وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ عُلَيَّةَ، قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي حَيَّانَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا بَارِزًا لِلنَّاسِ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الإِيمَانُ قَالَ " أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ الآخِرِ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الإِسْلاَمُ قَالَ " الإِسْلاَمُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلاَ تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الإِحْسَانُ قَالَ " أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لاَ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ " مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ وَلَكِنْ سَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتِ الأَمَةُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا كَانَتِ الْعُرَاةُ الْحُفَاةُ رُءُوسَ النَّاسِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا تَطَاوَلَ رِعَاءُ الْبَهْمِ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ لاَ يَعْلَمُهُنَّ إِلاَّ اللَّهُ " . ثُمَّ تَلاَ صلى الله عليه وسلم { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَىِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ} " . قَالَ ثُمَّ أَدْبَرَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " رُدُّوا عَلَىَّ الرَّجُلَ " . فَأَخَذُوا لِيَرُدُّوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ لِيُعَلِّمَ النَّاسَ دِينَهُمْ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ odamlarga (ochiq) koʻrinib (oʻtirgan) edilar. Shunda U Zotning oldiga bir kishi kelib: «Ey Allohning Rasuli, iymon nima?» dedi. (Rasululloh): «Allohga, Uning farishtalariga, kitobiga, (Unga) roʻbaroʻ boʻlishga (uchrashuviga), paygʻambarlariga iymon keltirishing va Oxirat (kunidagi) qayta tirilishga iymon keltirishingdir», dedilar. (U): «Ey Allohning Rasuli, Islom nima?» dedi. (Rasululloh): «Islom — Allohga ibodat qilishing va Unga hech narsani sherik qilmasliging, farz namozni toʻkis ado etishing, farz qilingan zakotni berishing va Ramazon roʻzasini tutishingdir», dedilar. (U): «Ey Allohning Rasuli, ehson nima?» dedi. (Rasululloh): «Allohga goʻyo Uni koʻrib turgandek ibodat qilishingdir; chunki sen Uni koʻrmasang ham, U seni koʻrib turibdi», dedilar. (U): «Ey Allohning Rasuli, (qiyomat) Soati qachon?» dedi. (Rasululloh): «Bu haqida soʻralgan (kishi) soʻrovchidan koʻra bilimliroq emas; lekin men senga uning alomatlari haqida aytaman: choʻri oʻz xojasini tugʻsa — bu uning alomatlaridan; yalangʻoch, yalangoyoqlar odamlarning boshliqlari boʻlsa — bu uning alomatlaridan; qoʻy-echki boquvchilar bino (qurish)da bir-biridan oʻzib ketsalar — bu uning alomatlaridan. (Bular) beshta (gʻayb) ichidaki, ularni Allohdan boshqa hech kim bilmaydi», dedilar. Soʻng U Zot ﷺ: {Albatta (qiyomat) Soati (haqidagi) ilm Allohning huzuridadir; yomgʻirni U yogʻdiradi va bachadonlardagi narsani U biladi. Hech bir jon ertaga nima kasb qilishini bilmaydi va hech bir jon qaysi yerda oʻlishini bilmaydi. Albatta Alloh (hamma narsani) Biluvchi, (har narsadan) Ogohdir} (oyatini) tilovat qildilar. (U) dedi: Soʻng u kishi orqasiga burilib (ketdi). Rasululloh ﷺ: «(U) kishini menga qaytaringlar», dedilar. Ular uni qaytarish uchun (tutmoqchi boʻlib) bordilar, ammo hech narsa koʻrmadilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu Jibril edi — odamlarga dinlarini oʻrgatish uchun keldi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ одамларга (очиқ) кўриниб (ўтирган) эдилар. Шунда У Зотнинг олдига бир киши келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, иймон нима?» деди. (Расулуллоҳ): «Аллоҳга, Унинг фаришталарига, китобига, (Унга) рўбарў бўлишга (учрашувига), пайғамбарларига иймон келтиришинг ва Охират (кунидаги) қайта тирилишга иймон келтиришингдир», дедилар. (У): «Эй Аллоҳнинг Расули, Ислом нима?» деди. (Расулуллоҳ): «Ислом — Аллоҳга ибодат қилишинг ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмаслигинг, фарз намозни тўкис адо этишинг, фарз қилинган закотни беришинг ва Рамазон рўзасини тутишингдир», дедилар. (У): «Эй Аллоҳнинг Расули, эҳсон нима?» деди. (Расулуллоҳ): «Аллоҳга гўё Уни кўриб тургандек ибодат қилишингдир; чунки сен Уни кўрмасанг ҳам, У сени кўриб турибди», дедилар. (У): «Эй Аллоҳнинг Расули, (қиёмат) Соати қачон?» деди. (Расулуллоҳ): «Бу ҳақида сўралган (киши) сўровчидан кўра билимлироқ эмас; лекин мен сенга унинг аломатлари ҳақида айтаман: чўри ўз хожасини туғса — бу унинг аломатларидан; яланғоч, ялангоёқлар одамларнинг бошлиқлари бўлса — бу унинг аломатларидан; қўй-эчки боқувчилар бино (қуриш)да бир-биридан ўзиб кетсалар — бу унинг аломатларидан. (Булар) бешта (ғайб) ичидаки, уларни Аллоҳдан бошқа ҳеч ким билмайди», дедилар. Сўнг У Зот ﷺ: {Албатта (қиёмат) Соати (ҳақидаги) илм Аллоҳнинг ҳузуридадир; ёмғирни У ёғдиради ва бачадонлардаги нарсани У билади. Ҳеч бир жон эртага нима касб қилишини билмайди ва ҳеч бир жон қайси ерда ўлишини билмайди. Албатта Аллоҳ (ҳамма нарсани) Билувчи, (ҳар нарсадан) Огоҳдир} (оятини) тиловат қилдилар. (У) деди: Сўнг у киши орқасига бурилиб (кетди). Расулуллоҳ ﷺ: «(У) кишини менга қайтаринглар», дедилар. Улар уни қайтариш учун (тутмоқчи бўлиб) бордилар, аммо ҳеч нарса кўрмадилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу Жибрил эди — одамларга динларини ўргатиш учун келди», дедилар.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عُمَارَةَ، - وَهُوَ ابْنُ الْقَعْقَاعِ - عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَلُونِي " فَهَابُوهُ أَنْ يَسْأَلُوهُ . فَجَاءَ رَجُلٌ فَجَلَسَ عِنْدَ رُكْبَتَيْهِ . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الإِسْلاَمُ قَالَ " لاَ تُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ " . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الإِيمَانُ قَالَ " أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ كُلِّهِ " . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الإِحْسَانُ قَالَ " أَنْ تَخْشَى اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لاَ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ " . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى تَقُومُ السَّاعَةُ قَالَ " مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ وَسَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا رَأَيْتَ الْمَرْأَةَ تَلِدُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الصُّمَّ الْبُكْمَ مُلُوكَ الأَرْضِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ رِعَاءَ الْبَهْمِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ مِنَ الْغَيْبِ لاَ يَعْلَمُهُنَّ إِلاَّ اللَّهُ " . ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَىِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ} قَالَ ثُمَّ قَامَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " رُدُّوهُ عَلَىَّ " فَالْتُمِسَ فَلَمْ يَجِدُوهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَذَا جِبْرِيلُ أَرَادَ أَنْ تَعَلَّمُوا إِذْ لَمْ تَسْأَلُوا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mendan soʻranglar», dedilar. Ammo (sahobalar) U Zotdan soʻrashga (uyalib) qoʻrqdilar. Shunda bir kishi kelib, U Zotning tizzalari yoniga oʻtirdi-da: «Ey Allohning Rasuli, Islom nima?» dedi. (Rasululloh): «Allohga hech narsani sherik qilmasliging, namozni toʻkis ado etishing, zakot berishing va Ramazon roʻzasini tutishingdir», dedilar. (U): «Rost aytding», dedi. (U): «Ey Allohning Rasuli, iymon nima?» dedi. (Rasululloh): «Allohga, Uning farishtalariga, kitobiga, (Unga) roʻbaroʻ boʻlishga, paygʻambarlariga iymon keltirishing, qayta tirilishga iymon keltirishing va qadarning barchasiga iymon keltirishingdir», dedilar. (U): «Rost aytding», dedi. (U): «Ey Allohning Rasuli, ehson nima?» dedi. (Rasululloh): «Allohdan goʻyo Uni koʻrib turgandek qoʻrqishingdir; chunki sen Uni koʻrmasang ham, U seni koʻrib turibdi», dedilar. (U): «Rost aytding», dedi. (U): «Ey Allohning Rasuli, (qiyomat) Soati qachon qoyim boʻladi?» dedi. (Rasululloh): «Bu haqida soʻralgan (kishi) soʻrovchidan koʻra bilimliroq emas; men senga uning alomatlari haqida aytaman: ayol oʻz xojasini tugʻayotganini koʻrsang — bu uning alomatlaridan; yalangoyoq, yalangʻoch, kar va soqovlar (johillar) yer yuzining podshohlari boʻlganini koʻrsang — bu uning alomatlaridan; qoʻy-echki boquvchilar bino (qurish)da bir-biridan oʻzib ketayotganini koʻrsang — bu uning alomatlaridan. (Bular) gʻaybga (oid) beshta (narsa) ichidaki, ularni Allohdan boshqa hech kim bilmaydi», dedilar. Soʻng {Albatta (qiyomat) Soati (haqidagi) ilm Allohning huzuridadir; yomgʻirni U yogʻdiradi va bachadonlardagi narsani U biladi. Hech bir jon ertaga nima kasb qilishini bilmaydi va hech bir jon qaysi yerda oʻlishini bilmaydi. Albatta Alloh Biluvchi, Ogohdir} (oyatini) oʻqidilar. (U) dedi: Soʻng u kishi oʻrnidan turdi. Rasululloh ﷺ: «Uni menga qaytaringlar», dedilar. (Uni) qidirildi, ammo topa olmadilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu Jibril edi — sizlar soʻramaganingizda, sizlarga (din)ni oʻrgatishni xohladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан сўранглар», дедилар. Аммо (саҳобалар) У Зотдан сўрашга (уялиб) қўрқдилар. Шунда бир киши келиб, У Зотнинг тиззалари ёнига ўтирди-да: «Эй Аллоҳнинг Расули, Ислом нима?» деди. (Расулуллоҳ): «Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаслигинг, намозни тўкис адо этишинг, закот беришинг ва Рамазон рўзасини тутишингдир», дедилар. (У): «Рост айтдинг», деди. (У): «Эй Аллоҳнинг Расули, иймон нима?» деди. (Расулуллоҳ): «Аллоҳга, Унинг фаришталарига, китобига, (Унга) рўбарў бўлишга, пайғамбарларига иймон келтиришинг, қайта тирилишга иймон келтиришинг ва қадарнинг барчасига иймон келтиришингдир», дедилар. (У): «Рост айтдинг», деди. (У): «Эй Аллоҳнинг Расули, эҳсон нима?» деди. (Расулуллоҳ): «Аллоҳдан гўё Уни кўриб тургандек қўрқишингдир; чунки сен Уни кўрмасанг ҳам, У сени кўриб турибди», дедилар. (У): «Рост айтдинг», деди. (У): «Эй Аллоҳнинг Расули, (қиёмат) Соати қачон қойим бўлади?» деди. (Расулуллоҳ): «Бу ҳақида сўралган (киши) сўровчидан кўра билимлироқ эмас; мен сенга унинг аломатлари ҳақида айтаман: аёл ўз хожасини туғаётганини кўрсанг — бу унинг аломатларидан; ялангоёқ, яланғоч, кар ва соқовлар (жоҳиллар) ер юзининг подшоҳлари бўлганини кўрсанг — бу унинг аломатларидан; қўй-эчки боқувчилар бино (қуриш)да бир-биридан ўзиб кетаётганини кўрсанг — бу унинг аломатларидан. (Булар) ғайбга (оид) бешта (нарса) ичидаки, уларни Аллоҳдан бошқа ҳеч ким билмайди», дедилар. Сўнг {Албатта (қиёмат) Соати (ҳақидаги) илм Аллоҳнинг ҳузуридадир; ёмғирни У ёғдиради ва бачадонлардаги нарсани У билади. Ҳеч бир жон эртага нима касб қилишини билмайди ва ҳеч бир жон қайси ерда ўлишини билмайди. Албатта Аллоҳ Билувчи, Огоҳдир} (оятини) ўқидилар. (У) деди: Сўнг у киши ўрнидан турди. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни менга қайтаринглар», дедилар. (Уни) қидирилди, аммо топа олмадилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу Жибрил эди — сизлар сўрамаганингизда, сизларга (дин)ни ўргатишни хоҳлади», дедилар.
وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ إِذَا عَمِلْتُهُ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ . قَالَ " تَعْبُدُ اللَّهَ لاَ تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلاَةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّي الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ " . قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ أَزِيدُ عَلَى هَذَا شَيْئًا أَبَدًا وَلاَ أَنْقُصُ مِنْهُ . فَلَمَّا وَلَّى قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى هَذَا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Rasululloh ﷺ ning oldiga kelib: «Ey Allohning Rasuli, men qilsam jannatga kiradigan (biror) amalga yoʻllang», dedi. (Rasululloh): «Allohga ibodat qilasan, Unga hech narsani sherik qilmaysan, farz namozni toʻkis ado etasan, farz qilingan zakotni berasan va Ramazon roʻzasini tutasan», dedilar. (U): «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, men bunga hech qachon hech narsa qoʻshmayman va undan kamaytirmayman ham», dedi. U orqasiga burilgach, Paygʻambar ﷺ: «Kimni jannat ahlidan boʻlgan bir kishiga qarash xursand qilsa, mana shu (kishi)ga qarasin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен қилсам жаннатга кирадиган (бирор) амалга йўлланг», деди. (Расулуллоҳ): «Аллоҳга ибодат қиласан, Унга ҳеч нарсани шерик қилмайсан, фарз намозни тўкис адо этасан, фарз қилинган закотни берасан ва Рамазон рўзасини тутасан», дедилар. (У): «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, мен бунга ҳеч қачон ҳеч нарса қўшмайман ва ундан камайтирмайман ҳам», деди. У орқасига бурилгач, Пайғамбар ﷺ: «Кимни жаннат аҳлидан бўлган бир кишига қараш хурсанд қилса, мана шу (киши)га қарасин», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنَ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لأَبِي بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ " . فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ لأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالاً كَانُوا يُؤَدُّونَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهِ . فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etib, ulardan keyin Abu Bakr xalifa boʻlganda va arablardan kofir boʻlganlar (dindan qaytganlar) kofir boʻlganda, Umar ibn al-Xattob Abu Bakrga: «Rasululloh ﷺ: ‹Men odamlar «Lo ilaha illalloh» degunlaricha ular bilan jang qilishga buyurilganman; kim «Lo ilaha illalloh» desa, mendan molini va jonini — haqqidan boshqa (holatda) — saqlab oladi, hisobi esa Allohning zimmasida› deganlar-ku, sen odamlar bilan qanday jang qilasan?» dedi. Shunda Abu Bakr: «Allohga qasamki, men namoz bilan zakotni ajratgan (biriga rozi boʻlib, ikkinchisini rad etgan) kishi bilan albatta jang qilaman; chunki zakot — mol haqqidir. Allohga qasamki, agar ular Rasululloh ﷺ ga (avval) berib turgan (tuya bogʻlaydigan) bir arqonni mendan man qilsalar (bermasalar), men ularni shuni man qilgani uchun (ham) jang qilardim», dedi. Umar ibn al-Xattob dedi: «Allohga qasamki, bu (boshqa narsa) emas — men Alloh azza va jalla Abu Bakrning koʻksini jang (qilish)ga ochib qoʻyganini koʻrdim; shunda men buning haq ekanini angladim».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этиб, улардан кейин Абу Бакр халифа бўлганда ва араблардан кофир бўлганлар (диндан қайтганлар) кофир бўлганда, Умар ибн ал-Хаттоб Абу Бакрга: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен одамлар «Ло илаҳа иллаллоҳ» дегунларича улар билан жанг қилишга буюрилганман; ким «Ло илаҳа иллаллоҳ» деса, мендан молини ва жонини — ҳаққидан бошқа (ҳолатда) — сақлаб олади, ҳисоби эса Аллоҳнинг зиммасида› деганлар-ку, сен одамлар билан қандай жанг қиласан?» деди. Шунда Абу Бакр: «Аллоҳга қасамки, мен намоз билан закотни ажратган (бирига рози бўлиб, иккинчисини рад этган) киши билан албатта жанг қиламан; чунки закот — мол ҳаққидир. Аллоҳга қасамки, агар улар Расулуллоҳ ﷺ га (аввал) бериб турган (туя боғлайдиган) бир арқонни мендан ман қилсалар (бермасалар), мен уларни шуни ман қилгани учун (ҳам) жанг қилардим», деди. Умар ибн ал-Хаттоб деди: «Аллоҳга қасамки, бу (бошқа нарса) эмас — мен Аллоҳ азза ва жалла Абу Бакрнинг кўксини жанг (қилиш)га очиб қўйганини кўрдим; шунда мен бунинг ҳақ эканини англадим».
وَحَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ، وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، قَالَ أَحْمَدُ حَدَّثَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men odamlar «Lo ilaha illalloh» degunlaricha ular bilan jang qilishga buyurilganman; kim «Lo ilaha illalloh» desa, mendan molini va jonini — haqqidan boshqa (holatda) — saqlab oladi, hisobi esa Allohning zimmasida», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамлар «Ло илаҳа иллаллоҳ» дегунларича улар билан жанг қилишга буюрилганман; ким «Ло илаҳа иллаллоҳ» деса, мендан молини ва жонини — ҳаққидан бошқа (ҳолатда) — сақлаб олади, ҳисоби эса Аллоҳнинг зиммасида», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ - عَنِ الْعَلاَءِ، ح وَحَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا رَوْحٌ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَيُؤْمِنُوا بِي وَبِمَا جِئْتُ بِهِ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلاَّ بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan Rasululloh ﷺ dan rivoyat qilinadi. U: «Men odamlar «Lo ilaha illalloh» deb guvohlik bergunlaricha, menga va men olib kelgan narsaga iymon keltirgunlaricha ular bilan jang qilishga buyurilganman. Ular shuni qilsalar, mendan qonlarini va mollarini — haqqidan boshqa (holatda) — saqlab oladilar, hisoblari esa Allohning zimmasida», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан Расулуллоҳ ﷺ дан ривоят қилинади. У: «Мен одамлар «Ло илаҳа иллаллоҳ» деб гувоҳлик бергунларича, менга ва мен олиб келган нарсага иймон келтиргунларича улар билан жанг қилишга буюрилганман. Улар шуни қилсалар, мендан қонларини ва молларини — ҳаққидан бошқа (ҳолатда) — сақлаб оладилар, ҳисоблари эса Аллоҳнинг зиммасида», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، قَالاَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ، عَنْ يَزِيدَ، - وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ - عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِعَمِّهِ عِنْدَ الْمَوْتِ " قُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . فَأَبَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لاَ تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ} الآيَةَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ amakilariga oʻlim (paytida): «Lo ilaha illalloh» deng; men qiyomat kuni u (kalima) bilan sizning (foydangizga) guvohlik beraman», dedilar. Ammo u bosh tortdi. Shunda Alloh: {Albatta sen oʻzing suygan kishini hidoyat qila olmaysan...} (oyatini) nozil qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ амакиларига ўлим (пайтида): «Ло илаҳа иллаллоҳ» денг; мен қиёмат куни у (калима) билан сизнинг (фойдангизга) гувоҳлик бераман», дедилар. Аммо у бош тортди. Шунда Аллоҳ: {Албатта сен ўзинг суйган кишини ҳидоят қила олмайсан...} (оятини) нозил қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ كَيْسَانَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ الأَشْجَعِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِعَمِّهِ " قُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . قَالَ لَوْلاَ أَنْ تُعَيِّرَنِي قُرَيْشٌ يَقُولُونَ إِنَّمَا حَمَلَهُ عَلَى ذَلِكَ الْجَزَعُ لأَقْرَرْتُ بِهَا عَيْنَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لاَ تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ}
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ amakilariga: «Lo ilaha illalloh» deng; men qiyomat kuni u (kalima) bilan sizning (foydangizga) guvohlik beraman», dedilar. (Abu Tolib): «Quraysh meni: ‹Uni bunga faqat (oʻlimdan) qoʻrqish majbur qildi› deb ayblamaganida edi, men u (kalima) bilan koʻzingni quvontirgan (rozi qilgan) boʻlardim», dedi. Shunda Alloh: {Albatta sen oʻzing suygan kishini hidoyat qila olmaysan, lekin Alloh Oʻzi xohlagan kishini hidoyat qiladi} (oyatini) nozil qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ амакиларига: «Ло илаҳа иллаллоҳ» денг; мен қиёмат куни у (калима) билан сизнинг (фойдангизга) гувоҳлик бераман», дедилар. (Абу Толиб): «Қурайш мени: ‹Уни бунга фақат (ўлимдан) қўрқиш мажбур қилди› деб айбламаганида эди, мен у (калима) билан кўзингни қувонтирган (рози қилган) бўлардим», деди. Шунда Аллоҳ: {Албатта сен ўзинг суйган кишини ҳидоят қила олмайсан, лекин Аллоҳ Ўзи хоҳлаган кишини ҳидоят қилади} (оятини) нозил қилди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنَ الإِيمَانِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Iymon yetmish nechta shoʻba (boʻlak)dir; hayo (uyat) iymonning bir shoʻbasidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Иймон етмиш нечта шўба (бўлак)дир; ҳаё (уят) иймоннинг бир шўбасидир», дедилар.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ أَوْ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً فَأَفْضَلُهَا قَوْلُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَدْنَاهَا إِمَاطَةُ الأَذَى عَنِ الطَّرِيقِ وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنَ الإِيمَانِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Iymon yetmish nechta — yoki: oltmish nechta — shoʻbadir; uning eng afzali «Lo ilaha illalloh» (deb) aytishdir, eng pasti esa yoʻldan ozorni (xalaqit beradigan narsani) olib tashlashdir; hayo esa iymonning bir shoʻbasidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Иймон етмиш нечта — ёки: олтмиш нечта — шўбадир; унинг энг афзали «Ло илаҳа иллаллоҳ» (деб) айтишдир, энг пасти эса йўлдан озорни (халақит берадиган нарсани) олиб ташлашдир; ҳаё эса иймоннинг бир шўбасидир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، جَمِيعًا عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ، - قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلاَءُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ لاَ يَأْمَنُ جَارُهُ بَوَائِقَهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qoʻshnisi uning yomonliklaridan (ofatlaridan) omon boʻlmagan kishi jannatga kirmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қўшниси унинг ёмонликларидан (офатларидан) омон бўлмаган киши жаннатга кирмайди», дедилар.
