حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، طَرِيفٍ السَّعْدِيِّ ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ السَّعْدِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " مِفْتَاحُ الصَّلاَةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Namozning kaliti taharat, uni (harom ishlardan) man etuvchisi takbir, undan chiquvchisi (halol qiluvchisi) salomdir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Намознинг калити таҳарат, уни (ҳаром ишлардан) ман этувчиси такбир, ундан чиқувчиси (ҳалол қилувчиси) саломдир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ، أَنْبَأَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ عِيَاضٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " لاَ يَتَنَاجَى اثْنَانِ عَلَى غَائِطِهِمَا يَنْظُرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا إِلَى عَوْرَةِ صَاحِبِهِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَمْقُتُ عَلَى ذَلِكَ " .
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا سَلْمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْوَرَّاقُ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ هِلاَلٍ، . قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى هُوَ الصَّوَابُ .
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، نَحْوَهُ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki kishi katta hojatlarini oʻtayotib, har biri oʻz sherigining avratiga qaragan holda gaplashib oʻtirmasin. Chunki Alloh azza va jalla bundan gʻazablanadi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки киши катта ҳожатларини ўтаётиб, ҳар бири ўз шеригининг авратига қараган ҳолда гаплашиб ўтирмасин. Чунки Аллоҳ азза ва жалла бундан ғазабланади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، قَالُوا حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ رُبَيْحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " لاَ وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Allohning ismini zikr qilmagan kishining taharati boʻlmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳнинг исмини зикр қилмаган кишининг таҳарати бўлмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا الْمُحَارِبِيُّ، عَنْ مَعْمَرِ بْنِ رَاشِدٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنْبَأَنَا سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ سُئِلَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنِ التَّشَبُّهِ فِي الصَّلاَةِ فَقَالَ " لاَ يَنْصَرِفْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Paygʻambar ﷺdan namozdagi shubha haqida soʻraldi. U zot: ‹U toki ovoz eshitmaguncha yoki hid sezmaguncha (namozdan) chiqmasin›, dedilar».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Пайғамбар ﷺдан намоздаги шубҳа ҳақида сўралди. У зот: ‹У токи овоз эшитмагунча ёки ҳид сезмагунча (намоздан) чиқмасин›, дедилар».
حَدَّثَنَا أَبُو مُصْعَبٍ الْمَدَنِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ سُئِلَ عَنِ الْحِيَاضِ الَّتِي بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ تَرِدُهَا السِّبَاعُ وَالْكِلاَبُ وَالْحُمُرُ وَعَنِ الطَّهَارَةِ مِنْهَا فَقَالَ " لَهَا مَا حَمَلَتْ فِي بُطُونِهَا وَلَنَا مَا غَبَرَ طَهُورٌ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan Makka bilan Madina orasida joylashgan, yovvoyi hayvonlar, itlar va eshaklar kelib turadigan hovuzlar hamda ulardagi suv bilan taharat qilish haqida soʻralganda, u zot: «Ular qorinlarida olib ketgani oʻzlariga, ortib qolgani esa bizga pokdir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан Макка билан Мадина орасида жойлашган, ёввойи ҳайвонлар, итлар ва эшаклар келиб турадиган ҳовузлар ҳамда улардаги сув билан таҳарат қилиш ҳақида сўралганда, у зот: «Улар қоринларида олиб кетгани ўзларига, ортиб қолгани эса бизга покдир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، جَمِيعًا عَنْ فُضَيْلِ بْنِ مَرْزُوقٍ، عَنْ عَطِيَّةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَهُ عَنِ الْغُسْلِ، مِنَ الْجَنَابَةِ فَقَالَ ثَلاَثًا . فَقَالَ الرَّجُلُ إِنَّ شَعْرِي كَثِيرٌ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ أَكْثَرَ شَعْرًا مِنْكَ وَأَطْيَبَ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi undan junublikdan gʻusl qilish haqida soʻradi. U: «Uch marta suv quy», dedi. Haligi kishi: «Sochim koʻp-ku», dedi. Shunda u: «Rasululloh ﷺning sochlari sendan koʻproq va pokizaroq edi», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши ундан жунубликдан ғусл қилиш ҳақида сўради. У: «Уч марта сув қуй», деди. Ҳалиги киши: «Сочим кўп-ку», деди. Шунда у: «Расулуллоҳ ﷺнинг сочлари сендан кўпроқ ва покизароқ эди», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الأَحْوَلُ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ أَهْلَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz ayoliga yaqinlashsa, soʻng yana takrorlamoqchi boʻlsa, taharat qilib olsin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз аёлига яқинлашса, сўнг яна такрорламоқчи бўлса, таҳарат қилиб олсин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ ذَكْوَانَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَرَّ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ فَخَرَجَ رَأْسُهُ يَقْطُرُ فَقَالَ " لَعَلَّنَا أَعْجَلْنَاكَ " . قَالَ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " إِذَا أُعْجِلْتَ أَوْ أُقْحِطْتَ فَلاَ غُسْلَ عَلَيْكَ وَعَلَيْكَ الْوُضُوءُ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ ansorlardan bir kishining oldidan oʻtib, unga odam yubordilar. U boshidan suv tomchilab turgan holda chiqdi. U zot ﷺ: «Seni shoshirib qoʻymadikmi?» dedilar. U: «Ha, ey Allohning Rasuli», dedi. U zot: «Agar shoshirilsang yoki toʻsilib (maniy chiqmasa), senga gʻusl vojib boʻlmaydi, ammo taharat olishing lozim», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ ансорлардан бир кишининг олдидан ўтиб, унга одам юбордилар. У бошидан сув томчилаб турган ҳолда чиқди. У зот ﷺ: «Сени шошириб қўймадикми?» дедилар. У: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Расули», деди. У зот: «Агар шоширилсанг ёки тўсилиб (маний чиқмаса), сенга ғусл вожиб бўлмайди, аммо таҳарат олишинг лозим», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ إِيَاسٍ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ثَلاَثِينَ رَاكِبًا فِي سَرِيَّةٍ فَنَزَلْنَا بِقَوْمٍ فَسَأَلْنَاهُمْ أَنْ يَقْرُونَا فَأَبَوْا فَلُدِغَ سَيِّدُهُمْ فَأَتَوْنَا فَقَالُوا أَفِيكُمْ أَحَدٌ يَرْقِي مِنَ الْعَقْرَبِ فَقُلْتُ نَعَمْ أَنَا وَلَكِنْ لاَ أَرْقِيهِ حَتَّى تُعْطُونَا غَنَمًا . قَالُوا فَإِنَّا نُعْطِيكُمْ ثَلاَثِينَ شَاةً . فَقَبِلْنَاهَا فَقَرَأْتُ عَلَيْهِ ( الْحَمْدُ ) سَبْعَ مَرَّاتٍ فَبَرِئَ وَقَبَضْنَا الْغَنَمَ فَعَرَضَ فِي أَنْفُسِنَا مِنْهَا شَىْءٌ فَقُلْنَا لاَ تَعْجَلُوا حَتَّى نَأْتِيَ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَلَمَّا قَدِمْنَا ذَكَرْتُ لَهُ الَّذِي صَنَعْتُ فَقَالَ " أَوَ مَا عَلِمْتَ أَنَّهَا رُقْيَةٌ اقْتَسِمُوهَا وَاضْرِبُوا لِي مَعَكُمْ سَهْمًا " .
