Abu Sa'laba al-Xushaniy

وَعَن أبي ثَعْلَبَة الْخُشَنِي قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ اللَّهَ فَرَضَ فَرَائِضَ فَلَا تُضَيِّعُوهَا وَحَرَّمَ حُرُمَاتٍ فَلَا تَنْتَهِكُوهَا وَحَدَّ حُدُودًا فَلَا تَعْتَدُوهَا وَسَكَتَ عَنْ أَشْيَاءَ مِنْ غَيْرِ نِسْيَانٍ فَلَا تَبْحَثُوا عَنْهَا» . رَوَى الْأَحَادِيثَ الثَّلَاثَةَ الدَّارَقُطْنِيُّ

Abu Saʼlaba al-Xushaniy (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ it ovi haqida: «Itingni qoʻyib yuborib, Allohning nomini zikr qilgan boʻlsang, yeyaver — garchi u (ovdan) yegan boʻlsa ham. Qoʻllaring senga qaytargan (ovni) ham yeyaver», dedilar.Абу Саълаба ал-Хушаний (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ит ови ҳақида: «Итингни қўйиб юбориб, Аллоҳнинг номини зикр қилган бўлсанг, еявер — гарчи у (овдан) еган бўлса ҳам. Қўлларинг сенга қайтарган (овни) ҳам еявер», дедилар.

وَعَن أبي ثعلبَةَ الخُشَنيِّ قَالَ: كَانَ النَّاسُ إِذَا نَزَلُوا مَنْزِلًا تَفَرَّقُوا فِي الشِّعَابِ وَالْأَوْدِيَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ تَفَرُّقَكُمْ فِي هَذِهِ الشِّعَابِ وَالْأَوْدِيَةِ إِنَّمَا ذَلِكُمْ مِنَ الشَّيْطَانِ» . فَلَمْ يَنْزِلُوا بَعْدَ ذَلِكَ مَنْزِلًا إِلَّا انْضَمَّ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ حَتَّى يُقَالَ: لَوْ بُسِطَ عَلَيْهِمْ ثوبٌ لعمَّهم. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abu Saʼlaba al-Xushaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Odamlar bir manzilga tushganlarida — Amr (roviy): «Odamlar Rasululloh ﷺ bir manzilga tushganlarida», dedi — togʻ darasi va vodiylarga tarqalib ketar edilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sizlarning bu darai-vodiylarga tarqalib ketishingiz, albatta, shaytondandir», dedilar. Shundan keyin ular qaysi bir manzilga tushsalar, bir-birlariga shunday zich joylashar edilarki, hatto: «Agar ularning ustiga bir mato yoyilsa, hammasini qoplab oladi», deyilar edi.Абу Саълаба ал-Хушаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Одамлар бир манзилга тушганларида — Амр (ровий): «Одамлар Расулуллоҳ ﷺ бир манзилга тушганларида», деди — тоғ дараси ва водийларга тарқалиб кетар эдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг бу дараи-водийларга тарқалиб кетишингиз, албатта, шайтондандир», дедилар. Шундан кейин улар қайси бир манзилга тушсалар, бир-бирларига шундай зич жойлашар эдиларки, ҳатто: «Агар уларнинг устига бир мато ёйилса, ҳаммасини қоплаб олади», дейилар эди.

وَعَن أبي ثَعْلَبَة الْخُشَنِي قَالَ: قُلْتُ: يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّا بِأَرْضِ قوم أهل كتاب أَفَنَأْكَلُ فِي آنِيَتِهِمْ وَبِأَرْضِ صَيْدٍ أَصِيدُ بِقَوْسِي وَبِكَلْبِي الَّذِي لَيْسَ بِمُعَلَّمٍ وَبِكَلْبِي الْمُعَلَّمِ فَمَا يصلح؟ قَالَ: «أما ذَكَرْتَ مِنْ آنِيَةِ أَهْلِ الْكِتَابِ فَإِنْ وَجَدْتُمْ غَيْرَهَا فَلَا تَأْكُلُوا فِيهَا وَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فاغسلوها وَكُلُوا فِيهَا وَمَا صِدْتَ بِقَوْسِكَ فَذَكَرْتَ اسْمَ اللَّهِ فَكُلْ وَمَا صِدْتَ بِكَلْبِكَ الْمُعَلَّمِ فَذَكَرْتَ اسْمَ اللَّهِ فَكُلْ وَمَا صِدْتَ بِكَلْبِكَ غَيْرِ معلم فأدركت ذَكَاته فَكل»

