حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الْعُمَيْسِ، عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ آخَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ سَلْمَانَ، وَأَبِي الدَّرْدَاءِ، فَزَارَ سَلْمَانُ أَبَا الدَّرْدَاءِ، فَرَأَى أُمَّ الدَّرْدَاءِ مُتَبَذِّلَةً. فَقَالَ لَهَا مَا شَأْنُكِ قَالَتْ أَخُوكَ أَبُو الدَّرْدَاءِ لَيْسَ لَهُ حَاجَةٌ فِي الدُّنْيَا. فَجَاءَ أَبُو الدَّرْدَاءِ، فَصَنَعَ لَهُ طَعَامًا. فَقَالَ كُلْ. قَالَ فَإِنِّي صَائِمٌ. قَالَ مَا أَنَا بِآكِلٍ حَتَّى تَأْكُلَ. قَالَ فَأَكَلَ. فَلَمَّا كَانَ اللَّيْلُ ذَهَبَ أَبُو الدَّرْدَاءِ يَقُومُ. قَالَ نَمْ. فَنَامَ، ثُمَّ ذَهَبَ يَقُومُ. فَقَالَ نَمْ. فَلَمَّا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ قَالَ سَلْمَانُ قُمِ الآنَ. فَصَلَّيَا، فَقَالَ لَهُ سَلْمَانُ إِنَّ لِرَبِّكَ عَلَيْكَ حَقًّا، وَلِنَفْسِكَ عَلَيْكَ حَقًّا، وَلأَهْلِكَ عَلَيْكَ حَقًّا، فَأَعْطِ كُلَّ ذِي حَقٍّ حَقَّهُ. فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " صَدَقَ سَلْمَانُ ".
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Salmon bilan Abu Dardo orasida birodarlik (uxuvvat) bogʻladi. Salmon Abu Dardoni ziyorat qildi va Ummu Dardoni — eskirgan kiyimda — koʻrdi hamda undan: «Senga nima boʻldi (nega bunday holda)?» — deb soʻradi. U: «Birodaring Abu Dardoning bu dunyo (lazzatlari)ga ragʻbati yoʻq», — dedi. Shu asnoda Abu Dardo kelib, Salmonga taom tayyorladi. Salmon Abu Dardodan (oʻzi bilan birga) yeyishni iltimos qildi, lekin Abu Dardo: «Men roʻzadorman», — dedi. Salmon: «Sen yemaguncha men yemayman», — dedi. Bas, Abu Dardo (Salmon bilan) yedi. Tun boʻlib (tunning bir qismi oʻtganda), Abu Dardo (tungi namozga) turdi, lekin Salmon unga — uxlashni (aytdi) va Abu Dardo uxladi. Bir oz (vaqtdan) keyin Abu Dardo yana turdi, lekin Salmon unga — uxlashni (aytdi). Tunning oxirgi soatlari boʻlganda, Salmon unga — endi turishni aytdi va ikkovi namoz oʻqidi. Salmon Abu Dardoga: «Robbingning senga haqi bor, joningning senga haqi bor va oilangning senga haqi bor; bas, har bir haq egasiga oʻz haqini ber», — dedi. Abu Dardo Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelib, butun voqeani aytib berdi. Paygʻambar ﷺ: «Salmon rost soʻzladi», — dedilar.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Салмон билан Абу Дардо орасида биродарлик (ухувват) боғлади. Салмон Абу Дардони зиёрат қилди ва Умму Дардони — эскирган кийимда — кўрди ҳамда ундан: «Сенга нима бўлди (нега бундай ҳолда)?» — деб сўради. У: «Биродаринг Абу Дардонинг бу дунё (лаззатлари)га рағбати йўқ», — деди. Шу аснода Абу Дардо келиб, Салмонга таом тайёрлади. Салмон Абу Дардодан (ўзи билан бирга) ейишни илтимос қилди, лекин Абу Дардо: «Мен рўзадорман», — деди. Салмон: «Сен емагунча мен емайман», — деди. Бас, Абу Дардо (Салмон билан) еди. Тун бўлиб (туннинг бир қисми ўтганда), Абу Дардо (тунги намозга) турди, лекин Салмон унга — ухлашни (айтди) ва Абу Дардо ухлади. Бир оз (вақтдан) кейин Абу Дардо яна турди, лекин Салмон унга — ухлашни (айтди). Туннинг охирги соатлари бўлганда, Салмон унга — энди туришни айтди ва иккови намоз ўқиди. Салмон Абу Дардога: «Роббингнинг сенга ҳақи бор, жонингнинг сенга ҳақи бор ва оилангнинг сенга ҳақи бор; бас, ҳар бир ҳақ эгасига ўз ҳақини бер», — деди. Абу Дардо Пайғамбар ﷺ нинг олдига келиб, бутун воқеани айтиб берди. Пайғамбар ﷺ: «Салмон рост сўзлади», — дедилар.
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جُحَيْفَةَ، يَقُولُ خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْهَاجِرَةِ، فَأُتِيَ بِوَضُوءٍ فَتَوَضَّأَ، فَجَعَلَ النَّاسُ يَأْخُذُونَ مِنْ فَضْلِ وَضُوئِهِ فَيَتَمَسَّحُونَ بِهِ، فَصَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ رَكْعَتَيْنِ وَالْعَصْرَ رَكْعَتَيْنِ، وَبَيْنَ يَدَيْهِ عَنَزَةٌ.
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ peshin paytida bizning oldimizga keldilar va u zotga tahorat suvi keltirildi. U zot tahorat olgach, odamlar ortgan suvni olib, (baraka deb) badanlariga sura boshladilar. Paygʻambar ﷺ peshin (zuhr)ning ikki rakat, soʻng asrning ikki rakatini oʻqidilar; ularning oldida (sutra sifatida) bir kalta nayza (yoki tayoq) turar edi.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ пешин пайтида бизнинг олдимизга келдилар ва у зотга таҳорат суви келтирилди. У зот таҳорат олгач, одамлар ортган сувни олиб, (барака деб) баданларига сура бошладилар. Пайғамбар ﷺ пешин (зуҳр)нинг икки ракат, сўнг асрнинг икки ракатини ўқидилар; уларнинг олдида (сутра сифатида) бир калта найза (ёки таёқ) турар эди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ، أَنَّ عَامِرًا، حَدَّثَهُمْ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قُلْتُ لِعَلِيٍّ ـ رضى الله عنه هَلْ عِنْدَكُمْ شَىْءٌ مِنَ الْوَحْىِ إِلاَّ مَا فِي كِتَابِ اللَّهِ قَالَ وَالَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَبَرَأَ النَّسَمَةَ مَا أَعْلَمُهُ إِلاَّ فَهْمًا يُعْطِيهِ اللَّهُ رَجُلاً فِي الْقُرْآنِ، وَمَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ. قُلْتُ وَمَا فِي الصَّحِيفَةِ قَالَ الْعَقْلُ وَفَكَاكُ الأَسِيرِ، وَأَنْ لاَ يُقْتَلَ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ.
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Alidan: «Sizlarda — Allohning Kitobida boʻlganidan boshqa — biror vahiy (ilm) bormi?» — deb soʻradim. Ali: «Yoʻq, donni yoradigan va jonni yaratadigan Zotga qasamki, menimcha, bizda bunday (ilm) yoʻq; lekin bizda — Alloh kishiga ato qiladigan, u orqali Qurʼonni tushunadigan — anglash (qobiliyati) bor; va bizda mana shu qogʻozda yozilgan (narsa ham) bor», — dedi. Men: «Bu qogʻozda nima yozilgan?» — dedim. U: «(Qon) tovon (diya) (qoidalari), asirni ozod qilish, va musulmon — kofirni oʻldirgani uchun oʻldirilmasligi (haqidagi) hukm», — deb javob berdi.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Алидан: «Сизларда — Аллоҳнинг Китобида бўлганидан бошқа — бирор ваҳий (илм) борми?» — деб сўрадим. Али: «Йўқ, донни ёрадиган ва жонни яратадиган Зотга қасамки, менимча, бизда бундай (илм) йўқ; лекин бизда — Аллоҳ кишига ато қиладиган, у орқали Қуръонни тушунадиган — англаш (қобилияти) бор; ва бизда мана шу қоғозда ёзилган (нарса ҳам) бор», — деди. Мен: «Бу қоғозда нима ёзилган?» — дедим. У: «(Қон) товон (дия) (қоидалари), асирни озод қилиш, ва мусулмон — кофирни ўлдиргани учун ўлдирилмаслиги (ҳақидаги) ҳукм», — деб жавоб берди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ الْحَسَنُ يُشْبِهُهُ.
