حَدَّثَنَا خَلَفٌ، حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ يَعْنِي الرَّازِيَّ، وَخَالِدٌ يَعْنِي الطَّحَّانَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ رَجُلًا مَذَّاءً فَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَمَّا الْمَنِيُّ فَفِيهِ الْغُسْلُ وَأَمَّا الْمَذْيُ فَفِيهِ الْوُضُوءُ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men koʻp mazi (shahvat suvi) chiqadigan kishi edim. Rasululloh ﷺdan soʻradim. U zot: ‹Maniyga kelsak, unda gʻusl bor; maziga kelsak, unda taharat bor› dedilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен кўп мази (шаҳват суви) чиқадиган киши эдим. Расулуллоҳ ﷺдан сўрадим. У зот: ‹Манийга келсак, унда ғусл бор; мазига келсак, унда таҳарат бор› дедилар», деди.
حَدَّثَنَا خَلَفٌ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَرْفَعَ الرَّجُلُ صَوْتَهُ بِالْقِرَاءَةِ قَبْلَ الْعِشَاءِ وَبَعْدَهَا يُغَلِّطُ أَصْحَابَهُ وَهُمْ يُصَلُّونَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xufton namozidan oldin va undan keyin, namoz oʻqiyotgan sheriklarini adashtirib, ovozni koʻtarib qiroat qilishdan qaytardilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хуфтон намозидан олдин ва ундан кейин, намоз ўқиётган шерикларини адаштириб, овозни кўтариб қироат қилишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ حَارِثَةَ بْنِ مُضَرِّبٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْيَمَنِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ تَبْعَثُنِي إِلَى قَوْمٍ هُمْ أَسَنُّ مِنِّي لِأَقْضِيَ بَيْنَهُمْ قَالَ اذْهَبْ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى سَيُثَبِّتُ لِسَانَكَ وَيَهْدِي قَلْبَكَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni Yamanga yubordilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, siz meni oʻzimdan yoshi kattaroq boʻlgan qavm oldiga ular orasida hukm qilishim uchun yuboryapsizmi?» dedim. U zot: «Bor, Alloh taolo tilingni sobit qiladi va qalbingni hidoyat qiladi», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени Яманга юбордилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз мени ўзимдан ёши каттароқ бўлган қавм олдига улар орасида ҳукм қилишим учун юборяпсизми?» дедим. У зот: «Бор, Аллоҳ таоло тилингни собит қилади ва қалбингни ҳидоят қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، حَدَّثَنَا أَبَانُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ غُزَيٍّ، حَدَّثَنِي عَمِّي، عِلْبَاءُ عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ مَرَّتْ إِبِلُ الصَّدَقَةِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى وَبَرَةٍ مِنْ جَنْبِ بَعِيرٍ فَقَالَ مَا أَنَا بِأَحَقَّ بِهَذِهِ الْوَبَرَةِ مِنْ رَجُلٍ مِنْ الْمُسْلِمِينَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oldilaridan sadaqa tuyalari oʻtdi. U zot qoʻllarini tuyaning yon tomonidagi bir tola junga uzatib: «Men bu bir tola junga musulmonlardan boʻlgan biror kishidan koʻra haqliroq emasman», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ олдиларидан садақа туялари ўтди. У зот қўлларини туянинг ён томонидаги бир тола жунга узатиб: «Мен бу бир тола жунга мусулмонлардан бўлган бирор кишидан кўра ҳақлироқ эмасман», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ الْحَارِثِ، عَنِ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يُلْتَمَسَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِي كَمَا تُلْتَمَسُ أَوْ تُبْتَغَى الضَّالَّةُ فَلَا يُوجَدُ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yoʻqolgan narsa qidirilganidek ashoblarimdan bir kishi qidiriladigan, biroq topilmaydigan zamon kelmaguncha qiyomat qoyim boʻlmaydi», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Йўқолган нарса қидирилганидек ашобларимдан бир киши қидириладиган, бироқ топилмайдиган замон келмагунча қиёмат қойим бўлмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ حَارِثَةَ بْنِ مُضَرِّبٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ بَدْرٍ مَنْ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَأْسِرُوهُ مِنْ بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُمْ خَرَجُوا كُرْهًا.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Badr kunida: «Abdulmuttalib oʻgʻillaridan kimni asir olishga qodir boʻlsangiz, uni asir oling, chunki ular jangga majburan chiqishgan», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Бадр кунида: «Абдулмутталиб ўғилларидан кимни асир олишга қодир бўлсангиз, уни асир олинг, чунки улар жангга мажбуран чиқишган», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ {وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ} قَالَ شِرْكُكُمْ مُطِرْنَا بِنَوْءِ كَذَا وَكَذَا بِنَجْمِ كَذَا وَكَذَا.