Abu Hurayra Abdurrahmon ibn Saxr ad-Davsiy

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ فَرَعَ وَلاَ عَتِيرَةَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Faraʼ ham yoʻq, atiyra ham yoʻq», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Фараъ ҳам йўқ, атийра ҳам йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنِ اتَّخَذَ كَلْبًا إِلاَّ كَلْبَ مَاشِيَةٍ أَوْ صَيْدٍ أَوْ زَرْعٍ انْتَقَصَ مِنْ أَجْرِهِ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطٌ ‏"‏ ‏.‏

Hasan ibn Ali bizga Abdurrazzoqdan, u Maʼmardan, u Zuhriydan, u Abu Salamadan, u Abu Hurayradan, u esa Nabiy ﷺdan rivoyat qilib aytdiki, u zot: «Kim qoʻy podasi, ovchilik yoki ekinzor itidan boshqa it boqsa, har kuni uning ajridan bir qiyrot kamayib turadi», dedilar.Ҳасан ибн Али бизга Абдурраззоқдан, у Маъмардан, у Зуҳрийдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан, у эса Набий ﷺдан ривоят қилиб айтдики, у зот: «Ким қўй подаси, овчилик ёки экинзор итидан бошқа ит боқса, ҳар куни унинг ажридан бир қийрот камайиб туради», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الْحَكَمِ النَّخَعِيُّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ شَيْخٍ، مِنَ الأَنْصَارِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمَعْنَى مُسَدَّدٍ قَالَ ‏"‏ وَمَنْ لَزِمَ السُّلْطَانَ افْتُتِنَ ‏"‏ ‏.‏ زَادَ ‏"‏ وَمَا ازْدَادَ عَبْدٌ مِنَ السُّلْطَانِ دُنُوًّا إِلاَّ ازْدَادَ مِنَ اللَّهِ بُعْدًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan Musaddadning (rivoyati) maʼnosida (rivoyat qilinadi). U zot ﷺ: «Kim sultonga yopishib olsa, fitnaga uchraydi», dedilar. Va (rivoyatga) shuni qoʻshdi: «Banda sultonga qanchalik yaqinlashsa, Allohdan shunchalik uzoqlashadi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан Мусаддаднинг (ривояти) маъносида (ривоят қилинади). У зот ﷺ: «Ким султонга ёпишиб олса, фитнага учрайди», дедилар. Ва (ривоятга) шуни қўшди: «Банда султонга қанчалик яқинлашса, Аллоҳдан шунчалик узоқлашади».

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا عُمَارَةُ بْنُ الْقَعْقَاعِ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الصَّدَقَةِ أَفْضَلُ قَالَ ‏"‏ أَنْ تَصَدَّقَ وَأَنْتَ صَحِيحٌ حَرِيصٌ تَأْمُلُ الْبَقَاءَ وَتَخْشَى الْفَقْرَ وَلاَ تُمْهِلْ حَتَّى إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ قُلْتَ لِفُلاَنٍ كَذَا وَلِفُلاَنٍ كَذَا وَقَدْ كَانَ لِفُلاَنٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadilar: Bir kishi Nabiy ﷺga: «Yo Rasululloh, qaysi sadaqa afzalroq?» dedi. U zot: «Sogʻ-salomat, mol-dunyoga haris, (uzoq) yashashni umid qilib, kambagʻallikdan qoʻrqib turgan holatingda sadaqa qilishingdir. (Jon) boʻgʻzingga yetganida: ‹Falonchiga buncha, falonchiga buncha›, deguningga qadar (sadaqani) kechiktirma, axir u (mol) allaqachon falonchiniki boʻlib boʻlgandir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Бир киши Набий ﷺга: «Ё Расулуллоҳ, қайси садақа афзалроқ?» деди. У зот: «Соғ-саломат, мол-дунёга ҳарис, (узоқ) яшашни умид қилиб, камбағалликдан қўрқиб турган ҳолатингда садақа қилишингдир. (Жон) бўғзингга етганида: ‹Фалончига бунча, фалончига бунча›, дегунингга қадар (садақани) кечиктирма, ахир у (мол) аллақачон фалончиники бўлиб бўлгандир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُدَّانِيُّ، حَدَّثَنَا الأَشْعَثُ بْنُ جَابِرٍ، حَدَّثَنِي شَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ وَالْمَرْأَةَ بِطَاعَةِ اللَّهِ سِتِّينَ سَنَةً ثُمَّ يَحْضُرُهُمَا الْمَوْتُ فَيُضَارَّانِ فِي الْوَصِيَّةِ فَتَجِبُ لَهُمَا النَّارُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَقَرَأَ عَلَىَّ أَبُو هُرَيْرَةَ مِنْ هَا هُنَا ‏{‏ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَى بِهَا أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَارٍّ ‏}‏ حَتَّى بَلَغَ ‏{‏ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ ‏}‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا - يَعْنِي الأَشْعَثَ بْنَ جَابِرٍ - جَدُّ نَصْرِ بْنِ عَلِيٍّ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Albatta, erkak ham, ayol ham oltmish yil Allohga toat qilib yashaydi, soʻng ularga oʻlim yetib kelganida vasiyatda zarar yetkazadi, shu sababli ular uchun doʻzax vojib boʻladi». (Roviy) aytadi: Abu Hurayra menga shu yerdan: {...zarar yetkazmagan holda qilingan vasiyat yoki qarzni adolardan keyin (taqsimlanur)} (oyatini) tortib, {...bu ulkan yutuqdir} (degan joyga) yetgunicha oʻqib berdilar. Abu Dovud aytadi: Bu — yaʼni Ashʼas ibn Jobir — Nasr ibn Alining bobosidir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Албатта, эркак ҳам, аёл ҳам олтмиш йил Аллоҳга тоат қилиб яшайди, сўнг уларга ўлим етиб келганида васиятда зарар етказади, шу сабабли улар учун дўзах вожиб бўлади». (Ровий) айтади: Абу Ҳурайра менга шу ердан: {...зарар етказмаган ҳолда қилинган васият ёки қарзни адолардан кейин (тақсимланур)} (оятини) тортиб, {...бу улкан ютуқдир} (деган жойга) етгунича ўқиб бердилар. Абу Довуд айтади: Бу — яъни Ашъас ибн Жобир — Наср ибн Алининг бобосидир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ نَجْدَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ، سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ، سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَعْطَى كُلَّ ذِي حَقٍّ حَقَّهُ فَلاَ وَصِيَّةَ لِوَارِثٍ ‏"‏ ‏.‏

Shurahbil ibn Muslim aytadi: Men Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan eshitdim, u Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitganlar: «Albatta, Alloh har bir haq egasiga oʻz haqqini berib qoʻygan. Bas, vorisga vasiyat yoʻqdir».Шураҳбил ибн Муслим айтади: Мен Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан эшитдим, у Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитганлар: «Албатта, Аллоҳ ҳар бир ҳақ эгасига ўз ҳаққини бериб қўйган. Бас, ворисга васият йўқдир».

