Abu Said Sa'd ibn Molik al-Xudriy

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ صَالِحٍ قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، عَنْ عَمْرٍو هُوَ ابْنُ الْحَارِثِ، عَنْ بَكْرِ بْنِ سَوَادَةَ، عَنْ أَبِي النَّجِيبِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ‏:‏ أَقْبَلَ رَجُلٌ مِنَ الْبَحْرَيْنِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ عَلَيْهِ، فَلَمْ يَرُدَّ، وَفِي يَدِهِ خَاتَمٌ مِنْ ذَهَبٍ، وَعَلَيْهِ جُبَّةُ حَرِيرٍ، فَانْطَلَقَ الرَّجُلُ مَحْزُونًا، فَشَكَا إِلَى امْرَأَتِهِ، فَقَالَتْ‏:‏ لَعَلَّ بِرَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم وَجِبَّتَكَ وَخَاتَمَكَ، فَأَلْقِهِمَا ثُمَّ عُدْ، فَفَعَلَ، فَرَدَّ السَّلاَمَ، فَقَالَ‏:‏ جِئْتُكَ آنِفًا فَأَعْرَضْتَ عَنِّي‏؟‏ قَالَ‏:‏ كَانَ فِي يَدِكَ جَمْرٌ مِنْ نَارٍ، فَقَالَ‏:‏ لَقَدْ جِئْتُ إِذًا بِجَمْرٍ كَثِيرٍ، قَالَ‏:‏ إِنَّ مَا جِئْتَ بِهِ لَيْسَ بِأَجْزَأَ عَنَّا مِنْ حِجَارَةِ الْحَرَّةِ، وَلَكِنَّهُ مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا، قَالَ‏:‏ فَبِمَاذَا أَتَخَتَّمُ بِهِ‏؟‏ قَالَ‏:‏ بِحَلْقَةٍ مِنْ وَرِقٍ، أَوْ صُفْرٍ، أَوْ حَدِيدٍ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bahrayndan bir kishi Paygʻambar ﷺ huzuriga keldi va salom berdi, biroq u zot uning salomiga alik olmadilar. Uning qoʻlida oltin uzuk va egnida ipak jubba bor edi. U bularni tashladi, soʻng salom berdi, shunda u zot salomiga alik oldilar. Keyin u: «Ey Rasululloh, men hozirgina huzuringizga kelgan edim, ammo siz mendan yuz oʻgirgan edingiz», dedi. U zot: «Sening qoʻlingda oʻtdan bir choʻgʻ bor edi», dedilar. U: «Unda men koʻp choʻgʻ olib kelibman-da», dedi. U zot: «Sen olib kelgan narsa biz uchun Harra toshlaridan afzalroq emas, biroq u dunyo hayotining matohidir», dedilar. U: «Unda men nimani uzuk qilib taqay?» dedi. U zot: «Temirdan yoki kumushdan yoxud jezdan (misdan) halqa», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Баҳрайндан бир киши Пайғамбар ﷺ ҳузурига келди ва салом берди, бироқ у зот унинг саломига алик олмадилар. Унинг қўлида олтин узук ва эгнида ипак жубба бор эди. У буларни ташлади, сўнг салом берди, шунда у зот саломига алик олдилар. Кейин у: «Эй Расулуллоҳ, мен ҳозиргина ҳузурингизга келган эдим, аммо сиз мендан юз ўгирган эдингиз», деди. У зот: «Сенинг қўлингда ўтдан бир чўғ бор эди», дедилар. У: «Унда мен кўп чўғ олиб келибман-да», деди. У зот: «Сен олиб келган нарса биз учун Ҳарра тошларидан афзалроқ эмас, бироқ у дунё ҳаётининг матоҳидир», дедилар. У: «Унда мен нимани узук қилиб тақай?» деди. У зот: «Темирдан ёки кумушдан ёхуд жездан (мисдан) ҳалқа», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللهِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا الدَّرَاوَرْدِيُّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ‏:‏ إِيَّاكُمْ وَالْجُلُوسَ فِي الطُّرُقَاتِ، قَالُوا‏:‏ يَا رَسُولَ اللهِ، مَا لَنَا بُدٌّ مِنْ مَجَالِسِنَا نَتَحَدَّثُ فِيهَا، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم‏:‏ أَمَّا إِذْ أَبَيْتُمْ، فَأَعْطُوا الطَّرِيقَ حَقَّهُ، قَالُوا‏:‏ وَمَا حَقُّ الطَّرِيقِ يَا رَسُولَ اللهِ‏؟‏ قَالَ‏:‏ غَضُّ الْبَصَرِ، وَكَفُّ الأَذَى، وَالأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ، وَالنَّهْيُ عَنِ الْمُنْكَرِ‏.‏

(Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu) rivoyat qilishicha,) Paygʻambar ﷺ: «Yoʻllarda oʻtirishdan saqlaninglar» dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, bizning — ichida suhbatlashadigan — majlislarimizga (oʻtirishlarimizga) ilojsiz (ehtiyoj bor)» dedilar. (U zot:) «Agar majlisdan boshqaga koʻnmasangiz, yoʻlga oʻz haqini beringlar» dedilar. Ular: «Yoʻlning haqi nima, yo Rasululloh?» dedilar. (U zot:) «Koʻzni (haromdan) yummoq, ozor (yetkazish)dan tiyilmoq, salomga alik olmoq, maʼrufga buyurib, munkardan qaytarmoqdir» dedilar.(Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) ривоят қилишича,) Пайғамбар ﷺ: «Йўлларда ўтиришдан сақланинглар» дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, бизнинг — ичида суҳбатлашадиган — мажлисларимизга (ўтиришларимизга) иложсиз (эҳтиёж бор)» дедилар. (У зот:) «Агар мажлисдан бошқага кўнмасангиз, йўлга ўз ҳақини беринглар» дедилар. Улар: «Йўлнинг ҳақи нима, ё Расулуллоҳ?» дедилар. (У зот:) «Кўзни (ҳаромдан) юммоқ, озор (етказиш)дан тийилмоқ, саломга алик олмоқ, маъруфга буюриб, мункардан қайтармоқдир» дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ صَالِحٍ قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ، أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ قَالَ‏:‏ نَهَى رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ لِبْسَتَيْنِ وَبَيْعَتَيْنِ‏:‏ نَهَى عَنِ الْمُلاَمَسَةِ، وَالْمُنَابَذَةِ فِي الْبَيْعِ، الْمُلاَمَسَةُ‏:‏ أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ثَوْبَهُ، وَالْمُنَابَذَةُ‏:‏ يَنْبُذُ الْآخَرُ إِلَيْهِ ثَوْبَهُ، وَيَكُونُ ذَلِكَ بَيْعَهُمْ عَنْ غَيْرِ نَظَرٍ‏.‏ وَاللِّبْسَتَيْنِ اشْتِمَالُ الصَّمَّاءِ، وَالصَّمَّاءُ‏:‏ أَنْ يَجْعَلَ طَرَفَ ثَوْبِهِ عَلَى إِحْدَى عَاتِقَيْهِ، فَيَبْدُو أَحَدُ شِقَّيْهِ لَيْسَ عَلَيْهِ شَيْءٌ، وَاللِّبْسَةُ الأُخْرَى احْتِبَاؤُهُ بِثَوْبِهِ وَهُوَ جَالِسٌ، لَيْسَ عَلَى فَرْجِهِ مِنْهُ شَيْءٌ‏.‏

(Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ ikki xil kiyinishdan va ikki xil savdodan qaytardilar. (U zot) savdoda mulomasa va munobazadan qaytardilar: mulomasa — kishining boshqa birovning kiyimini kechasi yoki kunduzi qoʻli bilan ushlashi va uni (faqat) shu (ushlash) bilangina (xarid qilingan hisoblab), boshqa qaramasligidir; munobaza esa — bir kishi oʻz kiyimini boshqa kishiga irgʻitishi, boshqasi ham oʻz kiyimini irgʻitishi va — koʻrmay hamda rozilashmay — shu ularning savdosi boʻlib qolishidir. Ikki (taqiqlangan) kiyinish (usuli) esa: biri — ishtimol as-samma, yaʼni kishining oʻz kiyimini ikki yelkasidan biriga tashlab, ikki tomonidan biri — ustida kiyim boʻlmay — ochilib qolishidir; ikkinchi kiyinish — uning oʻtirgan holda oʻz kiyimi bilan tizzalarini quchoqlab oʻranishidir (ihtibo), avrati ustida undan hech narsa boʻlmaydi.(Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ икки хил кийинишдан ва икки хил савдодан қайтардилар. (У зот) савдода муломаса ва мунобазадан қайтардилар: муломаса — кишининг бошқа бировнинг кийимини кечаси ёки кундузи қўли билан ушлаши ва уни (фақат) шу (ушлаш) билангина (харид қилинган ҳисоблаб), бошқа қарамаслигидир; мунобаза эса — бир киши ўз кийимини бошқа кишига ирғитиши, бошқаси ҳам ўз кийимини ирғитиши ва — кўрмай ҳамда розилашмай — шу уларнинг савдоси бўлиб қолишидир. Икки (тақиқланган) кийиниш (усули) эса: бири — иштимол ас-самма, яъни кишининг ўз кийимини икки елкасидан бирига ташлаб, икки томонидан бири — устида кийим бўлмай — очилиб қолишидир; иккинчи кийиниш — унинг ўтирган ҳолда ўз кийими билан тиззаларини қучоқлаб ўранишидир (иҳтибо), аврати устида ундан ҳеч нарса бўлмайди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاءِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ، عَنْ شَيْبَانَ، عَنْ فِرَاسٍ، عَنْ عَطِيَّةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ‏:‏ مَنْ لاَ يَرْحَمُ لاَ يُرْحَمُ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim rahm qilmasa, unga ham rahm qilinmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким раҳм қилмаса, унга ҳам раҳм қилинмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْمَدَنِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُحَمَّدٍ الأَنْصَارِيُّ، عَنْ رُبَيْحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ‏:‏ كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا جَلَسَ فِي الْمَسْجِدِ، احْتَبَى بِيَدَيْهِ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Allohning ismini zikr qilmagan kishining taharati boʻlmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳнинг исмини зикр қилмаган кишининг таҳарати бўлмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلانَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، عَنْ أَبِي هَاشِمٍ، عَنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رِيَاحٍ، عَنْ أَبِيهِ رِيَاحِ بْنِ عَبِيدَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ‏:‏ كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا فَرَغَ مِنْ طَعَامِهِ، قَالَ‏:‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَجَعَلَنَا مُسْلِمِينَ‏.‏