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ {Rizqingizga shukr qilish oʻrniga uni yolgʻonga chiqarasizmi?} (Voqia 82) degan oyat haqida: «Sizlarning shirkingiz ‹bizga falon-falon yulduz tufayli yomgʻir yogʻdi› deyishingizdir», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ {Ризқингизга шукр қилиш ўрнига уни ёлғонга чиқарасизми?} (Воқиа 82) деган оят ҳақида: «Сизларнинг ширкингиз ‹бизга фалон-фалон юлдуз туфайли ёмғир ёғди› дейишингиздир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، وَأَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ، قَالَا حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوتِرُ بِتِسْعِ سُوَرٍ مِنْ الْمُفَصَّلِ قَالَ أَسْوَدُ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَةِ الْأُولَى {أَلْهَاكُمْ التَّكَاثُرُ} وَ {إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ} وَ {إِذَا زُلْزِلَتْ الْأَرْضُ} وَفِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ {وَالْعَصْرِ} وَ {إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ} وَ {إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ} وَفِي الرَّكْعَةِ الثَّالِثَةِ {قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ} وَ {تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ} وَ {قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ}.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vitr namozini mufassaldan toʻqqizta sura oʻqib ado etardilar. Birinchi rakaatda {Alhokumut takosur} (Takosur), {Inno anzalnohu fiy laylatil qadr} (Qadr) va {Izo zulzilatil arzu} (Zalzala) suralarini, ikkinchi rakaatda {Val asr} (Asr), {Izo jaa nasrullohi val fath} (Nasr) va {Inno aʼtoynokal kavsar} (Kavsar) suralarini, uchinchi rakaatda esa {Qul yo ayyuhal kofirun} (Kofirun), {Tabbat yado abiy lahab} (Masad) va {Qul huvallohu ahad} (Ixlos) suralarini oʻqirdilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ витр намозини муфассалдан тўққизта сура ўқиб адо этардилар. Биринчи ракаатда {Алҳокумут такосур} (Такосур), {Инно анзалноҳу фий лайлатил қадр} (Қадр) ва {Изо зулзилатил арзу} (Залзала) сураларини, иккинчи ракаатда {Вал аср} (Аср), {Изо жаа насруллоҳи вал фатҳ} (Наср) ва {Инно аътойнокал кавсар} (Кавсар) сураларини, учинчи ракаатда эса {Қул ё айюҳал кофирун} (Кофирун), {Таббат ядо абий лаҳаб} (Масад) ва {Қул ҳуваллоҳу аҳад} (Ихлос) сураларини ўқирдилар.
حَدَّثَنِي أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُوتِرُ بِثَلَاثٍ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uch rakaat vitr oʻqir edilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ уч ракаат витр ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ مَا أَحْدَثَ قَبْلَ أَنْ يَمَسَّ مَاءً وَرُبَّمَا قَالَ إِسْرَائِيلُ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hadas (kichik tahoratsizlik) yuz berganidan keyin, suvga tegishdan oldin Qurʼon oʻqir edilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳадас (кичик таҳоратсизлик) юз берганидан кейин, сувга тегишдан олдин Қуръон ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ حَنَشٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ لِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَقَدَّمَ إِلَيْكَ خَصْمَانِ فَلَا تَسْمَعْ كَلَامَ الْأَوَّلِ حَتَّى تَسْمَعَ كَلَامَ الْآخَرِ فَسَوْفَ تَرَى كَيْفَ تَقْضِي قَالَ فَقَالَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَمَا زِلْتُ بَعْدَ ذَلِكَ قَاضِيًا.
Ali (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ menga: «Oldingga ikki daʼvogar kelsa, ikkinchisining gapini eshitmaguningcha birinchisining gapiga hukm qilma. Shunda qanday hukm chiqarishni bilib olasan», dedilar. Ali (roziyallohu anhu): «Shundan keyin men doimo qozi boʻlib qoldim», dedi.Али (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ менга: «Олдингга икки даъвогар келса, иккинчисининг гапини эшитмагунингча биринчисининг гапига ҳукм қилма. Шунда қандай ҳукм чиқаришни билиб оласан», дедилар. Али (розияллоҳу анҳу): «Шундан кейин мен доимо қози бўлиб қолдим», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ، هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَّامٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مُسْلِمٍ الْحَنَفِيُّ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ ظَبْيَانَ، عَنْ حُكَيْمِ بْنِ سَعْدٍ أَبِي تِحْيَى، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ سَفَرًا قَالَ بِكَ اللَّهُمَّ أَصُولُ وَبِكَ أَجُولُ وَبِكَ أَسِيرُ.