(Abu Saʼlaba al-Xushaniy (roziyallohu anhu) aytdi:) Men: «Ey Allohning Paygʻambari, biz — ahli kitob bir qavmning yeridamiz; ularning idishlarida yeyaylikmi? (Yana) biz ov (boʻ ladigan) yerdamiz; men oʻ z yoyim bilan, oʻ rgatilmagan itim bilan va oʻ rgatilgan itim bilan ov qilaman — menga qaysi biri toʻ gʻ ri keladi (halol)?» dedim. U zot: «Ahli kitob haqida aytgan (gap)ingga (kelsa): agar ulardan boshqa (idishlar) topsangiz, ularning (idishlari)da yemanglar; agar topmasangiz, ularni yuvib, ularda yenglar. Oʻ z yoying bilan ov qilib, Allohning nomini zikr qilgan (narsa)ngni — ye; oʻ rgatilgan iting bilan ov qilib, Allohning nomini zikr qilgan (narsa)ngni — ye; oʻ rgatilmagan iting bilan ov qilib, (lekin oʻ lmay turib) uning zabhiga (boʻ gʻ izlashiga) ulgurgan boʻ lsang — ye» dedilar.(Абу Саълаба ал-Хушаний (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен: «Эй Аллоҳнинг Пайғамбари, биз — аҳли китоб бир қавмнинг еридамиз; уларнинг идишларида еяйликми? (Яна) биз ов (бў ладиган) ердамиз; мен ў з ёйим билан, ў ргатилмаган итим билан ва ў ргатилган итим билан ов қиламан — менга қайси бири тў ғ ри келади (ҳалол)?» дедим. У зот: «Аҳли китоб ҳақида айтган (гап)ингга (келса): агар улардан бошқа (идишлар) топсангиз, уларнинг (идишлари)да еманглар; агар топмасангиз, уларни ювиб, уларда енглар. Ў з ёйинг билан ов қилиб, Аллоҳнинг номини зикр қилган (нарса)нгни — е; ў ргатилган итинг билан ов қилиб, Аллоҳнинг номини зикр қилган (нарса)нгни — е; ў ргатилмаган итинг билан ов қилиб, (лекин ў лмай туриб) унинг забҳига (бў ғ излашига) улгурган бў лсанг — е» дедилар.

وَعَن أبي ثَعْلَبَة الْخُشَنِي قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا أَهْلُ سفر تمر الْيَهُود وَالنَّصَارَى وَالْمَجُوسِ فَلَا نَجِدُ غَيْرَ آنِيَتِهِمْ قَالَ: «فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا غَيْرَهَا فَاغْسِلُوهَا بِالْمَاءِ ثُمَّ كلوا فِيهَا وَاشْرَبُوا» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abu Saʼlaba al-Xushaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men: ‹Yo Rasululloh, biz ovchi qavmmiz›, dedim. U zot: ‹Itingni qoʻyib yuborib, ustiga Allohning nomini zikr qilgan boʻlsang, u sen uchun (ovni) tutib bersa, uni yegin›, dedilar. Men: ‹Agar uni oʻldirgan boʻlsa-chi?› dedim. U zot: ‹Oʻldirgan boʻlsa ham (yegin)›, dedilar. Men: ‹Biz kamondan otadigan qavmmiz›, dedim. U zot: ‹Kamoning senga (ov) qaytarsa, uni yegin›, dedilar. Men: ‹Biz safardagi qavmmiz, yahudiy, nasroniy va majusiylarning oldidan oʻtamiz, ularning idishlaridan boshqasini topa olmaymiz›, dedim. U zot: ‹Agar undan boshqasini topmasangiz, ularni suv bilan yuvib, soʻng ularda yeb-iching›, dedilar», dedi. Bu bobda Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Саълаба ал-Хушаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, биз овчи қавммиз›, дедим. У зот: ‹Итингни қўйиб юбориб, устига Аллоҳнинг номини зикр қилган бўлсанг, у сен учун (овни) тутиб берса, уни егин›, дедилар. Мен: ‹Агар уни ўлдирган бўлса-чи?› дедим. У зот: ‹Ўлдирган бўлса ҳам (егин)›, дедилар. Мен: ‹Биз камондан отадиган қавммиз›, дедим. У зот: ‹Камонинг сенга (ов) қайтарса, уни егин›, дедилар. Мен: ‹Биз сафардаги қавммиз, яҳудий, насроний ва мажусийларнинг олдидан ўтамиз, уларнинг идишларидан бошқасини топа олмаймиз›, дедим. У зот: ‹Агар ундан бошқасини топмасангиз, уларни сув билан ювиб, сўнг уларда еб-ичинг›, дедилар», деди. Бу бобда Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

وَعَن أبي ثَعلبةَ قَالَ: حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لُحُومَ الْحُمُرِ الْأَهْلِيَّةِ

(Abu Saʼlaba (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ xonaki (uy) eshaklari goʻshtini harom qildilar. (Zubaydiy va Uqayl, Ibn Shihobdan unga mutobaat qildi; Molik, Maʼmar, al-Mojishun, Yunus va Ibn Ishoq, Zuhriydan: ‹Paygʻambar ﷺ qoziq tishli har bir yirtqich (hayvon)dan qaytardilar› dedi.)(Абу Саълаба (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ хонаки (уй) эшаклари гўштини ҳаром қилдилар. (Зубайдий ва Уқайл, Ибн Шиҳобдан унга мутобаат қилди; Молик, Маъмар, ал-Можишун, Юнус ва Ибн Ишоқ, Зуҳрийдан: ‹Пайғамбар ﷺ қозиқ тишли ҳар бир йиртқич (ҳайвон)дан қайтардилар› деди.)