حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوتِرُ عِنْدَ الْأَذَانِ وَيُصَلِّي رَكْعَتَيْ الْفَجْرِ عِنْدَ الْإِقَامَةِ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vitrni azon paytida oʻqir, bomdodning ikki rakʼatini esa iqoma paytida oʻqir edilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ витрни азон пайтида ўқир, бомдоднинг икки ракъатини эса иқома пайтида ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أُهْدِيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَغْلٌ أَوْ بَغْلَةٌ فَقُلْتُ مَا هَذَا قَالَ بَغْلٌ أَوْ بَغْلَةٌ قُلْتُ وَمِنْ أَيِّ شَيْءٍ هُوَ قَالَ يُحْمَلُ الْحِمَارُ عَلَى الْفَرَسِ فَيَخْرُجُ بَيْنَهُمَا هَذَا قُلْتُ أَفَلَا نَحْمِلُ فُلَانًا عَلَى فُلَانَةَ قَالَ لَا إِنَّمَا يَفْعَلُ ذَلِكَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga xachir hadya qilindi. Men: «Bu nima?» dedim. U zot: «Xachir», dedilar. Men: «U qanday narsadan boʻladi?» dedim. U zot: «Eshak toychoqqa qoʻshiladi va ular oʻrtasidan mana shu chiqadi», dedilar. Men: «Falonchini falonchiga qoʻshmaymizmi?» dedim. U zot: «Yoʻq, buni faqat bilmaydigan kishilar qiladi», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга хачир ҳадя қилинди. Мен: «Бу нима?» дедим. У зот: «Хачир», дедилар. Мен: «У қандай нарсадан бўлади?» дедим. У зот: «Эшак тойчоққа қўшилади ва улар ўртасидан мана шу чиқади», дедилар. Мен: «Фалончини фалончига қўшмаймизми?» дедим. У зот: «Йўқ, буни фақат билмайдиган кишилар қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ مُبَارَكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ إِذَا اسْتَأْذَنْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ كَانَ فِي صَلَاةٍ سَبَّحَ وَإِنْ كَانَ غَيْرَ ذَلِكَ أَذِنَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ huzurlariga kirishga izn soʻraganimda, agar u zot namozda boʻlsalar tasbeh aytar edilar, agar boshqa holatda boʻlsalar izn berardilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига киришга изн сўраганимда, агар у зот намозда бўлсалар тасбеҳ айтар эдилар, агар бошқа ҳолатда бўлсалар изн берардилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ هَانِئِ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَمَّا وُلِدَ الْحَسَنُ سَمَّيْتُهُ حَرْبًا فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَرُونِي ابْنِي مَا سَمَّيْتُمُوهُ قَالَ قُلْتُ حَرْبًا قَالَ بَلْ هُوَ حَسَنٌ فَلَمَّا وُلِدَ الْحُسَيْنُ سَمَّيْتُهُ حَرْبًا فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَرُونِي ابْنِي مَا سَمَّيْتُمُوهُ قَالَ قُلْتُ حَرْبًا قَالَ بَلْ هُوَ حُسَيْنٌ فَلَمَّا وُلِدَ الثَّالِثُ سَمَّيْتُهُ حَرْبًا فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَرُونِي ابْنِي مَا سَمَّيْتُمُوهُ قُلْتُ حَرْبًا قَالَ بَلْ هُوَ مُحَسِّنٌ ثُمَّ قَالَ سَمَّيْتُهُمْ بِأَسْمَاءِ وَلَدِ هَارُونَ شَبَّرُ وَشَبِيرُ وَمُشَبِّرٌ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Hasan tugʻilganda, men uni Harb deb nom qoʻydim. Soʻng Rasululloh ﷺ kelib: «Oʻgʻilchamni menga koʻrsatinglar, unga qanday ism qoʻydinglar?» dedilar. Biz: «Harb», dedik. U zot: «Yoʻq, u Hasandir», dedilar. Husayn tugʻilganda, men uni Harb deb nom qoʻydim. Soʻng Rasululloh ﷺ kelib: «Oʻgʻilchamni menga koʻrsatinglar, unga qanday ism qoʻydinglar?» dedilar. Biz: «Harb», dedik. U zot: «Yoʻq, u Husayndir», dedilar. Uchinchisi tugʻilganda, men uni Harb deb nom qoʻydim. Soʻng Nabiy ﷺ kelib: «Oʻgʻilchamni menga koʻrsatinglar, unga qanday ism qoʻydinglar?» dedilar. Men: «Harb», dedim. U zot: «Yoʻq, u Muhassindir», dedilar. Soʻng: «Men ularga Horunning oʻgʻillari Shabbar, Shabir va Mushabbirning ismlari bilan nom qoʻydim», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳасан туғилганда, мен уни Ҳарб деб ном қўйдим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ келиб: «Ўғилчамни менга кўрсатинглар, унга қандай исм қўйдинглар?» дедилар. Биз: «Ҳарб», дедик. У зот: «Йўқ, у Ҳасандир», дедилар. Ҳусайн туғилганда, мен уни Ҳарб деб ном қўйдим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ келиб: «Ўғилчамни менга кўрсатинглар, унга қандай исм қўйдинглар?» дедилар. Биз: «Ҳарб», дедик. У зот: «Йўқ, у Ҳусайндир», дедилар. Учинчиси туғилганда, мен уни Ҳарб деб ном қўйдим. Сўнг Набий ﷺ келиб: «Ўғилчамни менга кўрсатинглар, унга қандай исм қўйдинглар?» дедилар. Мен: «Ҳарб», дедим. У зот: «Йўқ, у Муҳассиндир», дедилар. Сўнг: «Мен уларга Ҳоруннинг ўғиллари Шаббар, Шабир ва Мушаббирнинг исмлари билан ном қўйдим», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْتُ رَجُلًا، يَسْتَغْفِرُ لِأَبَوَيْهِ وَهُمَا مُشْرِكَانِ فَقُلْتُ أَيَسْتَغْفِرُ الرَّجُلُ لِأَبَوَيْهِ وَهُمَا مُشْرِكَانِ فَقَالَ أَوَلَمْ يَسْتَغْفِرْ إِبْرَاهِيمُ لِأَبِيهِ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَزَلَتْ {مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ} إِلَى قَوْلِهِ {تَبَرَّأَ مِنْهُ} قَالَ لَمَّا مَاتَ فَلَا أَدْرِي قَالَهُ سُفْيَانُ أَوْ قَالَهُ إِسْرَائِيلُ أَوْ هُوَ فِي الْحَدِيثِ لَمَّا مَاتَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men bir kishining mushrik boʻlgan ota-onasi uchun magʻfirat soʻrayotganini eshitdim. Men: «Kishi mushrik boʻlgan ota-onasi uchun magʻfirat soʻraydimi?» dedim. U: «Ibrohim otasi uchun magʻfirat soʻramaganmi?» dedi. Men buni Nabiy ﷺga aytdim. Shunda {Nabiyga va iymon keltirganlarga mushriklar uchun magʻfirat soʻrashlari joiz emas} degan oyat, {undan voz kechdi} degan soʻzigacha nozil boʻldi. U zot: «Otasi vafot etganida», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен бир кишининг мушрик бўлган ота-онаси учун мағфират сўраётганини эшитдим. Мен: «Киши мушрик бўлган ота-онаси учун мағфират сўрайдими?» дедим. У: «Иброҳим отаси учун мағфират сўрамаганми?» деди. Мен буни Набий ﷺга айтдим. Шунда {Набийга ва иймон келтирганларга мушриклар учун мағфират сўрашлари жоиз эмас} деган оят, {ундан воз кечди} деган сўзигача нозил бўлди. У зот: «Отаси вафот этганида», дедилар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، حَدَّثَنِي إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ هَانِئٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ الْحَسَنُ أَشْبَهُ النَّاسِ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا بَيْنَ الصَّدْرِ إِلَى الرَّأْسِ وَالْحُسَيْنُ أَشْبَهُ النَّاسِ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا كَانَ أَسْفَلَ مِنْ ذَلِكَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Hasan koʻkragidan boshigacha boʻlgan qismda odamlarning Rasululloh ﷺga eng oʻxshashi edi, Husayn esa undan pastdagi qismda odamlarning Nabiy ﷺga eng oʻxshashi edi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳасан кўкрагидан бошигача бўлган қисмда одамларнинг Расулуллоҳ ﷺга энг ўхшаши эди, Ҳусайн эса ундан пастдаги қисмда одамларнинг Набий ﷺга энг ўхшаши эди.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ أَخْبَرَنِي عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَذْنَبَ فِي الدُّنْيَا ذَنْبًا فَعُوقِبَ بِهِ فَاللَّهُ أَعْدَلُ مِنْ أَنْ يُثَنِّيَ عُقُوبَتَهُ عَلَى عَبْدِهِ وَمَنْ أَذْنَبَ ذَنْبًا فِي الدُّنْيَا فَسَتَرَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَفَا عَنْهُ فَاللَّهُ أَكْرَمُ مِنْ أَنْ يَعُودَ فِي شَيْءٍ قَدْ عَفَا عَنْهُ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim dunyoda bir gunoh qilib, uning uchun jazolansa, Alloh bandasini bir gunoh uchun ikki marta jazolashdan adolatlirogʻidir. Kim dunyoda bir gunoh qilsa-yu, Alloh uni yashirib, uni afv etsa, Alloh oʻzi afv etgan narsaga qaytishdan karamlirogʻidir», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким дунёда бир гуноҳ қилиб, унинг учун жазоланса, Аллоҳ бандасини бир гуноҳ учун икки марта жазолашдан адолатлироғидир. Ким дунёда бир гуноҳ қилса-ю, Аллоҳ уни яшириб, уни афв этса, Аллоҳ ўзи афв этган нарсага қайтишдан карамлироғидир», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ هَانِئِ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ جَالِسًا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ عَمَّارٌ فَاسْتَأْذَنَ فَقَالَ ائْذَنُوا لَهُ مَرْحَبًا بِالطَّيِّبِ الْمُطَيَّبِ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺ huzurlarida oʻtirgan edim. Shunda Ammor kelib, kirishga izn soʻradi. U zot: ‹Unga izn beringlar. Pok va poklangan zotga marhabo!› dedilar».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺ ҳузурларида ўтирган эдим. Шунда Аммор келиб, киришга изн сўради. У зот: ‹Унга изн беринглар. Пок ва покланган зотга марҳабо!› дедилар».