Ali (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ safarga chiqmoqchi boʻlganlarida: «Allohim, Sening yordaming bilan hujum qilaman, Sening yordaming bilan aylanaman va Sening yordaming bilan yoʻl yuraman», der edilar.Али (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ сафарга чиқмоқчи бўлганларида: «Аллоҳим, Сенинг ёрдаминг билан ҳужум қиламан, Сенинг ёрдаминг билан айланаман ва Сенинг ёрдаминг билан йўл юраман», дер эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ، هَاشِمٌ وَأَبُو دَاوُدَ قَالَا حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ، عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى الثَّعْلَبِيِّ، عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ احْتَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَنِي أَنْ أُعْطِيَ الْحَجَّامَ أَجْرَهُ.
Ali (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ hijoma (qon oldirish) qildirdilar va menga hajjomga (qon oluvchiga) haqini berishimni buyurdilar.Али (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳижома (қон олдириш) қилдирдилар ва менга ҳажжомга (қон олувчига) ҳақини беришимни буюрдилар.
حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ الْوَرَكَانِيُّ، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى السُّدِّيُّ، وَحَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، رَحْمَوَيْهِ قَالُوا أَنْبَأَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ ذِي، حُدَّانَ عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ سَمَّى الْحَرْبَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ خَدْعَةً قَالَ رَحْمَوَيْهِ فِي حَدِيثِهِ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّكُمْ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Alloh azza va jalla urushni Oʻz Paygʻambari ﷺ tili bilan hiyla deb atadi», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Аллоҳ азза ва жалла урушни Ўз Пайғамбари ﷺ тили билан ҳийла деб атади», дедилар.
حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوَاصِلُ إِلَى السَّحَرِ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ (roʻzada iftor qilmay) saharga qadar ulab davom ettirar edilar», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ (рўзада ифтор қилмай) саҳарга қадар улаб давом эттирар эдилар», дедилар.
حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ عَفَوْتُ لَكُمْ عَنْ الْخَيْلِ وَالرَّقِيقِ فَهَاتُوا صَدَقَةَ الرِّقَّةِ مِنْ كُلِّ أَرْبَعِينَ دِرْهَمًا دِرْهَمًا وَلَيْسَ فِي تِسْعِينَ وَمِائَةٍ شَيْءٌ فَإِذَا بَلَغَتْ مِائَتَيْنِ فَفِيهَا خَمْسَةُ دَرَاهِمَ.
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlarni ot va qullardan olinadigan zakotdan afv qildim. Bas, kumush zakotini keltiringlar: har qirq dirhamdan bir dirham. Bir yuz toʻqson dirhamda hech narsa yoʻq, ikki yuzga yetsa, unda besh dirham bor», dedilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизларни от ва қуллардан олинадиган закотдан афв қилдим. Бас, кумуш закотини келтиринглар: ҳар қирқ дирҳамдан бир дирҳам. Бир юз тўқсон дирҳамда ҳеч нарса йўқ, икки юзга етса, унда беш дирҳам бор», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا أُعَلِّمُكَ كَلِمَاتٍ إِذَا قُلْتَهُنَّ غُفِرَ لَكَ مَعَ أَنَّهُ مَغْفُورٌ لَكَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْحَلِيمُ الْكَرِيمُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ سُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ السَّمَوَاتِ السَّبْعِ وَرَبِّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ.
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Senga baʼzi kalimalarni oʻrgataymi? Ularni aytsang, kechirilgan boʻlsang-da, senga magʻfirat qilinadi: ‹Lo ilaha illallohul haliymul kariym, lo ilaha illallohul aliyyul aziym, subhanallohi robbis samovotis sabʼi va robbil arshil aziym, alhamdu lillahi robbil olamiyn›», dedilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Сенга баъзи калималарни ўргатайми? Уларни айтсанг, кечирилган бўлсанг-да, сенга мағфират қилинади: ‹Ло илаҳа иллаллоҳул ҳалиймул карийм, ло илаҳа иллаллоҳул алийюл азийм, субҳаналлоҳи роббис самовотис сабъи ва роббил аршил азийм, алҳамду лиллаҳи роббил оламийн›», дедилар.
حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو، وَأَبُو سَعِيدٍ قَالَا حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ جَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فِي خَمِيلٍ وَقِرْبَةٍ وَوِسَادَةِ أَدَمٍ حَشْوُهَا إِذْخِرٌ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ لِيفٌ.
