Hafsa bint Umar ibn al-Xattob

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، - قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَازِمٍ، - حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، عَنْ حَفْصَةَ، عَنْ أُمِّ، عَطِيَّةَ قَالَتْ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏ يُبَايِعْنَكَ عَلَى أَنْ لاَ يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا‏}‏ ‏{‏ وَلاَ يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ‏}‏ قَالَتْ كَانَ مِنْهُ النِّيَاحَةُ ‏.‏ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلاَّ آلَ فُلاَنٍ فَإِنَّهُمْ كَانُوا أَسْعَدُونِي فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَلاَ بُدَّ لِي مِنْ أَنْ أُسْعِدَهُمْ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِلاَّ آلَ فُلاَنٍ ‏"‏ ‏.‏

Umm Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ushbu oyat: {Senga Allohga hech narsani sherik keltirmaslik … ustiga bayʼat qilsalar} {va biror yaxshilikda senga osiy boʻlmaslik (ustiga bayʼat qilsalar)} (Mumtahana 12) nozil boʻlganida, dedi: u (bayʼat)dan (taqiqlangani) yigʻi-yoʻqlov edi. (Umm Atiyya) dedi: Men: «Yo Rasululloh! Faqat falon xonadon bundan mustasno, chunki ular johiliyatda menga (yigʻi-yoʻqlovda) yordam berishgan, men ham albatta ularga yordam berishim kerak», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Faqat falon xonadon bundan mustasno», dedilar.Умм Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ушбу оят: {Сенга Аллоҳга ҳеч нарсани шерик келтирмаслик … устига байъат қилсалар} {ва бирор яхшиликда сенга осий бўлмаслик (устига байъат қилсалар)} (Мумтаҳана 12) нозил бўлганида, деди: у (байъат)дан (тақиқлангани) йиғи-йўқлов эди. (Умм Атийя) деди: Мен: «Ё Расулуллоҳ! Фақат фалон хонадон бундан мустасно, чунки улар жоҳилиятда менга (йиғи-йўқловда) ёрдам беришган, мен ҳам албатта уларга ёрдам беришим керак», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Фақат фалон хонадон бундан мустасно», дедилар.

وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ حَفْصَةَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، ‏.‏ بِنَحْوِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ ثَلاَثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ سَبْعًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكِ إِنْ رَأَيْتُنَّ ذَلِكِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتْ حَفْصَةُ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ وَجَعَلْنَا رَأْسَهَا ثَلاَثَةَ قُرُونٍ ‏.‏

Umm Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: shunga oʻxshash (hadis), faqat unda (Rasululloh ﷺ): «Uch marta, besh marta, yetti marta yoki agar zarur deb bilsangiz undan ham koʻproq», dedilar, deb keltirildi. Hafsa Umm Atiyyadan (rivoyat qilib): «Biz uning boshini (sochini) uch oʻrim qildik», dedi.Умм Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: шунга ўхшаш (ҳадис), фақат унда (Расулуллоҳ ﷺ): «Уч марта, беш марта, етти марта ёки агар зарур деб билсангиз ундан ҳам кўпроқ», дедилар, деб келтирилди. Ҳафса Умм Атийядан (ривоят қилиб): «Биз унинг бошини (сочини) уч ўрим қилдик», деди.

وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ شُتَيْرِ بْنِ شَكَلٍ، عَنْ حَفْصَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌ ‏.‏

Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ roʻza tutgan holatlarida (ayollarini) oʻpar edilar».Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ рўза тутган ҳолатларида (аёлларини) ўпар эдилар».

حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، - رضى الله عنهما - قَالَ قَالَتْ حَفْصَةُ زَوْجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خَمْسٌ مِنَ الدَّوَابِّ كُلُّهَا فَاسِقٌ لاَ حَرَجَ عَلَى مَنْ قَتَلَهُنَّ الْعَقْرَبُ وَالْغُرَابُ وَالْحِدَأَةُ وَالْفَارَةُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ ‏"‏ ‏.‏

Nabiy ﷺ ning rafiqalari Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jonivorlardan beshtasi — barchasi fosiq (zararkunanda)dir, kim ularni oʻldirsa, unga halovat (gunoh) yoʻq: chayon, qargʻa, kalxat, sichqon va talovchi (quturgan) it», dedilar.Набий ﷺ нинг рафиқалари Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жониворлардан бештаси — барчаси фосиқ (зараркунанда)дир, ким уларни ўлдирса, унга ҳаловат (гуноҳ) йўқ: чаён, қарға, калхат, сичқон ва таловчи (қутурган) ит», дедилар.

وَحَدَّثَنَاهُ ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ حَفْصَةَ، - رضى الله عنهم - قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ لَمْ تَحِلَّ بِنَحْوِهِ ‏.‏

Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh! Sizga nima boʻldiki, ihromdan chiqmadingiz?» dedim, — (deb hadisni avvalgi) misli rivoyat qildi.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ! Сизга нима бўлдики, иҳромдан чиқмадингиз?» дедим, — (деб ҳадисни аввалги) мисли ривоят қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ حَفْصَةَ، - رضى الله عنهم - قَالَتْ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَا شَأْنُ النَّاسِ حَلُّوا وَلَمْ تَحِلَّ مِنْ عُمْرَتِكَ قَالَ ‏"‏ إِنِّي قَلَّدْتُ هَدْيِي وَلَبَّدْتُ رَأْسِي فَلاَ أَحِلُّ حَتَّى أَحِلَّ مِنَ الْحَجِّ ‏"‏ ‏.‏

Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ga: «Odamlarga nima boʻldiki, ular (ihromdan) chiqdilar-u, siz umrangizdan (chiqib) ihromdan chiqmadingiz?» dedim. (Rasululloh ﷺ): «Men hadiyimga belgi taqdim va boshimni (yelimlab) yopishtirdim. Bas, men hajjdan chiqmagunimcha ihromdan chiqmayman», — dedilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ га: «Одамларга нима бўлдики, улар (иҳромдан) чиқдилар-у, сиз умрангиздан (чиқиб) иҳромдан чиқмадингиз?» дедим. (Расулуллоҳ ﷺ): «Мен ҳадийимга белги тақдим ва бошимни (елимлаб) ёпиштирдим. Бас, мен ҳажждан чиқмагунимча иҳромдан чиқмайман», — дедилар.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ حَفْصَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ بِمِثْلِ حَدِيثِ مَالِكٍ ‏"‏ فَلاَ أَحِلُّ حَتَّى أَنْحَرَ ‏"‏ ‏.‏

Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Hafsa: «Yo Rasululloh!...» dedi, — (deb) Molikning hadisi misli rivoyat qildi: «Men nahr qilmagunimcha ihromdan chiqmayman.»Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳафса: «Ё Расулуллоҳ!...» деди, — (деб) Моликнинг ҳадиси мисли ривоят қилди: «Мен наҳр қилмагунимча иҳромдан чиқмайман.»

وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمَخْزُومِيُّ، وَعَبْدُ الْمَجِيدِ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَتْنِي حَفْصَةُ، - رضى الله عنها - أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ أَزْوَاجَهُ أَنْ يَحْلِلْنَ عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ ‏.‏ قَالَتْ حَفْصَةُ فَقُلْتُ مَا يَمْنَعُكَ أَنْ تَحِلَّ قَالَ ‏"‏ إِنِّي لَبَّدْتُ رَأْسِي وَقَلَّدْتُ هَدْيِي فَلاَ أَحِلُّ حَتَّى أَنْحَرَ هَدْيِي ‏"‏ ‏.‏

Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Vidolashuv hajji yilida zavjalariga ihromdan chiqishni buyurdilar. Hafsa dedi: Men: «Sizni ihromdan chiqishdan nima toʻsib turibdi?» dedim. (Rasululloh ﷺ): «Men boshimni (yelimlab) yopishtirdim va hadiyimga belgi taqdim. Bas, men hadiyimni nahr qilmagunimcha ihromdan chiqmayman», — dedilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Видолашув ҳажжи йилида завжаларига иҳромдан чиқишни буюрдилар. Ҳафса деди: Мен: «Сизни иҳромдан чиқишдан нима тўсиб турибди?» дедим. (Расулуллоҳ ﷺ): «Мен бошимни (елимлаб) ёпиштирдим ва ҳадийимга белги тақдим. Бас, мен ҳадийимни наҳр қилмагунимча иҳромдан чиқмайман», — дедилар.

وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ يَزِيدَ، عَنْ عِرَاكٍ، عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، - وَكَانَتْ تَحْتَ الْمُنْذِرِ بْنِ الزُّبَيْرِ - أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهَا أَنَّهَا، كَانَتْ تَغْتَسِلُ هِيَ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي إِنَاءٍ وَاحِدٍ يَسَعُ ثَلاَثَةَ أَمْدَادٍ أَوْ قَرِيبًا مِنْ ذَلِكَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: u va Paygʻambar ﷺ uch mudd yoki shunga yaqin (suv) sigʻadigan bitta idishdan gʻusl qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: у ва Пайғамбар ﷺ уч мудд ёки шунга яқин (сув) сиғадиган битта идишдан ғусл қилар эдилар.

وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ زَيْدِ بْنِ مُحَمَّدٍ، قَالَ سَمِعْتُ نَافِعًا، يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ حَفْصَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ لاَ يُصَلِّي إِلاَّ رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ ‏.‏

Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Tong otganida Rasululloh ﷺ ikki yengil rakaatdan boshqa (hech narsa) oʻqimas edilar».Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Тонг отганида Расулуллоҳ ﷺ икки енгил ракаатдан бошқа (ҳеч нарса) ўқимас эдилар».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَخْبَرَتْنِي حَفْصَةُ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَضَاءَ لَهُ الْفَجْرُ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ ‏.‏

Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Tong unga yorishganida Nabiy ﷺ ikki rakaat oʻqir edilar».Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Тонг унга ёришганида Набий ﷺ икки ракаат ўқир эдилар».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ، عَنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ السَّهْمِيِّ، عَنْ حَفْصَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى فِي سُبْحَتِهِ قَاعِدًا حَتَّى كَانَ قَبْلَ وَفَاتِهِ بِعَامٍ فَكَانَ يُصَلِّي فِي سُبْحَتِهِ قَاعِدًا وَكَانَ يَقْرَأُ بِالسُّورَةِ فَيُرَتِّلُهَا حَتَّى تَكُونَ أَطْوَلَ مِنْ أَطْوَلَ مِنْهَا ‏.‏

Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ni nafl namozlarini oʻtirgan holda oʻqiyotganlarini koʻrmagan edim, vafotlaridan bir yil avval esa nafl namozlarini oʻtirgan holda oʻqiydigan boʻldilar. U zot suʼrani tartil bilan (shoshmay, dona-dona) qiroat qilardilarki, hatto u (suʼra) oʻzidan uzunrogʻidan ham uzunroq boʻlib ketardi.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни нафл намозларини ўтирган ҳолда ўқиётганларини кўрмаган эдим, вафотларидан бир йил аввал эса нафл намозларини ўтирган ҳолда ўқийдиган бўлдилар. У зот суърани тартил билан (шошмай, дона-дона) қироат қилардиларки, ҳатто у (суъра) ўзидан узунроғидан ҳам узунроқ бўлиб кетарди.