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زُرَيْرٍ الْغَافِقِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، أَنَّهُ قَالَ أُهْدِيَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَغْلَةٌ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَنَّا أَنْزَيْنَا الْحُمُرَ عَلَى خَيْلِنَا فَجَاءَتْنَا بِمِثْلِ هَذِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا يَفْعَلُ ذَلِكَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ.
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ga hadya sifatida bir xachir berildi. Biz: ‹Ey Allohning Rasuli, agar biz eshaklarni otlarimizga qoʻshsak, bizga ham mana shunga oʻxshash narsa boʻlar edi›, dedik. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Buni faqat bilmaydigan kishilar qiladi›, dedilar».Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ га ҳадя сифатида бир хачир берилди. Биз: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, агар биз эшакларни отларимизга қўшсак, бизга ҳам мана шунга ўхшаш нарса бўлар эди›, дедик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Буни фақат билмайдиган кишилар қилади›, дедилар».
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ، حَدَّثَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ إِنَّ الْوَتْرَ لَيْسَ بِحَتْمٍ وَلَكِنَّهُ سُنَّةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وِتْرٌ يُحِبُّ الْوَتْرَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Vitr farz emas, balki u Rasululloh ﷺ dan boʻlgan sunnatdir. Alloh azza va jalla toqdir, toqni yaxshi koʻradi», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Витр фарз эмас, балки у Расулуллоҳ ﷺ дан бўлган суннатдир. Аллоҳ азза ва жалла тоқдир, тоқни яхши кўради», деди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ، عَنْ أَبِي الْمِقْدَامِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَزْرَقِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ دَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا نَائِمٌ عَلَى الْمَنَامَةِ فَاسْتَسْقَى الْحَسَنُ أَوْ الْحُسَيْنُ قَالَ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى شَاةٍ لَنَا بِكْرٍ فَحَلَبَهَا فَدَرَّتْ فَجَاءَهُ الْحَسَنُ فَنَحَّاهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ فَاطِمَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّهُ أَحَبُّهُمَا إِلَيْكَ قَالَ لَا وَلَكِنَّهُ اسْتَسْقَى قَبْلَهُ ثُمَّ قَالَ إِنِّي وَإِيَّاكِ وَهَذَيْنِ وَهَذَا الرَّاقِدَ فِي مَكَانٍ وَاحِدٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men toʻshakda uxlab yotgan edim, huzurimga Rasululloh ﷺ kirdilar. Shunda Hasan yoki Husayn suv soʻradi. Nabiy ﷺ bizning yosh bir echkimiz oldiga borib, uni sogʻdilar, u sut berdi. Soʻng Hasan keldi, Nabiy ﷺ uni chetlatdilar. Fotima: ‹Ey Allohning Rasuli, u ikkovidan sizga koʻproq mahbubdek koʻrinadi?› dedi. U zot: ‹Yoʻq, lekin u avval suv soʻragan edi›, dedilar. Soʻng: ‹Men, sen, mana bu ikkovi va uxlab yotgan mana bu kishi qiyomat kuni bitta joyda boʻlamiz›, dedilar».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен тўшакда ухлаб ётган эдим, ҳузуримга Расулуллоҳ ﷺ кирдилар. Шунда Ҳасан ёки Ҳусайн сув сўради. Набий ﷺ бизнинг ёш бир эчкимиз олдига бориб, уни соғдилар, у сут берди. Сўнг Ҳасан келди, Набий ﷺ уни четлатдилар. Фотима: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, у икковидан сизга кўпроқ маҳбубдек кўринади?› деди. У зот: ‹Йўқ, лекин у аввал сув сўраган эди›, дедилар. Сўнг: ‹Мен, сен, мана бу иккови ва ухлаб ётган мана бу киши қиёмат куни битта жойда бўламиз›, дедилар».
حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، لُوَيْنٌ حَدَّثَنَا حُدَيْجٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي حُذَيْفَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجْتُ حِينَ بَزَغَ الْقَمَرُ كَأَنَّهُ فِلْقُ جَفْنَةٍ فَقَالَ اللَّيْلَةَ لَيْلَةُ الْقَدْرِ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Oy xuddi laganning yarmidek koʻrinib chiqqan vaqtida chiqdim», dedilar. Soʻng: «Bu kecha Laylatul-qadr kechasidir», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ой худди лаганнинг ярмидек кўриниб чиққан вақтида чиқдим», дедилар. Сўнг: «Бу кеча Лайлатул-қадр кечасидир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ، وَإِسْحَقُ بْنُ عِيسَى، قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنِ الْحَجَّاجِ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ وَهَبَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غُلَامَيْنِ أَخَوَيْنِ فَبِعْتُ أَحَدَهُمَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا فَعَلَ الْغُلَامَانِ فَقُلْتُ بِعْتُ أَحَدَهُمَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُدَّهُ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga aka-uka ikki qulni hadya qildilar, men esa ulardan birini sotib yubordim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ikki qul nima boʻldi?» dedilar. Men: «Ulardan birini sotdim», dedim. Rasululloh ﷺ: «Uni qaytarib ol», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга ака-ука икки қулни ҳадя қилдилар, мен эса улардан бирини сотиб юбордим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Икки қул нима бўлди?» дедилар. Мен: «Улардан бирини сотдим», дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни қайтариб ол», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، قَالَ قَالَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كُنْتُ آتِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْتَأْذِنُ فَإِنَّ كَانَ فِي صَلَاةٍ سَبَّحَ وَإِنْ كَانَ فِي غَيْرِ صَلَاةٍ أَذِنَ لِي.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Paygʻambar ﷺ huzurlariga kelib, kirishga izn soʻrardim. Agar u zot namozda boʻlsalar, ‹subhonalloh› der edilar, namozdan tashqarida boʻlsalar, menga izn berardilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келиб, киришга изн сўрардим. Агар у зот намозда бўлсалар, ‹субҳоналлоҳ› дер эдилар, намоздан ташқарида бўлсалар, менга изн берардилар», деди.
حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ عَلِيٍّ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى يَوْمَ خَيْبَرَ عَنْ الْمُتْعَةِ وَعَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Xaybar kuni mutʼa nikohidan va eshak goʻshtidan qaytardilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Хайбар куни мутъа никоҳидан ва эшак гўштидан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي الطَّحَّانَ، حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَرْفَعَ الرَّجُلُ صَوْتَهُ بِالْقُرْآنِ قَبْلَ الْعَتَمَةِ وَبَعْدَهَا يُغَلِّطُ أَصْحَابَهُ فِي الصَّلَاةِ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kishining xufton namozidan oldin va keyin Qurʼonni ovozini koʻtarib oʻqishidan qaytardilar, chunki bu namozdagi sheriklarini adashtirib qoʻyadi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кишининг хуфтон намозидан олдин ва кейин Қуръонни овозини кўтариб ўқишидан қайтардилар, чунки бу намоздаги шерикларини адаштириб қўяди.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّا، عَنْ حَجَّاجِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ حُجَيَّةَ بْنِ عَدِيٍّ، عَنْ عَلِيٍّ، أَنَّ الْعَبَّاسَ بْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي تَعْجِيلِ صَدَقَتِهِ قَبْلَ أَنْ تَحِلَّ فَرَخَّصَ لَهُ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abbos ibn Abdulmuttalib Paygʻambar ﷺdan zakotni vaqti kelmasidan oldin oldindan berish haqida soʻradi, u zot esa unga bunga ruxsat berdilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аббос ибн Абдулмутталиб Пайғамбар ﷺдан закотни вақти келмасидан олдин олдиндан бериш ҳақида сўради, у зот эса унга бунга рухсат бердилар.
حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْمُبَارَكِيُّ، سُلَيْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ جَارُ خَلَفٍ الْبَزَّارِ حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ نَهَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ خَاتَمِ الذَّهَبِ وَعَنْ لُبْسِ الْحُمْرَةِ وَعَنْ الْقِرَاءَةِ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni oltin uzuk taqishdan, qizil kiyim kiyishdan hamda rukuʼ va sajdada Qurʼon oʻqishdan qaytardilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени олтин узук тақишдан, қизил кийим кийишдан ҳамда рукуъ ва саждада Қуръон ўқишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْمُحَارِبِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَجْلَحِ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ نَهَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ لِبَاسِ الْقَسِّيِّ وَالْمَيَاثِرِ وَالْمُعَصْفَرِ وَعَنْ قِرَاءَةِ الْقُرْآنِ وَالرَّجُلُ رَاكِعٌ أَوْ سَاجِدٌ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni qassiy matosini kiyishdan, egar ustiga tashaladigan qizil ipak yostiqchalardan, safflor bilan boʻyalgan kiyimdan hamda kishi rukuʼ yoki sajdada turganida Qurʼon oʻqishdan qaytardilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени қассий матосини кийишдан, эгар устига ташаладиган қизил ипак ёстиқчалардан, саффлор билан бўялган кийимдан ҳамда киши рукуъ ёки саждада турганида Қуръон ўқишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، سَمِعْتُ عَاصِمَ بْنَ ضَمْرَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَيْسَ الْوَتْرُ بِحَتْمٍ كَالصَّلَاةِ وَلَكِنْ سُنَّةٌ فَلَا تَدَعُوهُ قَالَ شُعْبَةُ وَوَجَدْتُهُ مَكْتُوبًا عِنْدِي وَقَدْ أَوْتَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Vitr (namoz farz) namoz kabi vojib emas, lekin u Sunnatdir, shuning uchun uni tark qilmanglar. Rasululloh ﷺ vitr oʻqiganlar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Витр (намоз фарз) намоз каби вожиб эмас, лекин у Суннатдир, шунинг учун уни тарк қилманглар. Расулуллоҳ ﷺ витр ўқиганлар», деди.