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Fotimaga (roziyallohu anho) bir baxmal choyshab, bir mesh va ichi izxir oʻti bilan toʻldirilgan teri yostiqni sep qilib berdilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Фотимага (розияллоҳу анҳо) бир бахмал чойшаб, бир меш ва ичи изхир ўти билан тўлдирилган тери ёстиқни сеп қилиб бердилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ فُلَانِ بْنِ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ الْهَاشِمِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ الْمَكْتُوبَةِ كَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ حَذْوَ مَنْكِبَيْهِ وَيَصْنَعُ مِثْلَ ذَلِكَ إِذَا قَضَى قِرَاءَتَهُ وَأَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ وَيَصْنَعُهُ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ وَلَا يَرْفَعُ يَدَيْهِ فِي شَيْءٍ مِنْ صَلَاتِهِ وَهُوَ قَاعِدٌ وَإِذَا قَامَ مِنْ السَّجْدَتَيْنِ رَفَعَ يَدَيْهِ كَذَلِكَ وَكَبَّرَ.
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ farz namozga turganlarida takbir aytib, qoʻllarini yelkalari barobarigacha koʻtarardilar. Qiroatlarini tugatib rukuʼga borishni istaganlarida ham shunday qilardilar, rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida ham shunday qilardilar. Namozlarining oʻtirgan holatidagi hech bir qismida qoʻllarini koʻtarmasdilar. Ikki sajdadan turganlarida esa yana shu tarzda qoʻllarini koʻtarib takbir aytardilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ фарз намозга турганларида такбир айтиб, қўлларини елкалари баробаригача кўтарардилар. Қироатларини тугатиб рукуъга боришни истаганларида ҳам шундай қилардилар, рукуъдан бошларини кўтарганларида ҳам шундай қилардилар. Намозларининг ўтирган ҳолатидаги ҳеч бир қисмида қўлларини кўтармасдилар. Икки саждадан турганларида эса яна шу тарзда қўлларини кўтариб такбир айтардилар.
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يُلْتَمَسَ الرَّجُلُ مِنْ أَصْحَابِي كَمَا تُلْتَمَسُ الضَّالَّةُ فَلَا يُوجَدُ.
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Toki ashoblarimdan bir kishi yoʻqolgan narsa qidirilgandek qidirilib, topilmaydigan boʻlmaguncha, qiyomat qoim boʻlmaydi», dedilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Токи ашобларимдан бир киши йўқолган нарса қидирилгандек қидирилиб, топилмайдиган бўлмагунча, қиёмат қоим бўлмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَاحِبَ الرِّبَا وَآكِلَهُ وَشَاهِدَيْهِ وَالْمُحَلِّلَ وَالْمُحَلَّلَ لَهُ.
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ribo beruvchini, uni yeguvchini, unga guvoh boʻlgan ikki kishini, muhallilni va muhallal lahni laʼnatladilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рибо берувчини, уни егувчини, унга гувоҳ бўлган икки кишини, муҳаллилни ва муҳаллал лаҳни лаънатладилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ زُبَيْدٍ الْإِيَامِيِّ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ جَيْشًا وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ رَجُلًا فَأَوْقَدَ نَارًا فَقَالَ ادْخُلُوهَا فَأَرَادَ نَاسٌ أَنْ يَدْخُلُوهَا وَقَالَ آخَرُونَ إِنَّمَا فَرَرْنَا مِنْهَا فَذُكِرَ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لِلَّذِينَ أَرَادُوا أَنْ يَدْخُلُوهَا لَوْ دَخَلْتُمُوهَا لَمْ تَزَالُوا فِيهَا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَقَالَ لِلْآخَرِينَ قَوْلًا حَسَنًا وَقَالَ لَا طَاعَةَ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ إِنَّمَا الطَّاعَةُ فِي الْمَعْرُوفِ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir qoʻshinni joʻnatib, ularga bir kishini amir qilib tayinladilar. U olov yoqib: «Unga kiringlar», dedi. Baʼzi kishilar unga kirmoqchi boʻlishdi, boshqalar esa: «Biz undan qochib chiqqan edik-ku», deyishdi. Bu Rasululloh ﷺga zikr qilinganida, unga kirmoqchi boʻlganlarga: «Agar unga kirganingizda, qiyomat kunigacha unda qolib ketardingiz», dedilar. Boshqalarga esa yaxshi soʻz aytdilar va: «Allohga maʼsiyat boʻladigan ishda itoat yoʻqdir. Itoat faqat yaxshilikdadir», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир қўшинни жўнатиб, уларга бир кишини амир қилиб тайинладилар. У олов ёқиб: «Унга киринглар», деди. Баъзи кишилар унга кирмоқчи бўлишди, бошқалар эса: «Биз ундан қочиб чиққан эдик-ку», дейишди. Бу Расулуллоҳ ﷺга зикр қилинганида, унга кирмоқчи бўлганларга: «Агар унга кирганингизда, қиёмат кунигача унда қолиб кетардингиз», дедилар. Бошқаларга эса яхши сўз айтдилар ва: «Аллоҳга маъсият бўладиган ишда итоат йўқдир. Итоат фақат яхшиликдадир», дедилар.