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِنَحْوِهِ ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِنَحْوِهِ . قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَالصَّوَابُ هُوَ أَبُو الْمُتَوَكِّلِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni oʻttiz otliq boʻlgan bir kichik qoʻshin qilib joʻnatdilar. Biz bir qavmning oldiga tushib, ulardan bizni mehmon qilishlarini soʻradik. Ular esa bosh tortdilar. Soʻng ularning boshligʻini chayon chaqib oldi. Ular oldimizga kelib: «Sizlarda chayon chaqqanni oʻqib davolaydigan kishi bormi?» dedilar. Men: «Ha, men bor. Lekin bizga qoʻy bermaguningizcha unga oʻqimayman», dedim. Ular: «Sizlarga oʻttizta qoʻy beramiz», dedilar. Biz uni qabul qildik. Men unga «Alhamd»ni (Fotiha surasini) yetti marta oʻqidim. U tuzalib ketdi, biz esa qoʻylarni oldik. Keyin koʻnglimizga undan (undan olishdan) bir narsa keldi. Shunda biz: «Nabiy ﷺning oldilariga borgunimizcha shoshilmanglar», dedik. Qaytib borganimizda men u zotga qilgan ishimni aytdim. U zot: «Uning ruqya (oʻqib davolash) ekanini qayerdan bilding? Uni boʻlishib olinglar va menga ham oʻzlaringiz bilan bir ulush ajratinglar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни ўттиз отлиқ бўлган бир кичик қўшин қилиб жўнатдилар. Биз бир қавмнинг олдига тушиб, улардан бизни меҳмон қилишларини сўрадик. Улар эса бош тортдилар. Сўнг уларнинг бошлиғини чаён чақиб олди. Улар олдимизга келиб: «Сизларда чаён чаққанни ўқиб даволайдиган киши борми?» дедилар. Мен: «Ҳа, мен бор. Лекин бизга қўй бермагунингизча унга ўқимайман», дедим. Улар: «Сизларга ўттизта қўй берамиз», дедилар. Биз уни қабул қилдик. Мен унга «Алҳамд»ни (Фотиҳа сурасини) етти марта ўқидим. У тузалиб кетди, биз эса қўйларни олдик. Кейин кўнглимизга ундан (ундан олишдан) бир нарса келди. Шунда биз: «Набий ﷺнинг олдиларига боргунимизча шошилманглар», дедик. Қайтиб борганимизда мен у зотга қилган ишимни айтдим. У зот: «Унинг руқя (ўқиб даволаш) эканини қаердан билдинг? Уни бўлишиб олинглар ва менга ҳам ўзларингиз билан бир улуш ажратинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَسَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَهَى عَنِ الْمُلاَمَسَةِ وَالْمُنَابَذَةِ . زَادَ سَهْلٌ قَالَ سُفْيَانُ الْمُلاَمَسَةُ أَنْ يَلْمِسَ الرَّجُلُ الشَّىْءَ بِيَدِهِ وَلاَ يَرَاهُ وَالْمُنَابَذَةُ أَنْ يَقُولَ أَلْقِ إِلَىَّ مَا مَعَكَ وَأُلْقِي إِلَيْكَ مَا مَعِي .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mulomasa va munobazadan qaytardilar. Sufyon aytdi: «Mulomasa — bu kishining biror narsani koʻrmasdan turib qoʻli bilan ushlashidir. Munobaza esa — bu kishining ‹Sen oldingdagini menga tashla, men ham oldimdagini senga tashlayman› deyishidir».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ муломаса ва мунобазадан қайтардилар. Суфён айтди: «Муломаса — бу кишининг бирор нарсани кўрмасдан туриб қўли билан ушлашидир. Мунобаза эса — бу кишининг ‹Сен олдингдагини менга ташла, мен ҳам олдимдагини сенга ташлайман› дейишидир».
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جَهْضَمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْيَمَامِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْبَاهِلِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ الْعَبْدِيِّ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنْ شِرَاءِ مَا فِي بُطُونِ الأَنْعَامِ حَتَّى تَضَعَ وَعَمَّا فِي ضُرُوعِهَا إِلاَّ بِكَيْلٍ وَعَنْ شِرَاءِ الْعَبْدِ وَهُوَ آبِقٌ وَعَنْ شِرَاءِ الْمَغَانِمِ حَتَّى تُقْسَمَ وَعَنْ شِرَاءِ الصَّدَقَاتِ حَتَّى تُقْبَضَ وَعَنْ ضَرْبَةِ الْغَائِصِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ chorva mollarining qornidagi (tugʻilmagan) narsani tugʻmagunicha sotishdan, yelinidagi sutni oʻlchab berilmasa sotishdan, qochib ketgan qulni sotishdan, gʻanimatlarni taqsimlanmaguncha sotishdan, sadaqalarni qoʻlga olinmaguncha sotishdan va gʻavvosning (dengizga) shoʻngishidan (chiqaradigan nomaʼlum narsasini sotishdan) qaytardilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ чорва молларининг қорнидаги (туғилмаган) нарсани туғмагунича сотишдан, елинидаги сутни ўлчаб берилмаса сотишдан, қочиб кетган қулни сотишдан, ғаниматларни тақсимланмагунча сотишдан, садақаларни қўлга олинмагунча сотишдан ва ғаввоснинг (денгизга) шўнгишидан (чиқарадиган номаълум нарсасини сотишдан) қайтардилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ غَلاَ السِّعْرُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالُوا لَوْ قَوَّمْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " إِنِّي لأَرْجُو أَنْ أُفَارِقَكُمْ وَلاَ يَطْلُبَنِي أَحَدٌ مِنْكُمْ بِمَظْلَمَةٍ ظَلَمْتُهُ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida narx-navo koʻtarilib ketdi. Shunda odamlar: «Ey Rasululloh, narx belgilab bersangiz edi», dedilar. U zot ﷺ: «Men sizlardan (dunyodan) ajralganimda hech biringiz men qilgan biror zulm uchun mendan (haq) talab qilmasligini umid qilaman», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида нарх-наво кўтарилиб кетди. Шунда одамлар: «Эй Расулуллоҳ, нарх белгилаб берсангиз эди», дедилар. У зот ﷺ: «Мен сизлардан (дунёдан) ажралганимда ҳеч бирингиз мен қилган бирор зулм учун мендан (ҳақ) талаб қилмаслигини умид қиламан», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَرْزُقُنَا تَمْرًا مِنْ تَمْرِ الْجَمْعِ فَنَسْتَبْدِلُ بِهِ تَمْرًا هُوَ أَطْيَبُ مِنْهُ وَنَزِيدُ فِي السِّعْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لاَ يَصْلُحُ صَاعُ تَمْرٍ بِصَاعَيْنِ وَلاَ دِرْهَمٌ بِدِرْهَمَيْنِ وَالدِّرْهَمُ بِالدِّرْهَمِ وَالدِّينَارُ بِالدِّينَارِ لاَ فَضْلَ بَيْنَهُمَا إِلاَّ وَزْنًا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bizga aralash xurmodan berar edilar, biz esa uni undan yaxshiroq xurmoga almashtirib, narxiga qoʻshib berardik. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bir soʻ xurmoni ikki soʻ xurmoga, bir dirhamni ikki dirhamga (almashtirish) toʻgʻri emas. Dirham dirhamga, dinor dinorga (almashtiriladi), ular orasida ogʻirlikdan boshqa ortiqchalik boʻlmasin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бизга аралаш хурмодан берар эдилар, биз эса уни ундан яхшироқ хурмога алмаштириб, нархига қўшиб берардик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бир сў хурмони икки сў хурмога, бир дирҳамни икки дирҳамга (алмаштириш) тўғри эмас. Дирҳам дирҳамга, динор динорга (алмаштирилади), улар орасида оғирликдан бошқа ортиқчалик бўлмасин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ خَيْثَمَةَ، عَنْ سَعْدٍ، عَنْ عَطِيَّةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِذَا أَسْلَفْتَ فِي شَىْءٍ فَلاَ تَصْرِفْهُ إِلَى غَيْرِهِ " .
