Abu Ishoq Amr ibn Abdulloh as-Sabiiy

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، نَحْوَهُ بِهَذَا‏.‏

Abu Ishoq (yuqoridagidek) rivoyat qiladi.Абу Ишоқ (юқоридагидек) ривоят қилади.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا شُرَيْحُ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَأَلْتُ مَسْرُوقًا وَعَطَاءً وَمُجَاهِدًا‏.‏ فَقَالُوا اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ذِي الْقَعْدَةِ قَبْلَ أَنْ يَحُجَّ‏.‏ وَقَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ذِي الْقَعْدَةِ، قَبْلَ أَنْ يَحُجَّ مَرَّتَيْنِ‏.‏

Abu Ishoq (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Masruq, Ato va Mujohiddan (Allohning Rasuli ﷺ ning umrasi haqida) soʻradim. Ular: «Allohning Rasuli ﷺ haj qilishdan oldin Zulqaʼdada umra qilgan edilar», — dedi. Men Baro ibn Ozibning shunday deganini eshitdim: «Allohning Rasuli ﷺ haj qilishdan oldin Zulqaʼdada ikki marta umra qilgan edilar».Абу Ишоқ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Масруқ, Ато ва Мужоҳиддан (Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг умраси ҳақида) сўрадим. Улар: «Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳаж қилишдан олдин Зулқаъдада умра қилган эдилар», — деди. Мен Баро ибн Озибнинг шундай деганини эшитдим: «Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳаж қилишдан олдин Зулқаъдада икки марта умра қилган эдилар».

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ فِينَا، كَانَتِ الأَنْصَارُ إِذَا حَجُّوا فَجَاءُوا لَمْ يَدْخُلُوا مِنْ قِبَلِ أَبْوَابِ بُيُوتِهِمْ، وَلَكِنْ مِنْ ظُهُورِهَا، فَجَاءَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ، فَدَخَلَ مِنْ قِبَلِ بَابِهِ، فَكَأَنَّهُ عُيِّرَ بِذَلِكَ، فَنَزَلَتْ ‏[quran sura="2" aya_start="189" aya_end="189"]{‏وَلَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقَى وَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوَابِهَا‏}‏‏.‏

Abu Ishoq (Barodan) rivoyat qiladi: Men Baroning shunday deganini eshitdim: «Yuqoridagi oyat biz haqimizda nozil boʻldi: ansorlar hajdan qaytganda, uylariga eshiklaridan emas, balki orqasidan (orqa tomonidan) kirar edi. Ansorlardan biri kelib, eshikdan kirdi va buning uchun unga taʼna qilindi. Shuning uchun mana bu (oyat) nozil boʻldi: ‹Uylarga orqasidan kirishingiz — yaxshilik (taqvo) emas; balki yaxshilik (taqvoli kishi) — Allohdan qoʻrqib, Uning amriga itoat qilgan va U taqiqlagan narsalardan tiyilgan (kishi)dir. Bas, uylarga eshiklaridan kiringlar› (Baqara, 189)».Абу Ишоқ (Бародан) ривоят қилади: Мен Баронинг шундай деганини эшитдим: «Юқоридаги оят биз ҳақимизда нозил бўлди: ансорлар ҳаждан қайтганда, уйларига эшикларидан эмас, балки орқасидан (орқа томонидан) кирар эди. Ансорлардан бири келиб, эшикдан кирди ва бунинг учун унга таъна қилинди. Шунинг учун мана бу (оят) нозил бўлди: ‹Уйларга орқасидан киришингиз — яхшилик (тақво) эмас; балки яхшилик (тақволи киши) — Аллоҳдан қўрқиб, Унинг амрига итоат қилган ва У тақиқлаган нарсалардан тийилган (киши)дир. Бас, уйларга эшикларидан киринглар› (Бақара, 189)».