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ، أَنْبَأَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي الْحَسْنَاءِ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ حَنَشٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أُضَحِّيَ عَنْهُ فَأَنَا أُضَحِّي عَنْهُ أَبَدًا.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ menga oʻzlari nomidan qurbonlik soʻyishni buyurdilar. Shuning uchun men abadiy u zot nomidan qurbonlik soʻyaman», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ менга ўзлари номидан қурбонлик сўйишни буюрдилар. Шунинг учун мен абадий у зот номидан қурбонлик сўяман», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آكِلَ الرِّبَا وَمُوكِلَهُ وَشَاهِدَيْهِ وَكَاتِبَهُ وَالْوَاشِمَةَ وَالْمُسْتَوْشِمَةَ لِلْحُسْنِ وَمَانِعَ الصَّدَقَةِ وَالْمُحِلَّ وَالْمُحَلَّلَ لَهُ وَكَانَ يَنْهَى عَنْ النَّوْحِ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ribo (sudxoʻrlik) yeguvchini, uni yediruvchini, uning ikki guvohini, uni yozuvchini, chiroy uchun tatuirovka qiluvchi va qildiruvchi ayolni, zakotni bermaydiganni, hamda (ayolni birinchi eriga halol qilish uchun) nikohlab talab beruvchi va shu ish oʻzi uchun qilinganni laʼnatladilar. Yana u zot marsiya (oʻlik ustida yigʻi-sigʻi) qilishdan qaytarar edilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ рибо (судхўрлик) егувчини, уни едирувчини, унинг икки гувоҳини, уни ёзувчини, чирой учун татуировка қилувчи ва қилдирувчи аёлни, закотни бермайдиганни, ҳамда (аёлни биринчи эрига ҳалол қилиш учун) никоҳлаб талаб берувчи ва шу иш ўзи учун қилинганни лаънатладилар. Яна у зот марсия (ўлик устида йиғи-сиғи) қилишдан қайтарар эдилар», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُجَيٍّ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ آتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ غَدَاةٍ فَإِذَا تَنَحْنَحَ دَخَلْتُ وَإِذَا سَكَتَ لَمْ أَدْخُلْ قَالَ فَخَرَجَ إِلَيَّ فَقَالَ حَدَثَ الْبَارِحَةَ أَمْرٌ سَمِعْتُ خَشْخَشَةً فِي الدَّارِ فَإِذَا أَنَا بِجِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام فَقُلْتُ مَا مَنَعَكَ مِنْ دُخُولِ الْبَيْتِ فَقَالَ فِي الْبَيْتِ كَلْبٌ قَالَ فَدَخَلْتُ فَإِذَا جَرْوٌ لِلْحَسَنِ تَحْتَ كُرْسِيٍّ لَنَا قَالَ فَقَالَ إِنَّ الْمَلَائِكَةَ لَا يَدْخُلُونَ الْبَيْتَ إِذَا كَانَ فِيهِ ثَلَاثٌ كَلْبٌ أَوْ صُورَةٌ أَوْ جُنُبٌ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men har tongda Rasululloh ﷺ ning huzurlariga kelar edim. Agar tomoqlarini qirsalar kirar, jim tursalar kirmas edim. Bir kuni u zot huzurimga chiqib: ‹Kecha bir hodisa yuz berdi. Uyda bir shitirlagan ovoz eshitdim, qarasam Jibril alayhissalom ekan. Men: ʼSizni uyga kirishdan nima toʻsdi?ʼ dedim. U: ʼUyda it borʼ dedi›, dedilar. Men kirdim, qarasam kursimiz ostida Hasanning kuchugi bor ekan. U zot: ‹Uyda uch narsa boʻlsa, farishtalar u uyga kirmaydilar: it yoki surat yoki janobatli kishi›, dedilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен ҳар тонгда Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келар эдим. Агар томоқларини қирсалар кирар, жим турсалар кирмас эдим. Бир куни у зот ҳузуримга чиқиб: ‹Кеча бир ҳодиса юз берди. Уйда бир шитирлаган овоз эшитдим, қарасам Жибрил алайҳиссалом экан. Мен: ъСизни уйга киришдан нима тўсди?ъ дедим. У: ъУйда ит боръ деди›, дедилар. Мен кирдим, қарасам курсимиз остида Ҳасаннинг кучуги бор экан. У зот: ‹Уйда уч нарса бўлса, фаришталар у уйга кирмайдилар: ит ёки сурат ёки жанобатли киши›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ مَنْصُورِ بْنِ الْمُعْتَمِرِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ كُنْتُ مُؤَمِّرًا أَحَدًا مِنْ أُمَّتِي مِنْ غَيْرِ مَشُورَةٍ لَأَمَّرْتُ عَلَيْهِمْ ابْنَ أُمِّ عَبْدٍ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar men ummatimdan birortasini kengash-mashvaratsiz amir qiladigan boʻlganimda, ular ustiga Ibn Ummu Abdni (Abdulloh ibn Masʼudni) amir qilar edim», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар мен умматимдан бирортасини кенгаш-машваратсиз амир қиладиган бўлганимда, улар устига Ибн Умму Абдни (Абдуллоҳ ибн Масъудни) амир қилар эдим», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، حَدَّثَنَا رِزَامُ بْنُ سَعِيدٍ التَّيْمِيُّ، عَنْ جَوَّابٍ التَّيْمِيِّ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ شَرِيكٍ يَعْنِي التَّيْمِيَّ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ كُنْتُ رَجُلًا مَذَّاءً فَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِذَا حَذَفْتَ فَاغْتَسِلْ مِنْ الْجَنَابَةِ وَإِذَا لَمْ تَكُنْ حَاذِفًا فَلَا تَغْتَسِلْ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men koʻp maziy chiqadigan kishi edim. Nabiy ﷺ dan soʻradim, u zot: ‹Agar maniy otilsa, janobatdan gʻusl qil; agar maniy otilmasa, gʻusl qilma›, dedilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен кўп мазий чиқадиган киши эдим. Набий ﷺ дан сўрадим, у зот: ‹Агар маний отилса, жанобатдан ғусл қил; агар маний отилмаса, ғусл қилма›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ، مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ وَمُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو قَالَا حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ جَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فِي خَمِيلٍ وَقِرْبَةٍ وَوِسَادَةٍ مِنْ أَدَمٍ حَشْوُهَا لِيفٌ قَالَ مُعَاوِيَةُ إِذْخِرٌ قَالَ أَبِي وَالْخَمِيلَةُ الْقَطِيفَةُ الْمُخَمَّلَةُ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Fotima (roziyallohu anho)ni tuklik yopqich, meshcha va ichiga xurmo tolasi solingan teri yostiq bilan jihozladilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Фотима (розияллоҳу анҳо)ни туклик ёпқич, мешча ва ичига хурмо толаси солинган тери ёстиқ билан жиҳозладилар.