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الْهَمْدَانِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلاَلٍ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي الْغَيْثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ اجْتَنِبُوا السَّبْعَ الْمُوبِقَاتِ ‏"‏ ‏.‏ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا هُنَّ قَالَ ‏"‏ الشِّرْكُ بِاللَّهِ وَالسِّحْرُ وَقَتْلُ النَّفْسِ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ وَأَكْلُ الرِّبَا وَأَكْلُ مَالِ الْيَتِيمِ وَالتَّوَلِّي يَوْمَ الزَّحْفِ وَقَذْفُ الْمُحْصَنَاتِ الْغَافِلاَتِ الْمُؤْمِنَاتِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَبُو الْغَيْثِ سَالِمٌ مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Halok qiluvchi yetti narsadan saqlaninglar». «Yo Rasululloh, ular nimalar?» deyildi. U zot: «Allohga shirk keltirish, sehr, Alloh harom qilgan jonni nohaq oʻldirish, riboxoʻrlik, yetim molini yeyish, jang kuni (dushmandan) qochish va pokdomon, beozor, moʻmina ayollarni (zinoda) qoralashdir», dedilar. Abu Dovud aytadi: Abu Gʻaysning ismi Solim boʻlib, u Ibn Mutiʼning ozod qilgan qulidir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ҳалок қилувчи етти нарсадан сақланинглар». «Ё Расулуллоҳ, улар нималар?» дейилди. У зот: «Аллоҳга ширк келтириш, сеҳр, Аллоҳ ҳаром қилган жонни ноҳақ ўлдириш, рибохўрлик, етим молини ейиш, жанг куни (душмандан) қочиш ва покдомон, беозор, мўмина аёлларни (зинода) қоралашдир», дедилар. Абу Довуд айтади: Абу Ғайснинг исми Солим бўлиб, у Ибн Мутиънинг озод қилган қулидир.

حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمُؤَذِّنُ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ، - يَعْنِي ابْنَ بِلاَلٍ - عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أُرَاهُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا مَاتَ الإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلاَّ مِنْ ثَلاَثَةِ أَشْيَاءَ مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Inson vafot etganda, uning amali uchta narsadan boshqasi (bilan aloqasi) uziladi: joriy sadaqadan, foydalaniladigan ilmdan yoki unga duo qiladigan solih farzanddan (boshqa amali davom etmaydi)».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Инсон вафот этганда, унинг амали учта нарсадан бошқаси (билан алоқаси) узилади: жорий садақадан, фойдаланиладиган илмдан ёки унга дуо қиладиган солиҳ фарзанддан (бошқа амали давом этмайди)».

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ - عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قُسَيْطٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا اسْتَهَلَّ الْمَوْلُودُ وُرِّثَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Chaqaloq tovush chiqarib yigʻlasa (soʻng vafot etsa), unga meros qilinadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Чақалоқ товуш чиқариб йиғласа (сўнг вафот этса), унга мерос қилинади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ مَوْهَبٍ الْهَمْدَانِيُّ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ الثَّقَفِيُّ، أَنَّ اللَّيْثَ، حَدَّثَهُمْ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا عَنِ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ مَوْهَبٍ ‏"‏ بِالصَّلاَةِ فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Issiq qattiq boʻlganda, namozni salqinlatib (kechiktirib) oʻqinglar» — Ibn Mavhab (rivoyatida): «namozni salqinlatib (oʻqinglar)», (deyilgan) — «chunki issiqning qattiqligi jahannamning qaynashidandir».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Иссиқ қаттиқ бўлганда, намозни салқинлатиб (кечиктириб) ўқинглар» — Ибн Мавҳаб (ривоятида): «намозни салқинлатиб (ўқинглар)», (дейилган) — «чунки иссиқнинг қаттиқлиги жаҳаннамнинг қайнашидандир».

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنِي ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَدْرَكَ مِنَ الْعَصْرِ رَكْعَةً قَبْلَ أَنْ تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَ وَمَنْ أَدْرَكَ مِنَ الْفَجْرِ رَكْعَةً قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَ ‏"‏ ‏.‏

Hasan ibn Rabiʼ bizga, Ibnul-Muborak menga, Maʼmardan, u Ibn Tovusdan, u otasidan, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilib aytdi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim asr namozining bir rakaʼtiga quyosh botishidan oldin yetishsa, (asrga) yetishibdi. Kim bomdod namozining bir rakaʼtiga quyosh chiqishidan oldin yetishsa, (bomdodga) yetishibdi».Ҳасан ибн Рабиъ бизга, Ибнул-Муборак менга, Маъмардан, у Ибн Товусдан, у отасидан, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилиб айтди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким аср намозининг бир ракаътига қуёш ботишидан олдин етишса, (асрга) етишибди. Ким бомдод намозининг бир ракаътига қуёш чиқишидан олдин етишса, (бомдодга) етишибди».

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَفَلَ مِنْ غَزْوَةِ خَيْبَرَ فَسَارَ لَيْلَةً حَتَّى إِذَا أَدْرَكَنَا الْكَرَى عَرَّسَ وَقَالَ لِبِلاَلٍ ‏"‏ اكْلأْ لَنَا اللَّيْلَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَغَلَبَتْ بِلاَلاً عَيْنَاهُ وَهُوَ مُسْتَنِدٌ إِلَى رَاحِلَتِهِ فَلَمْ يَسْتَيْقِظِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَلاَ بِلاَلٌ وَلاَ أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى إِذَا ضَرَبَتْهُمُ الشَّمْسُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَوَّلَهُمُ اسْتِيقَاظًا فَفَزِعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ يَا بِلاَلُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَخَذَ بِنَفْسِي الَّذِي أَخَذَ بِنَفْسِكَ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاقْتَادُوا رَوَاحِلَهُمْ شَيْئًا ثُمَّ تَوَضَّأَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَمَرَ بِلاَلاً فَأَقَامَ لَهُمُ الصَّلاَةَ وَصَلَّى بِهِمُ الصُّبْحَ فَلَمَّا قَضَى الصَّلاَةَ قَالَ ‏"‏ مَنْ نَسِيَ صَلاَةً فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَا فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ ‏{‏ أَقِمِ الصَّلاَةَ لِلذِّكْرَى ‏}‏ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يُونُسُ وَكَانَ ابْنُ شِهَابٍ يَقْرَؤُهَا كَذَلِكَ ‏.‏ قَالَ أَحْمَدُ قَالَ عَنْبَسَةُ - يَعْنِي عَنْ يُونُسَ - فِي هَذَا الْحَدِيثِ لِذِكْرِي ‏.‏ وَقَالَ أَحْمَدُ الْكَرَى النُّعَاسُ ‏.‏