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، سَمِعْتُ الْأَعْمَشَ، يُحَدِّثُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لِلنَّاسِ مَا تَرَوْنَ فِي فَضْلٍ فَضَلَ عِنْدَنَا مِنْ هَذَا الْمَالِ فَقَالَ النَّاسُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَدْ شَغَلْنَاكَ عَنْ أَهْلِكَ وَضَيْعَتِكَ وَتِجَارَتِكَ فَهُوَ لَكَ فَقَالَ لِي مَا تَقُولُ أَنْتَ فَقُلْتُ قَدْ أَشَارُوا عَلَيْكَ فَقَالَ لِي قُلْ فَقُلْتُ لِمَ تَجْعَلُ يَقِينَكَ ظَنًّا فَقَالَ لَتَخْرُجَنَّ مِمَّا قُلْتَ فَقُلْتُ أَجَلْ وَاللَّهِ لَأَخْرُجَنَّ مِنْهُ أَتَذْكُرُ حِينَ بَعَثَكَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَاعِيًا فَأَتَيْتَ الْعَبَّاسَ بْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَمَنَعَكَ صَدَقَتَهُ فَكَانَ بَيْنَكُمَا شَيْءٌ فَقُلْتَ لِي انْطَلِقْ مَعِي إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدْنَاهُ خَاثِرًا فَرَجَعْنَا ثُمَّ غَدَوْنَا عَلَيْهِ فَوَجَدْنَاهُ طَيِّبَ النَّفْسِ فَأَخْبَرْتَهُ بِالَّذِي صَنَعَ فَقَالَ لَكَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ عَمَّ الرَّجُلِ صِنْوُ أَبِيهِ وَذَكَرْنَا لَهُ الَّذِي رَأَيْنَاهُ مِنْ خُثُورِهِ فِي الْيَوْمِ الْأَوَّلِ وَالَّذِي رَأَيْنَاهُ مِنْ طِيبِ نَفْسِهِ فِي الْيَوْمِ الثَّانِي فَقَالَ إِنَّكُمَا أَتَيْتُمَانِي فِي الْيَوْمِ الْأَوَّلِ وَقَدْ بَقِيَ عِنْدِي مِنْ الصَّدَقَةِ دِينَارَانِ فَكَانَ الَّذِي رَأَيْتُمَا مِنْ خُثُورِي لَهُ وَأَتَيْتُمَانِي الْيَوْمَ وَقَدْ وَجَّهْتُهُمَا فَذَاكَ الَّذِي رَأَيْتُمَا مِنْ طِيبِ نَفْسِي فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ صَدَقْتَ وَاللَّهِ لَأَشْكُرَنَّ لَكَ الْأُولَى وَالْآخِرَةَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) odamlarga: «Bizning oldimizda bu moldan ortib qolgan narsa haqida nima deysizlar?», dedi. Odamlar: «Ey amiral-muʼminin, biz sizni ahlingizdan, mulkingizdan va savdongizdan chalgʻitdik, u sizniki boʻlsin», deyishdi. Soʻng u menga: «Sen nima deysan?», dedi. Men: «Ular senga bir narsani ishora qilishdi», dedim. U menga: «Ayt», dedi. Men: «Nega yaqiyningni gumonga aylantirasan?», dedim. U: «Aytgan gapingdan chiqib berishing kerak», dedi. Men: «Ha, Allohga qasamki, undan chiqib beraman. Nabiyulloh ﷺ seni zakot yigʻuvchi qilib joʻnatganini eslaysanmi? Sen Abbos ibn Abdulmuttalib (roziyallohu anhu)ning oldiga bording, u sadaqasini bermadi, ikkovingiz oʻrtangizda bir narsa boʻldi. Soʻng sen menga: ‹Men bilan Nabiy ﷺning oldilariga bor›, deding. Biz u zotni gʻamgin holda topdik va qaytdik. Ertasi kuni yana bordik, u zotni koʻngli xush holda topdik. Sen unga boʻlgan voqeani xabar berding. U zot senga: ‹Bilmaysanmi, kishining amakisi otasining bir shoxidir›, dedilar. Biz u zotga birinchi kuni koʻrgan gʻamginliklarini va ikkinchi kuni koʻrgan xush koʻngilliklarini eslatdik. U zot: ‹Ikkovingiz birinchi kuni oldimga kelganingizda, oldimda sadaqadan ikki dinor qolgan edi. Koʻrgan gʻamginligim oʻsha edi. Bugun oldimga kelsangiz, men ularni tegishli joyiga joʻnatib boʻlgan edim. Koʻrgan xush koʻngilligim oʻsha edi›, dedilar», dedim. Shunda Umar (roziyallohu anhu): «Rost aytding, Allohga qasamki, senga avvalgisi va oxirgisi uchun shukr aytaman», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) одамларга: «Бизнинг олдимизда бу молдан ортиб қолган нарса ҳақида нима дейсизлар?», деди. Одамлар: «Эй амирал-муъминин, биз сизни аҳлингиздан, мулкингиздан ва савдонгиздан чалғитдик, у сизники бўлсин», дейишди. Сўнг у менга: «Сен нима дейсан?», деди. Мен: «Улар сенга бир нарсани ишора қилишди», дедим. У менга: «Айт», деди. Мен: «Нега яқийнингни гумонга айлантирасан?», дедим. У: «Айтган гапингдан чиқиб беришинг керак», деди. Мен: «Ҳа, Аллоҳга қасамки, ундан чиқиб бераман. Набиюллоҳ ﷺ сени закот йиғувчи қилиб жўнатганини эслайсанми? Сен Аббос ибн Абдулмутталиб (розияллоҳу анҳу)нинг олдига бординг, у садақасини бермади, икковингиз ўртангизда бир нарса бўлди. Сўнг сен менга: ‹Мен билан Набий ﷺнинг олдиларига бор›, дединг. Биз у зотни ғамгин ҳолда топдик ва қайтдик. Эртаси куни яна бордик, у зотни кўнгли хуш ҳолда топдик. Сен унга бўлган воқеани хабар бердинг. У зот сенга: ‹Билмайсанми, кишининг амакиси отасининг бир шохидир›, дедилар. Биз у зотга биринчи куни кўрган ғамгинликларини ва иккинчи куни кўрган хуш кўнгилликларини эслатдик. У зот: ‹Икковингиз биринчи куни олдимга келганингизда, олдимда садақадан икки динор қолган эди. Кўрган ғамгинлигим ўша эди. Бугун олдимга келсангиз, мен уларни тегишли жойига жўнатиб бўлган эдим. Кўрган хуш кўнгиллигим ўша эди›, дедилар», дедим. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу): «Рост айтдинг, Аллоҳга қасамки, сенга аввалгиси ва охиргиси учун шукр айтаман», деди.
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ زَاذَانَ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ تَرَكَ مَوْضِعَ شَعَرَةٍ مِنْ جَنَابَةٍ لَمْ يُصِبْهَا مَاءٌ فَعَلَ اللَّهُ تَعَالَى بِهِ كَذَا وَكَذَا مِنْ النَّارِ قَالَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَمِنْ ثَمَّ عَادَيْتُ شَعْرِي.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim janobatdan gʻusl qilganda bir tola soch oʻrni qadar joyni suv tegmay tark qilsa, Alloh taolo unga doʻzaxdan shunday-shunday qiladi», deganlarini eshitdim. Ali (roziyallohu anhu): «Shundan buyon men sochimni yomon koʻradigan boʻldim», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким жанобатдан ғусл қилганда бир тола соч ўрни қадар жойни сув тегмай тарк қилса, Аллоҳ таоло унга дўзахдан шундай-шундай қилади», деганларини эшитдим. Али (розияллоҳу анҳу): «Шундан буён мен сочимни ёмон кўрадиган бўлдим», деди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ عَهِدَ إِلَيَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ لَا يُحِبُّكَ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَلَا يُبْغِضُكَ إِلَّا مُنَافِقٌ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ menga: «Seni faqat moʻmin sevadi, senga faqat munofiq adovat qiladi», deb ahd qildilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ менга: «Сени фақат мўмин севади, сенга фақат мунофиқ адоват қилади», деб аҳд қилдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ حُجَيَّةَ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَشْرِفَ الْعَيْنَ وَالْأُذُنَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga qurbonlik uchun mol tanlaganda koʻzi va qulogʻini sinchiklab tekshirishimizni buyurdilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга қурбонлик учун мол танлаганда кўзи ва қулоғини синчиклаб текширишимизни буюрдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ أَرَى أَنَّ بَاطِنَ الْقَدَمَيْنِ أَحَقُّ بِالْمَسْحِ مِنْ ظَاهِرِهِمَا حَتَّى رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ ظَاهِرَهُمَا.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni oyoqlarining ustki tomonini mash qilayotganlarini koʻrgunimga qadar oyoqlarning ostki tomoni ustki tomonidan koʻra mash qilishga haqliroq deb oʻylardim.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни оёқларининг устки томонини маш қилаётганларини кўргунимга қадар оёқларнинг остки томони устки томонидан кўра маш қилишга ҳақлироқ деб ўйлардим.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عُثْمَانَ الثَّقَفِيِّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نُنْزِيَ حِمَارًا عَلَى فَرَسٍ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni eshakni biya bilan juftlashtirishdan qaytardilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни эшакни бия билан жуфтлаштиришдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ اسْتَخْلَفْتُ أَحَدًا عَنْ غَيْرِ مَشُورَةٍ لَاسْتَخْلَفْتُ ابْنَ أُمِّ عَبْدٍ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar birovni maslahatsiz xalifa qilib tayinlaganimda, Ibn Ummi Abdni tayinlagan boʻlardim», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар бировни маслаҳатсиз халифа қилиб тайинлаганимда, Ибн Умми Абдни тайинлаган бўлардим», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ ثُوَيْرِ بْنِ أَبِي فَاخِتَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ هَذِهِ السُّورَةَ سَبِّحْ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى .
