар. Мен Пайғамбар ﷺ ни бундай енгил намоз ўқиётган ҳолда ҳеч кўрмаган эдим, лекин у зот рукуъ ва саждани мукаммал бажардилар», — деди.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي لَيْلَى، قَالَ كَانَ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ وَقَيْسُ بْنُ سَعْدٍ قَاعِدَيْنِ بِالْقَادِسِيَّةِ، فَمَرُّوا عَلَيْهِمَا بِجَنَازَةٍ فَقَامَا‏.‏ فَقِيلَ لَهُمَا إِنَّهَا مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ، أَىْ مِنْ أَهْلِ الذِّمَّةِ فَقَالاَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّتْ بِهِ جَنَازَةٌ فَقَامَ فَقِيلَ لَهُ إِنَّهَا جَنَازَةُ يَهُودِيٍّ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَلَيْسَتْ نَفْسًا ‏"‏‏.‏ وَقَالَ أَبُو حَمْزَةَ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَمْرٍو، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، قَالَ كُنْتُ مَعَ قَيْسٍ وَسَهْلٍ ـ رضى الله عنهما ـ فَقَالاَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَقَالَ زَكَرِيَّاءُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى كَانَ أَبُو مَسْعُودٍ وَقَيْسٌ يَقُومَانِ لِلْجِنَازَةِ‏.‏

Abdurrahmon ibn Abu Laylo (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Sahl ibn Hunayf va Qays ibn Saʼd Qodisiya shahrida oʻtirgan edi. Bir janoza ularning oldidan oʻtdi va ular (oʻrnidan) turdi. Ularga — bu janoza oʻsha yer aholisidan birining (yaʼni zimmiy, musulmonlar himoyasidagi gʻayridinning) janozasi — ekanligi aytildi. Ular: «Bir janoza Paygʻambar ﷺ ning oldilaridan oʻtdi va u zot turdilar. U zotga — bu yahudiyning tobuti — ekanligi aytilgach, u zot: ‹U (ham) jon (egasi) emasmidi?› — dedilar», — dedi.Абдурраҳмон ибн Абу Лайло (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Саҳл ибн Ҳунайф ва Қайс ибн Саъд Қодисия шаҳрида ўтирган эди. Бир жаноза уларнинг олдидан ўтди ва улар (ўрнидан) турди. Уларга — бу жаноза ўша ер аҳолисидан бирининг (яъни зиммий, мусулмонлар ҳимоясидаги ғайридиннинг) жанозаси — эканлиги айтилди. Улар: «Бир жаноза Пайғамбар ﷺ нинг олдиларидан ўтди ва у зот турдилар. У зотга — бу яҳудийнинг тобути — эканлиги айтилгач, у зот: ‹У (ҳам) жон (эгаси) эмасмиди?› — дедилар», — деди.

حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ حَفْصٍ، وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا أَبُو قُرَّةَ، مُسْلِمُ بْنُ سَالِمٍ الْهَمْدَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِيسَى، سَمِعَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي لَيْلَى، قَالَ لَقِيَنِي كَعْبُ بْنُ عُجْرَةَ فَقَالَ أَلاَ أُهْدِي لَكَ هَدِيَّةً سَمِعْتُهَا مِنَ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ بَلَى، فَأَهْدِهَا لِي‏.‏ فَقَالَ سَأَلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلاَةُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ عَلَّمَنَا كَيْفَ نُسَلِّمُ‏.‏ قَالَ ‏"‏ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ، وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ‏"‏‏.‏

