Hafsa bint Umar ibn al-Xattob

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي حَفْصَةُ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا اعْتَكَفَ الْمُؤَذِّنُ لِلصُّبْحِ وَبَدَا الصُّبْحُ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ قَبْلَ أَنْ تُقَامَ الصَّلاَةُ‏.‏

Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Muazzin bomdod namoziga azon aytib, tong ravshan boʻlganida, Paygʻambar ﷺ farz (jamoat) namozining iqomatidan oldin ikki rakat yengil (sunnat) namoz (oʻqishni) buyurar edilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Муаззин бомдод намозига азон айтиб, тонг равшан бўлганида, Пайғамбар ﷺ фарз (жамоат) намозининг иқоматидан олдин икки ракат енгил (суннат) намоз (ўқишни) буюрар эдилар.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ حَفْصَةَ، قَالَتْ كُنَّا نَمْنَعُ عَوَاتِقَنَا أَنْ يَخْرُجْنَ، فَقَدِمَتِ امْرَأَةٌ فَنَزَلَتْ قَصْرَ بَنِي خَلَفٍ، فَحَدَّثَتْ أَنْ أُخْتَهَا كَانَتْ تَحْتَ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ غَزَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثِنْتَىْ عَشْرَةَ غَزْوَةً، وَكَانَتْ أُخْتِي مَعَهُ فِي سِتِّ غَزَوَاتٍ، قَالَتْ كُنَّا نُدَاوِي الْكَلْمَى وَنَقُومُ عَلَى الْمَرْضَى‏.‏ فَسَأَلَتْ أُخْتِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ هَلْ عَلَى إِحْدَانَا بَأْسٌ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهَا جِلْبَابٌ أَنْ لاَ تَخْرُجَ قَالَ ‏"‏ لِتُلْبِسْهَا صَاحِبَتُهَا مِنْ جِلْبَابِهَا، وَلْتَشْهَدِ الْخَيْرَ، وَدَعْوَةَ الْمُؤْمِنِينَ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا قَدِمَتْ أُمُّ عَطِيَّةَ ـ رضى الله عنها ـ سَأَلْنَهَا ـ أَوْ قَالَتْ سَأَلْنَاهَا ـ فَقَالَتْ وَكَانَتْ لاَ تَذْكُرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ قَالَتْ بِأَبِي‏.‏ فَقُلْنَا أَسَمِعْتِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ كَذَا وَكَذَا قَالَتْ نَعَمْ بِأَبِي‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لِتَخْرُجِ الْعَوَاتِقُ ذَوَاتُ الْخُدُورِ ـ أَوِ الْعَوَاتِقُ وَذَوَاتُ الْخُدُورِ ـ وَالْحُيَّضُ، فَيَشْهَدْنَ الْخَيْرَ، وَدَعْوَةَ الْمُسْلِمِينَ، وَيَعْتَزِلُ الْحُيَّضُ الْمُصَلَّى ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ الْحَائِضُ‏.‏ فَقَالَتْ أَوَ لَيْسَ تَشْهَدُ عَرَفَةَ، وَتَشْهَدُ كَذَا وَتَشْهَدُ كَذَا

Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: (Iyd kuni) biz — qiz boʻzlarimizni (iyd namoziga) chiqishdan qaytarar edik. Bir ayol kelib, Bani Xalaf qalʼasida (qoʻnim) toʻxtadi. U — opasi Rasululloh ﷺ ning sahobalaridan biri bilan turmush qurganini hamda u (sahoba) Rasululloh ﷺ bilan birga oʻn ikki gʻazotda qatnashganini va opasi ular(dan) oltisida u bilan birga boʻlganini — eslatdi. U (opasi): «Biz yaradorlarni (boglab) bogʻlar va kasallarni parvarish qilar edik», — dedi. U (opasi) Rasululloh ﷺ dan: «Hijobi (pardasi) boʻlmagan ayolga uyida qolishning biror zarari bormi?» — deb soʻradi. U zot: «U — hamrohi (dugonasi)ning hijobiga oʻralsin va yaxshi amallarda hamda moʻminlarning diniy yigʻinlarida ishtirok etsin», — dedilar. Ummu Atiyya kelganda, men undan: «Sen bu haqda biror narsa eshitdingmi?» — deb soʻradim. Ummu Atiyya: «Bi abiy», — dedi — u Rasululloh ﷺ ning nomini ‹Bi abiy› (yaʼni ‹Otam sizga fido boʻlsin›) demay hech aytmas edi. Biz undan: «Sen Rasululloh ﷺ ning falon-falon (narsani — ayollar haqida) deganini eshitdingmi?» — deb soʻradik. U ‹ha› (deb javob berdi) va: «Otam u zotga fido boʻlsin. U zot bizga — boʻz (turmush qurmagan) yetuk qizlar (yoki koʻproq parda ortida turadigan qizlar) va yetuk (ulgʻaygan) qizlar (iyd namoziga) chiqib, yaxshi amallarda hamda moʻminlarning diniy yigʻinlarida ishtirok etishni (buyurdi), lekin hayzli ayollar musalladan (namozgohdan) chetda tursin (deb aytdi)», — dedi. Men undan: «Hayzli ayollarmi?» — deb soʻradim. U: «Ular Arafatda va falon-falon joylarda hozir boʻlmaydimi (yaʼni hozir boʻladi-ku)?» — dedi.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: (Ийд куни) биз — қиз бўзларимизни (ийд намозига) чиқишдан қайтарар эдик. Бир аёл келиб, Бани Халаф қалъасида (қўним) тўхтади. У — опаси Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаларидан бири билан турмуш қурганини ҳамда у (саҳоба) Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ўн икки ғазотда қатнашганини ва опаси улар(дан) олтисида у билан бирга бўлганини — эслатди. У (опаси): «Биз ярадорларни (боглаб) боғлар ва касалларни парвариш қилар эдик», — деди. У (опаси) Расулуллоҳ ﷺ дан: «Ҳижоби (пардаси) бўлмаган аёлга уйида қолишнинг бирор зарари борми?» — деб сўради. У зот: «У — ҳамроҳи (дугонаси)нинг ҳижобига ўралсин ва яхши амалларда ҳамда мўминларнинг диний йиғинларида иштирок эцин», — дедилар. Умму Атийя келганда, мен ундан: «Сен бу ҳақда бирор нарса эшитдингми?» — деб сўрадим. Умму Атийя: «Би абий», — деди — у Расулуллоҳ ﷺ нинг номини ‹Би абий› (яъни ‹Отам сизга фидо бўлсин›) демай ҳеч айтмас эди. Биз ундан: «Сен Расулуллоҳ ﷺ нинг фалон-фалон (нарсани — аёллар ҳақида) деганини эшитдингми?» — деб сўрадик. У ‹ҳа› (деб жавоб берди) ва: «Отам у зотга фидо бўлсин. У зот бизга — бўз (турмуш қурмаган) етук қизлар (ёки кўпроқ парда ортида турадиган қизлар) ва етук (улғайган) қизлар (ийд намозига) чиқиб, яхши амалларда ҳамда мўминларнинг диний йиғинларида иштирок этишни (буюрди), лекин ҳайзли аёллар мусалладан (намозгоҳдан) четда турсин (деб айтди)», — деди. Мен ундан: «Ҳайзли аёлларми?» — деб сўрадим. У: «Улар Арафатда ва фалон-фалон жойларда ҳозир бўлмайдими (яъни ҳозир бўлади-ку)?» — деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ حَفْصَةَ، رضى الله عنهم قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا شَأْنُ النَّاسِ حَلُّوا وَلَمْ تَحْلِلْ أَنْتَ قَالَ ‏"‏ إِنِّي لَبَّدْتُ رَأْسِي، وَقَلَّدْتُ هَدْيِي، فَلاَ أَحِلُّ حَتَّى أَحِلَّ مِنَ الْحَجِّ ‏"‏‏.‏

Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, odamlarga nima boʻldi — ular ehromdan chiqdi, siz esa chiqmadingiz?» — dedim. U zot: «Men sochimni yelimladi va Hadiyimga garland taqdi; bas, men — hajimni tugatguncha — ehromdan chiqmayman», — dedilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, одамларга нима бўлди — улар эҳромдан чиқди, сиз эса чиқмадингиз?» — дедим. У зот: «Мен сочимни елимлади ва Ҳадийимга гарланд тақди; бас, мен — ҳажимни тугатгунча — эҳромдан чиқмайман», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَصْبَغُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَتْ حَفْصَةُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خَمْسٌ مِنَ الدَّوَابِّ لاَ حَرَجَ عَلَى مَنْ قَتَلَهُنَّ الْغُرَابُ وَالْحِدَأَةُ وَالْفَأْرَةُ وَالْعَقْرَبُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ ‏"‏‏.‏

Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Besh xil hayvonni oʻldirish (muhrim uchun) gunoh emas: qargʻa, kalxat (qush), sichqon, chayon va quturgan (tutqun) it», — dedilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Беш хил ҳайвонни ўлдириш (муҳрим учун) гуноҳ эмас: қарға, калхат (қуш), сичқон, чаён ва қутурган (тутқун) ит», — дедилар.

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، أَخْبَرَنَا أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ حَفْصَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ أَزْوَاجَهُ أَنْ يَحْلِلْنَ عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ، فَقَالَتْ حَفْصَةُ فَمَا يَمْنَعُكَ فَقَالَ ‏"‏ لَبَّدْتُ رَأْسِي وَقَلَّدْتُ هَدْيِي، فَلَسْتُ أَحِلُّ حَتَّى أَنْحَرَ هَدْيِي ‏"‏‏.‏

(Hafsa (roziyallohu anho) xabar berdi)ki, Paygʻambar ﷺ Vidoʼ haji yili zavjalariga (ehromdan) chiqishni buyurdilar. Hafsa: «Sizni nima toʻsmoqda (nega chiqmayapsiz)?» dedi. U zot: «Men boshimni (yelimlab) libbad qildim va hadyimni qiladaladim (boʻ yniga belgi osdim); shu sababli men — hadyimni soʻ ymagunimcha — (ehromdan) chiqmaymain», dedilar.(Ҳафса (розияллоҳу анҳо) хабар берди)ки, Пайғамбар ﷺ Видў ҳажи йили завжаларига (эҳромдан) чиқишни буюрдилар. Ҳафса: «Сизни нима тўсмоқда (нега чиқмаяпсиз)?» деди. У зот: «Мен бошимни (елимлаб) либбад қилдим ва ҳадйимни қиладаладим (бў йнига белги осдим); шу сабабли мен — ҳадйимни сў ймагунимча — (эҳромдан) чиқмаймаин», дедилар.

حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ حَفْصَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا شَأْنُ النَّاسِ حَلُّوا بِعُمْرَةٍ، وَلَمْ تَحْلِلْ أَنْتَ مِنْ عُمْرَتِكَ قَالَ ‏"‏ إِنِّي لَبَّدْتُ رَأْسِي، وَقَلَّدْتُ هَدْيِي، فَلاَ أَحِلُّ حَتَّى أَنْحَرَ ‏"‏‏.‏

(Hafsa (roziyallohu anho) — Paygʻambar ﷺning zavjalari — aytdilar:) Men: «Yo Rasululloh, odamlarga nima boʻldiki, ular umra (qilib ehrom)dan chiqdilar, siz esa oʻz umrangizdan chiqmadingiz?» dedim. (U zot:) «Men boshimni (yelimlab) talbid qildim va hadyimni (qurbonligimni) qalqalladim (boʻyniga belgi osdim); shuning uchun men (uni) soʻymaguncha ehromdan chiqmayman» dedilar.(Ҳафса (розияллоҳу анҳо) — Пайғамбар ﷺнинг завжалари — айтдилар:) Мен: «Ё Расулуллоҳ, одамларга нима бўлдики, улар умра (қилиб эҳром)дан чиқдилар, сиз эса ўз умрангиздан чиқмадингиз?» дедим. (У зот:) «Мен бошимни (елимлаб) талбид қилдим ва ҳадйимни (қурбонлигимни) қалқалладим (бўйнига белги осдим); шунинг учун мен (уни) сўймагунча эҳромдан чиқмайман» дедилар.