Abu Ishoq Amr ibn Abdulloh as-Sabiiy

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنِ الْحَجَّاجِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ قُلْتُ لِلْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ أَيْنَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَضَعُ وَجْهَهُ إِذَا سَجَدَ فَقَالَ بَيْنَ كَفَّيْهِ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي حُمَيْدٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْبَرَاءِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ تَكُونَ يَدَاهُ قَرِيبًا مِنْ أُذُنَيْهِ ‏.‏

Qutayba bizga hadis aytib berdi, (u): Hafs ibn Gʻiyos bizga hadis aytib berdi, (u) al-Hajjojdan, (u) Abu Ishoqdan rivoyat qiladi, u aytdi: Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)ga: «Nabiy ﷺ sajda qilganlarida yuzlarini qaerga qoʻyardilar?» dedim. U: «Ikki kafti orasiga», dedi. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Voil ibn Hujr va Abu Humayddan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Baroning hadisi hasan sahih gʻarib hadisdir. Baʼzi ilm ahli ihtiyor qilgan (narsa) ham shu — qoʻllari quloqlariga yaqin boʻlishi (kerak).Қутайба бизга ҳадис айтиб берди, (у): Ҳафс ибн Ғиёс бизга ҳадис айтиб берди, (у) ал-Ҳажжождан, (у) Абу Ишоқдан ривоят қилади, у айтди: Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)га: «Набий ﷺ сажда қилганларида юзларини қаэрга қўярдилар?» дедим. У: «Икки кафти орасига», деди. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Воил ибн Ҳужр ва Абу Ҳумайддан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Баронинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ғариб ҳадисдир. Баъзи илм аҳли иҳтиёр қилган (нарса) ҳам шу — қўллари қулоқларига яқин бўлиши (керак).