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ، عَنْ زِيَادِ بْنِ خَيْثَمَةَ، عَنْ عَطِيَّةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَذَكَرَ مِثْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدًا .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir narsaga salaf berganingda, uni boshqa narsaga almashtirma», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир нарсага салаф берганингда, уни бошқа нарсага алмаштирма», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " إِذَا أَتَيْتَ عَلَى رَاعٍ فَنَادِهِ ثَلاَثَ مِرَارٍ فَإِنْ أَجَابَكَ وَإِلاَّ فَاشْرَبْ فِي غَيْرِ أَنْ تُفْسِدَ وَإِذَا أَتَيْتَ عَلَى حَائِطِ بُسْتَانٍ فَنَادِ صَاحِبَ الْبُسْتَانِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ فَإِنْ أَجَابَكَ وَإِلاَّ فَكُلْ فِي أَنْ لاَ تُفْسِدَ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bir choʻpon oldiga kelsang, uni uch marta chaqir; agar javob bersa (yaxshi), boʻlmasa buzgʻunchilik qilmagan holda ich. Bogʻ devori oldiga kelsang, bogʻ egasini uch marta chaqir; agar javob bersa (yaxshi), boʻlmasa buzgʻunchilik qilmagan holda ye», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бир чўпон олдига келсанг, уни уч марта чақир; агар жавоб берса (яхши), бўлмаса бузғунчилик қилмаган ҳолда ич. Боғ девори олдига келсанг, боғ эгасини уч марта чақир; агар жавоб берса (яхши), бўлмаса бузғунчилик қилмаган ҳолда е», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ أُصِيبَ رَجُلٌ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ثِمَارٍ ابْتَاعَهَا فَكَثُرَ دَيْنُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَصَدَّقُوا عَلَيْهِ " . فَتَصَدَّقَ النَّاسُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَبْلُغْ ذَلِكَ وَفَاءَ دَيْنِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خُذُوا مَا وَجَدْتُمْ وَلَيْسَ لَكُمْ إِلاَّ ذَلِكَ " . يَعْنِي الْغُرَمَاءَ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U: Rasululloh ﷺ zamonlarida bir kishi sotib olgan mevalarida zarar koʻrib, qarzi koʻpayib ketdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Unga sadaqa qilinglar», dedilar. Odamlar unga sadaqa qilishdi, ammo bu uning qarzini toʻlashga yetmadi. Shunda Rasululloh ﷺ qarz egalariga qarab: «Nimani topsangiz, oʻshani olinglar, sizlarga shundan boshqasi yoʻq», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У: Расулуллоҳ ﷺ замонларида бир киши сотиб олган меваларида зарар кўриб, қарзи кўпайиб кетди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унга садақа қилинглар», дедилар. Одамлар унга садақа қилишди, аммо бу унинг қарзини тўлашга етмади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ қарз эгаларига қараб: «Нимани топсангиз, ўшани олинглар, сизларга шундан бошқаси йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُثْمَانَ أَبُو شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُبَيْدَةَ، - أَظُنُّهُ قَالَ - حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَتَقَاضَاهُ دَيْنًا كَانَ عَلَيْهِ فَاشْتَدَّ عَلَيْهِ حَتَّى قَالَ لَهُ أُحَرِّجُ عَلَيْكَ إِلاَّ قَضَيْتَنِي . فَانْتَهَرَهُ أَصْحَابُهُ وَقَالُوا وَيْحَكَ تَدْرِي مَنْ تُكَلِّمُ قَالَ إِنِّي أَطْلُبُ حَقِّي . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " هَلاَّ مَعَ صَاحِبِ الْحَقِّ كُنْتُمْ " . ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَى خَوْلَةَ بِنْتِ قَيْسٍ فَقَالَ لَهَا " إِنْ كَانَ عِنْدَكِ تَمْرٌ فَأَقْرِضِينَا حَتَّى يَأْتِيَنَا تَمْرٌ فَنَقْضِيَكِ " . فَقَالَتْ نَعَمْ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ فَأَقْرَضَتْهُ فَقَضَى الأَعْرَابِيَّ وَأَطْعَمَهُ فَقَالَ أَوْفَيْتَ أَوْفَى اللَّهُ لَكَ . فَقَالَ " أُولَئِكَ خِيَارُ النَّاسِ إِنَّهُ لاَ قُدِّسَتْ أُمَّةٌ لاَ يَأْخُذُ الضَّعِيفُ فِيهَا حَقَّهُ غَيْرَ مُتَعْتَعٍ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Paygʻambar ﷺning zimmalaridagi qarzni talab qilib keldi va unga qattiqchilik qildi, hatto: «Menga (qarzimni) ado etmasang, senga tang qilaman», dedi. Sahobalar uni koyib: «Voy, sen kim bilan gaplashayotganingni bilasanmi?» dedilar. U: «Men (faqat) haqqimni talab qilyapman», dedi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Nega haq egasi tomonida boʻlmadingiz?» dedilar. Soʻng Xavla binti Qays (roziyallohu anho)ga kishi yubordilar va unga: «Agar oldingda xurmo boʻlsa, bizga xurmo kelguncha qarz berib tur, keyin senga qaytaramiz», dedilar. U: «Ha, otam senga fido boʻlsin, ey Rasululloh», dedi. (Roviy) aytadi: U (Xavla) qarz berdi, (Paygʻambar) aʼrobiyning (qarzini) ado etdilar va uni taomlantirdilar. U (aʼrobiy): «Toʻliq berding, Alloh senga toʻliq bersin», dedi. Shunda (Paygʻambar): «Ana oʻshalar kishilarning yaxshilaridir. Zaif (kishi) unda betashvish oʻz haqqini ololmaydigan ummat pok boʻlmaydi (barokat topmaydi)», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Пайғамбар ﷺнинг зиммаларидаги қарзни талаб қилиб келди ва унга қаттиқчилик қилди, ҳатто: «Менга (қарзимни) адо этмасанг, сенга танг қиламан», деди. Саҳобалар уни койиб: «Вой, сен ким билан гаплашаётганингни биласанми?» дедилар. У: «Мен (фақат) ҳаққимни талаб қиляпман», деди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Нега ҳақ эгаси томонида бўлмадингиз?» дедилар. Сўнг Хавла бинти Қайс (розияллоҳу анҳо)га киши юбордилар ва унга: «Агар олдингда хурмо бўлса, бизга хурмо келгунча қарз бериб тур, кейин сенга қайтарамиз», дедилар. У: «Ҳа, отам сенга фидо бўлсин, эй Расулуллоҳ», деди. (Ровий) айтади: У (Хавла) қарз берди, (Пайғамбар) аъробийнинг (қарзини) адо этдилар ва уни таомлантирдилар. У (аъробий): «Тўлиқ бердинг, Аллоҳ сенга тўлиқ берсин», деди. Шунда (Пайғамбар): «Ана ўшалар кишиларнинг яхшиларидир. Заиф (киши) унда беташвиш ўз ҳаққини ололмайдиган уммат пок бўлмайди (барокат топмайди)», дедилар.