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ جَارَهُ وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga va Oxirat kuniga iymon keltirsa, yaxshi (soʻz) aytsin yoki jim tursin; kim Allohga va Oxirat kuniga iymon keltirsa, qoʻshnisini hurmat qilsin; va kim Allohga va Oxirat kuniga iymon keltirsa, mehmonini hurmat qilsin (izzat-ikrom qilsin)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга ва Охират кунига иймон келтирса, яхши (сўз) айтсин ёки жим турсин; ким Аллоҳга ва Охират кунига иймон келтирса, қўшнисини ҳурмат қилсин; ва ким Аллоҳга ва Охират кунига иймон келтирса, меҳмонини ҳурмат қилсин (иззат-икром қилсин)», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلاَ يُؤْذِي جَارَهُ وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَسْكُتْ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga va Oxirat kuniga iymon keltirsa, qoʻshnisiga ozor bermasin; kim Allohga va Oxirat kuniga iymon keltirsa, mehmonini hurmat qilsin; va kim Allohga va Oxirat kuniga iymon keltirsa, yaxshi (soʻz) aytsin yoki sukut qilsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга ва Охират кунига иймон келтирса, қўшнисига озор бермасин; ким Аллоҳга ва Охират кунига иймон келтирса, меҳмонини ҳурмат қилсин; ва ким Аллоҳга ва Охират кунига иймон келтирса, яхши (сўз) айтсин ёки сукут қилсин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، أَنْبَأَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " جَاءَ أَهْلُ الْيَمَنِ هُمْ أَرَقُّ أَفْئِدَةً الإِيمَانُ يَمَانٍ وَالْفِقْهُ يَمَانٍ وَالْحِكْمَةُ يَمَانِيَةٌ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yaman ahli keldi — ular qalbi eng nozik (yumshoq) kishilardir; iymon yamanlik(niki)dir, fiqh (din tushunchasi) yamanlik(niki)dir va hikmat yamanlik(niki)dir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Яман аҳли келди — улар қалби энг нозик (юмшоқ) кишилардир; иймон яманлик(ники)дир, фиқҳ (дин тушунчаси) яманлик(ники)дир ва ҳикмат яманлик(ники)дир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، ح وَحَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ الأَزْرَقُ، كِلاَهُمَا عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shuning oʻxshashini aytdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шунинг ўхшашини айтдилар.
حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَحَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ - حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ الأَعْرَجِ، قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَتَاكُمْ أَهْلُ الْيَمَنِ هُمْ أَضْعَفُ قُلُوبًا وَأَرَقُّ أَفْئِدَةً الْفِقْهُ يَمَانٍ وَالْحِكْمَةُ يَمَانِيَةٌ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarning oldingizga Yaman ahli keldi — ular qalbi eng yumshoq va koʻngli eng nozik kishilardir; fiqh yamanlik(niki)dir va hikmat yamanlik(niki)dir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг олдингизга Яман аҳли келди — улар қалби энг юмшоқ ва кўнгли энг нозик кишилардир; фиқҳ яманлик(ники)дир ва ҳикмат яманлик(ники)дир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " رَأْسُ الْكُفْرِ نَحْوَ الْمَشْرِقِ وَالْفَخْرُ وَالْخُيَلاَءُ فِي أَهْلِ الْخَيْلِ وَالإِبِلِ الْفَدَّادِينَ أَهْلِ الْوَبَرِ وَالسَّكِينَةُ فِي أَهْلِ الْغَنَمِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kufrning boshi mashriq (kunchiqar) tomondadir; faxr (maqtanchoqlik) va kibr (manmanlik) ot va tuya egalari — choʻl (chodir) ahli boʻlmish baqirib-chaqiruvchilardadir; sokinlik (osoyishtalik) esa qoʻy-echki ahlidadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Куфрнинг боши машриқ (кунчиқар) томондадир; фахр (мақтанчоқлик) ва кибр (манманлик) от ва туя эгалари — чўл (чодир) аҳли бўлмиш бақириб-чақирувчилардадир; сокинлик (осойишталик) эса қўй-эчки аҳлидадир», дедилар.
وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ، وَابْنُ، حُجْرٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ، - قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلاَءُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الإِيمَانُ يَمَانٍ وَالْكُفْرُ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالسَّكِينَةُ فِي أَهْلِ الْغَنَمِ وَالْفَخْرُ وَالرِّيَاءُ فِي الْفَدَّادِينَ أَهْلِ الْخَيْلِ وَالْوَبَرِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Iymon yamanlik(niki)dir, kufr esa mashriq tomondadir; sokinlik qoʻy-echki ahlidadir; faxr va riyo (koʻzboʻyamachilik) esa ot va choʻl (chodir) ahli boʻlmish baqirib-chaqiruvchilardadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Иймон яманлик(ники)дир, куфр эса машриқ томондадир; сокинлик қўй-эчки аҳлидадир; фахр ва риё (кўзбўямачилик) эса от ва чўл (чодир) аҳли бўлмиш бақириб-чақирувчилардадир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " جَاءَ أَهْلُ الْيَمَنِ هُمْ أَرَقُّ أَفْئِدَةً وَأَضْعَفُ قُلُوبًا الإِيمَانُ يَمَانٍ وَالْحِكْمَةُ يَمَانِيَةٌ السَّكِينَةُ فِي أَهْلِ الْغَنَمِ وَالْفَخْرُ وَالْخُيَلاَءُ فِي الْفَدَّادِينَ أَهْلِ الْوَبَرِ قِبَلَ مَطْلِعِ الشَّمْسِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Yaman ahli keldi — ular koʻngli eng nozik va qalbi eng yumshoq kishilardir; iymon yamanlik(niki)dir, hikmat yamanlik(niki)dir; sokinlik qoʻy-echki ahlidadir; faxr va kibr esa quyosh chiqadigan tomondagi choʻl (chodir) ahli boʻlmish baqirib-chaqiruvchilardadir».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Яман аҳли келди — улар кўнгли энг нозик ва қалби энг юмшоқ кишилардир; иймон яманлик(ники)дир, ҳикмат яманлик(ники)дир; сокинлик қўй-эчки аҳлидадир; фахр ва кибр эса қуёш чиқадиган томондаги чўл (чодир) аҳли бўлмиш бақириб-чақирувчилардадир».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، وَوَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى تُؤْمِنُوا وَلاَ تُؤْمِنُوا حَتَّى تَحَابُّوا . أَوَلاَ أَدُلُّكُمْ عَلَى شَىْءٍ إِذَا فَعَلْتُمُوهُ تَحَابَبْتُمْ أَفْشُوا السَّلاَمَ بَيْنَكُمْ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Toki iymon keltirmaguningizcha, jannatga kirmaysizlar; va toki bir-biringizni sevmaguningizcha, (komil) iymon keltirmaysizlar. Sizlarga shunday bir narsani koʻrsataymi — uni qilsangiz, bir-biringizni sevib qolasizlar: oʻzaro salomni yoyinglar (keng tarqatinglar)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Токи иймон келтирмагунингизча, жаннатга кирмайсизлар; ва токи бир-бирингизни севмагунингизча, (комил) иймон келтирмайсизлар. Сизларга шундай бир нарсани кўрсатайми — уни қилсангиз, бир-бирингизни севиб қоласизлар: ўзаро саломни ёйинглар (кенг тарқатинглар)», дедилар.