Ahmad ibn Solih bizga Ibn Vahbdan, unga Yunus Ibn Shihobdan, u Ibnul-Musayyabdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan xabar berdi: Rasululloh ﷺ Xaybar gʻazotidan qaytib, kechasi yurib ketdilar. Bizni uyqu bosa boshlaganda, dam olish uchun toʻxtadilar va Bilolga: «Biz uchun kechani qoʻriqlab tur», dedilar. (Rovin) aytdi: Bilolning koʻzlarini uyqu yengdi, holbuki u tuyasiga suyangan edi. Nabiy ﷺ ham, Bilol ham, sahobalaridan birortasi ham, quyosh ularni urguncha (yaʼni quyosh chiqquncha) uygʻonmadi. Rasululloh ﷺ ulardan birinchi boʻlib uygʻondilar. Rasululloh ﷺ hovliqib: «Yo Bilol!» dedilar. U: «Sizning joningizni olgan Zot mening jonimni ham oldi, ota-onam sizga fido boʻlsin, yo Rasululloh», dedi. Soʻng ular tuyalarini biroz haydab ketishdi, keyin Nabiy ﷺ taharat oldilar va Bilolga buyurdilar, u ularga iqomat aytdi va u zot ularga bomdod namozini oʻqib berdilar. Namozni tugatgach: «Kim bir namozni unutsa, eslagan vaqtida uni oʻqisin. Zero, Alloh taolo: {Meni eslash uchun namozni toʻkis ado et}, degan» dedilar. Yunus aytdi: Ibn Shihob uni shunday (yaʼni lizzikro deb) oʻqir edi. Ahmad aytdi: Anbasa — yaʼni Yunusdan (rivoyat qilib) — bu hadisda «lizikriy» dedi. Yana Ahmad aytdi: «al-Karo» — bu uyqu bosishidir.Аҳмад ибн Солиҳ бизга Ибн Ваҳбдан, унга Юнус Ибн Шиҳобдан, у Ибнул-Мусайябдан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан хабар берди: Расулуллоҳ ﷺ Хайбар ғазотидан қайтиб, кечаси юриб кетдилар. Бизни уйқу боса бошлаганда, дам олиш учун тўхтадилар ва Билолга: «Биз учун кечани қўриқлаб тур», дедилар. (Ровин) айтди: Билолнинг кўзларини уйқу енгди, ҳолбуки у туясига суянган эди. Набий ﷺ ҳам, Билол ҳам, саҳобаларидан бирортаси ҳам, қуёш уларни ургунча (яъни қуёш чиққунча) уйғонмади. Расулуллоҳ ﷺ улардан биринчи бўлиб уйғондилар. Расулуллоҳ ﷺ ҳовлиқиб: «Ё Билол!» дедилар. У: «Сизнинг жонингизни олган Зот менинг жонимни ҳам олди, ота-онам сизга фидо бўлсин, ё Расулуллоҳ», деди. Сўнг улар туяларини бироз ҳайдаб кетишди, кейин Набий ﷺ таҳарат олдилар ва Билолга буюрдилар, у уларга иқомат айтди ва у зот уларга бомдод намозини ўқиб бердилар. Намозни тугатгач: «Ким бир намозни унутса, эслаган вақтида уни ўқисин. Зеро, Аллоҳ таоло: {Мени эслаш учун намозни тўкис адо эт}, деган» дедилар. Юнус айтди: Ибн Шиҳоб уни шундай (яъни лиззикро деб) ўқир эди. Аҳмад айтди: Анбаса — яъни Юнусдан (ривоят қилиб) — бу ҳадисда «лизикрий» деди. Яна Аҳмад айтди: «ал-Каро» — бу уйқу босишидир.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، فِي هَذَا الْخَبَرِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَحَوَّلُوا عَنْ مَكَانِكُمُ الَّذِي أَصَابَتْكُمْ فِيهِ الْغَفْلَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَمَرَ بِلاَلاً فَأَذَّنَ وَأَقَامَ وَصَلَّى ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ مَالِكٌ وَسُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ وَالأَوْزَاعِيُّ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ وَابْنِ إِسْحَاقَ لَمْ يَذْكُرْ أَحَدٌ مِنْهُمُ الأَذَانَ فِي حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ هَذَا وَلَمْ يُسْنِدْهُ مِنْهُمُ إِلاَّ الأَوْزَاعِيُّ وَأَبَانُ الْعَطَّارُ عَنْ مَعْمَرٍ ‏.‏

Muso ibn Ismoil bizga Abondan, unga Maʼmar az-Zuhriydan, u Said ibnul-Musayyabdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan shu xabar haqida hadis aytib berdi. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Sizni gʻaflat bosgan bu joydan boshqa joyga koʻchinglar», dedilar. (Rovin) aytdi: Soʻng Bilolga buyurdilar, u azon aytdi, iqomat aytdi va (u zot) namoz oʻqitdilar. Abu Dovud aytdi: Buni Molik, Sufyon ibn Uyayna, al-Avzoiy va Abdurrazzoq Maʼmar hamda Ibn Ishoqdan rivoyat qilishdi. Ulardan birortasi az-Zuhriyning shu hadisida azonni zikr qilmadi, ulardan al-Avzoiy va Abon al-Attordan boshqasi uni (Maʼmardan rivoyat qilib) musnad qilib (yaʼni sanad bilan) keltirmadi.Мусо ибн Исмоил бизга Абондан, унга Маъмар аз-Зуҳрийдан, у Саид ибнул-Мусайябдан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан шу хабар ҳақида ҳадис айтиб берди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизни ғафлат босган бу жойдан бошқа жойга кўчинглар», дедилар. (Ровин) айтди: Сўнг Билолга буюрдилар, у азон айтди, иқомат айтди ва (у зот) намоз ўқитдилар. Абу Довуд айтди: Буни Молик, Суфён ибн Уяйна, ал-Авзоий ва Абдурраззоқ Маъмар ҳамда Ибн Ишоқдан ривоят қилишди. Улардан бирортаси аз-Зуҳрийнинг шу ҳадисида азонни зикр қилмади, улардан ал-Авзоий ва Абон ал-Аттордан бошқаси уни (Маъмардан ривоят қилиб) муснад қилиб (яъни санад билан) келтирмади.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ أَبُو بَكْرٍ، - يَعْنِي الصَّاغَانِيَّ - حَدَّثَنَا أَبُو بَدْرٍ، شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، حَدَّثَنَا أَبُو حَصِينٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، - قَالَ أَبُو بَدْرٍ - أُرَاهُ قَدْ رَفَعَهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ الْحَصَاةَ لَتُنَاشِدُ الَّذِي يُخْرِجُهَا مِنَ الْمَسْجِدِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — Abu Badr: «Uni Nabiy ﷺga marfuʼ qilib (koʻtarib) rivoyat qilgan deb oʻylayman», dedi — u zot: «Albatta mayda tosh oʻzini masjiddan chiqarayotgan kishidan (qaytarib qoʻyishini) iltijo qilib soʻraydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — Абу Бадр: «Уни Набий ﷺга марфуъ қилиб (кўтариб) ривоят қилган деб ўйлайман», деди — у зот: «Албатта майда тош ўзини масжиддан чиқараётган кишидан (қайтариб қўйишини) илтижо қилиб сўрайди», дедилар.