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambarni koʻrdim va Hasan unga oʻxshardi.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбарни кўрдим ва Ҳасан унга ўхшарди.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مَنْصُورٍ أَبُو عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ الأَعْوَرُ، بِالْمَصِّيصَةِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جُحَيْفَةَ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْهَاجِرَةِ إِلَى الْبَطْحَاءِ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ صَلَّى الظُّهْرَ رَكْعَتَيْنِ، وَالْعَصْرَ رَكْعَتَيْنِ، وَبَيْنَ يَدَيْهِ عَنَزَةٌ. {قَالَ شُعْبَةُ} وَزَادَ فِيهِ عَوْنٌ عَنْ أَبِيهِ أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ كَانَ يَمُرُّ مِنْ وَرَائِهَا الْمَرْأَةُ، وَقَامَ النَّاسُ فَجَعَلُوا يَأْخُذُونَ يَدَيْهِ، فَيَمْسَحُونَ بِهَا وُجُوهَهُمْ، قَالَ فَأَخَذْتُ بِيَدِهِ، فَوَضَعْتُهَا عَلَى وَجْهِي، فَإِذَا هِيَ أَبْرَدُ مِنَ الثَّلْجِ، وَأَطْيَبُ رَائِحَةً مِنَ الْمِسْكِ.
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Allohning Rasuli ﷺ peshin paytida al-Bathoga bordi, tahorat oldi va — oldiga uchli (nayzali) bir tayoq sanchilgan, oʻtgan-ketganlar uning oldidan oʻtib turgan holda — ikki rakaat peshin va ikki rakaat asr namozini oʻqidi. (Namozdan keyin) odamlar (oʻrnidan) turib, Paygʻambarning qoʻllaridan ushlab, ularni yuzlariga surtdi. Men ham uning qoʻlidan olib, uni yuzimga qoʻydim va — u muzdan ham sovuqroq, hidi esa mushkdan ham yoqimliroq ekanini — sezdim.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир марта Аллоҳнинг Расули ﷺ пешин пайтида ал-Батҳога борди, таҳорат олди ва — олдига учли (найзали) бир таёқ санчилган, ўтган-кетганлар унинг олдидан ўтиб турган ҳолда — икки ракаат пешин ва икки ракаат аср намозини ўқиди. (Намоздан кейин) одамлар (ўрнидан) туриб, Пайғамбарнинг қўлларидан ушлаб, уларни юзларига суртди. Мен ҳам унинг қўлидан олиб, уни юзимга қўйдим ва — у муздан ҳам совуқроқ, ҳиди эса мушкдан ҳам ёқимлироқ эканини — сездим.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَابِقٍ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَوْنَ بْنَ أَبِي جُحَيْفَةَ، ذَكَرَ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ دُفِعْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ بِالأَبْطَحِ فِي قُبَّةٍ كَانَ بِالْهَاجِرَةِ، خَرَجَ بِلاَلٌ فَنَادَى بِالصَّلاَةِ، ثُمَّ دَخَلَ فَأَخْرَجَ فَضْلَ وَضُوءِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَوَقَعَ النَّاسُ عَلَيْهِ يَأْخُذُونَ مِنْهُ، ثُمَّ دَخَلَ فَأَخْرَجَ الْعَنَزَةَ، وَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ سَاقَيْهِ فَرَكَزَ الْعَنَزَةَ، ثُمَّ صَلَّى الظُّهْرَ رَكْعَتَيْنِ وَالْعَصْرَ رَكْعَتَيْنِ، يَمُرُّ بَيْنَ يَدَيْهِ الْحِمَارُ وَالْمَرْأَةُ.
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men tasodifan peshin paytida Paygʻambar ﷺ ning oldiga bordim — u al-Abtahda bir chodirda (dam olib) edi. Bilol (chodirdan) chiqib, namozga azon aytdi va yana (ichkariga) kirib, Allohning Rasuli ﷺ tahorat olganidan keyin ortgan suvni (tashqariga) olib chiqdi. Odamlar oʻsha suvdan biroz olish uchun shoshildi. Bilol yana ichkariga kirib, uchli (nayzali) bir tayoqni olib chiqdi va soʻng Allohning Rasuli ﷺ (chodirdan) chiqdi. Goʻyo men hozir uning oyogʻining oqligiga qarab turgandekman. Bilol tayoqni (yerga) sanchdi va Paygʻambar ﷺ ikki rakaat peshin va ikki rakaat asr namozini oʻqidi — ayollar va eshaklar esa Paygʻambar ﷺ ning oldidan (tayoqning narigi tomonidan) oʻtib turardi.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен тасодифан пешин пайтида Пайғамбар ﷺ нинг олдига бордим — у ал-Абтаҳда бир чодирда (дам олиб) эди. Билол (чодирдан) чиқиб, намозга азон айтди ва яна (ичкарига) кириб, Аллоҳнинг Расули ﷺ таҳорат олганидан кейин ортган сувни (ташқарига) олиб чиқди. Одамлар ўша сувдан бироз олиш учун шошилди. Билол яна ичкарига кириб, учли (найзали) бир таёқни олиб чиқди ва сўнг Аллоҳнинг Расули ﷺ (чодирдан) чиқди. Гўё мен ҳозир унинг оёғининг оқлигига қараб тургандекман. Билол таёқни (ерга) санчди ва Пайғамбар ﷺ икки ракаат пешин ва икки ракаат аср намозини ўқиди — аёллар ва эшаклар эса Пайғамбар ﷺ нинг олдидан (таёқнинг нариги томонидан) ўтиб турарди.
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَوْنُ بْنُ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَعَنَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْوَاشِمَةَ، وَالْمُسْتَوْشِمَةَ، وَآكِلَ الرِّبَا وَمُوكِلَهُ، وَنَهَى عَنْ ثَمَنِ الْكَلْبِ، وَكَسْبِ الْبَغِيِّ، وَلَعَنَ الْمُصَوِّرِينَ.
(Avn, otasi (Abu Juhayfa) (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi:) Paygʻambar ﷺ — tatuirovka qiluvchi (ayol)ni va tatuirovka qildiruvchi (ayol)ni, ribo (sudxoʻ rlik) yeguvchini va yediruvchini — laʼnatladilar; it narxidan va fohisha (zinokor)ning kasbidan qaytardilar; va suratkash (rassom)larni laʼnatladilar.(Авн, отаси (Абу Жуҳайфа) (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди:) Пайғамбар ﷺ — татуировка қилувчи (аёл)ни ва татуировка қилдирувчи (аёл)ни, рибо (судхў рлик) егувчини ва едирувчини — лаънатладилар; ит нархидан ва фоҳиша (зинокор)нинг касбидан қайтардилар; ва сураткаш (рассом)ларни лаънатладилар.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الأَقْمَرِ، سَمِعْتُ أَبَا جُحَيْفَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ آكُلُ مُتَّكِئًا ".
(Abu Juhayfa (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Men suyanib (yonboshlab) yemayman» dedilar.(Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Мен суяниб (ёнбошлаб) емайман» дедилар.
حَدَّثَنِي عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الأَقْمَرِ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِرَجُلٍ عِنْدَهُ " لاَ آكُلُ وَأَنَا مُتَّكِئٌ ".
(Abu Juhayfa (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺning huzurida edim; u zot yonlaridagi bir kishiga: «Men suyanib (yonboshlab turib) yemayman» dedilar.(Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺнинг ҳузурида эдим; у зот ёнларидаги бир кишига: «Мен суяниб (ёнбошлаб туриб) емайман» дедилар.