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ،‏.‏ قَالَ رَجُلٌ لِلْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَفَرَرْتُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ حُنَيْنٍ قَالَ لَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَفِرَّ، إِنَّ هَوَازِنَ كَانُوا قَوْمًا رُمَاةً، وَإِنَّا لَمَّا لَقِينَاهُمْ حَمَلْنَا عَلَيْهِمْ فَانْهَزَمُوا، فَأَقْبَلَ الْمُسْلِمُونَ عَلَى الْغَنَائِمِ وَاسْتَقْبَلُونَا بِالسِّهَامِ، فَأَمَّا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَفِرَّ، فَلَقَدْ رَأَيْتُهُ وَإِنَّهُ لَعَلَى بَغْلَتِهِ الْبَيْضَاءِ وَإِنَّ أَبَا سُفْيَانَ آخِذٌ بِلِجَامِهَا، وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ أَنَا النَّبِيُّ لاَ كَذِبْ أَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ ‏"‏‏.‏

Abu Ishoq (Baro ibn Ozibdan) rivoyat qiladi: Kimdir Baro ibn Ozibdan: «Sizlar Hunayn jangida Allohning Rasuli ﷺ ni tashlab qochdingizmi?» — deb soʻradi. Baro: «Lekin Allohning Rasuli ﷺ qochmadi. Havozin qabilasi ahli yaxshi kamonchilar (mergan) edi. Biz ular bilan toʻqnashganimizda, biz ularga hujum qildik va ular qochdi. Musulmonlar oʻljani yigʻa boshlaganda, mushriklar bizga oʻqlar bilan roʻpara keldi (qarshilik koʻrsatdi), lekin Allohning Rasuli ﷺ qochmadi. Shubhasiz, men u zotni oʻzining oq xachirida (koʻrdim) va Abu Sufyon uning jilovini ushlab turardi; Paygʻambar ﷺ esa: ‹Men — haq (paygʻambar) — Paygʻambarman; men — Abdulmuttalibning oʻgʻliman›, — der edi», — dedi.Абу Ишоқ (Баро ибн Озибдан) ривоят қилади: Кимдир Баро ибн Озибдан: «Сизлар Ҳунайн жангида Аллоҳнинг Расули ﷺ ни ташлаб қочдингизми?» — деб сўради. Баро: «Лекин Аллоҳнинг Расули ﷺ қочмади. Ҳавозин қабиласи аҳли яхши камончилар (мерган) эди. Биз улар билан тўқнашганимизда, биз уларга ҳужум қилдик ва улар қочди. Мусулмонлар ўлжани йиға бошлаганда, мушриклар бизга ўқлар билан рўпара келди (қаршилик кўрсатди), лекин Аллоҳнинг Расули ﷺ қочмади. Шубҳасиз, мен у зотни ўзининг оқ хачирида (кўрдим) ва Абу Суфён унинг жиловини ушлаб турарди; Пайғамбар ﷺ эса: ‹Мен — ҳақ (пайғамбар) — Пайғамбарман; мен — Абдулмутталибнинг ўғлиман›, — дер эди», — деди.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ، وَسَأَلَهُ، رَجُلٌ أَكُنْتُمْ فَرَرْتُمْ يَا أَبَا عُمَارَةَ يَوْمَ حُنَيْنٍ قَالَ لاَ، وَاللَّهِ مَا وَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَلَكِنَّهُ خَرَجَ شُبَّانُ أَصْحَابِهِ وَأَخِفَّاؤُهُمْ حُسَّرًا لَيْسَ بِسِلاَحٍ، فَأَتَوْا قَوْمًا رُمَاةً، جَمْعَ هَوَازِنَ وَبَنِي نَصْرٍ، مَا يَكَادُ يَسْقُطُ لَهُمْ سَهْمٌ، فَرَشَقُوهُمْ رَشْقًا مَا يَكَادُونَ يُخْطِئُونَ، فَأَقْبَلُوا هُنَالِكَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ عَلَى بَغْلَتِهِ الْبَيْضَاءِ، وَابْنُ عَمِّهِ أَبُو سُفْيَانَ بْنُ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ يَقُودُ بِهِ، فَنَزَلَ وَاسْتَنْصَرَ ثُمَّ قَالَ أَنَا النَّبِيُّ لاَ كَذِبْ أَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ ثُمَّ صَفَّ أَصْحَابَهُ‏.‏