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ هَانِئِ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ رَجُلًا مَذَّاءً فَإِذَا أَمْذَيْتُ اغْتَسَلْتُ فَأَمَرْتُ الْمِقْدَادَ فَسَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَضَحِكَ وَقَالَ فِيهِ الْوُضُوءُ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men koʻp mazi keladigan kishi edim, mazi kelganida gʻusl qilardim. Shunda Miqdodga buyurdim, u Nabiy ﷺdan soʻradi. U zot kulib: «Bunda taharat boʻladi», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен кўп мази келадиган киши эдим, мази келганида ғусл қилардим. Шунда Миқдодга буюрдим, у Набий ﷺдан сўради. У зот кулиб: «Бунда таҳарат бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ يَعْنِي ابْنَ عَامِرٍ، أَنْبَأَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ هَانِئِ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَعْفَرٌ وَزَيْدٌ قَالَ فَقَالَ لِزَيْدٍ أَنْتَ مَوْلَايَ فَحَجَلَ قَالَ وَقَالَ لِجَعْفَرٍ أَنْتَ أَشْبَهْتَ خَلْقِي وَخُلُقِي قَالَ فَحَجَلَ وَرَاءَ زَيْدٍ قَالَ وَقَالَ لِي أَنْتَ مِنِّي وَأَنَا مِنْكَ قَالَ فَحَجَلْتُ وَرَاءَ جَعْفَرٍ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Jaʼfar va Zayd bilan birga Nabiy ﷺ huzurlariga keldim. U zot Zaydga: «Sen mening mavlomsan», dedilar, shunda u xursandligidan sakrab yurdi. Jaʼfarga: «Sen mening yaratilishim va xulqimga oʻxshading», dedilar, u ham Zaydning ortidan sakrab yurdi. Menga esa: «Sen mendansan va men sendanman», dedilar, shunda men Jaʼfarning ortidan sakrab yurdim.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Жаъфар ва Зайд билан бирга Набий ﷺ ҳузурларига келдим. У зот Зайдга: «Сен менинг мавломсан», дедилар, шунда у хурсандлигидан сакраб юрди. Жаъфарга: «Сен менинг яратилишим ва хулқимга ўхшадинг», дедилар, у ҳам Зайднинг ортидан сакраб юрди. Менга эса: «Сен мендансан ва мен сенданман», дедилар, шунда мен Жаъфарнинг ортидан сакраб юрдим.
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ أَبِي جَعْفَرٍ يَعْنِي الْفَرَّاءَ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ يُؤَمَّرُ بَعْدَكَ قَالَ إِنْ تُؤَمِّرُوا أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَجِدُوهُ أَمِينًا زَاهِدًا فِي الدُّنْيَا رَاغِبًا فِي الْآخِرَةِ وَإِنْ تُؤَمِّرُوا عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَجِدُوهُ قَوِيًّا أَمِينًا لَا يَخَافُ فِي اللَّهِ لَوْمَةَ لَائِمٍ وَإِنْ تُؤَمِّرُوا عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَلَا أُرَاكُمْ فَاعِلِينَ تَجِدُوهُ هَادِيًا مَهْدِيًّا يَأْخُذُ بِكُمْ الطَّرِيقَ الْمُسْتَقِيمَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Yo Rasululloh, sizdan keyin kim amir qilinsin?» deyildi. U zot: «Agar Abu Bakrni amir qilsangiz, uni ishonchli, dunyoga ragʻbatsiz, oxiratga ragʻbatli topasiz. Agar Umarni amir qilsangiz, uni kuchli, ishonchli, Alloh yoʻlida hech bir malomatchining malomatidan qoʻrqmaydigan topasiz. Agar Alini amir qilsangiz, - garchi sizlar buni qilasiz deb oʻylamasam ham, - uni hidoyat qiluvchi va hidoyat topgan, sizlarni toʻgʻri yoʻlga boshlaydigan topasiz», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Ё Расулуллоҳ, сиздан кейин ким амир қилинсин?» дейилди. У зот: «Агар Абу Бакрни амир қилсангиз, уни ишончли, дунёга рағбатсиз, охиратга рағбатли топасиз. Агар Умарни амир қилсангиз, уни кучли, ишончли, Аллоҳ йўлида ҳеч бир маломатчининг маломатидан қўрқмайдиган топасиз. Агар Алини амир қилсангиз, - гарчи сизлар буни қиласиз деб ўйламасам ҳам, - уни ҳидоят қилувчи ва ҳидоят топган, сизларни тўғри йўлга бошлайдиган топасиз», дедилар.