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mana bu {Sabbih isma robbikal aʼlaa} surasini yaxshi koʻrardilar. (Aʼlo 1)Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мана бу {Саббиҳ исма роббикал аълаа} сурасини яхши кўрардилар. (Аъло 1)
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ جَاءَ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَحَدُهُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَانَتْ لِي مِائَةُ دِينَارٍ فَتَصَدَّقْتُ مِنْهَا بِعَشَرَةِ دَنَانِيرَ وَقَالَ الْآخَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَانَ لِي عَشَرَةُ دَنَانِيرَ فَتَصَدَّقْتُ مِنْهَا بِدِينَارٍ وَقَالَ الْآخَرُ كَانَ لِي دِينَارٌ فَتَصَدَّقْتُ بِعُشْرِهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلُّكُمْ فِي الْأَجْرِ سَوَاءٌ كُلُّكُمْ تَصَدَّقَ بِعُشْرِ مَالِهِ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺning oldilariga uch kishi keldi. Ulardan biri: «Ey Allohning Rasuli, mening yuz dinorim bor edi, undan oʻn dinorini sadaqa qildim», dedi. Ikkinchisi: «Ey Allohning Rasuli, mening oʻn dinorim bor edi, undan bir dinorini sadaqa qildim», dedi. Uchinchisi: «Mening bir dinorim bor edi, uning oʻndan birini sadaqa qildim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Barchangiz ajrda barobarsiz, chunki har biringiz molining oʻndan birini sadaqa qildingiz», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺнинг олдиларига уч киши келди. Улардан бири: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг юз динорим бор эди, ундан ўн динорини садақа қилдим», деди. Иккинчиси: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг ўн динорим бор эди, ундан бир динорини садақа қилдим», деди. Учинчиси: «Менинг бир динорим бор эди, унинг ўндан бирини садақа қилдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Барчангиз ажрда баробарсиз, чунки ҳар бирингиз молининг ўндан бирини садақа қилдингиз», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ، وَمِسْعَرٌ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ هُرْمُزَ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَثْنَ الْكَفَّيْنِ وَالْقَدَمَيْنِ ضَخْمَ الْكَرَادِيسِ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning kaftlari va oyoqlari yirik, bugʻin suyaklari yoʻgʻon edi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг кафтлари ва оёқлари йирик, буғин суяклари йўғон эди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ شَرِيكٍ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ حَنَشٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَلَسَ إِلَيْكَ الْخَصْمَانِ فَلَا تَكَلَّمْ حَتَّى تَسْمَعَ مِنْ الْآخَرِ كَمَا سَمِعْتَ مِنْ الْأَوَّلِ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oldingga ikki daʼvogar oʻtirsa, birinchisidan eshitganingdek ikkinchisidan ham eshitmaguningcha soʻzlama», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Олдингга икки даъвогар ўтирса, биринчисидан эшитганингдек иккинчисидан ҳам эшитмагунингча сўзлама», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، أَنْبَأَنَا الْمَسْعُودِيُّ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ هُرْمُزَ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ بِالطَّوِيلِ وَلَا بِالْقَصِيرِ ضَخْمُ الرَّأْسِ وَاللِّحْيَةِ شَثْنُ الْكَفَّيْنِ وَالْقَدَمَيْنِ مُشْرَبٌ وَجْهُهُ حُمْرَةً طَوِيلُ الْمَسْرُبَةِ ضَخْمُ الْكَرَادِيسِ إِذَا مَشَى تَكَفَّأَ تَكَفُّؤًا كَأَنَّمَا يَنْحَطُّ مِنْ صَبَبٍ لَمْ أَرَ قَبْلَهُ وَلَا بَعْدَهُ مِثْلَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ na juda baland, na juda past boʻyli edilar. Boshlari va soqollari yirik, kaftlari va oyoqlari yoʻgʻon edi. Yuzlariga qizillik yugurgan, koʻkraklaridan kindiklarigacha choʻzilgan mayin tuk chizigʻi bor, bugʻin suyaklari yoʻgʻon edi. Yurganlarida gʻayrat bilan, xuddi tepalikdan pastga tushayotgandek yurar edilar. Men u zotdan avval ham, keyin ham u zotga oʻxshaganini koʻrmadim, sallallohu alayhi vasallam.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ на жуда баланд, на жуда паст бўйли эдилар. Бошлари ва соқоллари йирик, кафтлари ва оёқлари йўғон эди. Юзларига қизиллик югурган, кўкракларидан киндикларигача чўзилган майин тук чизиғи бор, буғин суяклари йўғон эди. Юрганларида ғайрат билан, худди тепаликдан пастга тушаётгандек юрар эдилар. Мен у зотдан аввал ҳам, кейин ҳам у зотга ўхшаганини кўрмадим, саллаллоҳу алайҳи васаллам.