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا ابْنُ شُمَيْلٍ، أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ أَبِي زَائِدَةَ، أَخْبَرَنَا عَوْنُ بْنُ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ أَبِيهِ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ فَرَأَيْتُ بِلاَلاً جَاءَ بِعَنَزَةٍ فَرَكَزَهَا، ثُمَّ أَقَامَ الصَّلاَةَ، فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ فِي حُلَّةٍ مُشَمِّرًا، فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ إِلَى الْعَنَزَةِ، وَرَأَيْتُ النَّاسَ وَالدَّوَابَّ يَمُرُّونَ بَيْنَ يَدَيْهِ مِنْ وَرَاءِ الْعَنَزَةِ.
(Abu Juhayfa (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Bilolning bir nayza (asoyu nayza) olib kelib, uni (yerga) sanchganini, soʻng namozga iqomat aytganini koʻrdim. Yana Rasululloh ﷺ shimarilgan hulla (kiyim)da chiqib, oʻsha nayza tomon (qarab) ikki rakat namoz oʻqiganlarini koʻrdim. Odamlar va hayvonlarning u zotning oldidan, nayzaning nari tomonidan oʻtib yurganini ham koʻrdim.(Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Билолнинг бир найза (асою найза) олиб келиб, уни (ерга) санчганини, сўнг намозга иқомат айтганини кўрдим. Яна Расулуллоҳ ﷺ шимарилган ҳулла (кийим)да чиқиб, ўша найза томон (қараб) икки ракат намоз ўқиганларини кўрдим. Одамлар ва ҳайвонларнинг у зотнинг олдидан, найзанинг нари томонидан ўтиб юрганини ҳам кўрдим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ فِي قُبَّةٍ حَمْرَاءَ مِنْ أَدَمٍ، وَرَأَيْتُ بِلاَلاً أَخَذَ وَضُوءَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالنَّاسُ يَبْتَدِرُونَ الْوَضُوءَ، فَمَنْ أَصَابَ مِنْهُ شَيْئًا تَمَسَّحَ بِهِ، وَمَنْ لَمْ يُصِبْ مِنْهُ شَيْئًا أَخَذَ مِنْ بَلَلِ يَدِ صَاحِبِهِ.
(Abu Juhayfa (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺning oldilariga keldim, u zot charmdan (boʻlgan) qizil chodir (qubba)da edilar; men Bilolning Paygʻambar ﷺning tahorat (suvi)ni olganini va odamlarning (oʻsha) tahorat suviga oshiqayotganini koʻrdim — kim undan biror (narsa) topsa, oʻshani oʻziga surtar, kim undan hech narsa topmasa, sherigining qoʻlidagi namlikdan olardi.(Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келдим, у зот чармдан (бўлган) қизил чодир (қубба)да эдилар; мен Билолнинг Пайғамбар ﷺнинг таҳорат (суви)ни олганини ва одамларнинг (ўша) таҳорат сувига ошиқаётганини кўрдим — ким ундан бирор (нарса) топса, ўшани ўзига суртар, ким ундан ҳеч нарса топмаса, шеригининг қўлидаги намликдан оларди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ رَأَيْتُ أَبِي فَقَالَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ ثَمَنِ الدَّمِ، وَثَمَنِ الْكَلْبِ، وَآكِلِ الرِّبَا وَمُوكِلِهِ، وَالْوَاشِمَةِ وَالْمُسْتَوْشِمَةِ.
(Avn ibn Abu Juhayfa aytdi:) Men otamni koʻrdim, u: «Paygʻambar ﷺ qon bahosidan, it bahosidan, ribo (sudxoʻrlik) yeguvchi va yediruvchidan, hamda tatuirovka qiluvchi va qildiruvchi (ayol)dan qaytardilar» dedi.(Авн ибн Абу Жуҳайфа айтди:) Мен отамни кўрдим, у: «Пайғамбар ﷺ қон баҳосидан, ит баҳосидан, рибо (судхўрлик) егувчи ва едирувчидан, ҳамда татуировка қилувчи ва қилдирувчи (аёл)дан қайтардилар» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنِي غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ اشْتَرَى غُلاَمًا حَجَّامًا فَقَالَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ ثَمَنِ الدَّمِ، وَثَمَنِ الْكَلْبِ، وَكَسْبِ الْبَغِيِّ، وَلَعَنَ آكِلَ الرِّبَا وَمُوكِلَهُ وَالْوَاشِمَةَ وَالْمُسْتَوْشِمَةَ وَالْمُصَوِّرَ.
(Abu Juhayfa (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, u hajjom (qon oluvchi) bir qul sotib oldi va (shunday) dedi: «Paygʻambar ﷺ qon bahosidan, it bahosidan va faohisha (buzuq ayol)ning daromadidan qaytardilar; hamda ribo yeguvchi va yediruvchini, tatuirovka qiluvchi va qildiruvchi (ayol)ni va musavvir (surat soluvchi)ni laʼnatladilar».(Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, у ҳажжом (қон олувчи) бир қул сотиб олди ва (шундай) деди: «Пайғамбар ﷺ қон баҳосидан, ит баҳосидан ва фаоҳиша (бузуқ аёл)нинг даромадидан қайтардилар; ҳамда рибо егувчи ва едирувчини, татуировка қилувчи ва қилдирувчи (аёл)ни ва мусаввир (сурат солувчи)ни лаънатладилар».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الْعُمَيْسِ، عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ آخَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ سَلْمَانَ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ. فَزَارَ سَلْمَانُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فَرَأَى أُمَّ الدَّرْدَاءِ مُتَبَذِّلَةً فَقَالَ لَهَا مَا شَأْنُكِ قَالَتْ أَخُوكَ أَبُو الدَّرْدَاءِ لَيْسَ لَهُ حَاجَةٌ فِي الدُّنْيَا. فَجَاءَ أَبُو الدَّرْدَاءِ فَصَنَعَ لَهُ طَعَامًا فَقَالَ كُلْ فَإِنِّي صَائِمٌ. قَالَ مَا أَنَا بِآكِلٍ حَتَّى تَأْكُلَ. فَأَكَلَ، فَلَمَّا كَانَ اللَّيْلُ ذَهَبَ أَبُو الدَّرْدَاءِ يَقُومُ فَقَالَ نَمْ. فَنَامَ، ثُمَّ ذَهَبَ يَقُومُ فَقَالَ نَمْ. فَلَمَّا كَانَ آخِرُ اللَّيْلِ قَالَ سَلْمَانُ قُمِ الآنَ. قَالَ فَصَلَّيَا فَقَالَ لَهُ سَلْمَانُ إِنَّ لِرَبِّكَ عَلَيْكَ حَقًّا، وَلِنَفْسِكَ عَلَيْكَ حَقًّا، وَلأَهْلِكَ عَلَيْكَ حَقًّا، فَأَعْطِ كُلَّ ذِي حَقٍّ حَقَّهُ. فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " صَدَقَ سَلْمَانُ ". أَبُو جُحَيْفَةَ وَهْبٌ السُّوَائِيُّ، يُقَالُ وَهْبُ الْخَيْرِ.
