Abu Juhayfa Vahb ibn Abdulloh

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا شِهَابُ بْنُ خِرَاشٍ، حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ دِينَارٍ، عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ كُنْتُ أَرَى أَنَّ عَلِيًّا، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَفْضَلُ النَّاسِ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قُلْتُ لَا وَاللَّهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنِّي لَمْ أَكُنْ أَرَى أَنَّ أَحَدًا مِنْ الْمُسْلِمِينَ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْضَلُ مِنْكَ قَالَ أَفَلَا أُحَدِّثُكَ بِأَفْضَلِ النَّاسِ كَانَ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ بَلَى فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ أَفَلَا أُخْبِرُكَ بِخَيْرِ النَّاسِ كَانَ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ قُلْتُ بَلَى قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Juhayfa aytadi: «Men Alini Rasululloh ﷺdan soʻng odamlarning eng afzali deb bilar edim». Men: «Yoʻq, Allohga qasamki, ey moʻminlar amiri, men Rasululloh ﷺdan soʻng musulmonlardan hech kim sizdan afzal deb bilmas edim», dedim. U: «Sizga Rasululloh ﷺdan soʻng odamlarning eng afzalini aytmaymi?» dedi. «Ha», dedim. U: «Abu Bakr (roziyallohu anhu)», dedi. Soʻng: «Sizga Rasululloh ﷺdan va Abu Bakrdan soʻng odamlarning eng yaxshisini aytmaymi?» dedi. «Ha», dedim. U: «Umar (roziyallohu anhu)», dedi.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Жуҳайфа айтади: «Мен Алини Расулуллоҳ ﷺдан сўнг одамларнинг энг афзали деб билар эдим». Мен: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, эй мўминлар амири, мен Расулуллоҳ ﷺдан сўнг мусулмонлардан ҳеч ким сиздан афзал деб билмас эдим», дедим. У: «Сизга Расулуллоҳ ﷺдан сўнг одамларнинг энг афзалини айтмайми?» деди. «Ҳа», дедим. У: «Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)», деди. Сўнг: «Сизга Расулуллоҳ ﷺдан ва Абу Бакрдан сўнг одамларнинг энг яхшисини айтмайми?» деди. «Ҳа», дедим. У: «Умар (розияллоҳу анҳу)», деди.

- وعن أبي جحيفة وهب بن عبد الله رضي الله عنه قال‏:‏ آخى النبي صلى الله عليه وسلم بين سلمان وأبى الدرداء ، فزار سلمان أبا الدرداء، فرأى أم الدرداء متبذلة فقال‏:‏ ما شأنك قالت‏:‏ أخوك أبو الدرداء ليس له حاجة في الدنيا، فجاء أبو الدراداء فصنع له طعاماً، فقال له‏:‏ كل فإنى صائم، قال‏:‏ ما أنا بآكل حتى تأكل، فأكل، فلما كان الليل ذهب أبو الدرداء يقوم فقال له‏:‏ نم، فنام، ثم ذهب يقوم فقال له ‏:‏ نم، فلما كان من آخر الليل قال سلمان‏:‏ قم الآن‏:‏ فصليا جميعاً، فقال له سلمان‏:‏ إن لربك عليك حقاً، وإن لنفسك عليك حقاً، ولأهلك عليك حقاً، فأعط كل ذى حق حقه، فأتى النبي صلى الله عليه وسلم فذكر ذلك له، فقال النبي صلى الله عليه وسلم ‏"‏صدق سلمان‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