Abu Ishoq (Baro ibn Ozibdan) rivoyat qiladi: Bir kishi Baro(dan): «Ey Abu Umora! Sizlar Hunayn kuni (hammangiz) qochdingizmi?» — deb soʻradi. U: «Yoʻq, Allohga qasamki! Allohning Rasuli ﷺ qochmadi; lekin uning yosh, qurolsiz sheriklari — Havozin va Bani Nasr qabilasining kamonchilari yonidan oʻtdi — ularning oʻqlari nishonni deyarli xato qilmas edi va ular (mushriklar) ularga oʻq yogʻdirdi, deyarli (birortasini) xato qilmasdan. Shunday qilib, musulmonlar Paygʻambar ﷺ tomon chekindi — u zot esa oʻzining oq xachiriga mingan, uni amakivachchasi Abu Sufyon ibn Horis ibn Abdulmuttalib yetaklab turardi. Paygʻambar ﷺ (xachirdan) tushib, Allohdan gʻalaba (soʻrab) duo qildi; soʻng u zot: ‹Men — Paygʻambarman, (bunda) yolgʻon yoʻq; men — Abdulmuttalibning oʻgʻliman›, — dedi va sheriklarini saflarga tartibga soldi», — deb javob berdi.Абу Ишоқ (Баро ибн Озибдан) ривоят қилади: Бир киши Баро(дан): «Эй Абу Умора! Сизлар Ҳунайн куни (ҳаммангиз) қочдингизми?» — деб сўради. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки! Аллоҳнинг Расули ﷺ қочмади; лекин унинг ёш, қуролсиз шериклари — Ҳавозин ва Бани Наср қабиласининг камончилари ёнидан ўтди — уларнинг ўқлари нишонни деярли хато қилмас эди ва улар (мушриклар) уларга ўқ ёғдирди, деярли (бирортасини) хато қилмасдан. Шундай қилиб, мусулмонлар Пайғамбар ﷺ томон чекинди — у зот эса ўзининг оқ хачирига минган, уни амакиваччаси Абу Суфён ибн Ҳорис ибн Абдулмутталиб етаклаб турарди. Пайғамбар ﷺ (хачирдан) тушиб, Аллоҳдан ғалаба (сўраб) дуо қилди; сўнг у зот: ‹Мен — Пайғамбарман, (бунда) ёлғон йўқ; мен — Абдулмутталибнинг ўғлиман›, — деди ва шерикларини сафларга тартибга солди», — деб жавоб берди.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ فَقَالَ يَا أَبَا عُمَارَةَ، أَوَلَّيْتُمْ يَوْمَ حُنَيْنٍ قَالَ الْبَرَاءُ وَأَنَا أَسْمَعُ أَمَّا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يُوَلِّ يَوْمَئِذٍ، كَانَ أَبُو سُفْيَانَ بْنُ الْحَارِثِ آخِذًا بِعِنَانِ بَغْلَتِهِ، فَلَمَّا غَشِيَهُ الْمُشْرِكُونَ نَزَلَ، فَجَعَلَ يَقُولُ أَنَا النَّبِيُّ لاَ كَذِبْ، أَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ قَالَ فَمَا رُئِيَ مِنَ النَّاسِ يَوْمَئِذٍ أَشَدُّ مِنْهُ‏.‏

Abu Ishoq (Baro ibn Ozibdan) rivoyat qiladi: Bir kishi Baro(dan): «Ey Abu Umora! Sizlar Hunayn kuni qochdingizmi?» — deb soʻradi. Baro — men eshitib turganimda — shunday javob berdi: «Allohning Rasuli ﷺ ga kelsak, u zot oʻsha kuni qochmadi. Abu Sufyon ibn Horis uning xachirining jilovini ushlab turardi va mushriklar unga hujum qilganda, u zot (xachirdan) tushib: ‹Men — Paygʻambarman, (bunda) yolgʻon yoʻq; men — Abdulmuttalibning oʻgʻliman›, — der edi. Oʻsha kuni Paygʻambar ﷺ dan koʻra botirroq hech kim koʻrilmadi».Абу Ишоқ (Баро ибн Озибдан) ривоят қилади: Бир киши Баро(дан): «Эй Абу Умора! Сизлар Ҳунайн куни қочдингизми?» — деб сўради. Баро — мен эшитиб турганимда — шундай жавоб берди: «Аллоҳнинг Расули ﷺ га келсак, у зот ўша куни қочмади. Абу Суфён ибн Ҳорис унинг хачирининг жиловини ушлаб турарди ва мушриклар унга ҳужум қилганда, у зот (хачирдан) тушиб: ‹Мен — Пайғамбарман, (бунда) ёлғон йўқ; мен — Абдулмутталибнинг ўғлиман›, — дер эди. Ўша куни Пайғамбар ﷺ дан кўра ботирроқ ҳеч ким кўрилмади».