(Abu Juhayfa (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Salmon bilan Abu Dardo oʻrtasida birodarlik (axiylik) oʻrnatdilar. Salmon Abu Dardoni ziyorat qildi va Ummu Dardoni eski-tuski (parishon) kiyimda koʻrdi. (Salmon) unga: «Holing nima (boʻldi)?» dedi. U: «Birodaring Abu Dardoning bu dunyoda (hech) hojati (qiziqishi) yoʻq» dedi. Soʻng Abu Dardo keldi va unga (Salmonga) taom tayyorladi va: «Ye, men roʻzadorman» dedi. (Salmon:) «Sen yemaguningcha men yemayman» dedi. Shunda (Abu Dardo) yedi. Kech kirgach, Abu Dardo (namozga) turmoqchi boʻldi; (Salmon:) «Uxla» dedi. Shunda u uxladi. Soʻng (yana) turmoqchi boʻldi; (Salmon:) «Uxla» dedi. Kechaning oxiri boʻlganda, Salmon: «Endi tur» dedi. (Roviy:) Bas, ikkalasi namoz oʻqidilar. Soʻng Salmon unga: «Albatta, Robbing senda haqli, oʻzing (nafsing) senda haqli va oilang senda haqlidir; bas, har bir haq egasiga oʻz haqini ber» dedi. Soʻng (Abu Dardo) Paygʻambar ﷺning oldilariga kelib, buni u zotga aytdi. Paygʻambar ﷺ: «Salmon toʻgʻri aytibdi» dedilar.(Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Салмон билан Абу Дардо ўртасида биродарлик (ахийлик) ўрнатдилар. Салмон Абу Дардони зиёрат қилди ва Умму Дардони эски-туски (паришон) кийимда кўрди. (Салмон) унга: «Ҳолинг нима (бўлди)?» деди. У: «Биродаринг Абу Дардонинг бу дунёда (ҳеч) ҳожати (қизиқиши) йўқ» деди. Сўнг Абу Дардо келди ва унга (Салмонга) таом тайёрлади ва: «Е, мен рўзадорман» деди. (Салмон:) «Сен емагунингча мен емайман» деди. Шунда (Абу Дардо) еди. Кеч киргач, Абу Дардо (намозга) турмоқчи бўлди; (Салмон:) «Ухла» деди. Шунда у ухлади. Сўнг (яна) турмоқчи бўлди; (Салмон:) «Ухла» деди. Кечанинг охири бўлганда, Салмон: «Энди тур» деди. (Ровий:) Бас, иккаласи намоз ўқидилар. Сўнг Салмон унга: «Албатта, Роббинг сенда ҳақли, ўзинг (нафсинг) сенда ҳақли ва оиланг сенда ҳақлидир; бас, ҳар бир ҳақ эгасига ўз ҳақини бер» деди. Сўнг (Абу Дардо) Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келиб, буни у зотга айтди. Пайғамбар ﷺ: «Салмон тўғри айтибди» дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي قُبَّةٍ حَمْرَاءَ مِنْ أَدَمٍ، وَرَأَيْتُ بِلاَلاً أَخَذَ وَضُوءَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَأَيْتُ النَّاسَ يَبْتَدِرُونَ ذَاكَ الْوَضُوءَ، فَمَنْ أَصَابَ مِنْهُ شَيْئًا تَمَسَّحَ بِهِ، وَمَنْ لَمْ يُصِبْ مِنْهُ شَيْئًا أَخَذَ مِنْ بَلَلِ يَدِ صَاحِبِهِ، ثُمَّ رَأَيْتُ بِلاَلاً أَخَذَ عَنَزَةً فَرَكَزَهَا، وَخَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي حُلَّةٍ حَمْرَاءَ مُشَمِّرًا، صَلَّى إِلَى الْعَنَزَةِ بِالنَّاسِ رَكْعَتَيْنِ، وَرَأَيْتُ النَّاسَ وَالدَّوَابَّ يَمُرُّونَ مِنْ بَيْنِ يَدَىِ الْعَنَزَةِ.
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ni qizil teri chodirda koʻrdim va Bilolni Paygʻambar tahorat olgan ortgan suvni olayotgan holda koʻrdim. Odamlar oʻsha (ishlatilgan) suvni harislik bilan olar, kim ozgina olsa, badaniga surar, ololmaganlar esa (boshqalarning) qoʻllaridagi namlikni olar edi. Soʻng men Bilolni kalta nayza (yoki tayoq) koʻtarib, uni yerga sanchgan holda koʻrdim. Paygʻambar ﷺ qizil ridolarini shimarib chiqdilar va odamlarga imomlik qilib, (Kaʼbaga yuzlanib) ikki rakat oʻqidilar — namoz uchun sutra sifatida kalta nayza (yoki tayoq) oldilar. Men odamlar va hayvonlarning tayoq orqasidan (uning oldidan) oʻtayotganlarini koʻrdim.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни қизил тери чодирда кўрдим ва Билолни Пайғамбар таҳорат олган ортган сувни олаётган ҳолда кўрдим. Одамлар ўша (ишлатилган) сувни ҳарислик билан олар, ким озгина олса, баданига сурар, ололмаганлар эса (бошқаларнинг) қўлларидаги намликни олар эди. Сўнг мен Билолни калта найза (ёки таёқ) кўтариб, уни ерга санчган ҳолда кўрдим. Пайғамбар ﷺ қизил ридоларини шимариб чиқдилар ва одамларга имомлик қилиб, (Каъбага юзланиб) икки ракат ўқидилар — намоз учун сутра сифатида калта найза (ёки таёқ) олдилар. Мен одамлар ва ҳайвонларнинг таёқ орқасидан (унинг олдидан) ўтаётганларини кўрдим.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْهَاجِرَةِ فَصَلَّى بِالْبَطْحَاءِ الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ رَكْعَتَيْنِ، وَنَصَبَ بَيْنَ يَدَيْهِ عَنَزَةً، وَتَوَضَّأَ، فَجَعَلَ النَّاسُ يَتَمَسَّحُونَ بِوَضُوئِهِ.
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ peshin paytida chiqdilar va Bathoda peshinni ikki rakat, asrni ikki rakat oʻqidilar — oldilariga kalta nayza (yoki tayoq) sanchgan edi. U zot tahorat oldilar va odamlar uning tahorat(idan) ortgan suvini olib, badanlariga surdi.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ пешин пайтида чиқдилар ва Батҳода пешинни икки ракат, асрни икки ракат ўқидилар — олдиларига калта найза (ёки таёқ) санчган эди. У зот таҳорат олдилар ва одамлар унинг таҳорат(идан) ортган сувини олиб, баданларига сурди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ، أَنَّ عَامِرًا، حَدَّثَهُمْ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ قُلْتُ لِعَلِيٍّ. وَحَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ، سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ، يُحَدِّثُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جُحَيْفَةَ، قَالَ سَأَلْتُ عَلِيًّا ـ رضى الله عنه ـ هَلْ عِنْدَكُمْ شَىْءٌ مِمَّا لَيْسَ فِي الْقُرْآنِ ـ وَقَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ مَرَّةً مَا لَيْسَ عِنْدَ النَّاسِ ـ فَقَالَ وَالَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَبَرَأَ النَّسَمَةَ مَا عِنْدَنَا إِلاَّ مَا فِي الْقُرْآنِ إِلاَّ فَهْمًا يُعْطَى رَجُلٌ فِي كِتَابِهِ وَمَا فِي الصَّحِيفَةِ. قُلْتُ وَمَا فِي الصَّحِيفَةِ قَالَ الْعَقْلُ، وَفِكَاكُ الأَسِيرِ، وَأَنْ لاَ يُقْتَلَ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ.
(Abu Juhayfa aytdi:) Men Ali (roziyallohu anhu)dan: «Sizlarda Qurʼonda boʻlmagan (yana) biror narsa bormi?» — Ibn Uyayna bir safar: «odamlarda yoʻq (narsa)mi?» dedi — deb soʻradim. U: «Donni yorgan (undirgan) va jonni yaratgan Zotga qasamki, bizda Qurʼondagi (narsa)dan — va bir kishiga oʻz Kitobida beriladigan fahmdan hamda mana shu sahifadagi (narsa)dan — boshqa hech narsa yoʻq», dedi. Men: «Sahifada nima bor?» dedim. U: «Aql (diyat hukmlari), asirning fidyasi va musulmon kofir (oʻrniga qasosan) oʻldirilmasligi (hukmi)», dedi.(Абу Жуҳайфа айтди:) Мен Али (розияллоҳу анҳу)дан: «Сизларда Қуръонда бўлмаган (яна) бирор нарса борми?» — Ибн Уяйна бир сафар: «одамларда йўқ (нарса)ми?» деди — деб сўрадим. У: «Донни ёрган (ундирган) ва жонни яратган Зотга қасамки, бизда Қуръондаги (нарса)дан — ва бир кишига ўз Китобида бериладиган фаҳмдан ҳамда мана шу саҳифадаги (нарса)дан — бошқа ҳеч нарса йўқ», деди. Мен: «Саҳифада нима бор?» дедим. У: «Ақл (дият ҳукмлари), асирнинг фидяси ва мусулмон кофир (ўрнига қасосан) ўлдирилмаслиги (ҳукми)», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ، - قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَوْنُ بْنُ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِمَكَّةَ وَهُوَ بِالأَبْطَحِ فِي قُبَّةٍ لَهُ حَمْرَاءَ مِنْ أَدَمٍ - قَالَ - فَخَرَجَ بِلاَلٌ بِوَضُوئِهِ فَمِنْ نَائِلٍ وَنَاضِحٍ - قَالَ - فَخَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى بَيَاضِ سَاقَيْهِ - قَالَ - فَتَوَضَّأَ وَأَذَّنَ بِلاَلٌ - قَالَ - فَجَعَلْتُ أَتَتَبَّعُ فَاهُ هَا هُنَا وَهَا هُنَا - يَقُولُ يَمِينًا وَشِمَالاً - يَقُولُ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ - قَالَ - ثُمَّ رُكِزَتْ لَهُ عَنَزَةٌ فَتَقَدَّمَ فَصَلَّى الظُّهْرَ رَكْعَتَيْنِ يَمُرُّ بَيْنْ يَدَيْهِ الْحِمَارُ وَالْكَلْبُ لاَ يُمْنَعُ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ لَمْ يَزَلْ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَدِينَةِ .
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Makkada Nabiy ﷺ ning huzurlariga keldim, u zot al-Abtahda terisidan tikilgan qizil chodirda edilar. Bilol u zotning tahorat suvini olib chiqdi, kimdir undan oldi, kimdir (qoʻliga) sepdi. Soʻng Nabiy ﷺ egnilarida qizil hulla bilan chiqdilar, goʻyo hozir ham u zotning boldirlarining oqligiga qarab turganday boʻlaman. U zot tahorat qildilar, Bilol esa azon aytdi. Men uning ogʻzini ana u tomonga, mana bu tomonga — yaʼni oʻngga va chapga (burilishini) kuzata boshladim, u: ‹Hayya alas-salah, hayya alal-falah (namozga shoshilinglar, najotga shoshilinglar)›, der edi. Soʻng u zot uchun kichik nayza (yerga) tikildi, u zot oldinga oʻtib, peshinni ikki rakaʼat oʻqidilar, oldlaridan eshak va it oʻtar, (bu) qaytarilmas edi. Soʻng asrni ikki rakaʼat oʻqidilar. Keyin Madinaga qaytguncha (safarda) doim ikki rakaʼatdan oʻqib yurdilar», dedi.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Маккада Набий ﷺ нинг ҳузурларига келдим, у зот ал-Абтаҳда терисидан тикилган қизил чодирда эдилар. Билол у зотнинг таҳорат сувини олиб чиқди, кимдир ундан олди, кимдир (қўлига) сепди. Сўнг Набий ﷺ эгниларида қизил ҳулла билан чиқдилар, гўё ҳозир ҳам у зотнинг болдирларининг оқлигига қараб тургандай бўламан. У зот таҳорат қилдилар, Билол эса азон айтди. Мен унинг оғзини ана у томонга, мана бу томонга — яъни ўнгга ва чапга (бурилишини) кузата бошладим, у: ‹Ҳайя алас-салаҳ, ҳайя алал-фалаҳ (намозга шошилинглар, нажотга шошилинглар)›, дер эди. Сўнг у зот учун кичик найза (ерга) тикилди, у зот олдинга ўтиб, пешинни икки ракаъат ўқидилар, олдларидан эшак ва ит ўтар, (бу) қайтарилмас эди. Сўнг асрни икки ракаъат ўқидилар. Кейин Мадинага қайтгунча (сафарда) доим икки ракаъатдан ўқиб юрдилар», деди.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ أَبِي زَائِدَةَ، حَدَّثَنَا عَوْنُ بْنُ أَبِي جُحَيْفَةَ، أَنَّ أَبَاهُ، رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي قُبَّةٍ حَمْرَاءَ مِنْ أَدَمٍ وَرَأَيْتُ بِلاَلاً أَخْرَجَ وَضُوءًا فَرَأَيْتُ النَّاسَ يَبْتَدِرُونَ ذَلِكَ الْوَضُوءَ فَمَنْ أَصَابَ مِنْهُ شَيْئًا تَمَسَّحَ بِهِ وَمَنْ لَمْ يُصِبْ مِنْهُ أَخَذَ مِنْ بَلَلِ يَدِ صَاحِبِهِ ثُمَّ رَأَيْتُ بِلاَلاً أَخْرَجَ عَنَزَةً فَرَكَزَهَا وَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حُلَّةٍ حَمْرَاءَ مُشَمِّرًا فَصَلَّى إِلَى الْعَنَزَةِ بِالنَّاسِ رَكْعَتَيْنِ وَرَأَيْتُ النَّاسَ وَالدَّوَابَّ يَمُرُّونَ بَيْنَ يَدَىِ الْعَنَزَةِ .
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u Rasululloh ﷺ ni terisidan tikilgan qizil chodirda koʻrgan. (U dedi:) «Bilolning tahorat suvini olib chiqqanini koʻrdim. Odamlarning oʻsha tahorat suviga talpinayotganini koʻrdim; kim undan biron narsa olsa, u bilan (badanini) artar, kim ololmasa, sherigining qoʻlidagi nam(lik)dan olar edi. Soʻng Bilolning kichik nayzani olib chiqib, uni (yerga) tikkanini koʻrdim. Rasululloh ﷺ qizil hullada, (etaklarini) shimarib chiqdilar va nayzaga qarab odamlarga ikki rakaʼat (namoz) oʻqib berdilar. Odamlar va hayvonlarning nayzaning narigi tomonidan oʻtib turganini koʻrdim.»Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у Расулуллоҳ ﷺ ни терисидан тикилган қизил чодирда кўрган. (У деди:) «Билолнинг таҳорат сувини олиб чиққанини кўрдим. Одамларнинг ўша таҳорат сувига талпинаётганини кўрдим; ким ундан бирон нарса олса, у билан (баданини) артар, ким ололмаса, шеригининг қўлидаги нам(лик)дан олар эди. Сўнг Билолнинг кичик найзани олиб чиқиб, уни (ерга) тикканини кўрдим. Расулуллоҳ ﷺ қизил ҳуллада, (этакларини) шимариб чиқдилар ва найзага қараб одамларга икки ракаъат (намоз) ўқиб бердилар. Одамлар ва ҳайвонларнинг найзанинг нариги томонидан ўтиб турганини кўрдим.»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جُحَيْفَةَ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْهَاجِرَةِ إِلَى الْبَطْحَاءِ فَتَوَضَّأَ فَصَلَّى الظُّهْرَ رَكْعَتَيْنِ وَالْعَصْرَ رَكْعَتَيْنِ وَبَيْنَ يَدَيْهِ عَنَزَةٌ . قَالَ شُعْبَةُ وَزَادَ فِيهِ عَوْنٌ عَنْ أَبِيهِ أَبِي جُحَيْفَةَ وَكَانَ يَمُرُّ مِنْ وَرَائِهَا الْمَرْأَةُ وَالْحِمَارُ .
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ peshin (qizigan) vaqtida Bathoga chiqib, tahorat qildilar va peshinni ikki rakaʼat, asrni ikki rakaʼat oʻqidilar, oldlarida esa kichik nayza bor edi», dedi. Shuʼba: «Avn otasi Abu Juhayfadan (rivoyat qilib) bunga: ‹Uning ortidan ayol va eshak oʻtib turardi›, deb ziyoda qildi», dedi.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ пешин (қизиган) вақтида Батҳога чиқиб, таҳорат қилдилар ва пешинни икки ракаъат, асрни икки ракаъат ўқидилар, олдларида эса кичик найза бор эди», деди. Шуъба: «Авн отаси Абу Жуҳайфадан (ривоят қилиб) бунга: ‹Унинг ортидан аёл ва эшак ўтиб турарди›, деб зиёда қилди», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ،
يَحْيَى أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم هَذِهِ مِنْهُ بَيْضَاءَ وَوَضَعَ زُهَيْرٌ بَعْضَ أَصَابِعِهِ عَلَى عَنْفَقَتِهِ قِيلَ لَهُ مِثْلُ
مَنْ أَنْتَ يَوْمَئِذٍ قَالَ أَبْرِي النَّبْلَ وَأَرِيشُهَا .