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ أَبِي الصُّغْدِيِّ، حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ صُقَيْرٍ، حَدَّثَنَا ثَابِتُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ نَافِعٍ أَبِي غَالِبٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " حَرِيمُ الْبِئْرِ مَدُّ رِشَائِهَا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Quduqning atrofidagi yer uning arqoni uzunligicha boʻladi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қудуқнинг атрофидаги ер унинг арқони узунлигича бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " أَبْرِدُوا بِالظُّهْرِ فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Peshinni salqin tushirib oʻqinglar, chunki issiqning qattiqligi jahannamning qaynashidandir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Пешинни салқин тушириб ўқинглар, чунки иссиқнинг қаттиқлиги жаҳаннамнинг қайнашидандир», дедилар.
حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى اللَّيْثِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ صَلاَةَ الْمَغْرِبِ ثُمَّ لَمْ يَخْرُجْ حَتَّى ذَهَبَ شَطْرُ اللَّيْلِ فَخَرَجَ فَصَلَّى بِهِمْ ثُمَّ قَالَ " إِنَّ النَّاسَ قَدْ صَلَّوْا وَنَامُوا وَأَنْتُمْ لَمْ تَزَالُوا فِي صَلاَةٍ مَا انْتَظَرْتُمُ الصَّلاَةَ وَلَوْلاَ الضَّعِيفُ وَالسَّقِيمُ أَحْبَبْتُ أَنْ أُؤَخِّرَ هَذِهِ الصَّلاَةَ إِلَى شَطْرِ اللَّيْلِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga shom namozini oʻqib berdilar, soʻng kechaning yarmi oʻtguncha chiqmadilar. Keyin chiqib, ularga namoz oʻqib berdilar-da: «Odamlar allaqachon namoz oʻqib, uxlab qolishdi. Sizlar esa namozni kutib turgan ekansizlar, hamon namozda boʻlaverasizlar. Agar zaif va kasal kishilar boʻlmaganida edi, bu namozni kechaning yarmiga qadar kechiktirishni istagan boʻlardim», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга шом намозини ўқиб бердилар, сўнг кечанинг ярми ўтгунча чиқмадилар. Кейин чиқиб, уларга намоз ўқиб бердилар-да: «Одамлар аллақачон намоз ўқиб, ухлаб қолишди. Сизлар эса намозни кутиб турган экансизлар, ҳамон намозда бўлаверасизлар. Агар заиф ва касал кишилар бўлмаганида эди, бу намозни кечанинг ярмига қадар кечиктиришни истаган бўлардим», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ النَّاجِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِمَا، سَمِعْتُ مِنْ، فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعَتْهُ أُذُنَاىَ وَوَعَاهُ قَلْبِي " إِنَّ عَبْدًا قَتَلَ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا ثُمَّ عَرَضَتْ لَهُ التَّوْبَةُ فَسَأَلَ عَنْ أَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ فَدُلَّ عَلَى رَجُلٍ فَأَتَاهُ . فَقَالَ إِنِّي قَتَلْتُ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا فَهَلْ لِي مِنْ تَوْبَةٍ قَالَ بَعْدَ تِسْعَةٍ وَتِسْعِينَ نَفْسًا . قَالَ فَانْتَضَى سَيْفَهُ فَقَتَلَهُ فَأَكْمَلَ بِهِ الْمِائَةَ ثُمَّ عَرَضَتْ لَهُ التَّوْبَةُ فَسَأَلَ عَنْ أَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ فَدُلَّ عَلَى رَجُلٍ فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنِّي قَتَلْتُ مِائَةَ نَفْسٍ فَهَلْ لِي مِنْ تَوْبَةٍ قَالَ فَقَالَ وَيْحَكَ وَمَنْ يَحُولُ بَيْنَكَ وَبَيْنَ التَّوْبَةِ اخْرُجْ مِنَ الْقَرْيَةِ الْخَبِيثَةِ الَّتِي أَنْتَ فِيهَا إِلَى الْقَرْيَةِ الصَّالِحَةِ قَرْيَةِ كَذَا وَكَذَا فَاعْبُدْ رَبَّكَ فِيهَا . فَخَرَجَ يُرِيدُ الْقَرْيَةَ الصَّالِحَةَ فَعَرَضَ لَهُ أَجَلُهُ فِي الطَّرِيقِ فَاخْتَصَمَتْ فِيهِ مَلاَئِكَةُ الرَّحْمَةِ وَمَلاَئِكَةُ الْعَذَابِ قَالَ إِبْلِيسُ أَنَا أَوْلَى بِهِ إِنَّهُ لَمْ يَعْصِنِي سَاعَةً قَطُّ . قَالَ فَقَالَتْ مَلاَئِكَةُ الرَّحْمَةِ إِنَّهُ خَرَجَ تَائِبًا " .