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْمَلاَئِكَةُ تُصَلِّي عَلَى أَحَدِكُمْ مَا دَامَ فِي مُصَلاَّهُ الَّذِي صَلَّى فِيهِ مَا لَمْ يُحْدِثْ أَوْ يَقُمِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ اللَّهُمَّ ارْحَمْهُ ‏"‏ ‏.‏

Qaʼnabiy bizga hadis aytib, u Molikdan, u Abu Zinoddan, u Aʼrajdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ: «Biringiz namoz oʻqigan joyida turar ekan, toki taharati buzilmaguncha yoki oʻrnidan turmaguncha, farishtalar unga: ‹Allohim, uni magʻfirat qil, Allohim, unga rahm qil›, deb duo qilib turadilar», dedilar.Қаънабий бизга ҳадис айтиб, у Моликдан, у Абу Зиноддан, у Аъраждан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз намоз ўқиган жойида турар экан, токи таҳарати бузилмагунча ёки ўрнидан турмагунча, фаришталар унга: ‹Аллоҳим, уни мағфират қил, Аллоҳим, унга раҳм қил›, деб дуо қилиб турадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَزَالُ أَحَدُكُمْ فِي صَلاَةٍ مَا كَانَتِ الصَّلاَةُ تَحْبِسُهُ لاَ يَمْنَعُهُ أَنْ يَنْقَلِبَ إِلَى أَهْلِهِ إِلاَّ الصَّلاَةُ ‏"‏ ‏.‏

Qaʼnabiy bizga hadis aytib, u Molikdan, u Abu Zinoddan, u Aʼrajdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ: «Biringizni namoz ushlab turgan ekan, u namozda (sanaladi). Uni oilasiga qaytishdan faqat namozgina toʻsib turadi», dedilar.Қаънабий бизга ҳадис айтиб, у Моликдан, у Абу Зиноддан, у Аъраждан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизни намоз ушлаб турган экан, у намозда (саналади). Уни оиласига қайтишдан фақат намозгина тўсиб туради», дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَزَالُ الْعَبْدُ فِي صَلاَةٍ مَا كَانَ فِي مُصَلاَّهُ يَنْتَظِرُ الصَّلاَةَ تَقُولُ الْمَلاَئِكَةُ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ اللَّهُمَّ ارْحَمْهُ حَتَّى يَنْصَرِفَ أَوْ يُحْدِثَ ‏"‏ ‏.‏ فَقِيلَ مَا يُحْدِثُ قَالَ يَفْسُو أَوْ يَضْرِطُ ‏.‏

Muso ibn Ismoil bizga hadis aytib, Hammod bizga hadis aytib, u Sobitdan, u Abu Rofeʼdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ: «Banda namozni kutib, namoz oʻqigan joyida turar ekan, namozda (sanaladi). Farishtalar: ‹Allohim, uni magʻfirat qil, Allohim, unga rahm qil›, deb turadilar, toki u ketmaguncha yoki taharati buzilmaguncha», dedilar. Shunda: «Taharatning buzilishi nima?», deb soʻraldi. U zot: «Ovozsiz yoki ovoz bilan shamol chiqarishidir», dedilar.Мусо ибн Исмоил бизга ҳадис айтиб, Ҳаммод бизга ҳадис айтиб, у Собитдан, у Абу Рофеъдан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ: «Банда намозни кутиб, намоз ўқиган жойида турар экан, намозда (саналади). Фаришталар: ‹Аллоҳим, уни мағфират қил, Аллоҳим, унга раҳм қил›, деб турадилар, токи у кетмагунча ёки таҳарати бузилмагунча», дедилар. Шунда: «Таҳаратнинг бузилиши нима?», деб сўралди. У зот: «Овозсиз ёки овоз билан шамол чиқаришидир», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي الْعَاتِكَةِ الأَزْدِيُّ، عَنْ عُمَيْرِ بْنِ هَانِئٍ الْعَنْسِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَتَى الْمَسْجِدَ لِشَىْءٍ فَهُوَ حَظُّهُ ‏"‏ ‏.‏

Hishom ibn Ammor bizga hadis aytib, Sadaqa ibn Xolid bizga hadis aytib, Usmon ibn Abul-Otika al-Azdiy bizga hadis aytib, u Umayr ibn Honiʼ al-Ansiydan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U: «Rasululloh ﷺ: ‹Kim masjidga biror narsa uchun kelsa, oʻsha narsa uning nasibasidir›, dedilar» dedi.Ҳишом ибн Аммор бизга ҳадис айтиб, Садақа ибн Холид бизга ҳадис айтиб, Усмон ибн Абул-Отика ал-Аздий бизга ҳадис айтиб, у Умайр ибн Ҳониъ ал-Ансийдан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким масжидга бирор нарса учун келса, ўша нарса унинг насибасидир›, дедилар» деди.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْجُشَمِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا حَيْوَةُ، - يَعْنِي ابْنَ شُرَيْحٍ - قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الأَسْوَدِ، - يَعْنِي مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نَوْفَلٍ - يَقُولُ أَخْبَرَنِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ، مَوْلَى شَدَّادٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ سَمِعَ رَجُلاً يَنْشُدُ ضَالَّةً فِي الْمَسْجِدِ فَلْيَقُلْ لاَ أَدَّاهَا اللَّهُ إِلَيْكَ فَإِنَّ الْمَسَاجِدَ لَمْ تُبْنَ لِهَذَا ‏"‏ ‏.‏

Ubaydulloh ibn Umar al-Jushamiy bizga hadis aytib, Abdulloh ibn Yazid bizga hadis aytib, Hayva ibn Shurayh bizga hadis aytib aytdi: «Men Abul-Asvad — yaʼni Muhammad ibn Abdurrahmon ibn Navfal — ning shunday deganini eshitdim: ‹Menga Shaddodning ozod qilgan quli Abu Abdulloh xabar berishicha, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitibdi: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Kim masjidda biror kishini yoʻqolgan narsasini soʻrab eʼlon qilayotganini eshitsa: «Alloh uni senga qaytarmasin!», desin. Chunki masjidlar buning uchun qurilmagan›, deyayotganlarini eshitdim»›».Убайдуллоҳ ибн Умар ал-Жушамий бизга ҳадис айтиб, Абдуллоҳ ибн Язид бизга ҳадис айтиб, Ҳайва ибн Шурайҳ бизга ҳадис айтиб айтди: «Мен Абул-Асвад — яъни Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ибн Навфал — нинг шундай деганини эшитдим: ‹Менга Шаддоднинг озод қилган қули Абу Абдуллоҳ хабар беришича, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитибди: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ким масжидда бирор кишини йўқолган нарсасини сўраб эълон қилаётганини эшитса: «Аллоҳ уни сенга қайтармасин!», десин. Чунки масжидлар бунинг учун қурилмаган›, деяётганларини эшитдим»›».