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ni koʻrdim, u zotning mana shu yeri oq edi — Zuhayr barmoqlaridan baʼzisini (pastki labi ostidagi) soqolchasiga qoʻyib koʻrsatdi. Unga: «Sen oʻsha kunlari qancha yoshda eding?» deyildi. U: «Men oʻq yasab, ularga par taqar edim (yaʼni voyaga yetgan edim)», dedi.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ ни кўрдим, у зотнинг мана шу ери оқ эди — Зуҳайр бармоқларидан баъзисини (пастки лаби остидаги) соқолчасига қўйиб кўрсатди. Унга: «Сен ўша кунлари қанча ёшда эдинг?» дейилди. У: «Мен ўқ ясаб, уларга пар тақар эдим (яъни вояга етган эдим)», деди.
حَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ،
عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَبْيَضَ قَدْ شَابَ كَانَ الْحَسَنُ
بْنُ عَلِيٍّ يُشْبِهُهُ .
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ni oq tanli, (sochlari) oqargan holda koʻrdim; Hasan ibn Ali u zotga oʻxshar edi.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ ни оқ танли, (сочлари) оқарган ҳолда кўрдим; Ҳасан ибн Али у зотга ўхшар эди.
وَحَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ،
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، كُلُّهُمْ عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، بِهَذَا وَلَمْ يَقُولُوا أَبْيَضَ قَدْ شَابَ
.
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan shuni (yuqoridagidek) rivoyat qilindi, faqat ular «oq tanli, (sochlari) oqargan» demadilar.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан шуни (юқоридагидек) ривоят қилинди, фақат улар «оқ танли, (сочлари) оқарган» демадилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَنْبَأَنَا مُطَرِّفٌ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، حَدَّثَنَا أَبُو جُحَيْفَةَ، قَالَ قُلْتُ لِعَلِيٍّ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ هَلْ عِنْدَكُمْ سَوْدَاءُ فِي بَيْضَاءَ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ قَالَ لاَ وَالَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَبَرَأَ النَّسَمَةَ مَا عَلِمْتُهُ إِلاَّ فَهْمًا يُعْطِيهِ اللَّهُ رَجُلاً فِي الْقُرْآنِ وَمَا فِي الصَّحِيفَةِ . قُلْتُ وَمَا فِي الصَّحِيفَةِ قَالَ فِيهَا الْعَقْلُ وَفِكَاكُ الأَسِيرِ وَأَنْ لاَ يُقْتَلَ مُؤْمِنٌ بِكَافِرٍ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ قَالُوا لاَ يُقْتَلُ مُؤْمِنٌ بِكَافِرٍ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ يُقْتَلُ الْمُسْلِمُ بِالْمُعَاهِدِ . وَالْقَوْلُ الأَوَّلُ أَصَحُّ .
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Men Aliyga: ‹Ey moʻminlar amiri, sizlarda Allohning Kitobida boʻlmagan (yozma) bir narsa bormi?› dedim. U: ‹Donni yorgan va jonni yaratgan Zotga qasamki, men undan faqat Alloh bir kishiga Qurʼon haqida bergan tushunchani va mana shu sahifadagi narsanigina bilaman›, dedi. Men: ‹Sahifada nima bor?› dedim. U: ‹Unda aql (diyat), asirni ozod qilish (toʻlovi) va hech bir moʻmin kofir (uchun) oʻldirilmasligi (hukmlari) bor›, dedi», dedi. (Roviy) aytdi: Bu bobda Abdulloh ibn Amrdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Aliyning hadisi hasan sahih hadisdir. Baʼzi ahli ilm huzurida amal mana shunga koʻradir, bu Sufyon as-Savriy, Molik ibn Anas, Shofeiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Ular: moʻmin kofir (uchun) oʻldirilmaydi, deganlar. Baʼzi ahli ilm esa: musulmon muohad (zimmiy uchun) oʻldiriladi, degan. Birinchi soʻz sahihroqdir.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Мен Алийга: ‹Эй мўминлар амири, сизларда Аллоҳнинг Китобида бўлмаган (ёзма) бир нарса борми?› дедим. У: ‹Донни ёрган ва жонни яратган Зотга қасамки, мен ундан фақат Аллоҳ бир кишига Қуръон ҳақида берган тушунчани ва мана шу саҳифадаги нарсанигина биламан›, деди. Мен: ‹Саҳифада нима бор?› дедим. У: ‹Унда ақл (дият), асирни озод қилиш (тўлови) ва ҳеч бир мўмин кофир (учун) ўлдирилмаслиги (ҳукмлари) бор›, деди», деди. (Ровий) айтди: Бу бобда Абдуллоҳ ибн Амрдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Алийнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Баъзи аҳли илм ҳузурида амал мана шунга кўрадир, бу Суфён ас-Саврий, Молик ибн Анас, Шофеий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Улар: мўмин кофир (учун) ўлдирилмайди, деганлар. Баъзи аҳли илм эса: мусулмон муоҳад (зиммий учун) ўлдирилади, деган. Биринчи сўз саҳиҳроқдир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ رَأَيْتُ بِلاَلاً يُؤَذِّنُ وَيَدُورُ وَيُتْبِعُ فَاهُ هَا هُنَا وَهَا هُنَا وَإِصْبَعَاهُ فِي أُذُنَيْهِ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي قُبَّةٍ لَهُ حَمْرَاءَ أُرَاهُ قَالَ مِنْ أَدَمٍ فَخَرَجَ بِلاَلٌ بَيْنَ يَدَيْهِ بِالْعَنَزَةِ فَرَكَزَهَا بِالْبَطْحَاءِ فَصَلَّى إِلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمُرُّ بَيْنَ يَدَيْهِ الْكَلْبُ وَالْحِمَارُ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى بَرِيقِ سَاقَيْهِ . قَالَ سُفْيَانُ نُرَاهُ حِبَرَةً . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي جُحَيْفَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ أَنْ يُدْخِلَ الْمُؤَذِّنُ إِصْبَعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ فِي الأَذَانِ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الإِقَامَةِ أَيْضًا يُدْخِلُ إِصْبَعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ . وَهُوَ قَوْلُ الأَوْزَاعِيِّ . وَأَبُو جُحَيْفَةَ اسْمُهُ وَهْبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السُّوَائِيُّ .
Mahmud ibn Gʻaylon bizga, Abdurrazzoq bizga, Sufyon as-Savriy bizga Avn ibn Abu Juhayfadan, u otasi (Abu Juhayfa roziyallohu anhu)dan xabar berdi. U aytdi: «Men Bilolni azon aytayotganini koʻrdim. U aylanar, yuzini u yoq-bu yoqqa burar, barmoqlari quloqlarida edi. Rasululloh ﷺ esa qizil bir chodirlarida edilar — uni teridan (qilingan) deb aytdi deb oʻylayman. Soʻng Bilol u zotning oldilaridan aniza (nayza) bilan chiqdi-da, uni Bathoda (yerga) tikdi. Rasululloh ﷺ unga (qarata) namoz oʻqidilar, oldilaridan it va eshak oʻtib turardi. U zotning ustlarida qizil hulla bor edi. Hozir ham u zotning boldirlarining yaltirashiga qarab turgandekman». Sufyon aytdi: Biz uni hibara (deb oʻylaymiz). Abu Iso aytdi: Abu Juhayfaning hadisi hasan sahih hadisdir. Ilm ahli huzurida amal shunga binoandir; ular muazzin azonda barmoqlarini quloqlariga kiritishini mustahab koʻradilar. Baʼzi ilm ahli: «Iqomatda ham barmoqlarini quloqlariga kiritadi», dedilar. Bu Avzoiyning soʻzidir. Abu Juhayfaning ismi Vahb ibn Abdulloh as-Suvoiydir.Маҳмуд ибн Ғайлон бизга, Абдурраззоқ бизга, Суфён ас-Саврий бизга Авн ибн Абу Жуҳайфадан, у отаси (Абу Жуҳайфа розияллоҳу анҳу)дан хабар берди. У айтди: «Мен Билолни азон айтаётганини кўрдим. У айланар, юзини у ёқ-бу ёққа бурар, бармоқлари қулоқларида эди. Расулуллоҳ ﷺ эса қизил бир чодирларида эдилар — уни теридан (қилинган) деб айтди деб ўйлайман. Сўнг Билол у зотнинг олдиларидан аниза (найза) билан чиқди-да, уни Батҳода (ерга) тикди. Расулуллоҳ ﷺ унга (қарата) намоз ўқидилар, олдиларидан ит ва эшак ўтиб турарди. У зотнинг устларида қизил ҳулла бор эди. Ҳозир ҳам у зотнинг болдирларининг ялтирашига қараб тургандекман». Суфён айтди: Биз уни ҳибара (деб ўйлаймиз). Абу Исо айтди: Абу Жуҳайфанинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Илм аҳли ҳузурида амал шунга биноандир; улар муаззин азонда бармоқларини қулоқларига киритишини мустаҳаб кўрадилар. Баъзи илм аҳли: «Иқоматда ҳам бармоқларини қулоқларига киритади», дедилар. Бу Авзоийнинг сўзидир. Абу Жуҳайфанинг исми Ваҳб ибн Абдуллоҳ ас-Сувоийдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ يُشْبِهُهُ . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ الزُّبَيْرِ .
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Rasululloh ﷺni koʻrganman, Hasan ibn Ali u zotga oʻxshar edi. Bu hadis hasan sahihdir. Bu bobda Abu Bakr as-Siddiq, Ibn Abbos va Ibn Zubayrdan ham (rivoyatlar) bor.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни кўрганман, Ҳасан ибн Али у зотга ўхшар эди. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Абу Бакр ас-Сиддиқ, Ибн Аббос ва Ибн Зубайрдан ҳам (ривоятлар) бор.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا قَيْسٌ يَعْنِي ابْنَ الرَّبِيعِ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الأَنْبَارِيُّ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، جَمِيعًا عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِمَكَّةَ وَهُوَ فِي قُبَّةٍ حَمْرَاءَ مِنْ أَدَمٍ فَخَرَجَ بِلاَلٌ فَأَذَّنَ فَكُنْتُ أَتَتَبَّعُ فَمَهُ هَا هُنَا وَهَا هُنَا . قَالَ ثُمَّ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ بُرُودٌ يَمَانِيَةٌ قِطْرِيٌّ . وَقَالَ مُوسَى قَالَ رَأَيْتُ بِلاَلاً خَرَجَ إِلَى الأَبْطَحِ فَأَذَّنَ فَلَمَّا بَلَغَ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ . لَوَى عُنُقَهُ يَمِينًا وَشِمَالاً وَلَمْ يَسْتَدِرْ ثُمَّ دَخَلَ فَأَخْرَجَ الْعَنَزَةَ وَسَاقَ حَدِيثَهُ .
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Men Makkada Paygʻambar ﷺ huzurlariga keldim, u zot terisidan ishlangan qizil chodirda edilar. Soʻng Bilol chiqib, azon aytdi. Men uning ogʻzini bu yoq-bu yoqqa (oʻngga va chapga) burishini kuzatib turdim. Soʻng Rasululloh ﷺ chiqdilar, ustlarida qizil hulla — yamaniy boʻrdiy, qitriy mato bor edi. Musoning rivoyatida (Abu Juhayfa) shunday dedi: Men Bilolni Abtah tomon chiqqanini koʻrdim. U azon aytdi. «Hayya alas-salah, hayya alal-falah» (degan)ga yetganida, boʻynini oʻngga va chapga burdi, lekin oʻzi aylanmadi. Soʻng (u zot) ichkari kirib, nayza chiqardilar. Va hadisini davom ettirdi.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Мен Маккада Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келдим, у зот терисидан ишланган қизил чодирда эдилар. Сўнг Билол чиқиб, азон айтди. Мен унинг оғзини бу ёқ-бу ёққа (ўнгга ва чапга) буришини кузатиб турдим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ чиқдилар, устларида қизил ҳулла — яманий бўрдий, қитрий мато бор эди. Мусонинг ривоятида (Абу Жуҳайфа) шундай деди: Мен Билолни Абтаҳ томон чиққанини кўрдим. У азон айтди. «Ҳайя алас-салаҳ, ҳайя алал-фалаҳ» (деган)га етганида, бўйнини ўнгга ва чапга бурди, лекин ўзи айланмади. Сўнг (у зот) ичкари кириб, найза чиқардилар. Ва ҳадисини давом эттирди.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِهِمْ بِالْبَطْحَاءِ وَبَيْنَ يَدَيْهِ عَنَزَةٌ الظُّهْرَ رَكْعَتَيْنِ وَالْعَصْرَ رَكْعَتَيْنِ يَمُرُّ خَلْفَ الْعَنَزَةِ الْمَرْأَةُ وَالْحِمَارُ .
Hafs ibn Umar bizga aytdi: Shuʼba bizga Avn ibn Abu Juhayfadan, u otasidan rivoyat qildi: Nabiy ﷺ Bathoda ularga imom boʻlib namoz oʻqib berdilar, oldilarida esa nayza (qadab qoʻyilgan) edi. Peshinni ikki rakaat, asrni ikki rakaat (oʻqidilar). Nayzaning orqasidan ayollar va eshaklar oʻtib turishar edi.Ҳафс ибн Умар бизга айтди: Шуъба бизга Авн ибн Абу Жуҳайфадан, у отасидан ривоят қилди: Набий ﷺ Батҳода уларга имом бўлиб намоз ўқиб бердилар, олдиларида эса найза (қадаб қўйилган) эди. Пешинни икки ракаат, асрни икки ракаат (ўқидилар). Найзанинг орқасидан аёллар ва эшаклар ўтиб туришар эди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي عَوْنُ بْنُ أَبِي جُحَيْفَةَ، أَنَّ أَبَاهُ، قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ ثَمَنِ الْكَلْبِ .
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Rasululloh ﷺ itning narxidan qaytardilar», dedi.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Расулуллоҳ ﷺ итнинг нархидан қайтардилар», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الأَقْمَرِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جُحَيْفَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ آكُلُ مُتَّكِئًا " .
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men yonboshlab yemayman», dedilar.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ёнбошлаб емайман», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَلاَّمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ الأَزْرَقُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِالْبَطْحَاءِ وَهُوَ فِي قُبَّةٍ حَمْرَاءَ وَعِنْدَهُ أُنَاسٌ يَسِيرُ فَجَاءَهُ بِلاَلٌ فَأَذَّنَ فَجَعَلَ يُتْبِعُ فَاهُ هَا هُنَا وَهَا هُنَا .
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan Bathoda edik. U zot qizil chodirda edilar, huzurlarida esa bir necha kishi bor edi va u zot yoʻlga chiqmoqchi edilar. Shunda Bilol kelib azon aytdi va ogʻzini u yoq-bu yoqqa burib bordi.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан Батҳода эдик. У зот қизил чодирда эдилар, ҳузурларида эса бир неча киши бор эди ва у зот йўлга чиқмоқчи эдилар. Шунда Билол келиб азон айтди ва оғзини у ёқ-бу ёққа буриб борди.
حَدَّثَنَا عَلْقَمَةُ بْنُ عَمْرٍو الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ قُلْتُ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ هَلْ عِنْدَكُمْ شَىْءٌ مِنَ الْعِلْمِ لَيْسَ عِنْدَ النَّاسِ قَالَ لاَ وَاللَّهِ مَا عِنْدَنَا إِلاَّ مَا عِنْدَ النَّاسِ إِلاَّ أَنْ يَرْزُقَ اللَّهُ رَجُلاً فَهْمًا فِي الْقُرْآنِ أَوْ مَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ فِيهَا الدِّيَاتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْ لاَ يُقْتَلَ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ .
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Ali ibn Abu Tolibga: «Sizlarda odamlarda yoʻq biror ilm bormi?», dedim. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, bizda odamlarda boridan boshqa narsa yoʻq, faqat Alloh biror kishiga Qurʼonni tushunish qobiliyatini berishi mumkin, yoki mana shu sahifadagi narsalar bor. Unda Rasululloh ﷺdan naql qilingan diyatlar hamda musulmon kishi kofir uchun oʻldirilmasligi (haqidagi hukm) bor», dedi.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Али ибн Абу Толибга: «Сизларда одамларда йўқ бирор илм борми?», дедим. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, бизда одамларда боридан бошқа нарса йўқ, фақат Аллоҳ бирор кишига Қуръонни тушуниш қобилиятини бериши мумкин, ёки мана шу саҳифадаги нарсалар бор. Унда Расулуллоҳ ﷺдан нақл қилинган диятлар ҳамда мусулмон киши кофир учун ўлдирилмаслиги (ҳақидаги ҳукм) бор», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ مِسْعَرٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الأَقْمَرِ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " لاَ آكُلُ مُتَّكِئًا " .
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men yonboshlab yemayman», dedilar.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ёнбошлаб емайман», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ هَذِهِ مِنْهُ بَيْضَاءُ . يَعْنِي عَنْفَقَتَهُ .
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni koʻrdim, u zotning mana bu joyi, yaʼni pastki lab bilan iyak orasidagi soqoli oq edi.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни кўрдим, у зотнинг мана бу жойи, яъни пастки лаб билан ияк орасидаги соқоли оқ эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْرَائِيلَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ سَنَّ سُنَّةً حَسَنَةً فَعُمِلَ بِهَا بَعْدَهُ كَانَ لَهُ أَجْرُهَا وَمِثْلُ أُجُورِهِمْ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْئًا وَمَنْ سَنَّ سُنَّةً سَيِّئَةً فَعُمِلَ بِهَا بَعْدَهُ كَانَ عَلَيْهِ وِزْرُهُ وَمِثْلُ أَوْزَارِهِمْ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْئًا " .
Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim biror yaxshi odat yoʻlga qoʻysa va oʻzidan keyin unga amal qilinsa, unga oʻz ajri hamda ularning ajri kabi ajr boʻladi, ularning ajrlaridan esa hech narsa kamaymaydi. Kim biror yomon odat yoʻlga qoʻysa va oʻzidan keyin unga amal qilinsa, uning zimmasiga oʻz vaboli hamda ularning vaboli kabi vabol boʻladi, ularning vabollaridan esa hech narsa kamaymaydi», dedilar.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бирор яхши одат йўлга қўйса ва ўзидан кейин унга амал қилинса, унга ўз ажри ҳамда уларнинг ажри каби ажр бўлади, уларнинг ажрларидан эса ҳеч нарса камаймайди. Ким бирор ёмон одат йўлга қўйса ва ўзидан кейин унга амал қилинса, унинг зиммасига ўз ваболи ҳамда уларнинг ваболи каби вабол бўлади, уларнинг ваболларидан эса ҳеч нарса камаймайди», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ سَأَلْنَا عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ هَلْ عِنْدَكُمْ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْءٌ بَعْدَ الْقُرْآنِ قَالَ لَا وَالَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَبَرَأَ النَّسَمَةَ إِلَّا فَهْمٌ يُؤْتِيهِ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ رَجُلًا فِي الْقُرْآنِ أَوْ مَا فِي الصَّحِيفَةِ قُلْتُ وَمَا فِي الصَّحِيفَةِ قَالَ الْعَقْلُ وَفِكَاكُ الْأَسِيرِ وَلَا يُقْتَلُ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Undan: «Sizlarda Rasululloh ﷺdan Qurʼondan boshqa biror narsa bormi?» deb soʻralganida, u: «Yoʻq, donni yorib chiqargan va jonni yaratgan Zotga qasamki, faqat Alloh azza va jalla biror kishiga Qurʼonda ato etadigan tushuncha yoki sahifadagi narsa bordir», dedi. Men: «Sahifadagi narsa nima?» dedim. U: «Diyat, asirni ozod qilish va musulmon kishi kofir uchun qatl etilmasligi», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ундан: «Сизларда Расулуллоҳ ﷺдан Қуръондан бошқа бирор нарса борми?» деб сўралганида, у: «Йўқ, донни ёриб чиқарган ва жонни яратган Зотга қасамки, фақат Аллоҳ азза ва жалла бирор кишига Қуръонда ато этадиган тушунча ёки саҳифадаги нарса бордир», деди. Мен: «Саҳифадаги нарса нима?» дедим. У: «Дият, асирни озод қилиш ва мусулмон киши кофир учун қатл этилмаслиги», деди.
حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ التِّرْمِذِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَاصِمٍ، ح وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْقَوَارِيرِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ الْقَوَارِيرِيُّ فِي حَدِيثِهِ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ أَبِي النَّجُودِ، عَنْ زِرٍّ يَعْنِي ابْنَ حُبَيْشٍ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ سَمِعْتُ عَلِيًّا، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ، هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ نَبِيِّهَا أَبُو بَكْرٍ ثُمَّ قَالَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ، هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ أَبِي بَكْرٍ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Sizlarga bu ummatning Paygʻambaridan ﷺ keyingi eng yaxshisini aytib beraymi? U Abu Bakrdir», dedi. Soʻng: «Sizlarga bu ummatning Abu Bakrdan keyingi eng yaxshisini aytib beraymi? U Umardir», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Сизларга бу умматнинг Пайғамбаридан ﷺ кейинги энг яхшисини айтиб берайми? У Абу Бакрдир», деди. Сўнг: «Сизларга бу умматнинг Абу Бакрдан кейинги энг яхшисини айтиб берайми? У Умардир», деди.
حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ قَالَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَيْرُ هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ نَبِيِّهَا أَبُو بَكْرٍ وَبَعْدَ أَبِي بَكْرٍ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَلَوْ شِئْتُ أَخْبَرْتُكُمْ بِالثَّالِثِ لَفَعَلْتُ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Bu ummatning Paygʻambaridan keyingi eng yaxshisi Abu Bakr, Abu Bakrdan keyin Umardir. Agar xohlasam, sizlarga uchinchisini ham aytib berardim», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Бу умматнинг Пайғамбаридан кейинги энг яхшиси Абу Бакр, Абу Бакрдан кейин Умардир. Агар хоҳласам, сизларга учинчисини ҳам айтиб берардим», деди.
حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، لُوَيْنٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ زِرٍّ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ خَطَبَنَا عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ نَبِيِّهَا أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ نَبِيِّهَا وَبَعْدَ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ عُمَرُ.
Abu Juhayfa aytadi: Ali (roziyallohu anhu) bizga xutba qilib: «Sizlarga bu ummatning Nabiysidan keyingi eng yaxshi kishisi haqida xabar bermaymi? U Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu)dir», dedi. Soʻng: «Sizlarga bu ummatning Nabiysidan keyingi va Abu Bakr (roziyallohu anhu)dan keyingi eng yaxshi kishisi haqida xabar bermaymi? U Umardir», dedi.Абу Жуҳайфа айтади: Али (розияллоҳу анҳу) бизга хутба қилиб: «Сизларга бу умматнинг Набийсидан кейинги энг яхши кишиси ҳақида хабар бермайми? У Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дир», деди. Сўнг: «Сизларга бу умматнинг Набийсидан кейинги ва Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)дан кейинги энг яхши кишиси ҳақида хабар бермайми? У Умардир», деди.
حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ الْوَاسِطِيُّ، أَنْبَأَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ بَيَانٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ، هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ نَبِيِّهَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ثُمَّ عُمَرُ ثُمَّ رَجُلٌ آخَرُ.
Abu Juhayfa aytadi: Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu): «Sizlarga bu ummatning Nabiysidan keyingi eng yaxshi kishisi haqida xabar bermaymi? U Abu Bakr (roziyallohu anhu), soʻng Umar, soʻng boshqa bir kishidir», dedi.Абу Жуҳайфа айтади: Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу): «Сизларга бу умматнинг Набийсидан кейинги энг яхши кишиси ҳақида хабар бермайми? У Абу Бакр (розияллоҳу анҳу), сўнг Умар, сўнг бошқа бир кишидир», деди.