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سُئِلَ الْبَرَاءُ أَكَانَ وَجْهُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَ السَّيْفِ قَالَ لاَ بَلْ مِثْلَ الْقَمَرِ‏.‏

Abu Ishoq (Barodan) rivoyat qiladi: Barodan: «Paygʻambar ﷺ ning yuzi — (yorqinligi jihatidan) qilichdek edimi?» — deb soʻraldi. U: «Yoʻq, balki — (yorqinligi jihatidan) oydek edi», — deb javob berdi.Абу Ишоқ (Бародан) ривоят қилади: Бародан: «Пайғамбар ﷺ нинг юзи — (ёрқинлиги жиҳатидан) қиличдек эдими?» — деб сўралди. У: «Йўқ, балки — (ёрқинлиги жиҳатидан) ойдек эди», — деб жавоб берди.

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَهْبٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، كُنْتُ إِلَى جَنْبِ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، فَقِيلَ لَهُ كَمْ غَزَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَزْوَةٍ قَالَ تِسْعَ عَشْرَةَ‏.‏ قِيلَ كَمْ غَزَوْتَ أَنْتَ مَعَهُ قَالَ سَبْعَ عَشْرَةَ‏.‏ قُلْتُ فَأَيُّهُمْ كَانَتْ أَوَّلَ قَالَ الْعُسَيْرَةُ أَوِ الْعُشَيْرُ‏.‏ فَذَكَرْتُ لِقَتَادَةَ فَقَالَ الْعُشَيْرُ‏.‏

Men Zayd ibn Arqamning yonida edim. Unga: «Paygʻambar ﷺ qancha gʻazot qildilar?» deyildi. U: «Oʻn toʻqqiz», dedi. «Sen u zot bilan qancha gʻazotda qatnashding?» deyildi. U: «Oʻn yetti», dedi. Men: «Ularning qaysi biri birinchi edi?» dedim. U: «Al-Usayra — yoki al-Ushayr», dedi. Men buni Qatodaga eslatdim. U: «Al-Ushayr», dedi.Мен Зайд ибн Арқамнинг ёнида эдим. Унга: «Пайғамбар ﷺ қанча ғазот қилдилар?» дейилди. У: «Ўн тўққиз», деди. «Сен у зот билан қанча ғазотда қатнашдинг?» дейилди. У: «Ўн етти», деди. Мен: «Уларнинг қайси бири биринчи эди?» дедим. У: «Ал-Усайра — ёки ал-Ушайр», деди. Мен буни Қатодага эслатдим. У: «Ал-Ушайр», деди.

حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، سَأَلَ رَجُلٌ الْبَرَاءَ وَأَنَا أَسْمَعُ، قَالَ أَشَهِدَ عَلِيٌّ بَدْرًا قَالَ بَارَزَ وَظَاهَرَ‏.‏

Bir kishi Baroʼdan — men eshitib turganimda — soʻradi: «Ali Badrda qatnashganmidi?» U: «U (yakkama-yakka) jang qildi va (Paygʻambar ﷺga) yordam berdi (himoyada turdi)», dedi.Бир киши Барўдан — мен эшитиб турганимда — сўради: «Али Бадрда қатнашганмиди?» У: «У (яккама-якка) жанг қилди ва (Пайғамбар ﷺга) ёрдам берди (ҳимояда турди)», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ، رضى الله عنه وَجَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا أَبَا عُمَارَةَ أَتَوَلَّيْتَ يَوْمَ حُنَيْنٍ فَقَالَ أَمَّا أَنَا فَأَشْهَدُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ لَمْ يُوَلِّ، وَلَكِنْ عَجِلَ سَرَعَانُ الْقَوْمِ، فَرَشَقَتْهُمْ هَوَازِنُ، وَأَبُو سُفْيَانَ بْنُ الْحَارِثِ آخِذٌ بِرَأْسِ بَغْلَتِهِ الْبَيْضَاءِ يَقُولُ ‏{‏أَنَا النَّبِيُّ لاَ كَذِبْ، أَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ‏}‏‏.‏