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو مَوْدُودٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي حَدْرَدٍ الأَسْلَمِيِّ، سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ دَخَلَ هَذَا الْمَسْجِدَ فَبَزَقَ فِيهِ أَوْ تَنَخَّمَ فَلْيَحْفِرْ فَلْيَدْفِنْهُ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ فَلْيَبْزُقْ فِي ثَوْبِهِ ثُمَّ لْيَخْرُجْ بِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bu masjidga kirib unga tupursa yoki balgʻam tashlasa, (yer) qazib uni koʻmib qoʻysin. Agar shunday qilmasa, oʻz kiyimiga tupursin, soʻngra uni (kiyimga oʻrab) olib chiqib ketsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бу масжидга кириб унга тупурса ёки балғам ташласа, (ер) қазиб уни кўмиб қўйсин. Агар шундай қилмаса, ўз кийимига тупурсин, сўнгра уни (кийимга ўраб) олиб чиқиб кетсин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنَا رَجُلٌ، مِنْ مُزَيْنَةَ وَنَحْنُ عِنْدَ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ الْيَهُودُ أَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ فِي أَصْحَابِهِ فَقَالُوا يَا أَبَا الْقَاسِمِ فِي رَجُلٍ وَامْرَأَةٍ زَنَيَا مِنْهُمْ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Yahudiylar Nabiy ﷺning oldilariga keldilar, u zot masjidda sahobalari orasida oʻtirgan edilar. Ular: «Ey Abul Qosim, ulardan (yahudiylardan) bir erkak va bir ayol zino qildi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Яҳудийлар Набий ﷺнинг олдиларига келдилар, у зот масжидда саҳобалари орасида ўтирган эдилар. Улар: «Эй Абул Қосим, улардан (яҳудийлардан) бир эркак ва бир аёл зино қилди», дедилар.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ النَّمَرِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي يَحْيَى، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْمُؤَذِّنُ يُغْفَرُ لَهُ مَدَى صَوْتِهِ وَيَشْهَدُ لَهُ كُلُّ رَطْبٍ وَيَابِسٍ وَشَاهِدُ الصَّلاَةِ يُكْتَبُ لَهُ خَمْسٌ وَعِشْرُونَ صَلاَةً وَيُكَفَّرُ عَنْهُ مَا بَيْنَهُمَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Muazzinning ovozi yetgan masofagacha (boʻlgan gunohlari) magʻfirat qilinadi va har bir hoʻl va quruq (narsa) uning foydasiga guvohlik beradi. Namozda hozir boʻlgan kishiga yigirma besh (rakat) namoz yoziladi va ikkisi orasidagi (gunohlari) kechiriladi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ шундай дедилар: «Муаззиннинг овози етган масофагача (бўлган гуноҳлари) мағфират қилинади ва ҳар бир ҳўл ва қуруқ (нарса) унинг фойдасига гувоҳлик беради. Намозда ҳозир бўлган кишига йигирма беш (ракат) намоз ёзилади ва иккиси орасидаги (гуноҳлари) кечирилади».

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا نُودِيَ بِالصَّلاَةِ أَدْبَرَ الشَّيْطَانُ وَلَهُ ضُرَاطٌ حَتَّى لاَ يَسْمَعَ التَّأْذِينَ فَإِذَا قُضِيَ النِّدَاءُ أَقْبَلَ حَتَّى إِذَا ثُوِّبَ بِالصَّلاَةِ أَدْبَرَ حَتَّى إِذَا قُضِيَ التَّثْوِيبُ أَقْبَلَ حَتَّى يَخْطِرَ بَيْنَ الْمَرْءِ وَنَفْسِهِ وَيَقُولَ اذْكُرْ كَذَا اذْكُرْ كَذَا لِمَا لَمْ يَكُنْ يَذْكُرُ حَتَّى يَضِلَّ الرَّجُلُ إِنْ يَدْرِي كَمْ صَلَّى ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Namozga azon aytilganda, shayton azonni eshitmaslik uchun shamol chiqarib orqasiga qarab qochadi. Azon tugagach, qaytib keladi. Namozga iqomat aytilganda yana orqasiga qarab qochadi, iqomat tugagach yana qaytib keladi va kishi bilan uning koʻngli orasiga kirib: ‹Falon narsani esla, falon narsani esla› deb, u eslamayotgan narsalarni (eslatadi), oqibatda kishi qancha (rakat) namoz oʻqiganini bilmay adashib qoladi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Намозга азон айтилганда, шайтон азонни эшитмаслик учун шамол чиқариб орқасига қараб қочади. Азон тугагач, қайтиб келади. Намозга иқомат айтилганда яна орқасига қараб қочади, иқомат тугагач яна қайтиб келади ва киши билан унинг кўнгли орасига кириб: ‹Фалон нарсани эсла, фалон нарсани эсла› деб, у эсламаётган нарсаларни (эслатади), оқибатда киши қанча (ракат) намоз ўқиганини билмай адашиб қолади».

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الإِمَامُ ضَامِنٌ وَالْمُؤَذِّنُ مُؤْتَمَنٌ اللَّهُمَّ أَرْشِدِ الأَئِمَّةَ وَاغْفِرْ لِلْمُؤَذِّنِينَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Imom kafildir, muazzin esa ishonib topshirilgan kishidir. Allohim, imomlarni toʻgʻri yoʻlga boshlagin va muazzinlarni magʻfirat qilgin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Имом кафилдир, муаззин эса ишониб топширилган кишидир. Аллоҳим, имомларни тўғри йўлга бошлагин ва муаззинларни мағфират қилгин», дедилар.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ قَالَ أَبُو عَمْرٍو ح وَحَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، - وَهَذَا لَفْظُهُ - عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ الصَّلاَةَ، كَانَتْ تُقَامُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيَأْخُذُ النَّاسُ مَقَامَهُمْ قَبْلَ أَنْ يَأْخُذَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Rasuli ﷺ uchun namozga iqomat aytilar, odamlar esa Paygʻambar ﷺ oʻz oʻrinlarini egallamaslaridan oldin oʻz joylarini egallar edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Расули ﷺ учун намозга иқомат айтилар, одамлар эса Пайғамбар ﷺ ўз ўринларини эгалламасларидан олдин ўз жойларини эгаллар эдилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ بِالصَّلاَةِ فَتُقَامَ ثُمَّ آمُرَ رَجُلاً فَيُصَلِّيَ بِالنَّاسِ ثُمَّ أَنْطَلِقَ مَعِي بِرِجَالٍ مَعَهُمْ حُزَمٌ مِنْ حَطَبٍ إِلَى قَوْمٍ لاَ يَشْهَدُونَ الصَّلاَةَ فَأُحَرِّقَ عَلَيْهِمْ بُيُوتَهُمْ بِالنَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadilar: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Men namozni amr qilishni, soʻng iqomat aytilishini, soʻng bir kishiga buyurib, u odamlarga imom boʻlib namoz oʻqishini, soʻng oʻzim oʻt-oʻtin bogʻlamlarini koʻtargan kishilar bilan birga namozga hozir boʻlmaydigan qavm tomon borib, ularning uylarini ustlariga oʻt qoʻyib yoqib yuborishni qattiq koʻnglimga tugdim».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мен намозни амр қилишни, сўнг иқомат айтилишини, сўнг бир кишига буюриб, у одамларга имом бўлиб намоз ўқишини, сўнг ўзим ўт-ўтин боғламларини кўтарган кишилар билан бирга намозга ҳозир бўлмайдиган қавм томон бориб, уларнинг уйларини устларига ўт қўйиб ёқиб юборишни қаттиқ кўнглимга тугдим».

حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو الْمَلِيحِ، حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ الأَصَمِّ، سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ فِتْيَتِي فَيَجْمَعُوا حُزَمًا مِنْ حَطَبٍ ثُمَّ آتِيَ قَوْمًا يُصَلُّونَ فِي بُيُوتِهِمْ لَيْسَتْ بِهِمْ عِلَّةٌ فَأُحَرِّقُهَا عَلَيْهِمْ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ لِيَزِيدَ بْنِ الأَصَمِّ يَا أَبَا عَوْفٍ الْجُمُعَةَ عَنَى أَوْ غَيْرَهَا قَالَ صُمَّتَا أُذُنَاىَ إِنْ لَمْ أَكُنْ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَأْثِرُهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا ذَكَرَ جُمُعَةً وَلاَ غَيْرَهَا ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadilar: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Men yigitlarimga buyurib, oʻt-oʻtin bogʻlamlarini toʻplashlarini, soʻng hech qanday uzri boʻlmasa-da, uylarida namoz oʻqiydigan qavm tomon borib, uylarini ustlariga yoqib yuborishni qattiq koʻnglimga tugdim». (Roviy Yazid ibn Yazid aytadi:) Men Yazid ibn al-Asamga: «Ey Abu Avf, u (Rasululloh) juma namozini nazarda tutdilarmi yoki boshqasinimi?» dedim. U: «Agar men Abu Hurayrani buni Rasululloh ﷺdan rivoyat qilayotganlarini eshitmagan boʻlsam, ikki qulogʻim kar boʻlsin! U juma namozini ham, boshqasini ham aytmadilar», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мен йигитларимга буюриб, ўт-ўтин боғламларини тўплашларини, сўнг ҳеч қандай узри бўлмаса-да, уйларида намоз ўқийдиган қавм томон бориб, уйларини устларига ёқиб юборишни қаттиқ кўнглимга тугдим». (Ровий Язид ибн Язид айтади:) Мен Язид ибн ал-Асамга: «Эй Абу Авф, у (Расулуллоҳ) жума намозини назарда тутдиларми ёки бошқасиними?» дедим. У: «Агар мен Абу Ҳурайрани буни Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилаётганларини эшитмаган бўлсам, икки қулоғим кар бўлсин! У жума намозини ҳам, бошқасини ҳам айтмадилар», деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مِهْرَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الأَبْعَدُ فَالأَبْعَدُ مِنَ الْمَسْجِدِ أَعْظَمُ أَجْرًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladilar. U zot: «Masjiddan qanchalik uzoq boʻlsa, shunchalik (qadam tashlovchining) ajri ulugʻroqdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қиладилар. У зот: «Масжиддан қанчалик узоқ бўлса, шунчалик (қадам ташловчининг) ажри улуғроқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صَلاَةُ الرَّجُلِ فِي جَمَاعَةٍ تَزِيدُ عَلَى صَلاَتِهِ فِي بَيْتِهِ وَصَلاَتِهِ فِي سُوقِهِ خَمْسًا وَعِشْرِينَ دَرَجَةً وَذَلِكَ بِأَنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ وَأَتَى الْمَسْجِدَ لاَ يُرِيدُ إِلاَّ الصَّلاَةَ وَلاَ يَنْهَزُهُ إِلاَّ الصَّلاَةُ لَمْ يَخْطُ خَطْوَةً إِلاَّ رُفِعَ لَهُ بِهَا دَرَجَةٌ وَحُطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةٌ حَتَّى يَدْخُلَ الْمَسْجِدَ فَإِذَا دَخَلَ الْمَسْجِدَ كَانَ فِي صَلاَةٍ مَا كَانَتِ الصَّلاَةُ هِيَ تَحْبِسُهُ وَالْمَلاَئِكَةُ يُصَلُّونَ عَلَى أَحَدِكُمْ مَا دَامَ فِي مَجْلِسِهِ الَّذِي صَلَّى فِيهِ يَقُولُونَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ اللَّهُمَّ ارْحَمْهُ اللَّهُمَّ تُبْ عَلَيْهِ مَا لَمْ يُؤْذِ فِيهِ أَوْ يُحْدِثْ فِيهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kishining jamoat bilan oʻqigan namozi uning uyida oʻqigan namozidan va bozorida oʻqigan namozidan yigirma besh daraja ortiqroqdir. Bu shu sababdandirki, biringiz taharat qilib, uni chiroyli qilib bajarsa, soʻng masjidga faqat namozni koʻzlab kelsa va uni namozdan boshqa narsa harakatga keltirmasa, masjidga kirgunicha tashlagan har bir qadami uchun unga bir daraja koʻtariladi va undan bir xato (gunoh) toʻkiladi. Masjidga kirsa, namoz uni ushlab turgan ekan, u namozda boʻladi. U namoz oʻqigan joyida oʻtirgan ekan, hech kimni ozor bermasa yoki taharatini buzmasa, farishtalar unga: ‹Allohim, uni magʻfirat qilgin, Allohim, unga rahm qilgin, Allohim, uning tavbasini qabul qilgin›, deb duo qilib turadilar.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кишининг жамоат билан ўқиган намози унинг уйида ўқиган намозидан ва бозорида ўқиган намозидан йигирма беш даража ортиқроқдир. Бу шу сабабдандирки, бирингиз таҳарат қилиб, уни чиройли қилиб бажарса, сўнг масжидга фақат намозни кўзлаб келса ва уни намоздан бошқа нарса ҳаракатга келтирмаса, масжидга киргунича ташлаган ҳар бир қадами учун унга бир даража кўтарилади ва ундан бир хато (гуноҳ) тўкилади. Масжидга кирса, намоз уни ушлаб турган экан, у намозда бўлади. У намоз ўқиган жойида ўтирган экан, ҳеч кимни озор бермаса ёки таҳаратини бузмаса, фаришталар унга: ‹Аллоҳим, уни мағфират қилгин, Аллоҳим, унга раҳм қилгин, Аллоҳим, унинг тавбасини қабул қилгин›, деб дуо қилиб турадилар.»