قَالَ هَمَّامٌ فَحَدَّثَنِي حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، قَالَ فَبَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَلَكًا فَاخْتَصَمُوا إِلَيْهِ ثُمَّ رَجَعُوا فَقَالَ انْظُرُوا أَىَّ الْقَرْيَتَيْنِ كَانَتْ أَقْرَبَ فَأَلْحِقُوهُ بِأَهْلِهَا .
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ النَّاجِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِمَا، سَمِعْتُ مِنْ، فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعَتْهُ أُذُنَاىَ وَوَعَاهُ قَلْبِي " إِنَّ عَبْدًا قَتَلَ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا ثُمَّ عَرَضَتْ لَهُ التَّوْبَةُ فَسَأَلَ عَنْ أَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ فَدُلَّ عَلَى رَجُلٍ فَأَتَاهُ . فَقَالَ إِنِّي قَتَلْتُ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا فَهَلْ لِي مِنْ تَوْبَةٍ قَالَ بَعْدَ تِسْعَةٍ وَتِسْعِينَ نَفْسًا . قَالَ فَانْتَضَى سَيْفَهُ فَقَتَلَهُ فَأَكْمَلَ بِهِ الْمِائَةَ ثُمَّ عَرَضَتْ لَهُ التَّوْبَةُ فَسَأَلَ عَنْ أَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ فَدُلَّ عَلَى رَجُلٍ فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنِّي قَتَلْتُ مِائَةَ نَفْسٍ فَهَلْ لِي مِنْ تَوْبَةٍ قَالَ فَقَالَ وَيْحَكَ وَمَنْ يَحُولُ بَيْنَكَ وَبَيْنَ التَّوْبَةِ اخْرُجْ مِنَ الْقَرْيَةِ الْخَبِيثَةِ الَّتِي أَنْتَ فِيهَا إِلَى الْقَرْيَةِ الصَّالِحَةِ قَرْيَةِ كَذَا وَكَذَا فَاعْبُدْ رَبَّكَ فِيهَا . فَخَرَجَ يُرِيدُ الْقَرْيَةَ الصَّالِحَةَ فَعَرَضَ لَهُ أَجَلُهُ فِي الطَّرِيقِ فَاخْتَصَمَتْ فِيهِ مَلاَئِكَةُ الرَّحْمَةِ وَمَلاَئِكَةُ الْعَذَابِ قَالَ إِبْلِيسُ أَنَا أَوْلَى بِهِ إِنَّهُ لَمْ يَعْصِنِي سَاعَةً قَطُّ . قَالَ فَقَالَتْ مَلاَئِكَةُ الرَّحْمَةِ إِنَّهُ خَرَجَ تَائِبًا " .
قَالَ هَمَّامٌ فَحَدَّثَنِي حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، قَالَ فَبَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَلَكًا فَاخْتَصَمُوا إِلَيْهِ ثُمَّ رَجَعُوا فَقَالَ انْظُرُوا أَىَّ الْقَرْيَتَيْنِ كَانَتْ أَقْرَبَ فَأَلْحِقُوهُ بِأَهْلِهَا .
قَالَ قَتَادَةُ فَحَدَّثَنَا الْحَسَنُ، قَالَ لَمَّا حَضَرَهُ الْمَوْتُ احْتَفَزَ بِنَفْسِهِ فَقَرُبَ مِنَ الْقَرْيَةِ الصَّالِحَةِ وَبَاعَدَ مِنْهُ الْقَرْيَةَ الْخَبِيثَةَ فَأَلْحَقُوهُ بِأَهْلِ الْقَرْيَةِ الصَّالِحَةِ .
قَالَ أَبُو الْحَسَنِ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو الْعَبَّاسِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، فَذَكَرَ نَحْوَهُ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Sizlarga Rasululloh ﷺning ogʻzidan eshitgan, quloqlarim eshitib, qalbim yod olgan narsani aytib bermaymi? U zot: ‹Bir banda toʻqson toʻqqiz jonni oʻldirdi, soʻng unda tavba qilish istagi paydo boʻldi. U yer yuzidagi eng olim kishini soʻradi, unga bir odam koʻrsatildi. U oʻsha kishining oldiga borib: ʼMen toʻqson toʻqqiz jonni oʻldirdim, menga tavba bormi?ʼ dedi. U: ʼToʻqson toʻqqiz jondan keyinmi?!ʼ dedi. Shunda u qilichini sugʻurib, uni ham oʻldirdi va shu bilan yuztaga yetkazdi. Soʻng yana unda tavba qilish istagi paydo boʻldi. U yer yuzidagi eng olim kishini soʻradi, unga bir odam koʻrsatildi. U oʻsha kishining oldiga borib: ʼMen yuz jonni oʻldirdim, menga tavba bormi?ʼ dedi. U: ʼVoy senga, tavba bilan sening orangga kim toʻsiq boʻla oladi! Oʻzing turgan yomon qishloqdan chiqib, yaxshi qishloqqa, falon-falon qishloqqa bor va u yerda Robbingga ibodat qilʼ dedi. U yaxshi qishloqni koʻzlab yoʻlga chiqdi, ammo yoʻlda ajali yetdi. Uning haqida rahmat farishtalari bilan azob farishtalari tortishib qolishdi. Iblis: ʼMen unga haqliroqman, chunki u bir soat ham menga osiylik qilmaganʼ dedi. Rahmat farishtalari esa: ʼU tavba qilib chiqqan ediʼ deyishdi›, dedilar.» Baʼzi rivoyatlarga koʻra, Alloh azza va jalla bir farishtani yubordi, ular unga hakamlik qildirdilar. U: «Ikki qishloqning qaysi biri yaqinroq boʻlsa, oʻsha yerning ahliga qoʻshinglar» dedi. Uning oʻlimi yetganda oʻzini yaxshi qishloq tomonga tortdi, shunda u yaxshi qishloqqa yaqinroq, yomon qishloqdan uzoqroq boʻldi, natijada uni yaxshi qishloq ahliga qoʻshdilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺнинг оғзидан эшитган, қулоқларим эшитиб, қалбим ёд олган нарсани айтиб бермайми? У зот: ‹Бир банда тўқсон тўққиз жонни ўлдирди, сўнг унда тавба қилиш истаги пайдо бўлди. У ер юзидаги энг олим кишини сўради, унга бир одам кўрсатилди. У ўша кишининг олдига бориб: ъМен тўқсон тўққиз жонни ўлдирдим, менга тавба борми?ъ деди. У: ъТўқсон тўққиз жондан кейинми?!ъ деди. Шунда у қиличини суғуриб, уни ҳам ўлдирди ва шу билан юзтага етказди. Сўнг яна унда тавба қилиш истаги пайдо бўлди. У ер юзидаги энг олим кишини сўради, унга бир одам кўрсатилди. У ўша кишининг олдига бориб: ъМен юз жонни ўлдирдим, менга тавба борми?ъ деди. У: ъВой сенга, тавба билан сенинг орангга ким тўсиқ бўла олади! Ўзинг турган ёмон қишлоқдан чиқиб, яхши қишлоққа, фалон-фалон қишлоққа бор ва у ерда Роббингга ибодат қилъ деди. У яхши қишлоқни кўзлаб йўлга чиқди, аммо йўлда ажали етди. Унинг ҳақида раҳмат фаришталари билан азоб фаришталари тортишиб қолишди. Иблис: ъМен унга ҳақлироқман, чунки у бир соат ҳам менга осийлик қилмаганъ деди. Раҳмат фаришталари эса: ъУ тавба қилиб чиққан эдиъ дейишди›, дедилар.» Баъзи ривоятларга кўра, Аллоҳ азза ва жалла бир фариштани юборди, улар унга ҳакамлик қилдирдилар. У: «Икки қишлоқнинг қайси бири яқинроқ бўлса, ўша ернинг аҳлига қўшинглар» деди. Унинг ўлими етганда ўзини яхши қишлоқ томонга тортди, шунда у яхши қишлоққа яқинроқ, ёмон қишлоқдан узоқроқ бўлди, натижада уни яхши қишлоқ аҳлига қўшдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ شَيْبَانَ، عَنْ فِرَاسٍ، عَنْ عَطِيَّةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْمُجَاهِدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ مَضْمُونٌ عَلَى اللَّهِ إِمَّا أَنْ يَكْفِتَهُ إِلَى مَغْفِرَتِهِ وَرَحْمَتِهِ وَإِمَّا أَنْ يَرْجِعَهُ بِأَجْرٍ وَغَنِيمَةٍ وَمَثَلُ الْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ الصَّائِمِ الْقَائِمِ الَّذِي لاَ يَفْتُرُ حَتَّى يَرْجِعَ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh yoʻlida jihod qiluvchi Alloh zimmasida kafolatlangandir: yo uni magʻfirati va rahmatiga oladi, yo uni ajr va oʻlja bilan qaytaradi. Alloh yoʻlida jihod qiluvchining misoli — qaytib kelguncha toʻxtovsiz roʻza tutib, namoz oʻqib turgan kishining misoli kabidir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ йўлида жиҳод қилувчи Аллоҳ зиммасида кафолатлангандир: ё уни мағфирати ва раҳматига олади, ё уни ажр ва ўлжа билан қайтаради. Аллоҳ йўлида жиҳод қилувчининг мисоли — қайтиб келгунча тўхтовсиз рўза тутиб, намоз ўқиб турган кишининг мисоли кабидир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْحَكَمِ بْنِ ثَوْبَانَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ عَلْقَمَةَ بْنَ مُجَزِّزٍ عَلَى بَعْثٍ وَأَنَا فِيهِمْ فَلَمَّا انْتَهَى إِلَى رَأْسِ غَزَاتِهِ أَوْ كَانَ بِبَعْضِ الطَّرِيقِ اسْتَأْذَنَتْهُ طَائِفَةٌ مِنَ الْجَيْشِ فَأَذِنَ لَهُمْ وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ حُذَافَةَ بْنِ قَيْسٍ السَّهْمِيَّ فَكُنْتُ فِيمَنْ غَزَا مَعَهُ فَلَمَّا كَانَ بِبَعْضِ الطَّرِيقِ أَوْقَدَ الْقَوْمُ نَارًا لِيَصْطَلُوا أَوْ لِيَصْنَعُوا عَلَيْهَا صَنِيعًا فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ - وَكَانَتْ فِيهِ دُعَابَةٌ - أَلَيْسَ لِي عَلَيْكُمُ السَّمْعُ وَالطَّاعَةُ قَالُوا بَلَى . قَالَ فَمَا أَنَا بِآمِرِكُمْ بِشَىْءٍ إِلاَّ صَنَعْتُمُوهُ قَالُوا نَعَمْ . قَالَ فَإِنِّي أَعْزِمُ عَلَيْكُمْ إِلاَّ تَوَاثَبْتُمْ فِي هَذِهِ النَّارِ . فَقَامَ نَاسٌ فَتَحَجَّزُوا فَلَمَّا ظَنَّ أَنَّهُمْ وَاثِبُونَ قَالَ أَمْسِكُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ فَإِنَّمَا كُنْتُ أَمْزَحُ مَعَكُمْ . فَلَمَّا قَدِمْنَا ذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَمَرَكُمْ مِنْهُمْ بِمَعْصِيَةِ اللَّهِ فَلاَ تُطِيعُوهُ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Alqama ibn Mujazzizni bir qoʻshinga boshliq qilib joʻnatdilar, men ham ular orasida edim. U gʻazot manziliga yetganida yoki yoʻlning bir qismida boʻlganida, qoʻshindan bir guruh undan (boshqa yoʻldan borishga) izn soʻradi. U ularga izn berdi va ularga Abdulloh ibn Huzofa ibn Qays as-Sahmiyni amir qilib tayinladi. Men ham u bilan jang qilganlar orasida edim. Yoʻlning bir qismida (borayotganimizda) odamlar isinish yoki biror taom tayyorlash uchun olov yoqdilar. Hazil-mutoyibani yaxshi koʻradigan Abdulloh: ‹Menga quloq solib itoat qilishingiz sizlarning zimmangizda emasmi?› dedi. Ular: ‹Ha›, deyishdi. U: ‹Men sizlarga biror narsani buyursam, uni albatta bajarasizlar-a?› dedi. Ular: ‹Albatta›, deyishdi. U: ‹Unda men sizlarga mana shu olovga sakrab kirishingizni buyuraman›, dedi. Shunda baʼzi kishilar oʻrnidan turib (kirishga) hozirlandilar. U ularning haqiqatan sakramoqchi ekanini koʻrgach: ‹Oʻzingizni tuting, men sizlar bilan hazillashayotgan edim›, dedi. Biz (Madinaga) qaytganimizda buni Nabiy ﷺga aytishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Ulardan kim sizlarni Allohga osiylik qilishga buyursa, unga itoat qilmanglar›, dedilar», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Алқама ибн Мужаззизни бир қўшинга бошлиқ қилиб жўнатдилар, мен ҳам улар орасида эдим. У ғазот манзилига етганида ёки йўлнинг бир қисмида бўлганида, қўшиндан бир гуруҳ ундан (бошқа йўлдан боришга) изн сўради. У уларга изн берди ва уларга Абдуллоҳ ибн Ҳузофа ибн Қайс ас-Саҳмийни амир қилиб тайинлади. Мен ҳам у билан жанг қилганлар орасида эдим. Йўлнинг бир қисмида (бораётганимизда) одамлар исиниш ёки бирор таом тайёрлаш учун олов ёқдилар. Ҳазил-мутойибани яхши кўрадиган Абдуллоҳ: ‹Менга қулоқ солиб итоат қилишингиз сизларнинг зиммангизда эмасми?› деди. Улар: ‹Ҳа›, дейишди. У: ‹Мен сизларга бирор нарсани буюрсам, уни албатта бажарасизлар-а?› деди. Улар: ‹Албатта›, дейишди. У: ‹Унда мен сизларга мана шу оловга сакраб киришингизни буюраман›, деди. Шунда баъзи кишилар ўрнидан туриб (киришга) ҳозирландилар. У уларнинг ҳақиқатан сакрамоқчи эканини кўргач: ‹Ўзингизни тутинг, мен сизлар билан ҳазиллашаётган эдим›, деди. Биз (Мадинага) қайтганимизда буни Набий ﷺга айтишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Улардан ким сизларни Аллоҳга осийлик қилишга буюрса, унга итоат қилманглар›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى اللَّيْثِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، أَنْبَأَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدِ بْنِ جُدْعَانَ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَلاَ إِنَّهُ يُنْصَبُ لِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِقَدْرِ غَدْرَتِهِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻlinglar, qiyomat kunida har bir xoinlik qilgan uchun uning xoinligiga yarasha bir bayroq oʻrnatiladi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўлинглар, қиёмат кунида ҳар бир хоинлик қилган учун унинг хоинлигига яраша бир байроқ ўрнатилади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لاَ تُسَافِرُ الْمَرْأَةُ سَفَرَ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ فَصَاعِدًا إِلاَّ مَعَ أَبِيهَا أَوْ أَخِيهَا أَوِ ابْنِهَا أَوْ زَوْجِهَا أَوْ ذِي مَحْرَمٍ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ayol kishi otasi, akasi, oʻgʻli, eri yoki mahrami bilan boʻlmasa, uch kun va undan uzoqroq masofaga safar qilmasin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёл киши отаси, акаси, ўғли, эри ёки маҳрами билан бўлмаса, уч кун ва ундан узоқроқ масофага сафар қилмасин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي نُعْمٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّهُ قَالَ " يَقْتُلُ الْمُحْرِمُ الْحَيَّةَ وَالْعَقْرَبَ وَالسَّبُعَ الْعَادِيَ وَالْكَلْبَ الْعَقُورَ وَالْفَأْرَةَ الْفُوَيْسِقَةَ " . فَقِيلَ لَهُ لِمَ قِيلَ لَهَا الْفُوَيْسِقَةُ قَالَ لأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ اسْتَيْقَظَ لَهَا وَقَدْ أَخَذَتِ الْفَتِيلَةَ لِتُحْرِقَ بِهَا الْبَيْتَ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ehromdagi kishi ilonni, chayonni, hujum qiluvchi yirtqichni, qopagʻon itni va ziyonkor sichqonni oʻldirsin», dedilar. U zotdan: «Nega u ziyonkor deyildi?» deb soʻralganda, u: «Chunki Rasululloh ﷺ sichqon sababli uygʻonib ketdilar, u pilikni olib, u bilan uyni yondirmoqchi boʻlgan edi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Эҳромдаги киши илонни, чаённи, ҳужум қилувчи йиртқични, қопағон итни ва зиёнкор сичқонни ўлдирсин», дедилар. У зотдан: «Нега у зиёнкор дейилди?» деб сўралганда, у: «Чунки Расулуллоҳ ﷺ сичқон сабабли уйғониб кетдилар, у пиликни олиб, у билан уйни ёндирмоқчи бўлган эди», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ حَفْصٍ الأُبُلِّيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَمَانٍ، عَنْ حَمْزَةَ بْنِ حَبِيبٍ الزَّيَّاتِ، عَنْ حُمْرَانَ بْنِ أَعْيَنَ، عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ حَجَّ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَصْحَابُهُ مُشَاةً مِنَ الْمَدِينَةِ إِلَى مَكَّةَ وَقَالَ " ارْبُطُوا أَوْسَاطَكُمْ بِأُزُرِكُمْ " . وَمَشَى خِلْطَ الْهَرْوَلَةِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Paygʻambar ﷺ va sahobalari Madinadan Makkaga piyoda hajga bordilar. U zot: «Belingizni izorlaringiz bilan bogʻlab olinglar», dedilar va yugurishga aralash yurdilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Пайғамбар ﷺ ва саҳобалари Мадинадан Маккага пиёда ҳажга бордилар. У зот: «Белингизни изорларингиз билан боғлаб олинглар», дедилар ва югуришга аралаш юрдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ ضَحَّى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِكَبْشٍ أَقْرَنَ فَحِيلٍ يَأْكُلُ فِي سَوَادٍ وَيَمْشِي فِي سَوَادٍ وَيَنْظُرُ فِي سَوَادٍ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shoxdor, qoraligi ichida yeydigan, qoraligi ichida yuradigan va qoraligi ichida qaraydigan qoʻchqorni qurbonlik qildilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шохдор, қоралиги ичида ейдиган, қоралиги ичида юрадиган ва қоралиги ичида қарайдиган қўчқорни қурбонлик қилдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ أَبُو بَكْرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنِ الثَّوْرِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَرَظَةَ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ ابْتَعْنَا كَبْشًا نُضَحِّي بِهِ فَأَصَابَ الذِّئْبُ مِنْ أَلْيَتِهِ أَوْ أُذُنِهِ فَسَأَلْنَا النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَمَرَنَا أَنْ نُضَحِّيَ بِهِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz qurbonlik qilish uchun bir qoʻchqor sotib oldik. Boʻri uning dumbasi yoki qulogʻini yulib oldi. Shunda biz Nabiy ﷺdan soʻradik, u zot uni qurbonlik qilishimizni buyurdilar».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз қурбонлик қилиш учун бир қўчқор сотиб олдик. Бўри унинг думбаси ёки қулоғини юлиб олди. Шунда биз Набий ﷺдан сўрадик, у зот уни қурбонлик қилишимизни буюрдилар».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ مَرَّ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِرَجُلٍ وَهُوَ يَجُرُّ شَاةً بِأُذُنِهَا فَقَالَ " دَعْ أُذُنَهَا وَخُذْ بِسَالِفَتِهَا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bir kishining yonidan oʻtdilar, u qoʻyni qulogʻidan sudrab ketayotgan edi. U zot: «Uning qulogʻini qoʻyib, boʻyin yon tomonidan ushla», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бир кишининг ёнидан ўтдилар, у қўйни қулоғидан судраб кетаётган эди. У зот: «Унинг қулоғини қўйиб, бўйин ён томонидан ушла», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا هِلاَلُ بْنُ مَيْمُونٍ الْجُهَنِيُّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، - قَالَ عَطَاءٌ لاَ أَعْلَمُهُ إِلاَّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَرَّ بِغُلاَمٍ يَسْلُخُ شَاةً فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " تَنَحَّ حَتَّى أُرِيَكَ " . فَأَدْخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَدَهُ بَيْنَ الْجِلْدِ وَاللَّحْمِ فَدَحَسَ بِهَا حَتَّى تَوَارَتْ إِلَى الإِبْطِ وَقَالَ " يَا غُلاَمُ هَكَذَا فَاسْلُخْ " . ثُمَّ مَضَى وَصَلَّى لِلنَّاسِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir qoʻyni terisini shilayotgan yigitning yonidan oʻtdilar-da, unga: «Chetga tur, men senga koʻrsatay», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ qoʻllarini teri bilan goʻshtning orasiga kiritdilar va uni qoʻltiqlariga qadar koʻrinmay ketguncha itardilar. Va: «Ey yigit, teri mana shunday shilinadi», dedilar. Soʻng ketdilar-da, odamlarga imom boʻlib namoz oʻqidilar, taharat qilmadilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир қўйни терисини шилаётган йигитнинг ёнидан ўтдилар-да, унга: «Четга тур, мен сенга кўрсатай», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ қўлларини тери билан гўштнинг орасига киритдилар ва уни қўлтиқларига қадар кўринмай кетгунча итардилар. Ва: «Эй йигит, тери мана шундай шилинади», дедилар. Сўнг кетдилар-да, одамларга имом бўлиб намоз ўқидилар, таҳарат қилмадилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ يُمَثَّلَ بِالْبَهَائِمِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hayvonlarni azoblab shakllarini buzishdan qaytardilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳайвонларни азоблаб шаклларини бузишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، وَأَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ وَعَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُجَالِدٍ، عَنْ أَبِي الْوَدَّاكِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ سَأَلْنَا رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنِ الْجَنِينِ فَقَالَ " كُلُوهُ إِنْ شِئْتُمْ فَإِنَّ ذَكَاةَ الْجَنِينِ ذَكَاةُ أُمِّهِ " .
قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ سَمِعْتُ الْكَوْسَجَ إِسْحَقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ فِي قَوْلِهِمْ فِي الذَّكَاةِ لَا يُقْضَى بِهَا مَذِمَّةٌ قَالَ مَذِمَّةٌ بِكَسْرِ الذَّالِ مِنْ الذِّمَامِ وَبِفَتْحِ الذَّالِ مِنْ الذَّمِّ.
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ dan homila (qorindagi bola) haqida soʻradik. Shunda u zot: ‹Xohlasangiz, uni yenglar, chunki homilaning soʻyilishi onasining soʻyilishidir›, dedilar», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ дан ҳомила (қориндаги бола) ҳақида сўрадик. Шунда у зот: ‹Хоҳласангиз, уни енглар, чунки ҳомиланинг сўйилиши онасининг сўйилишидир›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَادَى رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الصُّفَّةِ حِينَ انْصَرَفَ مِنَ الصَّلاَةِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَرْضَنَا أَرْضٌ مَضَبَّةٌ فَمَا تَرَى فِي الضِّبَابِ قَالَ " بَلَغَنِي أَنَّهُ أُمَّةٌ مُسِخَتْ " . فَلَمْ يَأْمُرْ بِهِ وَلَمْ يَنْهَ عَنْهُ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozdan qaytganlarida, suffa ahlidan bir kishi u zotni chaqirib: «Ey Allohning Rasuli, bizning yerimiz echkemar koʻp yer. Echkemarlar haqida nima deysiz?» dedi. U zot: «Menga u bir aylantirilgan ummat ekani xabari yetgan», dedilar. U zot uni yeyishga buyurmadilar ham, undan qaytarmadilar ham.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намоздан қайтганларида, суффа аҳлидан бир киши у зотни чақириб: «Эй Аллоҳнинг Расули, бизнинг еримиз эчкемар кўп ер. Эчкемарлар ҳақида нима дейсиз?» деди. У зот: «Менга у бир айлантирилган уммат экани хабари етган», дедилар. У зот уни ейишга буюрмадилар ҳам, ундан қайтармадилар ҳам.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ حَجَّاجٍ، عَنْ رِيَاحِ بْنِ عَبِيدَةَ، عَنْ مَوْلًى، لأَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا أَكَلَ طَعَامًا قَالَ " الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَجَعَلَنَا مُسْلِمِينَ " .
Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ taom yeganlarida: «Alhamdu lillahillazi atʼamana va saqona va jaʼalana muslimin (Bizni taomlantirgan, sugʻorgan va musulmon qilgan Allohga hamd boʻlsin)», derdilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ таом еганларида: «Алҳамду лиллаҳиллази атъамана ва сақона ва жаъалана муслимин (Бизни таомлантирган, суғорган ва мусулмон қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин)», дердилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِذَا سَمِعْتُمُ النِّدَاءَ فَقُولُوا كَمَا يَقُولُ الْمُؤَذِّنُ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Azon ovozini eshitganingizda, muazzin aytganidek ayting», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Азон овозини эшитганингизда, муаззин айтганидек айтинг», дедилар.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ الْمُثَنَّى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنِ الشُّرْبِ فِي الْحَنْتَمِ وَالدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hantam, dubboʻ va naqirda ichishdan qaytardilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳантам, дуббў ва нақирда ичишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنِ اخْتِنَاثِ الأَسْقِيَةِ أَنْ يُشْرَبَ مِنْ أَفْوَاهِهَا .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meshlarni ogʻzidan ichish uchun agʻdarishdan qaytardilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мешларни оғзидан ичиш учун ағдаришдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ خَالِدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، حَدَّثَنِي أَبُو سَعِيدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " فِي أَحَدِ جَنَاحَىِ الذُّبَابِ سُمٌّ وَفِي الآخَرِ شِفَاءٌ فَإِذَا وَقَعَ فِي الطَّعَامِ فَامْقُلُوهُ فِيهِ فَإِنَّهُ يُقَدِّمُ السُّمَّ وَيُؤَخِّرُ الشِّفَاءَ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Pashshaning bir qanotida zahar, boshqasida esa shifo bordir. Agar u taomga tushsa, uni (taomga) botiringlar, chunki u zaharni oldinga chiqarib, shifoni orqaga surar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Пашшанинг бир қанотида заҳар, бошқасида эса шифо бордир. Агар у таомга тушса, уни (таомга) ботиринглар, чунки у заҳарни олдинга чиқариб, шифони орқага сурар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ عَبَّادٍ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَتَعَوَّذُ مِنْ عَيْنِ الْجَانِّ وَأَعْيُنِ الإِنْسِ فَلَمَّا نَزَلَتِ الْمُعَوِّذَتَانِ أَخَذَهُمَا وَتَرَكَ مَا سِوَى ذَلِكَ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) shunday dedi: Rasululloh ﷺ jinlarning koʻzi va insonlarning koʻzlaridan panoh tilar edilar. Muavvizatayn (soʻnggi ikki sura) nozil boʻlgach, u zot shu ikkisini oldilar-da, boshqasini tark etdilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ жинларнинг кўзи ва инсонларнинг кўзларидан паноҳ тилар эдилар. Муаввизатайн (сўнгги икки сура) нозил бўлгач, у зот шу иккисини олдилар-да, бошқасини тарк этдилар.