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُجَيٍّ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُضَحَّى بِعَضْبَاءِ الْقَرْنِ وَالْأُذُنِ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shoxi yoki qulogʻi singan hayvonni qurbonlik qilishdan qaytardilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шохи ёки қулоғи синган ҳайвонни қурбонлик қилишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ بَحْرٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ هَانِئِ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُخَافِتُ بِصَوْتِهِ إِذَا قَرَأَ وَكَانَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَجْهَرُ بِقِرَاءَتِهِ وَكَانَ عَمَّارٌ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِذَا قَرَأَ يَأْخُذُ مِنْ هَذِهِ السُّورَةِ وَهَذِهِ فَذُكِرَ ذَاكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لِمَ تُخَافِتُ قَالَ إِنِّي لَأُسْمِعُ مَنْ أُنَاجِي وَقَالَ لِعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لِمَ تَجْهَرُ بِقِرَاءَتِكَ قَالَ أُفْزِعُ الشَّيْطَانَ وَأُوقِظُ الْوَسْنَانَ وَقَالَ لِعَمَّارٍ وَلِمَ تَأْخُذُ مِنْ هَذِهِ السُّورَةِ وَهَذِهِ قَالَ أَتَسْمَعُنِي أَخْلِطُ بِهِ مَا لَيْسَ مِنْهُ قَالَ لَا قَالَ فَكُلُّهُ طَيِّبٌ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr (roziyallohu anhu) qiroat qilganida ovozini past qilar edi, Umar (roziyallohu anhu) esa qiroatini baland qilar edi. Ammor (roziyallohu anhu) qiroat qilganida esa mana bu suradan-u mana bu suradan olar edi. Bu haqda Nabiy ﷺga aytildi. Shunda u zot Abu Bakr (roziyallohu anhu)ga: «Nega ovozingni past qilasan?» dedilar. U: «Men munojot qilayotgan Zotimga eshittiraman», dedi. Umar (roziyallohu anhu)ga: «Nega qiroatingni baland qilasan?» dedilar. U: «Shaytonni qoʻrqitaman va uyquchini uygʻotaman», dedi. Ammorga: «Nega mana bu suradan-u mana bu suradan olasan?» dedilar. U: «Menga oʻzidan boʻlmagan narsani aralashtirayotganimni eshitdingizmi?» dedi. U zot: «Yoʻq», dedilar. U: «Unda hammasi yaxshi», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) қироат қилганида овозини паст қилар эди, Умар (розияллоҳу анҳу) эса қироатини баланд қилар эди. Аммор (розияллоҳу анҳу) қироат қилганида эса мана бу сурадан-у мана бу сурадан олар эди. Бу ҳақда Набий ﷺга айтилди. Шунда у зот Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)га: «Нега овозингни паст қиласан?» дедилар. У: «Мен муножот қилаётган Зотимга эшиттираман», деди. Умар (розияллоҳу анҳу)га: «Нега қироатингни баланд қиласан?» дедилар. У: «Шайтонни қўрқитаман ва уйқучини уйғотаман», деди. Амморга: «Нега мана бу сурадан-у мана бу сурадан оласан?» дедилар. У: «Менга ўзидан бўлмаган нарсани аралаштираётганимни эшитдингизми?» деди. У зот: «Йўқ», дедилар. У: «Унда ҳаммаси яхши», деди.
حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ رَجُلًا مَذَّاءً فَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ سُئِلَ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ فِي الْمَذْيِ الْوُضُوءُ وَفِي الْمَنِيِّ الْغُسْلُ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men mazyi koʻp chiqadigan odam edim. Shu sababli Nabiy ﷺdan soʻradim yoki u zotdan bu haqda soʻraldi. Shunda u zot: «Mazyida taharat, maniyda esa gʻusl bor», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен мазйи кўп чиқадиган одам эдим. Шу сабабли Набий ﷺдан сўрадим ёки у зотдан бу ҳақда сўралди. Шунда у зот: «Мазйида таҳарат, манийда эса ғусл бор», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ الْأَعْمَشُ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كُنْتُ رَجُلًا مَذَّاءً فَأَمَرْتُ رَجُلًا فَسَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْهُ فَقَالَ فِيهِ الْوُضُوءُ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men mazyi koʻp chiqadigan odam edim. Shu sababli bir kishiga buyurdim, u Nabiy ﷺdan bu haqda soʻradi. U zot: «Bunda taharat bor», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен мазйи кўп чиқадиган одам эдим. Шу сабабли бир кишига буюрдим, у Набий ﷺдан бу ҳақда сўради. У зот: «Бунда таҳарат бор», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْأَسَدِيُّ، لُوَيْنٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي زَائِدَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ زِيَادِ بْنِ زَيْدٍ السُّوَائِيِّ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ إِنَّ مِنْ السُّنَّةِ فِي الصَّلَاةِ وَضْعُ الْأَكُفِّ عَلَى الْأَكُفِّ تَحْتَ السُّرَّةِ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Namozda sunnatlardan biri qoʻllarni kindik ostiga, biri ustiga qoʻyishdir», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Намозда суннатлардан бири қўлларни киндик остига, бири устига қўйишдир», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ بَحْرٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَهْلَ الْقُرْآنِ أَوْتِرُوا فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وِتْرٌ يُحِبُّ الْوَتْرَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Qurʼon ahli, vitr oʻqinglar! Chunki Alloh azza va jalla toqdir, toqni sevadi», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Қуръон аҳли, витр ўқинглар! Чунки Аллоҳ азза ва жалла тоқдир, тоқни севади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، عَنْ عَلِيٍّ، و عَنْ الشَّعْبِيِّ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، و عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَلِيٍّ، أَنَّهُ قَالَ خَيْرُ هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ نَبِيِّهَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَخَيْرُهَا بَعْدَ أَبِي بَكْرٍ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَلَوْ شِئْتُ سَمَّيْتُ الثَّالِثَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Bu ummatning Nabiysidan keyingi eng yaxshi kishisi Abu Bakr (roziyallohu anhu)dir, Abu Bakrdan keyingi eng yaxshisi Umar (roziyallohu anhu)dir. Agar xohlasam, uchinchisining ham ismini aytardim», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Бу умматнинг Набийсидан кейинги энг яхши кишиси Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)дир, Абу Бакрдан кейинги энг яхшиси Умар (розияллоҳу анҳу)дир. Агар хоҳласам, учинчисининг ҳам исмини айтардим», деди.
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ الْحَكَمُ أَخْبَرَنِي عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ بَعَثَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ فَأَمَرَهُ أَنْ يُسَوِّيَ الْقُبُورَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uni Madinaga yubordilar va qabrlarni tekislashga buyurdilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ уни Мадинага юбордилар ва қабрларни текислашга буюрдилар.
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ حَنَشٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْيَمَنِ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ تَبْعَثُنِي إِلَى قَوْمٍ أَسَنَّ مِنِّي وَأَنَا حَدِيثٌ لَا أُبْصِرُ الْقَضَاءَ قَالَ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى صَدْرِي وَقَالَ اللَّهُمَّ ثَبِّتْ لِسَانَهُ وَاهْدِ قَلْبَهُ يَا عَلِيُّ إِذَا جَلَسَ إِلَيْكَ الْخَصْمَانِ فَلَا تَقْضِ بَيْنَهُمَا حَتَّى تَسْمَعَ مِنْ الْآخَرِ كَمَا سَمِعْتَ مِنْ الْأَوَّلِ فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ تَبَيَّنَ لَكَ الْقَضَاءُ قَالَ فَمَا اخْتَلَفَ عَلَيَّ قَضَاءٌ بَعْدُ أَوْ مَا أَشْكَلَ عَلَيَّ قَضَاءٌ بَعْدُ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni Yamanga yubordilar. Men: «Ey Rasululloh, meni oʻzimdan yoshi katta boʻlgan qavmga yubormoqdasiz, holbuki men yoshman va qazovat qilishni bilmayman», dedim. Shunda u zot qoʻllarini koʻksimga qoʻyib: «Ey Alloh, uning tilini sobit qil va qalbini hidoyat et. Ey Ali, oldingga ikki daʼvogar oʻtirsa, birinchisini eshitganingdek ikkinchisini ham eshitmaguningcha ular oʻrtasida hukm chiqarma. Agar shunday qilsang, hukm senga ravshan boʻladi», dedilar. Ali dedi: Shundan keyin hukm chiqarishda hech qachon adashmadim va hukmda hech qachon shubhaga tushmadim.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени Яманга юбордилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, мени ўзимдан ёши катта бўлган қавмга юбормоқдасиз, ҳолбуки мен ёшман ва қазоват қилишни билмайман», дедим. Шунда у зот қўлларини кўксимга қўйиб: «Эй Аллоҳ, унинг тилини собит қил ва қалбини ҳидоят эт. Эй Али, олдингга икки даъвогар ўтирса, биринчисини эшитганингдек иккинчисини ҳам эшитмагунингча улар ўртасида ҳукм чиқарма. Агар шундай қилсанг, ҳукм сенга равшан бўлади», дедилар. Али деди: Шундан кейин ҳукм чиқаришда ҳеч қачон адашмадим ва ҳукмда ҳеч қачон шубҳага тушмадим.
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُوتِرُ عِنْدَ الْأَذَانِ وَيُصَلِّي الرَّكْعَتَيْنِ عِنْدَ الْإِقَامَةِ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ azon paytida vitr oʻqir va iqoma paytida ikki rakaat oʻqir edilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ азон пайтида витр ўқир ва иқома пайтида икки ракаат ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الرَّازِيُّ، حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ الْفَضْلِ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ مَرْثَدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْيَزَنِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زُرَيْرٍ الْغَافِقِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَرْكَبُ حِمَارًا اسْمُهُ عُفَيْرٌ.
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ nomi Ufayr boʻlgan bir eshakka minar edilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ номи Уфайр бўлган бир эшакка минар эдилар.