Muhammad ibn al-Alo bizga Vakiʼdan, u Sufyondan, u Abu Hoshim al-Vositiydan, u Ismoil ibn Robohdan, u otasidan yoki boshqasidan, u Abu Said al-Xudriydan hadis aytib berdi: Nabiy ﷺ taomlaridan farigʻ boʻlganlarida: «Alhamdu lillahillaziy atʼamano va saqono va jaʼalano muslimiyn», deb aytar edilar (yaʼni: Bizni taomlantirgan, sugʻorgan va musulmonlardan qilgan Allohga hamd boʻlsin).Муҳаммад ибн ал-Ало бизга Вакиъдан, у Суфёндан, у Абу Ҳошим ал-Воситийдан, у Исмоил ибн Робоҳдан, у отасидан ёки бошқасидан, у Абу Саид ал-Худрийдан ҳадис айтиб берди: Набий ﷺ таомларидан фариғ бўлганларида: «Алҳамду лиллаҳиллазий атъамано ва сақоно ва жаъалано муслимийн», деб айтар эдилар (яъни: Бизни таомлантирган, суғорган ва мусулмонлардан қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин).

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلانَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ عَبْدَ اللهِ بْنَ أَبِي عُتْبَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ‏:‏ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَشدَّ حَيَاءً مِنَ الْعَذرَاءِ فِي خِدْرِهَا، وَكَانَ إِذَا كَرِهَ شَيْئًا عَرَفْنَاهُ فِي وَجْهِهِ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ parda ortidagi (chodiridagi) bokira qizdan ham hayoliroq edilar. Agar biror narsani yoqtirmasalar, biz buni yuzlaridan bilib olar edik.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ парда ортидаги (чодиридаги) бокира қиздан ҳам ҳаёлироқ эдилар. Агар бирор нарсани ёқтирмасалар, биз буни юзларидан билиб олар эдик.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ إِيَاسٍ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ‏:‏ كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، إِذَا اسْتَجَدَّ ثَوْبًا سَمَّاهُ بِاسْمِهِ عِمَامَةً أَوْ قَمِيصًا أَوْ رِدَاءً، ثُمَّ يَقُولُ‏:‏ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ كَمَا كَسَوْتَنِيهِ، أَسْأَلُكَ خَيْرَهُ وَخَيْرَ مَا صُنِعَ لَهُ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّهِ وَشَرِّ مَا صُنِعَ لَهُ‏.‏ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُونُسَ الْكُوفِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ مَالِكٍ الْمُزَنِيُّ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، نَحْوَهُ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yangi kiyim kiyganlarida uni oʻz nomi bilan — salla, koʻylak yoki ridoʻ deb — atar, soʻng: «Allohim, menga buni kiydirganing uchun Senga hamd boʻlsin. Uning yaxshiligini va u nima uchun tikilgan boʻlsa, oʻshaning yaxshiligini Sendan soʻrayman; uning yomonligidan va u nima uchun tikilgan boʻlsa, oʻshaning yomonligidan Senga panoh tilayman», der edilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ янги кийим кийганларида уни ўз номи билан — салла, кўйлак ёки ридў деб — атар, сўнг: «Аллоҳим, менга буни кийдирганинг учун Сенга ҳамд бўлсин. Унинг яхшилигини ва у нима учун тикилган бўлса, ўшанинг яхшилигини Сендан сўрайман; унинг ёмонлигидан ва у нима учун тикилган бўлса, ўшанинг ёмонлигидан Сенга паноҳ тилайман», дер эдилар.