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِمْرَانَ التُّجِيبِيُّ، أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَسَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولاَنِ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَسْرِقُ السَّارِقُ حِينَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَشْرَبُ الْخَمْرَ حِينَ يَشْرَبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ " . قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ كَانَ يُحَدِّثُهُمْ هَؤُلاَءِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ثُمَّ يَقُولُ وَكَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يُلْحِقُ مَعَهُنَّ " وَلاَ يَنْتَهِبُ نُهْبَةً ذَاتَ شَرَفٍ يَرْفَعُ النَّاسُ إِلَيْهِ فِيهَا أَبْصَارَهُمْ حِينَ يَنْتَهِبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zinokor zino qilayotgan paytida moʻmin holida zino qilmaydi; oʻgʻri oʻgʻrilik qilayotgan paytida moʻmin holida oʻgʻirlik qilmaydi; va xamr ichuvchi uni ichayotgan paytida moʻmin holida ichmaydi», dedilar. Abu Hurayra bularga: «...va talon-toroj qiluvchi, odamlar (hayratdan) unga koʻzlarini koʻtaradigan qadrli (qimmatli) bir narsani talon-toroj qilayotgan paytida moʻmin holida talon-toroj qilmaydi» (degan)ni qoʻshib qoʻyardi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Зинокор зино қилаётган пайтида мўмин ҳолида зино қилмайди; ўғри ўғрилик қилаётган пайтида мўмин ҳолида ўғирлик қилмайди; ва хамр ичувчи уни ичаётган пайтида мўмин ҳолида ичмайди», дедилар. Абу Ҳурайра буларга: «...ва талон-торож қилувчи, одамлар (ҳайратдан) унга кўзларини кўтарадиган қадрли (қимматли) бир нарсани талон-торож қилаётган пайтида мўмин ҳолида талон-торож қилмайди» (деган)ни қўшиб қўярди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، - وَاللَّفْظُ لِيَحْيَى - قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سُهَيْلٍ، نَافِعُ بْنُ مَالِكِ بْنِ أَبِي عَامِرٍ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " آيَةُ الْمُنَافِقِ ثَلاَثٌ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا ائْتُمِنَ خَانَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Munofiqning belgisi uchtadir: gapirsa, yolgʻon gapiradi; vaʼda bersa, vaʼdaga vafo qilmaydi; va (biror narsa) omonat qoʻyilsa, xiyonat qiladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мунофиқнинг белгиси учтадир: гапирса, ёлғон гапиради; ваъда берса, ваъдага вафо қилмайди; ва (бирор нарса) омонат қўйилса, хиёнат қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلاَءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ، مَوْلَى الْحُرَقَةِ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مِنْ عَلاَمَاتِ الْمُنَافِقِ ثَلاَثَةٌ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا ائْتُمِنَ خَانَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Munofiqning alomatlaridan uchtadir: gapirsa, yolgʻon gapiradi; vaʼda bersa, vaʼdaga vafo qilmaydi; va (biror narsa) omonat qoʻyilsa, xiyonat qiladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мунофиқнинг аломатларидан учтадир: гапирса, ёлғон гапиради; ваъда берса, ваъдага вафо қилмайди; ва (бирор нарса) омонат қўйилса, хиёнат қилади», дедилар.
وَحَدَّثَنِي أَبُو نَصْرٍ التَّمَّارُ، وَعَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْعَلاَءِ ذَكَرَ فِيهِ " وَإِنْ صَامَ وَصَلَّى وَزَعَمَ أَنَّهُ مُسْلِمٌ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ — Yahyo ibn Muhammadning al-Alodan (rivoyat qilgan) hadisi kabi (aytdilar); u unda: «...garchi u roʻza tutsa, namoz oʻqisa va oʻzini musulmon deb daʼvo qilsa ham» (degan)ni zikr qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ — Яҳё ибн Муҳаммаднинг ал-Алодан (ривоят қилган) ҳадиси каби (айтдилар); у унда: «...гарчи у рўза тутса, намоз ўқиса ва ўзини мусулмон деб даъво қилса ҳам» (деган)ни зикр қилди.
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَرْغَبُوا عَنْ آبَائِكُمْ فَمَنْ رَغِبَ عَنْ أَبِيهِ فَهُوَ كُفْرٌ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Otalaringizdan yuz oʻgirmanglar (ulardan voz kechmanglar); kim oʻz otasidan yuz oʻgirsa, bu kufrdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Оталарингиздан юз ўгирманглар (улардан воз кечманглар); ким ўз отасидан юз ўгирса, бу куфрдир», дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا أَبِي وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، كُلُّهُمْ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اثْنَتَانِ فِي النَّاسِ هُمَا بِهِمْ كُفْرٌ الطَّعْنُ فِي النَّسَبِ وَالنِّيَاحَةُ عَلَى الْمَيِّتِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlarda ikki (xislat) borki, ular (sodir etuvchilari uchun) kufrdir: nasabga taʼna qilish va oʻlik ustida yigʻi-sigʻi (noha) qilish», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамларда икки (хислат) борки, улар (содир этувчилари учун) куфрдир: насабга таъна қилиш ва ўлик устида йиғи-сиғи (ноҳа) қилиш», дедилар.
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، وَعَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ الْعَامِرِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ، قَالَ الْمُرَادِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، وَقَالَ الآخَرَانِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَلَمْ تَرَوْا إِلَى مَا قَالَ رَبُّكُمْ قَالَ مَا أَنْعَمْتُ عَلَى عِبَادِي مِنْ نِعْمَةٍ إِلاَّ أَصْبَحَ فَرِيقٌ مِنْهُمْ بِهَا كَافِرِينَ . يَقُولُونَ الْكَوَاكِبُ وَبِالْكَوَاكِبِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Rabbingiz nima deganini koʻrmadingizmi (bilmadingizmi)? (Alloh): ‹Men bandalarimga qaysi neʼmatni ato qilmay, ulardan bir guruh unga kofir boʻlib: «Yulduzlar, yulduzlar sababli (boʻldi)» deydilar›, dedi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Раббингиз нима деганини кўрмадингизми (билмадингизми)? (Аллоҳ): ‹Мен бандаларимга қайси неъматни ато қилмай, улардан бир гуруҳ унга кофир бўлиб: «Юлдузлар, юлдузлар сабабли (бўлди)» дейдилар›, деди», дедилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، ح وَحَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، أَنَّ أَبَا يُونُسَ، مَوْلَى أَبِي هُرَيْرَةَ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ بَرَكَةٍ إِلاَّ أَصْبَحَ فَرِيقٌ مِنَ النَّاسِ بِهَا كَافِرِينَ يُنْزِلُ اللَّهُ الْغَيْثَ فَيَقُولُونَ الْكَوْكَبُ كَذَا وَكَذَا " وَفِي حَدِيثِ الْمُرَادِيِّ " بِكَوْكَبِ كَذَا وَكَذَا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh osmondan qanday barakot tushirmasin, odamlardan bir guruh unga kofir boʻladi: Alloh yomgʻir yogʻdiradi-yu, ular: ‹Falon-falon yulduz (sababli boʻldi)› deydilar», dedilar. Al-Murodiyning hadisida: «...falon-falon yulduz sababli» (deyilgan).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ осмондан қандай баракот туширмасин, одамлардан бир гуруҳ унга кофир бўлади: Аллоҳ ёмғир ёғдиради-ю, улар: ‹Фалон-фалон юлдуз (сабабли бўлди)› дейдилар», дедилар. Ал-Муродийнинг ҳадисида: «...фалон-фалон юлдуз сабабли» (дейилган).