(Abu Ishoq aytdi:) Men Baro (roziyallohu anhu)ni eshitdim — uning oldiga bir kishi kelib: «Ey Abu Umora, Hunayn kuni (jangdan) yuz oʻgirib (qochib) ketdingmi?» dedi. U: «Men esa Paygʻambar ﷺning yuz oʻgirmaganlariga guvohlik beraman; lekin qavmning yengiltaklari (shoshqaloqlari) shoshildi, Havozin esa ularga oʻq yogʻdirdi. Abu Sufyon ibn al-Horis u zotning oq xachirining boshini (jilovini) ushlab turardi; u zot: ‹Men paygʻambarman, yolgʻon yoʻq; men Abdulmuttalibning oʻgʻ liman› derdilar», dedi.(Абу Ишоқ айтди:) Мен Баро (розияллоҳу анҳу)ни эшитдим — унинг олдига бир киши келиб: «Эй Абу Умора, Ҳунайн куни (жангдан) юз ўгириб (қочиб) кетдингми?» деди. У: «Мен эса Пайғамбар ﷺнинг юз ўгирмаганларига гувоҳлик бераман; лекин қавмнинг енгилтаклари (шошқалоқлари) шошилди, Ҳавозин эса уларга ўқ ёғдирди. Абу Суфён ибн ал-Ҳорис у зотнинг оқ хачирининг бошини (жиловини) ушлаб турарди; у зот: ‹Мен пайғамбарман, ёлғон йўқ; мен Абдулмутталибнинг ўғ лиман› дердилар», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قِيلَ لِلْبَرَاءِ وَأَنَا أَسْمَعُ، أَوَلَّيْتُمْ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ حُنَيْنٍ فَقَالَ أَمَّا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلاَ، كَانُوا رُمَاةً فَقَالَ ‏"‏ أَنَا النَّبِيُّ لاَ كَذِبْ أَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ ‏"‏‏.‏

(Abu Ishoq aytdi:) Baroga — men eshitib turgan holda — aytildi: «Hunayn kuni Paygʻambar ﷺ bilan (birga jangdan) yuz oʻgirdingizlarmi?» U: «Paygʻambar ﷺ esa — yoʻq (yuz oʻgirmadilar). Ular (Havozin) mergan (oʻqchi) edilar», dedi. U zot: «Men paygʻambarman, yolgʻon yoʻq; men Abdulmuttalibning oʻgʻ liman», dedilar.(Абу Ишоқ айтди:) Барога — мен эшитиб турган ҳолда — айтилди: «Ҳунайн куни Пайғамбар ﷺ билан (бирга жангдан) юз ўгирдингизларми?» У: «Пайғамбар ﷺ эса — йўқ (юз ўгирмадилар). Улар (Ҳавозин) мерган (ўқчи) эдилар», деди. У зот: «Мен пайғамбарман, ёлғон йўқ; мен Абдулмутталибнинг ўғ лиман», дедилар.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، سَمِعَ الْبَرَاءَ ـ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ قَيْسٍ ـ أَفَرَرْتُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ حُنَيْنٍ فَقَالَ لَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَفِرَّ، كَانَتْ هَوَازِنُ رُمَاةً، وَإِنَّا لَمَّا حَمَلْنَا عَلَيْهِمِ انْكَشَفُوا، فَأَكْبَبْنَا عَلَى الْغَنَائِمِ، فَاسْتُقْبِلْنَا بِالسِّهَامِ، وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى بَغْلَتِهِ الْبَيْضَاءِ، وَإِنَّ أَبَا سُفْيَانَ آخِذٌ بِزِمَامِهَا وَهْوَ يَقُولُ ‏{‏أَنَا النَّبِيُّ لاَ كَذِبْ‏}‏‏.‏ قَالَ إِسْرَائِيلُ وَزُهَيْرٌ نَزَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَغْلَتِهِ‏.‏