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، وَأَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ كُنْتُ إِلَى جَنْبِ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فَقِيلَ لَهُ كَمْ غَزَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَزْوَةٍ قَالَ تِسْعَ عَشْرَةَ ‏.‏ فَقُلْتُ كَمْ غَزَوْتَ أَنْتَ مَعَهُ قَالَ سَبْعَ عَشْرَةَ ‏.‏ قُلْتُ أَيَّتُهُنَّ كَانَ أَوَّلَ قَالَ ذَاتُ الْعُشَيْرَاءِ أَوِ الْعُسَيْرَاءِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Ishoq aytdi: Men Zayd ibn Arqamning yonida edim. Undan: «Nabiy ﷺ qancha gʻazot qilganlar?» deb soʻralganda, u: «Oʻn toʻqqizta», dedi. Men: «Sen u zot bilan qancha gʻazotda ishtirok etgansan?» dedim. U: «Oʻn yettita», dedi. Men: «Ularning birinchisi qaysisi edi?» dedim. U: «Zotul Ushayroʻ — yoki Usayroʻ», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Ишоқ айтди: Мен Зайд ибн Арқамнинг ёнида эдим. Ундан: «Набий ﷺ қанча ғазот қилганлар?» деб сўралганда, у: «Ўн тўққизта», деди. Мен: «Сен у зот билан қанча ғазотда иштирок этгансан?» дедим. У: «Ўн еттита», деди. Мен: «Уларнинг биринчиси қайсиси эди?» дедим. У: «Зотул Ушайрў — ёки Усайрў», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ قَالَ لَنَا رَجُلٌ أَفَرَرْتُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَا أَبَا عُمَارَةَ قَالَ لاَ وَاللَّهِ مَا وَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَكِنْ وَلَّى سَرَعَانُ النَّاسِ تَلَقَّتْهُمْ هَوَازِنُ بِالنَّبْلِ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى بَغْلَتِهِ وَأَبُو سُفْيَانَ بْنُ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ آخِذٌ بِلِجَامِهَا وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ أَنَا النَّبِيُّ لاَ كَذِبْ أَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عُمَرَ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi bizga: «Ey Abu Umora, sizlar Rasululloh ﷺni (tashlab) qochdingizmi?» dedi. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, Rasululloh ﷺ orqaga qaytmadilar. Lekin shoshqaloq odamlar qochdi, ularni Havozin (qabilasi) oʻqlar bilan qarshi oldi. Rasululloh ﷺ esa xachirlarida (turar) edilar, Abu Sufyon ibn al-Horis ibn Abdulmuttalib uning jilovini ushlab turardi. Rasululloh ﷺ esa: ‹Men Nabiyman, bunda yolgʻon yoʻq, men Abdulmuttalibning oʻgʻliman›, der edilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ali va Ibn Umardan ham (rivoyat) bor. Bu hadis hasan sahihdir.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши бизга: «Эй Абу Умора, сизлар Расулуллоҳ ﷺни (ташлаб) қочдингизми?» деди. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, Расулуллоҳ ﷺ орқага қайтмадилар. Лекин шошқалоқ одамлар қочди, уларни Ҳавозин (қабиласи) ўқлар билан қарши олди. Расулуллоҳ ﷺ эса хачирларида (турар) эдилар, Абу Суфён ибн ал-Ҳорис ибн Абдулмутталиб унинг жиловини ушлаб турарди. Расулуллоҳ ﷺ эса: ‹Мен Набийман, бунда ёлғон йўқ, мен Абдулмутталибнинг ўғлиман›, дер эдилар», деди. Абу Исо айтди: Бу бобда Али ва Ибн Умардан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُ بَيْنَمَا رَجُلٌ يَقْرَأُ سُورَةَ الْكَهْفِ إِذْ رَأَى دَابَّتَهُ تَرْكُضُ فَنَظَرَ فَإِذَا مِثْلُ الْغَمَامَةِ أَوِ السَّحَابَةِ فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تِلْكَ السَّكِينَةُ نَزَلَتْ مَعَ الْقُرْآنِ أَوْ نَزَلَتْ عَلَى الْقُرْآنِ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Kahf surasini oʻqiyotgan edi, birdan otining (hurkib) tipirchilayotganini koʻrdi. Qaradi-yu, goʻyo bir bulut yoki soyaga oʻxshash narsa (turardi). U Rasululloh ﷺ huzuriga kelib, buni u zotga aytdi. Nabiy ﷺ: «U — Qurʼon bilan nozil boʻlgan, yoki Qurʼon sababli nozil boʻlgan sakinat (xotirjamlik)dir», dedilar. Bu bobda Usayd ibn Huzayrdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Каҳф сурасини ўқиётган эди, бирдан отининг (ҳуркиб) типирчилаётганини кўрди. Қаради-ю, гўё бир булут ёки сояга ўхшаш нарса (турарди). У Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб, буни у зотга айтди. Набий ﷺ: «У — Қуръон билан нозил бўлган, ёки Қуръон сабабли нозил бўлган сакинат (хотиржамлик)дир», дедилар. Бу бобда Усайд ибн Ҳузайрдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ، عَنْ شَيْبَانَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ شِبْتَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ شَيَّبَتْنِي هُودٌ وَالْوَاقِعَةُ وَالْمُرْسَلاَتُ وَ عمَّ يَتَسَاءَلُونَ وَإذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏ وَرَوَى عَلِيُّ بْنُ صَالِحٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ نَحْوَ هَذَا ‏.‏ وَرُوِيَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي مَيْسَرَةَ شَيْءٌ مِنْ هَذَا مُرْسَلاً ‏.‏ وَرَوَى أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ حَدِيثِ شَيْبَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ هَاشِمُ بْنُ الْوَلِيدِ الْهَرَوِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr (roziyallohu anhu): «Ey Allohning Rasuli, sochingiz oqarib ketibdi», dedi. Shunda u zot: «Meni Hud, Voqea, Mursalot, Amma yatasaʼalun (Naba) va Izash-shamsu kuvvirat (Takvir) (suralari) oqartirdi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni Ibn Abbosning (rivoyati) sifatida faqat shu yoʻl orqaligina bilamiz. Ali ibn Solih bu hadisni Abu Ishoqdan, u Abu Juhayfadan shunga oʻxshash rivoyat qilgan. Yana Abu Ishoqdan, u Abu Maysaradan shundan bir qismi mursal holda rivoyat qilingan. Abu Bakr ibn Ayyosh esa uni Abu Ishoqdan, u Ikrimadan, u Paygʻambar ﷺdan Shaybonning Abu Ishoqdan (qilgan) hadisiga oʻxshash, lekin unda Ibn Abbosni zikr qilmasdan rivoyat qilgan. Buni bizga Hoshim ibn Validal-Haraviy, unga Abu Bakr ibn Ayyosh aytib bergan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абу Бакр (розияллоҳу анҳу): «Эй Аллоҳнинг Расули, сочингиз оқариб кетибди», деди. Шунда у зот: «Мени Ҳуд, Воқеа, Мурсалот, Амма ятасаъалун (Наба) ва Изаш-шамсу куввират (Таквир) (суралари) оқартирди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни Ибн Аббоснинг (ривояти) сифатида фақат шу йўл орқалигина биламиз. Али ибн Солиҳ бу ҳадисни Абу Ишоқдан, у Абу Жуҳайфадан шунга ўхшаш ривоят қилган. Яна Абу Ишоқдан, у Абу Майсарадан шундан бир қисми мурсал ҳолда ривоят қилинган. Абу Бакр ибн Айёш эса уни Абу Ишоқдан, у Икримадан, у Пайғамбар ﷺдан Шайбоннинг Абу Ишоқдан (қилган) ҳадисига ўхшаш, лекин унда Ибн Аббосни зикр қилмасдан ривоят қилган. Буни бизга Ҳошим ибн Валидал-Ҳаравий, унга Абу Бакр ибн Айёш айтиб берган.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ الْبَرَاءَ أَكَانَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِثْلَ السَّيْفِ قَالَ لاَ مِثْلَ الْقَمَرِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi undan: «Rasululloh ﷺning yuzlari qilichga oʻxshaganmidi?» deb soʻradi. U: «Yoʻq, oyga oʻxshar edi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши ундан: «Расулуллоҳ ﷺнинг юзлари қиличга ўхшаганмиди?» деб сўради. У: «Йўқ, ойга ўхшар эди», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.