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيَّ - عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يُبْغِضُ الأَنْصَارَ رَجُلٌ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohga va Oxirat kuniga iymon keltiradigan kishi Ansorni yomon koʻrmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳга ва Охират кунига иймон келтирадиган киши Ансорни ёмон кўрмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا قَرَأَ ابْنُ آدَمَ السَّجْدَةَ فَسَجَدَ اعْتَزَلَ الشَّيْطَانُ يَبْكِي يَقُولُ يَا وَيْلَهُ - وَفِي رِوَايَةِ أَبِي كُرَيْبٍ يَا وَيْلِي - أُمِرَ ابْنُ آدَمَ بِالسُّجُودِ فَسَجَدَ فَلَهُ الْجَنَّةُ وَأُمِرْتُ بِالسُّجُودِ فَأَبَيْتُ فَلِيَ النَّارُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odam farzandi sajda (oyatini) oʻqib, sajda qilsa, shayton yigʻlab chetga chiqadi-da: ‹Voy holiga — Abu Kuraybning rivoyatida: «voy menga» — odam farzandi sajdaga buyurildi-yu, sajda qildi, bas, unga jannat (boʻldi); men sajdaga buyurildim-u, bosh tortdim, bas, menga doʻzax (boʻldi)› deydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одам фарзанди сажда (оятини) ўқиб, сажда қилса, шайтон йиғлаб четга чиқади-да: ‹Вой ҳолига — Абу Курайбнинг ривоятида: «вой менга» — одам фарзанди саждага буюрилди-ю, сажда қилди, бас, унга жаннат (бўлди); мен саждага буюрилдим-у, бош тортдим, бас, менга дўзах (бўлди)› дейди», дедилар.
وَحَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ أَبِي مُزَاحِمٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ زِيَادٍ، أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ، - يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ - عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ " إِيمَانٌ بِاللَّهِ " . قَالَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ " الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ " . قَالَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ " حَجٌّ مَبْرُورٌ " . وَفِي رِوَايَةِ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ " إِيمَانٌ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ " .
وَحَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dan: «Amallarning qaysi biri afzal?» deb soʻraldi. (Paygʻambar): «Allohga iymon keltirish», dedilar. (U): «Soʻng nima?» dedi. (Paygʻambar): «Alloh yoʻlida jihod qilish», dedilar. (U): «Soʻng nima?» dedi. (Paygʻambar): «Mabrur (qabul boʻlgan) haj», dedilar. Muhammad ibn Jaʼfarning rivoyatida: «Allohga va Uning Rasuliga iymon keltirish» (deyilgan).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дан: «Амалларнинг қайси бири афзал?» деб сўралди. (Пайғамбар): «Аллоҳга иймон келтириш», дедилар. (У): «Сўнг нима?» деди. (Пайғамбар): «Аллоҳ йўлида жиҳод қилиш», дедилар. (У): «Сўнг нима?» деди. (Пайғамбар): «Мабрур (қабул бўлган) ҳаж», дедилар. Муҳаммад ибн Жаъфарнинг ривоятида: «Аллоҳга ва Унинг Расулига иймон келтириш» (дейилган).
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي الْغَيْثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اجْتَنِبُوا السَّبْعَ الْمُوبِقَاتِ " . قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا هُنَّ قَالَ " الشِّرْكُ بِاللَّهِ وَالسِّحْرُ وَقَتْلُ النَّفْسِ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ وَأَكْلُ مَالِ الْيَتِيمِ وَأَكْلُ الرِّبَا وَالتَّوَلِّي يَوْمَ الزَّحْفِ وَقَذْفُ الْمُحْصَنَاتِ الْغَافِلاَتِ الْمُؤْمِنَاتِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yetti halok qiluvchi (gunoh)dan saqlaninglar», dedilar. «Ey Allohning Rasuli, ular nima?» deyildi. (Paygʻambar): «Allohga shirk keltirish, sehr, Alloh (oʻldirishni) harom qilgan jonni — haq (asos) bilan boʻlmasa — oʻldirish, yetimning molini yeyish, ribo (sudxoʻrlik mol)ini yeyish, jang kuni (dushmanga) orqa oʻgirib qochish va pokdomon, (gunohdan) gʻofil moʻmina ayollarga (zino) tuhmati qilishdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Етти ҳалок қилувчи (гуноҳ)дан сақланинглар», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, улар нима?» дейилди. (Пайғамбар): «Аллоҳга ширк келтириш, сеҳр, Аллоҳ (ўлдиришни) ҳаром қилган жонни — ҳақ (асос) билан бўлмаса — ўлдириш, етимнинг молини ейиш, рибо (судхўрлик мол)ини ейиш, жанг куни (душманга) орқа ўгириб қочиш ва покдомон, (гуноҳдан) ғофил мўмина аёлларга (зино) туҳмати қилишдир», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ ح وَحَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، مُحَمَّدُ بْنُ حَيَّانَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي حَازِمٍ، كِلاَهُمَا عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ حَمَلَ عَلَيْنَا السِّلاَحَ فَلَيْسَ مِنَّا وَمَنْ غَشَّنَا فَلَيْسَ مِنَّا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bizga qarshi qurol koʻtarsa, u bizdan emas; va kim bizni aldasa, u bizdan emas», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бизга қарши қурол кўтарса, у биздан эмас; ва ким бизни алдаса, у биздан эмас», дедилар.
وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ، وَابْنُ، حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ، - قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلاَءُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، . أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ عَلَى صُبْرَةِ طَعَامٍ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِيهَا فَنَالَتْ أَصَابِعُهُ بَلَلاً فَقَالَ " مَا هَذَا يَا صَاحِبَ الطَّعَامِ " . قَالَ أَصَابَتْهُ السَّمَاءُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " أَفَلاَ جَعَلْتَهُ فَوْقَ الطَّعَامِ كَىْ يَرَاهُ النَّاسُ مَنْ غَشَّ فَلَيْسَ مِنِّي " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir uyum (toʻda) taom yonidan oʻtib, qoʻllarini uning ichiga tiqdilar-da, barmoqlari nam(ga) tegdi. Shunda (Paygʻambar): «Bu nima, ey taom egasi?» dedilar. (U): «Unga osmon (yomgʻiri) tegdi, ey Allohning Rasuli», dedi. (Paygʻambar): «Uni (nam qismni) taomning ustiga qoʻymabsanda — odamlar uni koʻrishi uchun?! Kim aldasa, u mendan emas», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир уюм (тўда) таом ёнидан ўтиб, қўлларини унинг ичига тиқдилар-да, бармоқлари нам(га) тегди. Шунда (Пайғамбар): «Бу нима, эй таом эгаси?» дедилар. (У): «Унга осмон (ёмғири) тегди, эй Аллоҳнинг Расули», деди. (Пайғамбар): «Уни (нам қисмни) таомнинг устига қўймабсанда — одамлар уни кўриши учун?! Ким алдаса, у мендан эмас», дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثَلاَثَةٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ يُزَكِّيهِمْ - قَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ وَلاَ يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ - وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ شَيْخٌ زَانٍ وَمَلِكٌ كَذَّابٌ وَعَائِلٌ مُسْتَكْبِرٌ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch (toifa) borki, Alloh qiyomat kuni ularga gapirmaydi va ularni poklamaydi — Abu Muoviya: «va ularga qaramaydi» dedi —; ular uchun alamli azob bordir: zinokor qari (chol), yolgʻonchi podshoh va manman (takabbur) kambagʻal», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч (тоифа) борки, Аллоҳ қиёмат куни уларга гапирмайди ва уларни покламайди — Абу Муовия: «ва уларга қарамайди» деди —; улар учун аламли азоб бордир: зинокор қари (чол), ёлғончи подшоҳ ва манман (такаббур) камбағал», дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، - وَهَذَا حَدِيثُ أَبِي بَكْرٍ - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثَلاَثٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَلاَ يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ رَجُلٌ عَلَى فَضْلِ مَاءٍ بِالْفَلاَةِ يَمْنَعُهُ مِنِ ابْنِ السَّبِيلِ وَرَجُلٌ بَايَعَ رَجُلاً بِسِلْعَةٍ بَعْدَ الْعَصْرِ فَحَلَفَ لَهُ بِاللَّهِ لأَخَذَهَا بِكَذَا وَكَذَا فَصَدَّقَهُ وَهُوَ عَلَى غَيْرِ ذَلِكَ وَرَجُلٌ بَايَعَ إِمَامًا لاَ يُبَايِعُهُ إِلاَّ لِدُنْيَا فَإِنْ أَعْطَاهُ مِنْهَا وَفَى وَإِنْ لَمْ يُعْطِهِ مِنْهَا لَمْ يَفِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch (toifa) borki, Alloh qiyomat kuni ularga gapirmaydi, ularga qaramaydi va ularni poklamaydi; ular uchun alamli azob bordir: choʻlda (sahroda) ortiqcha suvi boʻlib, uni yoʻlovchidan (musofirdan) man qiladigan kishi; asr (namozi)dan keyin bir kishiga bir mol sotib, ‹Allohga qasamki, men buni shuncha-shuncha (pul)ga olganman› deb qasam ichgan-da, u (xaridor) uni rost (deb) tasdiqlagan — holbuki u (sotuvchi) undan boshqacha (yolgʻon aytgan) — kishi; va imomga faqat dunyo (manfaati) uchungina bayʼat beradigan kishiki, agar (imom) unga undan (dunyodan biror narsa) bersa, (ahdiga) vafo qiladi, agar bermasa, vafo qilmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч (тоифа) борки, Аллоҳ қиёмат куни уларга гапирмайди, уларга қарамайди ва уларни покламайди; улар учун аламли азоб бордир: чўлда (саҳрода) ортиқча суви бўлиб, уни йўловчидан (мусофирдан) ман қиладиган киши; аср (намози)дан кейин бир кишига бир мол сотиб, ‹Аллоҳга қасамки, мен буни шунча-шунча (пул)га олганман› деб қасам ичган-да, у (харидор) уни рост (деб) тасдиқлаган — ҳолбуки у (сотувчи) ундан бошқача (ёлғон айтган) — киши; ва имомга фақат дунё (манфаати) учунгина байъат берадиган кишики, агар (имом) унга ундан (дунёдан бирор нарса) берса, (аҳдига) вафо қилади, агар бермаса, вафо қилмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنَ قَتَلَ نَفْسَهُ بِحَدِيدَةٍ فَحَدِيدَتُهُ فِي يَدِهِ يَتَوَجَّأُ بِهَا فِي بَطْنِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا وَمَنْ شَرِبَ سَمًّا فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَهُوَ يَتَحَسَّاهُ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا وَمَنْ تَرَدَّى مِنْ جَبَلٍ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَهُوَ يَتَرَدَّى فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻzini temir (qurol) bilan oʻldirsa, temiri qoʻlida boʻlib, jahannam oʻtida — unda abadiy, mangu (qoluvchi) holda — uni qorniga sanchib (azoblanib) turadi; kim zahar ichib, oʻzini oʻldirsa, jahannam oʻtida — unda abadiy, mangu holda — uni hoʻplab turadi; va kim togʻdan oʻzini tashlab, oʻzini oʻldirsa, jahannam oʻtida — unda abadiy, mangu holda — oʻzini tashlab (qulab) turadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўзини темир (қурол) билан ўлдирса, темири қўлида бўлиб, жаҳаннам ўтида — унда абадий, мангу (қолувчи) ҳолда — уни қорнига санчиб (азобланиб) туради; ким заҳар ичиб, ўзини ўлдирса, жаҳаннам ўтида — унда абадий, мангу ҳолда — уни ҳўплаб туради; ва ким тоғдан ўзини ташлаб, ўзини ўлдирса, жаҳаннам ўтида — унда абадий, мангу ҳолда — ўзини ташлаб (қулаб) туради», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَأَبُو عَلْقَمَةَ الْفَرْوِيُّ قَالاَ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلْمَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ رِيحًا مِنَ الْيَمَنِ أَلْيَنَ مِنَ الْحَرِيرِ فَلاَ تَدَعُ أَحَدًا فِي قَلْبِهِ - قَالَ أَبُو عَلْقَمَةَ مِثْقَالُ حَبَّةٍ وَقَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ - مِنْ إِيمَانٍ إِلاَّ قَبَضَتْهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta Alloh Yaman tomondan ipakdan ham yumshoqroq bir shamol yuboradi; u qalbida — Abu Alqama: ‹bir dona donacha misqolicha›, Abdulaziz esa: ‹zarra misqolicha› dedi — iymon boʻlgan hech kimni (tirik) qoldirmay, albatta uning jonini oladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта Аллоҳ Яман томондан ипакдан ҳам юмшоқроқ бир шамол юборади; у қалбида — Абу Алқама: ‹бир дона донача мисқолича›, Абдулазиз эса: ‹зарра мисқолича› деди — иймон бўлган ҳеч кимни (тирик) қолдирмай, албатта унинг жонини олади», дедилар.