(Abu Ishoq, Barodan eshitdi — undan Qaysdan bir kishi soʻradi:) «Hunayn kuni Rasululloh ﷺni (tashlab) qochdingizlarmi?» U: «Lekin Rasululloh ﷺ qochmadilar. Havozin mergan (oʻqchi) edi. Biz ularga hujum qilganimizda, ular (orqaga) chekindi; biz oʻljaga yopirildik, soʻng (Havozin) bizni oʻqlar bilan qarshi oldi. Men Rasululloh ﷺni oq xachirlari ustida koʻrdim — Abu Sufyon uning jilovini ushlab turardi; u zot: ‹Men paygʻambarman, yolgʻon yoʻq› derdilar», dedi. Isroil va Zuhayr (rivoyatida): Paygʻambar ﷺ oq xachirlaridan tushdilar (deb keltirdilar).(Абу Ишоқ, Бародан эшитди — ундан Қайсдан бир киши сўради:) «Ҳунайн куни Расулуллоҳ ﷺни (ташлаб) қочдингизларми?» У: «Лекин Расулуллоҳ ﷺ қочмадилар. Ҳавозин мерган (ўқчи) эди. Биз уларга ҳужум қилганимизда, улар (орқага) чекинди; биз ўлжага ёпирилдик, сўнг (Ҳавозин) бизни ўқлар билан қарши олди. Мен Расулуллоҳ ﷺни оқ хачирлари устида кўрдим — Абу Суфён унинг жиловини ушлаб турарди; у зот: ‹Мен пайғамбарман, ёлғон йўқ› дердилар», деди. Исроил ва Зуҳайр (ривоятида): Пайғамбар ﷺ оқ хачирларидан тушдилар (деб келтирдилар).

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَأَلْتُ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ ـ رضى الله عنه ـ كَمْ غَزَوْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ سَبْعَ عَشْرَةَ‏.‏ قُلْتُ كَمْ غَزَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ تِسْعَ عَشْرَةَ‏.‏

(Abu Ishoq aytdi:) Men Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan: «Sen Rasululloh ﷺ bilan necha (marta) gʻazot qilding?» deb soʻradim. U: «Oʻn yetti», dedi. Men: «Paygʻambar ﷺ necha (marta) gʻazot qildilar?» dedim. U: «Oʻn toʻqqiz», dedi.(Абу Ишоқ айтди:) Мен Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан: «Сен Расулуллоҳ ﷺ билан неча (марта) ғазот қилдинг?» деб сўрадим. У: «Ўн етти», деди. Мен: «Пайғамбар ﷺ неча (марта) ғазот қилдилар?» дедим. У: «Ўн тўққиз», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، أَنَّهُ سَمِعَ رَجُلاً، سَأَلَ الأَسْوَدَ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ أَوْ مُذَّكِرٍ فَقَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَقْرَؤُهَا ‏[quran sura="54" aya_start="15" aya_end="15"]{‏فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ‏}‏ قَالَ وَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَؤُهَا ‏[quran sura="54" aya_start="15" aya_end="15"]{‏فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ‏}‏ دَالاً‏.‏

(Abu Isʼhoq aytdi:) U bir kishini eshitdiki, u al-Aswaddan: «‹Fahal min muddakirin› (‹dal› bilan)mi yoki ‹muzzakirin› (‹zol› bilan)mi?» deb soʻradi. U: «Men Abdulloh (ibn Masʼud)ni ‹...Bas, eslovchi bormi?› (Qamar surasi, 15) (deb ‹dal› bilan) oʻqiyotganini eshitdim; (yana) men Paygʻambar ﷺni (ham) uni ‹dal› bilan ‹...Bas, eslovchi bormi?› (deb) oʻqiyotganlarini eshitdim», dedi.(Абу Исъҳоқ айтди:) У бир кишини эшитдики, у ал-Асваддан: «‹Фаҳал мин муддакирин› (‹дал› билан)ми ёки ‹муззакирин› (‹зол› билан)ми?» деб сўради. У: «Мен Абдуллоҳ (ибн Масъуд)ни ‹...Бас, эсловчи борми?› (Қамар сураси, 15) (деб ‹дал› билан) ўқиётганини эшитдим; (яна) мен Пайғамбар ﷺни (ҳам) уни ‹дал› билан ‹...Бас, эсловчи борми?› (деб) ўқиётганларини эшитдим», деди.