Abdurrahmon ibn Abu Laylo (Kaʼb ibn Ujradan) rivoyat qiladi: Kaʼb ibn Ujra meni uchratib: «Men senga — Paygʻambar ﷺ dan olgan bir sovgʻani — bermaymi?» — dedi. Abdurrahmon: «Ha, uni menga ber», — dedi. (Kaʼb): «Biz Allohning Rasuli ﷺ dan: ‹Yo Rasululloh! Sizga, oila aʼzolaringizga qanday qilib salovot aytaylik? Chunki Alloh bizga sizga (namozda) qanday salom berishni oʻrgatgan›, — deb soʻradik. U zot: ‹Aytinglar: «Allohim! Muhammadga va Muhammadning oilasiga — Ibrohimga va Ibrohimning oilasiga rahmat yoʻllaganingdek — rahmat yoʻlla; chunki Sen — eng Maqtovga loyiq, eng Ulugʻsan. Allohim! Muhammadga va Muhammadning oilasiga — Ibrohimga va Ibrohimning oilasiga barakot yoʻllaganingdek — barakot yoʻlla; chunki Sen — eng Maqtovga loyiq, eng Ulugʻsan»›, — dedi», — dedi.Абдурраҳмон ибн Абу Лайло (Каъб ибн Ужрадан) ривоят қилади: Каъб ибн Ужра мени учратиб: «Мен сенга — Пайғамбар ﷺ дан олган бир совғани — бермайми?» — деди. Абдурраҳмон: «Ҳа, уни менга бер», — деди. (Каъб): «Биз Аллоҳнинг Расули ﷺ дан: ‹Ё Расулуллоҳ! Сизга, оила аъзоларингизга қандай қилиб саловот айтайлик? Чунки Аллоҳ бизга сизга (намозда) қандай салом беришни ўргатган›, — деб сўрадик. У зот: ‹Айтинглар: «Аллоҳим! Муҳаммадга ва Муҳаммаднинг оиласига — Иброҳимга ва Иброҳимнинг оиласига раҳмат йўллаганингдек — раҳмат йўлла; чунки Сен — энг Мақтовга лойиқ, энг Улуғсан. Аллоҳим! Муҳаммадга ва Муҳаммаднинг оиласига — Иброҳимга ва Иброҳимнинг оиласига баракот йўллаганингдек — баракот йўлла; чунки Сен — энг Мақтовга лойиқ, энг Улуғсан»›, — деди», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سَيْفُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ مُجَاهِدًا، يَقُولُ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي لَيْلَى، أَنَّهُمْ كَانُوا عِنْدَ حُذَيْفَةَ فَاسْتَسْقَى فَسَقَاهُ مَجُوسِيٌّ‏.‏ فَلَمَّا وَضَعَ الْقَدَحَ فِي يَدِهِ رَمَاهُ بِهِ وَقَالَ لَوْلاَ أَنِّي نَهَيْتُهُ غَيْرَ مَرَّةٍ وَلاَ مَرَّتَيْنِ‏.‏ كَأَنَّهُ يَقُولُ لَمْ أَفْعَلْ هَذَا، وَلَكِنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ تَلْبَسُوا الْحَرِيرَ وَلاَ الدِّيبَاجَ وَلاَ تَشْرَبُوا فِي آنِيَةِ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ، وَلاَ تَأْكُلُوا فِي صِحَافِهَا، فَإِنَّهَا لَهُمْ فِي الدُّنْيَا وَلَنَا فِي الآخِرَةِ ‏"‏‏.‏