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ، أَنْبَأَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ ثُوَيْرِ بْنِ أَبِي فَاخِتَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَهْدَى كِسْرَى لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَبِلَ مِنْهُ وَأَهْدَى لَهُ قَيْصَرُ فَقَبِلَ مِنْهُ وَأَهْدَتْ لَهُ الْمُلُوكُ فَقَبِلَ مِنْهُمْ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Kisro Rasululloh ﷺga hadya yubordi, u zot uni qabul qildilar. Qaysar ham u zotga hadya yubordi, u zot uni qabul qildilar. Podshohlar ham u zotga hadyalar yuborishdi, u zot ularni qabul qildilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Кисро Расулуллоҳ ﷺга ҳадя юборди, у зот уни қабул қилдилар. Қайсар ҳам у зотга ҳадя юборди, у зот уни қабул қилдилар. Подшоҳлар ҳам у зотга ҳадялар юборишди, у зот уларни қабул қилдилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَجْهَرَ الْقَوْمُ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِالْقُرْآنِ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shom bilan xufton oraligʻida odamlarning Qurʼonni bir-birlariga baland ovozda ovoz koʻtarib oʻqishlarini man qildilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шом билан хуфтон оралиғида одамларнинг Қуръонни бир-бирларига баланд овозда овоз кўтариб ўқишларини ман қилдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَا يُؤْمِنُ عَبْدٌ حَتَّى يُؤْمِنَ بِأَرْبَعٍ حَتَّى يَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ بَعَثَنِي بِالْحَقِّ وَحَتَّى يُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَحَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ.
Ali (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Banda toʻrt narsaga imon keltirmaguncha imon keltirgan boʻlmaydi: Allohdan boʻlak iloh yoʻqligiga va meni haq bilan yuborgan Allohning Rasuli ekanligimga guvohlik bermaguncha, oʻlimdan keyin qayta tirilishga imon keltirmaguncha va qadarga imon keltirmaguncha.»Али (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Банда тўрт нарсага имон келтирмагунча имон келтирган бўлмайди: Аллоҳдан бўлак илоҳ йўқлигига ва мени ҳақ билан юборган Аллоҳнинг Расули эканлигимга гувоҳлик бермагунча, ўлимдан кейин қайта тирилишга имон келтирмагунча ва қадарга имон келтирмагунча.»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ نَاجِيَةَ بْنَ كَعْبٍ، يُحَدِّثُ عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ أَبَا طَالِبٍ مَاتَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اذْهَبْ فَوَارِهِ فَقَالَ إِنَّهُ مَاتَ مُشْرِكًا فَقَالَ اذْهَبْ فَوَارِهِ قَالَ فَلَمَّا وَارَيْتُهُ رَجَعْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لِي اغْتَسِلْ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Abu Tolib vafot etdi», dedi. Nabiy ﷺ unga: «Borib uni dafn qil», dedilar. U: «U mushrik holida oʻldi», dedi. U zot: «Borib uni dafn qil», dedilar. U: «Men uni dafn qilib, Nabiy ﷺ huzurlariga qaytib keldim. U zot menga: ‹Gʻusl qilgin›, dedilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Абу Толиб вафот этди», деди. Набий ﷺ унга: «Бориб уни дафн қил», дедилар. У: «У мушрик ҳолида ўлди», деди. У зот: «Бориб уни дафн қил», дедилар. У: «Мен уни дафн қилиб, Набий ﷺ ҳузурларига қайтиб келдим. У зот менга: ‹Ғусл қилгин›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَيْسَ الْوَتْرُ بِحَتْمٍ كَهَيْئَةِ الصَّلَاةِ وَلَكِنْ سُنَّةٌ سَنَّهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Vitr farz namoz kabi shart emas, balki u Rasululloh ﷺ sunnat qilgan bir sunnatdir.»Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Витр фарз намоз каби шарт эмас, балки у Расулуллоҳ ﷺ суннат қилган бир суннатдир.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، وَشُعْبَةُ، وَإِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ هُبَيْرَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوقِظُ أَهْلَهُ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Ramazonning oxirgi oʻn kunligida oila aʼzolarini uygʻotar edilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Рамазоннинг охирги ўн кунлигида оила аъзоларини уйғотар эдилар.