(Abu Juhayfa (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Salmon bilan Abu Dardo oʻrtasida birodarlik (axiylik) oʻrnatdilar. Salmon Abu Dardoni ziyorat qildi va Ummu Dardoni eski-tuski (parishon) kiyimda koʻrdi. (Salmon) unga: «Holing nima (boʻldi)?» dedi. U: «Birodaring Abu Dardoning bu dunyoda (hech) hojati (qiziqishi) yoʻq» dedi. Soʻng Abu Dardo keldi va unga (Salmonga) taom tayyorladi va: «Ye, men roʻzadorman» dedi. (Salmon:) «Sen yemaguningcha men yemayman» dedi. Shunda (Abu Dardo) yedi. Kech kirgach, Abu Dardo (namozga) turmoqchi boʻldi; (Salmon:) «Uxla» dedi. Shunda u uxladi. Soʻng (yana) turmoqchi boʻldi; (Salmon:) «Uxla» dedi. Kechaning oxiri boʻlganda, Salmon: «Endi tur» dedi. (Roviy:) Bas, ikkalasi namoz oʻqidilar. Soʻng Salmon unga: «Albatta, Robbing senda haqli, oʻzing (nafsing) senda haqli va oilang senda haqlidir; bas, har bir haq egasiga oʻz haqini ber» dedi. Soʻng (Abu Dardo) Paygʻambar ﷺning oldilariga kelib, buni u zotga aytdi. Paygʻambar ﷺ: «Salmon toʻgʻri aytibdi» dedilar.(Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Салмон билан Абу Дардо ўртасида биродарлик (ахийлик) ўрнатдилар. Салмон Абу Дардони зиёрат қилди ва Умму Дардони эски-туски (паришон) кийимда кўрди. (Салмон) унга: «Ҳолинг нима (бўлди)?» деди. У: «Биродаринг Абу Дардонинг бу дунёда (ҳеч) ҳожати (қизиқиши) йўқ» деди. Сўнг Абу Дардо келди ва унга (Салмонга) таом тайёрлади ва: «Е, мен рўзадорман» деди. (Салмон:) «Сен емагунингча мен емайман» деди. Шунда (Абу Дардо) еди. Кеч киргач, Абу Дардо (намозга) турмоқчи бўлди; (Салмон:) «Ухла» деди. Шунда у ухлади. Сўнг (яна) турмоқчи бўлди; (Салмон:) «Ухла» деди. Кечанинг охири бўлганда, Салмон: «Энди тур» деди. (Ровий:) Бас, иккаласи намоз ўқидилар. Сўнг Салмон унга: «Албатта, Роббинг сенда ҳақли, ўзинг (нафсинг) сенда ҳақли ва оиланг сенда ҳақлидир; бас, ҳар бир ҳақ эгасига ўз ҳақини бер» деди. Сўнг (Абу Дардо) Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келиб, буни у зотга айтди. Пайғамбар ﷺ: «Салмон тўғри айтибди» дедилар.

وَعَن أبي جُحيفةَ قَالَ: سَأَلْتُ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ هَلْ عِنْدَكُمْ شَيْءٌ لَيْسَ فِي الْقُرْآنِ؟ فَقَالَ: وَالَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَبَرَأَ النَّسَمَةَ مَا عِنْدَنَا إِلَّا مَا فِي الْقُرْآنِ إِلَّا فَهْمًا يُعْطَى رَجُلٌ فِي كِتَابِهِ وَمَا فِي الصَّحِيفَةِ قُلْتُ: وَمَا فِي الصَّحِيفَةِ؟ قَالَ: الْعَقْلُ وَفِكَاكُ الْأَسِيرِ وَأَنْ لَا يُقْتَلَ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

(Abu Juhayfa aytdi:) Men Ali (roziyallohu anhu)dan: «Sizlarda Qurʼonda boʻlmagan (yana) biror narsa bormi?» — Ibn Uyayna bir safar: «odamlarda yoʻq (narsa)mi?» dedi — deb soʻradim. U: «Donni yorgan (undirgan) va jonni yaratgan Zotga qasamki, bizda Qurʼondagi (narsa)dan — va bir kishiga oʻz Kitobida beriladigan fahmdan hamda mana shu sahifadagi (narsa)dan — boshqa hech narsa yoʻq», dedi. Men: «Sahifada nima bor?» dedim. U: «Aql (diyat hukmlari), asirning fidyasi va musulmon kofir (oʻrniga qasosan) oʻldirilmasligi (hukmi)», dedi.(Абу Жуҳайфа айтди:) Мен Али (розияллоҳу анҳу)дан: «Сизларда Қуръонда бўлмаган (яна) бирор нарса борми?» — Ибн Уяйна бир сафар: «одамларда йўқ (нарса)ми?» деди — деб сўрадим. У: «Донни ёрган (ундирган) ва жонни яратган Зотга қасамки, бизда Қуръондаги (нарса)дан — ва бир кишига ўз Китобида бериладиган фаҳмдан ҳамда мана шу саҳифадаги (нарса)дан — бошқа ҳеч нарса йўқ», деди. Мен: «Саҳифада нима бор?» дедим. У: «Ақл (дият ҳукмлари), асирнинг фидяси ва мусулмон кофир (ўрнига қасосан) ўлдирилмаслиги (ҳукми)», деди.