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ - عَنْ مُحَمَّدٍ، - يَعْنِي ابْنَ طَحْلاَءَ - عَنْ مُحْصِنِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ عَوْفِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ وُضُوءَهُ ثُمَّ رَاحَ فَوَجَدَ النَّاسَ قَدْ صَلَّوْا أَعْطَاهُ اللَّهُ جَلَّ وَعَزَّ مِثْلَ أَجْرِ مَنْ صَلاَّهَا وَحَضَرَهَا لاَ يَنْقُصُ ذَلِكَ مِنْ أَجْرِهِمْ شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim taharat qilib, taharatini chiroyli qilib bajarsa, soʻng (masjidga) borib, odamlar namozni oʻqib boʻlganini topsa, Alloh jalla va azza unga namozni oʻqigan va unda hozir boʻlgan kishining ajriga oʻxshash ajr beradi va bu ularning ajridan hech narsani kamaytirmaydi.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким таҳарат қилиб, таҳаратини чиройли қилиб бажарса, сўнг (масжидга) бориб, одамлар намозни ўқиб бўлганини топса, Аллоҳ жалла ва азза унга намозни ўқиган ва унда ҳозир бўлган кишининг ажрига ўхшаш ажр беради ва бу уларнинг ажридан ҳеч нарсани камайтирмайди.»

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَمْنَعُوا إِمَاءَ اللَّهِ مَسَاجِدَ اللَّهِ وَلَكِنْ لِيَخْرُجْنَ وَهُنَّ تَفِلاَتٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Allohning choʻrilarini Allohning masjidlaridan toʻsmanglar, lekin ular xushboʻylanmagan holda chiqsinlar.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳнинг чўриларини Аллоҳнинг масжидларидан тўсманглар, лекин улар хушбўйланмаган ҳолда чиқсинлар.»