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ، وَابْنُ، حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ، - قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلاَءُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَادِرُوا بِالأَعْمَالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا أَوْ يُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنَ الدُّنْيَا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Amallar (qilish)ga shoshilinglar — qorongʻu tunning boʻlaklari kabi fitnalar (kelishidan oldin); (oʻshanda) kishi moʻmin holda tongni qarshilaydi-yu, kofir holda kechni qarshilaydi; yoki moʻmin holda kechni qarshilaydi-yu, kofir holda tongni qarshilaydi; u dinini dunyo matosiga (arzon narsasiga) sotadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Амаллар (қилиш)га шошилинглар — қоронғу туннинг бўлаклари каби фитналар (келишидан олдин); (ўшанда) киши мўмин ҳолда тонгни қаршилайди-ю, кофир ҳолда кечни қаршилайди; ёки мўмин ҳолда кечни қаршилайди-ю, кофир ҳолда тонгни қаршилайди; у динини дунё матосига (арзон нарсасига) сотади», дедилар.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ، وَأُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ، - وَاللَّفْظُ لأُمَيَّةَ - قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا رَوْحٌ، - وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ - عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم { لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ} قَالَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ بَرَكُوا عَلَى الرُّكَبِ فَقَالُوا أَىْ رَسُولَ اللَّهِ كُلِّفْنَا مِنَ الأَعْمَالِ مَا نُطِيقُ الصَّلاَةُ وَالصِّيَامُ وَالْجِهَادُ وَالصَّدَقَةُ وَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيْكَ هَذِهِ الآيَةُ وَلاَ نُطِيقُهَا . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَتُرِيدُونَ أَنْ تَقُولُوا كَمَا قَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ مِنْ قَبْلِكُمْ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا بَلْ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ " . قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ . فَلَمَّا اقْتَرَأَهَا الْقَوْمُ ذَلَّتْ بِهَا أَلْسِنَتُهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي إِثْرِهَا { آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لاَ نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ} فَلَمَّا فَعَلُوا ذَلِكَ نَسَخَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { لاَ يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلاَّ وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لاَ تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا} قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلاَ تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا} قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلاَ تُحَمِّلْنَا مَا لاَ طَاقَةَ لَنَا بِهِ} قَالَ نَعَمْ { وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلاَنَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ} قَالَ نَعَمْ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga {Osmonlardagi va yerdagi (barcha) narsa Allohnikidir. Koʻnglingizdagini oshkor qilsangiz ham, yashirsangiz ham, Alloh sizlarni u bilan hisob-kitob qiladi; bas, U xohlagan kishini magʻfirat qiladi va xohlagan kishini azoblaydi; Alloh har narsaga Qodirdir} (oyati) nozil boʻlganda, bu Rasululloh ﷺ ning ashoblariga qattiq (ogʻir) botdi. Ular Rasululloh ﷺ ning oldilariga kelib, soʻng tizzalari uzra choʻkdilar-da: «Ey Allohning Rasuli, biz kuchimiz yetadigan amallarga — namoz, roʻza, jihod va sadaqaga — taklif qilingan edik; endi senga mana bu oyat nozil qilindi, biz esa unga kuchimiz yetmaydi», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Sizlardan oldingi ikki kitob ahli: ‹Eshitdik va isyon qildik› deganidek demoqchimisizlar? Yoʻq, balki: ‹Eshitdik va itoat qildik; (ey) Rabbimiz, Sening magʻfiratingni (soʻraymiz) va qaytish (faqat) Sengadir› denglar», dedilar. Ular: «Eshitdik va itoat qildik; (ey) Rabbimiz, Sening magʻfiratingni (soʻraymiz) va qaytish (faqat) Sengadir», dedilar. Qavm uni oʻqigach (qabul qilgach), tillari unga moyil boʻldi (oson aytadigan boʻldi). Shunda Alloh uning ortidan {Paygʻambar oʻziga Rabbidan nozil qilingan (narsa)ga iymon keltirdi va moʻminlar (ham). Har biri Allohga, Uning farishtalariga, kitoblariga va paygʻambarlariga iymon keltirdi; ‹Uning paygʻambarlaridan birortasini (boshqasidan) ajratmaymiz›, dedilar; va: ‹Eshitdik va itoat qildik; (ey) Rabbimiz, Sening magʻfiratingni (soʻraymiz) va qaytish (faqat) Sengadir› dedilar} (oyatini) nozil qildi. Ular shuni qilganlarida, Alloh taolo uni (avvalgi oyatni) nasx qildi (bekor qildi) va Alloh azza va jalla {Alloh hech bir jonni kuchi yetadigan narsadan boshqasiga taklif qilmaydi; (kishi) kasb qilgan (yaxshilik) oʻziga, qilgan (yomonlik) oʻziga(dir). (Ey) Rabbimiz, agar unutsak yoki xato qilsak, bizni (jazoga) tutmagin} (oyatini) nozil qildi. (Alloh): «Ha (shunday qildim)», dedi. {(Ey) Rabbimiz, bizdan oldingilarga yuklaganing kabi, bizning ustimizga ogʻir yuk yuklamagin}. (Alloh): «Ha», dedi. {(Ey) Rabbimiz, bizga kuchimiz yetmaydigan narsani yuklamagin}. (Alloh): «Ha», dedi. {Bizni avf et, bizni magʻfirat qil va bizga rahm qil; Sen Mavlomiz (xojamiz)san; bas, bizni kofir qavmlar ustida nusratlagin (gʻolib qilgin)}. (Alloh): «Ha», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га {Осмонлардаги ва ердаги (барча) нарса Аллоҳникидир. Кўнглингиздагини ошкор қилсангиз ҳам, яширсангиз ҳам, Аллоҳ сизларни у билан ҳисоб-китоб қилади; бас, У хоҳлаган кишини мағфират қилади ва хоҳлаган кишини азоблайди; Аллоҳ ҳар нарсага Қодирдир} (ояти) нозил бўлганда, бу Расулуллоҳ ﷺ нинг ашобларига қаттиқ (оғир) ботди. Улар Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига келиб, сўнг тиззалари узра чўкдилар-да: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз кучимиз етадиган амалларга — намоз, рўза, жиҳод ва садақага — таклиф қилинган эдик; энди сенга мана бу оят нозил қилинди, биз эса унга кучимиз етмайди», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан олдинги икки китоб аҳли: ‹Эшитдик ва исён қилдик› деганидек демоқчимисизлар? Йўқ, балки: ‹Эшитдик ва итоат қилдик; (эй) Раббимиз, Сенинг мағфиратингни (сўраймиз) ва қайтиш (фақат) Сенгадир› денглар», дедилар. Улар: «Эшитдик ва итоат қилдик; (эй) Раббимиз, Сенинг мағфиратингни (сўраймиз) ва қайтиш (фақат) Сенгадир», дедилар. Қавм уни ўқигач (қабул қилгач), тиллари унга мойил бўлди (осон айтадиган бўлди). Шунда Аллоҳ унинг ортидан {Пайғамбар ўзига Раббидан нозил қилинган (нарса)га иймон келтирди ва мўминлар (ҳам). Ҳар бири Аллоҳга, Унинг фаришталарига, китобларига ва пайғамбарларига иймон келтирди; ‹Унинг пайғамбарларидан бирортасини (бошқасидан) ажратмаймиз›, дедилар; ва: ‹Эшитдик ва итоат қилдик; (эй) Раббимиз, Сенинг мағфиратингни (сўраймиз) ва қайтиш (фақат) Сенгадир› дедилар} (оятини) нозил қилди. Улар шуни қилганларида, Аллоҳ таоло уни (аввалги оятни) насх қилди (бекор қилди) ва Аллоҳ азза ва жалла {Аллоҳ ҳеч бир жонни кучи етадиган нарсадан бошқасига таклиф қилмайди; (киши) касб қилган (яхшилик) ўзига, қилган (ёмонлик) ўзига(дир). (Эй) Раббимиз, агар унутсак ёки хато қилсак, бизни (жазога) тутмагин} (оятини) нозил қилди. (Аллоҳ): «Ҳа (шундай қилдим)», деди. {(Эй) Раббимиз, биздан олдингиларга юклаганинг каби, бизнинг устимизга оғир юк юкламагин}. (Аллоҳ): «Ҳа», деди. {(Эй) Раббимиз, бизга кучимиз етмайдиган нарсани юкламагин}. (Аллоҳ): «Ҳа», деди. {Бизни авф эт, бизни мағфират қил ва бизга раҳм қил; Сен Мавломиз (хожамиз)сан; бас, бизни кофир қавмлар устида нусратлагин (ғолиб қилгин)}. (Аллоҳ): «Ҳа», деди.