وَعَن أبي جُحَيْفَة قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «لَا آكل مُتكئا» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men yonboshlab yemayman», dedilar.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ёнбошлаб емайман», дедилар.

وَعَن أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ: رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَكَّةَ وَهُوَ بِالْأَبْطَحِ فِي قُبَّهٍ حَمْرَاءَ مِنْ أَدَمٍ وَرَأَيْتُ بِلَالًا أَخَذَ وَضُوءَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَأَيْتُ النَّاسَ يبتدرون ذَاك الْوَضُوءَ فَمَنْ أَصَابَ مِنْهُ شَيْئًا تَمَسَّحَ بِهِ وَمن لم يصب مِنْهُ شَيْئا أَخَذَ مِنْ بَلَلِ يَدِ صَاحِبِهِ ثُمَّ رَأَيْتُ بِلَالًا أَخَذَ عَنَزَةً فَرَكَزَهَا وَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حُلَّةٍ حَمْرَاءَ مُشَمِّرًا صَلَّى إِلَى الْعَنَزَةِ بِالنَّاسِ رَكْعَتَيْنِ وَرَأَيْت النَّاس وَالدَّوَاب يَمرونَ من بَين يَدي العنزة

Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ni qizil teri chodirda koʻrdim va Bilolni Paygʻambar tahorat olgan ortgan suvni olayotgan holda koʻrdim. Odamlar oʻsha (ishlatilgan) suvni harislik bilan olar, kim ozgina olsa, badaniga surar, ololmaganlar esa (boshqalarning) qoʻllaridagi namlikni olar edi. Soʻng men Bilolni kalta nayza (yoki tayoq) koʻtarib, uni yerga sanchgan holda koʻrdim. Paygʻambar ﷺ qizil ridolarini shimarib chiqdilar va odamlarga imomlik qilib, (Kaʼbaga yuzlanib) ikki rakat oʻqidilar — namoz uchun sutra sifatida kalta nayza (yoki tayoq) oldilar. Men odamlar va hayvonlarning tayoq orqasidan (uning oldidan) oʻtayotganlarini koʻrdim.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни қизил тери чодирда кўрдим ва Билолни Пайғамбар таҳорат олган ортган сувни олаётган ҳолда кўрдим. Одамлар ўша (ишлатилган) сувни ҳарислик билан олар, ким озгина олса, баданига сурар, ололмаганлар эса (бошқаларнинг) қўлларидаги намликни олар эди. Сўнг мен Билолни калта найза (ёки таёқ) кўтариб, уни ерга санчган ҳолда кўрдим. Пайғамбар ﷺ қизил ридоларини шимариб чиқдилар ва одамларга имомлик қилиб, (Каъбага юзланиб) икки ракат ўқидилар — намоз учун сутра сифатида калта найза (ёки таёқ) олдилар. Мен одамлар ва ҳайвонларнинг таёқ орқасидан (унинг олдидан) ўтаётганларини кўрдим.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حَكِيمٍ الأَوْدِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي عُمَرَ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ‏:‏ شَكَا رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم جَارَهُ، فَقَالَ‏:‏ احْمِلْ مَتَاعَكَ فَضَعْهُ عَلَى الطَّرِيقِ، فَمَنْ مَرَّ بِهِ يَلْعَنُهُ، فَجَعَلَ كُلُّ مَنْ مَرَّ بِهِ يَلْعَنُهُ، فَجَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ‏:‏ مَا لَقِيتُ مِنَ النَّاسِ‏؟‏ فَقَالَ‏:‏ إِنَّ لَعْنَةَ اللهِ فَوْقَ لَعْنَتِهِمْ، ثُمَّ قَالَ لِلَّذِي شَكَا‏:‏ كُفِيتَ أَوْ نَحْوَهُ‏.‏

Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺga qoʻshnisidan shikoyat qildi. U zot: «Narsalaringni koʻtarib, yoʻlga qoʻygin, kim oʻtsa, unga laʼnat oʻqiydi», dedilar. Shunda oʻtgan har bir kishi unga laʼnat oʻqiy boshladi. (Qoʻshni) Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Odamlardan qanday (ozor) koʻrdim?» dedi. U zot: «Allohning laʼnati ularning laʼnatidan ustundir», dedilar. Soʻng shikoyat qilgan kishiga: «Sen (bu ozordan) qutulding», yoki shunga oʻxshash (soʻz) aytdilar.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺга қўшнисидан шикоят қилди. У зот: «Нарсаларингни кўтариб, йўлга қўйгин, ким ўтса, унга лаънат ўқийди», дедилар. Шунда ўтган ҳар бир киши унга лаънат ўқий бошлади. (Қўшни) Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Одамлардан қандай (озор) кўрдим?» деди. У зот: «Аллоҳнинг лаънати уларнинг лаънатидан устундир», дедилар. Сўнг шикоят қилган кишига: «Сен (бу озордан) қутулдинг», ёки шунга ўхшаш (сўз) айтдилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الأَقْمَرِ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ‏:‏ قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم‏:‏ أَمَّا أَنَا، فَلا آكُلُ مُتَّكِئًا‏.‏

Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim biror yaxshi odat yoʻlga qoʻysa va oʻzidan keyin unga amal qilinsa, unga oʻz ajri hamda ularning ajri kabi ajr boʻladi, ularning ajrlaridan esa hech narsa kamaymaydi. Kim biror yomon odat yoʻlga qoʻysa va oʻzidan keyin unga amal qilinsa, uning zimmasiga oʻz vaboli hamda ularning vaboli kabi vabol boʻladi, ularning vabollaridan esa hech narsa kamaymaydi», dedilar.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бирор яхши одат йўлга қўйса ва ўзидан кейин унга амал қилинса, унга ўз ажри ҳамда уларнинг ажри каби ажр бўлади, уларнинг ажрларидан эса ҳеч нарса камаймайди. Ким бирор ёмон одат йўлга қўйса ва ўзидан кейин унга амал қилинса, унинг зиммасига ўз ваболи ҳамда уларнинг ваболи каби вабол бўлади, уларнинг ваболларидан эса ҳеч нарса камаймайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الأَقْمَرِ، قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ أَبَا جُحَيْفَةَ، يَقُولُ‏:‏ قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم‏:‏ لا آكُلُ مُتَّكِئًا‏.‏

(Abu Juhayfa (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Men suyanib (yonboshlab) yemayman» dedilar.(Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Мен суяниб (ёнбошлаб) емайман» дедилар.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ الصُّدَائِيُّ الْبَغْدَادِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِسْحَاقَ يَعْنِي الْحَضْرَمِيَّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الأَقْمَرِ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ‏:‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏:‏ أَمَّا أَنَا فَلا آكُلُ مُتَّكِئًا‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الأَقْمَرِ ‏,‏ نَحْوَهُ‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ: «Kimki (oʻzini) dogʻlatsa yoki ruqya (duo bilan davolanishni) talab qilsa, u tavakkuldan voz kechibdi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ibn Masʼud, Ibn Abbos va Imron ibn Husayndan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки (ўзини) доғлатса ёки руқя (дуо билан даволанишни) талаб қилса, у таваккулдан воз кечибди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Ибн Масъуд, Ибн Аббос ва Имрон ибн Ҳусайндан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ‏:‏ قَالُوا‏:‏ يَا رَسُولَ اللهِ، نَرَاكَ قَدْ شِبْتَ، قَالَ‏:‏ قَدْ شَيَّبَتْنِي هُودٌ وَأَخَوَاتُهَا‏.‏

Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Odamlar: «Yo Rasululloh, sizni qaribsiz (sochingiz oqaribdi) deb koʻrmoqdamiz», deyishdi. U zot ﷺ: «Meni Hud va uning oʻxshash (opa-singil) suralari qaritdi», dedilar.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, сизни қарибсиз (сочингиз оқарибди) деб кўрмоқдамиз», дейишди. У зот ﷺ: «Мени Ҳуд ва унинг ўхшаш (опа-сингил) суралари қаритди», дедилар.