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِذَا أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَلاَ تَأْتُوهَا تَسْعَوْنَ وَأْتُوهَا تَمْشُونَ وَعَلَيْكُمُ السَّكِينَةُ فَمَا أَدْرَكْتُمْ فَصَلُّوا وَمَا فَاتَكُمْ فَأَتِمُّوا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ كَذَا قَالَ الزُّبَيْدِيُّ وَابْنُ أَبِي ذِئْبٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ وَمَعْمَرٌ وَشُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ ‏"‏ وَمَا فَاتَكُمْ فَأَتِمُّوا ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ وَحْدَهُ ‏"‏ فَاقْضُوا ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَجَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنِ الأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏"‏ فَأَتِمُّوا ‏"‏ ‏.‏ وَابْنُ مَسْعُودٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو قَتَادَةَ وَأَنَسٌ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كُلُّهُمْ قَالُوا ‏"‏ فَأَتِمُّوا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni shunday deyayotganlarini eshitdim: «Namozga iqomat aytilganda, unga yugurib kelmanglar, balki yurib kelinglar, sizlarga vazminlik (sokinlik) lozim. Namozning yetganini oʻqinglar, qoldirib qoʻyganingizni esa toʻldiringlar.» Abu Dovud aytdi: az-Zubaydiy, Ibn Abu Ziʼb, Ibrohim ibn Saʼd, Maʼmar va Shuayb ibn Abu Hamza az-Zuhriydan: «Qoldirib qoʻyganingizni toʻldiringlar», deb shunday aytdilar. Ibn Uyayna esa yolgʻiz az-Zuhriydan: «Keyin uni oʻqib qoʻyinglar (qazo qilinglar)», dedi. Muhammad ibn Amr Abu Salamadan, u Abu Hurayradan, hamda Jaʼfar ibn Robiʼa al-Aʼrajdan, u Abu Hurayradan: «Toʻldiringlar», dedilar. Ibn Masʼud Nabiy ﷺdan, Abu Qatoda va Anas ham Nabiy ﷺdan — barchalari: «Toʻldiringlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни шундай деяётганларини эшитдим: «Намозга иқомат айтилганда, унга югуриб келманглар, балки юриб келинглар, сизларга вазминлик (сокинлик) лозим. Намознинг етганини ўқинглар, қолдириб қўйганингизни эса тўлдиринглар.» Абу Довуд айтди: аз-Зубайдий, Ибн Абу Зиъб, Иброҳим ибн Саъд, Маъмар ва Шуайб ибн Абу Ҳамза аз-Зуҳрийдан: «Қолдириб қўйганингизни тўлдиринглар», деб шундай айтдилар. Ибн Уяйна эса ёлғиз аз-Зуҳрийдан: «Кейин уни ўқиб қўйинглар (қазо қилинглар)», деди. Муҳаммад ибн Амр Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан, ҳамда Жаъфар ибн Робиъа ал-Аъраждан, у Абу Ҳурайрадан: «Тўлдиринглар», дедилар. Ибн Масъуд Набий ﷺдан, Абу Қатода ва Анас ҳам Набий ﷺдан — барчалари: «Тўлдиринглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ ائْتُوا الصَّلاَةَ وَعَلَيْكُمُ السَّكِينَةُ فَصَلُّوا مَا أَدْرَكْتُمْ وَاقْضُوا مَا سَبَقَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَا قَالَ ابْنُ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏"‏ وَلْيَقْضِ ‏"‏ ‏.‏ وَكَذَا أَبُو رَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو ذَرٍّ رُوِيَ عَنْهُ ‏"‏ فَأَتِمُّوا وَاقْضُوا ‏"‏ ‏.‏ وَاخْتُلِفَ عَنْهُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ shunday dedilar: «Namozga vazminlik va xotirjamlik bilan kelinglar. Soʻng (imom bilan) yetishganingizni oʻqinglar, oʻtkazib yuborganingizni esa (imom salom bergach) toʻldirib oling». Abu Dovud aytdi: Ibn Siyriyn ham Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan «toʻldirib olsin» deb shunday rivoyat qilgan. Abu Rofiʼ ham Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan shunday rivoyat qilgan. Abu Zar (roziyallohu anhu)dan esa «toʻldiringlar va qazo qilinglar» deb rivoyat qilingan. (Bu rivoyatda) undan har xil soʻzlar naql qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ шундай дедилар: «Намозга вазминлик ва хотиржамлик билан келинглар. Сўнг (имом билан) етишганингизни ўқинглар, ўтказиб юборганингизни эса (имом салом бергач) тўлдириб олинг». Абу Довуд айтди: Ибн Сийрийн ҳам Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан «тўлдириб олсин» деб шундай ривоят қилган. Абу Рофиъ ҳам Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан шундай ривоят қилган. Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан эса «тўлдиринглар ва қазо қилинглар» деб ривоят қилинган. (Бу ривоятда) ундан ҳар хил сўзлар нақл қилинган.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الصَّلاَةُ الْمَكْتُوبَةُ وَاجِبَةٌ خَلْفَ كُلِّ مُسْلِمٍ بَرًّا كَانَ أَوْ فَاجِرًا وَإِنْ عَمِلَ الْكَبَائِرَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Farz namozni har bir musulmonning — u solih boʻladimi yoki fosiq, hatto katta gunohlar qilgan boʻlsa ham — ortida (jamoat bilan) oʻqish vojibdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фарз намозни ҳар бир мусулмоннинг — у солиҳ бўладими ёки фосиқ, ҳатто катта гуноҳлар қилган бўлса ҳам — ортида (жамоат билан) ўқиш вожибдир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - الْمَعْنَى - عَنْ وُهَيْبٍ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَلاَ تُكَبِّرُوا حَتَّى يُكَبِّرَ وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَلاَ تَرْكَعُوا حَتَّى يَرْكَعَ وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مُسْلِمٌ ‏"‏ وَلَكَ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏ ‏"‏ وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا وَلاَ تَسْجُدُوا حَتَّى يَسْجُدَ وَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا وَإِذَا صَلَّى قَاعِدًا فَصَلُّوا قُعُودًا أَجْمَعُونَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ ‏"‏ اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏ أَفْهَمَنِي بَعْضُ أَصْحَابِنَا عَنْ سُلَيْمَانَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadilar: Rasululloh ﷺ dedilar: «Imom ergashish uchungina (tayinlab) qoʻyilgandir. Bas, qachon u takbir aytsa, sizlar ham takbir aytinglar va u takbir aytmaguncha takbir aytmanglar; ruku qilsa, ruku qilinglar va u ruku qilmaguncha ruku qilmanglar; ‹Samiʼallohu liman hamidah› desa, sizlar ‹Allohumma robbano lakal hamd› denglar». Muslim (roivyatida): «va lakal hamd», (dedi). «Sajda qilsa, sajda qilinglar va u sajda qilmaguncha sajda qilmanglar; tik turib namoz oʻqisa, sizlar ham tik turib oʻqinglar; oʻtirib namoz oʻqisa, sizlar ham hammangiz oʻtirib oʻqinglar». Abu Dovud dedi: «Allohumma robbano lakal hamd» (degan lafzni) baʼzi sheriklarimiz Sulaymondan menga tushuntirib berdi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Имом эргашиш учунгина (тайинлаб) қўйилгандир. Бас, қачон у такбир айтса, сизлар ҳам такбир айтинглар ва у такбир айтмагунча такбир айтманглар; руку қилса, руку қилинглар ва у руку қилмагунча руку қилманглар; ‹Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деса, сизлар ‹Аллоҳумма роббано лакал ҳамд› денглар». Муслим (роивятида): «ва лакал ҳамд», (деди). «Сажда қилса, сажда қилинглар ва у сажда қилмагунча сажда қилманглар; тик туриб намоз ўқиса, сизлар ҳам тик туриб ўқинглар; ўтириб намоз ўқиса, сизлар ҳам ҳаммангиз ўтириб ўқинглар». Абу Довуд деди: «Аллоҳумма роббано лакал ҳамд» (деган лафзни) баъзи шерикларимиз Сулаймондан менга тушунтириб берди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ الْمَصِّيصِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ ‏"‏ ‏.‏ بِهَذَا الْخَبَرِ زَادَ ‏"‏ وَإِذَا قَرَأَ فَأَنْصِتُوا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهَذِهِ الزِّيَادَةُ ‏"‏ وَإِذَا قَرَأَ فَأَنْصِتُوا ‏"‏ ‏.‏ لَيْسَتْ بِمَحْفُوظَةٍ الْوَهَمُ عِنْدَنَا مِنْ أَبِي خَالِدٍ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Imom ergashish uchungina (tayinlab) qoʻyilgandir», deb shu xabarni (aytdilar). (Bu rivoyatda) shu (jumla) ziyoda qilindi: «Qachon u (Qurʼon) qiroat qilsa, sizlar jim turinglar». Abu Dovud dedi: «Qachon u qiroat qilsa, jim turinglar» degan bu ziyoda mahfuz emas. Bizning nazdimizda bu xato Abu Xoliddandir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Имом эргашиш учунгина (тайинлаб) қўйилгандир», деб шу хабарни (айтдилар). (Бу ривоятда) шу (жумла) зиёда қилинди: «Қачон у (Қуръон) қироат қилса, сизлар жим туринглар». Абу Довуд деди: «Қачон у қироат қилса, жим туринглар» деган бу зиёда маҳфуз эмас. Бизнинг наздимизда бу хато Абу Холиддандир.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمَا يَخْشَى - أَوْ أَلاَ يَخْشَى - أَحَدُكُمْ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ وَالإِمَامُ سَاجِدٌ أَنْ يُحَوِّلَ اللَّهُ رَأْسَهُ رَأْسَ حِمَارٍ أَوْ صُورَتَهُ صُورَةَ حِمَارٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Imom sajda qilib turganda, biringiz boshini (undan oldin) koʻtarsa, Alloh uning boshini eshakning boshiga yoki suratini eshakning suratiga aylantirib qoʻyishidan qoʻrqmaydimi?» dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Имом сажда қилиб турганда, бирингиз бошини (ундан олдин) кўтарса, Аллоҳ унинг бошини эшакнинг бошига ёки суратини эшакнинг суратига айлантириб қўйишидан қўрқмайдими?» дедилар.

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ عَنِ الصَّلاَةِ فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَوَلِكُلِّكُمْ ثَوْبَانِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺdan bitta kiyimda namoz oʻqish (joizligi) haqida soʻralganda, Nabiy ﷺ: «Har biringizda ikkita kiyim bormi?» dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺдан битта кийимда намоз ўқиш (жоизлиги) ҳақида сўралганда, Набий ﷺ: «Ҳар бирингизда иккита кийим борми?» дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يُصَلِّ أَحَدُكُمْ فِي الثَّوْبِ الْوَاحِدِ لَيْسَ عَلَى مَنْكِبَيْهِ مِنْهُ شَىْءٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz yelkalarida (kiyimning) hech narsasi boʻlmagan bitta kiyimda namoz oʻqimasin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз елкаларида (кийимнинг) ҳеч нарсаси бўлмаган битта кийимда намоз ўқимасин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - الْمَعْنَى - عَنْ هِشَامِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ فِي ثَوْبٍ فَلْيُخَالِفْ بِطَرَفَيْهِ عَلَى عَاتِقَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz bitta kiyimda namoz oʻqisa, uning ikki uchini yelkalari ustida chalishtirib (kerishlatib) qoʻysin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз битта кийимда намоз ўқиса, унинг икки учини елкалари устида чалиштириб (керишлатиб) қўйсин», дедилар.