(Abdurrahmon ibn Abu Laylo aytdi:) Ular Huzayfa (roziyallohu anhu)ning huzurida edi; u suv soʻradi; bir majusiy (otashparast) unga suv (idishni) berdi. U (idishni) uning qoʻ liga qoʻ ygan paytda, u (Huzayfa) uni (idishni) unga otdi va: «Agar men uni (majusiyni) — bir martagina emas, (koʻ p marta) — qaytargan boʻ lmaganimda edi (men bunday qilmas edim)» dedi — goʻyo u: «men buni qilmadim (qilmas edim)» der edi — «lekin men Paygʻambar ﷺni: ‹Harir (ipak) ham, debo (zarbof) ham kiymanglar; oltin va kumush idishlarda ichmanglar; ularning tovoqlarida yemanglar; chunki ular (kofirlar) uchun dunyoda, biz uchun esa oxiratda(dir)› deb aytayotganlarini eshitganman» dedi.(Абдурраҳмон ибн Абу Лайло айтди:) Улар Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурида эди; у сув сўради; бир мажусий (оташпараст) унга сув (идишни) берди. У (идишни) унинг қў лига қў йган пайтда, у (Ҳузайфа) уни (идишни) унга отди ва: «Агар мен уни (мажусийни) — бир мартагина эмас, (кў п марта) — қайтарган бў лмаганимда эди (мен бундай қилмас эдим)» деди — гўё у: «мен буни қилмадим (қилмас эдим)» дер эди — «лекин мен Пайғамбар ﷺни: ‹Ҳарир (ипак) ҳам, дебо (зарбоф) ҳам кийманглар; олтин ва кумуш идишларда ичманглар; уларнинг товоқларида еманглар; чунки улар (кофирлар) учун дунёда, биз учун эса охиратда(дир)› деб айтаётганларини эшитганман» деди.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا الْحَكَمُ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي لَيْلَى، قَالَ لَقِيَنِي كَعْبُ بْنُ عُجْرَةَ فَقَالَ أَلاَ أُهْدِي لَكَ هَدِيَّةً، إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ عَلَيْنَا فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ عَلِمْنَا كَيْفَ نُسَلِّمُ عَلَيْكَ، فَكَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ قَالَ ‏"‏ فَقُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ‏"‏‏.‏

(Abdurrahmon ibn Abu Laylo rivoyat qiladi:) Kaʼb ibn Ujra meni uchratib: «Senga bir tuhfa bermaymi? Bir kuni Paygʻambar ﷺ bizning oldimizga chiqdilar, biz: ‹Yo Rasululloh, sizga qanday salom berishni bildik, endi sizga qanday salovot aytamiz?› dedik. U zot: ‹Shunday denglar: Allohumma salli ala Muhammadin va ala oli Muhammad, kama sollayta ala oli Ibrohiym, innaka Hamiydun Majiyd; Allohumma barik ala Muhammadin va ala oli Muhammad, kama barakta ala oli Ibrohiym, innaka Hamiydun Majiyd (Allohim, Ibrohim oilasiga rahmat aytganing kabi, Muhammadga va Muhammad oilasiga rahmat ayt; albatta Sen Hamid (maqtovga loyiq), Majid (ulugʻ)san. Allohim, Ibrohim oilasini barakali qilganing kabi, Muhammadni va Muhammad oilasini barakali qil; albatta Sen Hamid, Majidsan)› dedilar», dedi.(Абдурраҳмон ибн Абу Лайло ривоят қилади:) Каъб ибн Ужра мени учратиб: «Сенга бир туҳфа бермайми? Бир куни Пайғамбар ﷺ бизнинг олдимизга чиқдилар, биз: ‹Ё Расулуллоҳ, сизга қандай салом беришни билдик, энди сизга қандай саловот айтамиз?› дедик. У зот: ‹Шундай денглар: Аллоҳумма салли ала Муҳаммадин ва ала оли Муҳаммад, кама соллайта ала оли Иброҳийм, иннака Ҳамийдун Мажийд; Аллоҳумма барик ала Муҳаммадин ва ала оли Муҳаммад, кама баракта ала оли Иброҳийм, иннака Ҳамийдун Мажийд (Аллоҳим, Иброҳим оиласига раҳмат айтганинг каби, Муҳаммадга ва Муҳаммад оиласига раҳмат айт; албатта Сен Ҳамид (мақтовга лойиқ), Мажид (улуғ)сан. Аллоҳим, Иброҳим оиласини баракали қилганинг каби, Муҳаммадни ва Муҳаммад оиласини баракали қил; албатта Сен Ҳамид, Мажидсан)› дедилар», деди.