HadislarҲадисларPaygʻambarlar vorislariПайғамбарлар ворислари
RoviylarРовийлар

Hasan al-Basriy

Rivoyatlari 23 ta, 8 toʻplamda.Ривоятлари 23 та, 8 тўпламда. Hadislarda 10 marta tilga olingan.Ҳадисларда 10 марта тилга олинган.

RivoyatlariРивоятлари23Haqida aytilganҲақида айтилган10
Tarjimai holТаржимаи ҳол

Abu Saʼid kunyali tobeʼin; Basra ahlining imomi edi. Madinada tugʻilgan, Ali ibn Abu Tolibning panohida oʻsgan; Muoviya davrida Xuroson volisi Rabiʼ ibn Ziyod uni oʻziga kotib qilgan va u Basrada yashab qolgan. Qalblarda haybati ulugʻ edi: hokimlar huzuriga kirib, ularga buyurar va qaytarar, haq yoʻlida hech kimning malomatidan qoʻrqmasdi.Абу Саъид куняли тобеъин; Басра аҳлининг имоми эди. Мадинада туғилган, Али ибн Абу Толибнинг паноҳида ўсган; Муовия даврида Хуросон волиси Рабиъ ибн Зиёд уни ўзига котиб қилган ва у Басрада яшаб қолган. Қалбларда ҳайбати улуғ эди: ҳокимлар ҳузурига кириб, уларга буюрар ва қайтарар, ҳақ йўлида ҳеч кимнинг маломатидан қўрқмасди.

Manba: UlamolarМанба: Уламолар
Toʻplam:Тўплам:BarchasiБарчасиMishkat 6Buxoriy 3Nasoiy 3Abu Dovud 3Tirmiziy 3al-Adab 2Dorimiy 2Doraqutniy 1
Tirmiziy · 251HasanҲасан

حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى، مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ، قَالَ سَكْتَتَانِ حَفِظْتُهُمَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ وَقَالَ حَفِظْنَا سَكْتَةً ‏.‏ فَكَتَبْنَا إِلَى أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ بِالْمَدِينَةِ فَكَتَبَ أُبَىٌّ أَنْ حَفِظَ سَمُرَةُ ‏.‏ قَالَ سَعِيدٌ فَقُلْنَا لِقَتَادَةَ مَا هَاتَانِ السَّكْتَتَانِ قَالَ إِذَا دَخَلَ فِي صَلاَتِهِ وَإِذَا فَرَغَ مِنَ الْقِرَاءَةِ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِذَا قَرَأَ ‏:‏ ‏(‏وَلاَ الضَّالِّينَ ‏)‏ ‏.‏ قَالَ وَكَانَ يُعْجِبُهُ إِذَا فَرَغَ مِنَ الْقِرَاءَةِ أَنْ يَسْكُتَ حَتَّى يَتَرَادَّ إِلَيْهِ نَفَسُهُ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ لِلإِمَامِ أَنْ يَسْكُتَ بَعْدَ مَا يَفْتَتِحُ الصَّلاَةَ وَبَعْدَ الْفَرَاغِ مِنَ الْقِرَاءَةِ ‏.‏ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ وَأَصْحَابُنَا ‏.‏

Hasan (al-Basriy rahimahulloh), Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U: «Men Rasululloh ﷺdan ikkita sukutni yodlab oldim», dedi. Imron ibn Husayn buni inkor qilib: «Biz bitta sukutni yodlaganmiz», dedi. Shunda biz Madinaga Ubay ibn Kaʼbga xat yozdik. Ubay: «Samura toʻgʻri yodlabdi», deb (javob) yozdi. Said aytdi: Biz Qatodaga: «Bu ikki sukut nima?» dedik. U: «Namozga kirganida va qiroatdan boʻshaganida (qiladigan sukut)dir», dedi. Soʻng shundan keyin: «Hamda {adashganlarning (yoʻliga) emas} (Fotiha 7) ni oʻqiganida (ham)», dedi. (Qatoda) aytdi: U (Samura) qiroatdan boʻshaganida nafasi joyiga tushguncha sukut qilishni maʼqul koʻrar edi. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abu Hurayradan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Samuraning hadisi hasan hadisdir. Bu ilm ahlidan bir nechtasining soʻzidir — ular imom namozni boshlaganidan keyin va qiroatdan boʻshagandan keyin sukut qilishini mustahab sanaydilar. Ahmad, Ishoq va bizning ashoblarimiz ham shuni aytadilar.Ҳасан (ал-Басрий раҳимаҳуллоҳ), Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан иккита сукутни ёдлаб олдим», деди. Имрон ибн Ҳусайн буни инкор қилиб: «Биз битта сукутни ёдлаганмиз», деди. Шунда биз Мадинага Убай ибн Каъбга хат ёздик. Убай: «Самура тўғри ёдлабди», деб (жавоб) ёзди. Саид айтди: Биз Қатодага: «Бу икки сукут нима?» дедик. У: «Намозга кирганида ва қироатдан бўшаганида (қиладиган сукут)дир», деди. Сўнг шундан кейин: «Ҳамда {адашганларнинг (йўлига) эмас} (Фотиҳа 7) ни ўқиганида (ҳам)», деди. (Қатода) айтди: У (Самура) қироатдан бўшаганида нафаси жойига тушгунча сукут қилишни маъқул кўрар эди. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Самуранинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Бу илм аҳлидан бир нечтасининг сўзидир — улар имом намозни бошлаганидан кейин ва қироатдан бўшагандан кейин сукут қилишини мустаҳаб санайдилар. Аҳмад, Ишоқ ва бизнинг ашобларимиз ҳам шуни айтадилар.

Tirmiziy · 2198SahihСаҳиҳ

حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنِ الْحَسَنِ، قَالَ كَانَ يَقُولُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ ‏"‏ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا وَيُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُحَرِّمًا لِدَمِ أَخِيهِ وَعِرْضِهِ وَمَالِهِ وَيُمْسِي مُسْتَحِلاًّ لَهُ وَيُمْسِي مُحَرِّمًا لِدَمِ أَخِيهِ وَعِرْضِهِ وَمَالِهِ وَيُصْبِحُ مُسْتَحِلاًّ لَهُ ‏.‏

Hasan al-Basriy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u bu hadis haqida: «Kishi ertalab moʻmin boʻlib, kechqurun kofir boʻlib qoladi; kechqurun moʻmin boʻlib, ertalab kofir boʻlib qoladi», degan (soʻzlar) haqida shunday derdi: «Kishi ertalab birodarining qoni, nomusi va molini harom (deb hurmatlaydigan) holatda turadi-yu, kechqurun uni oʻziga halol deb (qatl, tahqir va talashga) oʻtadi. Va kechqurun birodarining qoni, nomusi va molini harom (deb hurmatlaydigan) holatda boʻladi-yu, ertalab uni oʻziga halol deb (oʻtadi).»Ҳасан ал-Басрий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у бу ҳадис ҳақида: «Киши эрталаб мўмин бўлиб, кечқурун кофир бўлиб қолади; кечқурун мўмин бўлиб, эрталаб кофир бўлиб қолади», деган (сўзлар) ҳақида шундай дерди: «Киши эрталаб биродарининг қони, номуси ва молини ҳаром (деб ҳурматлайдиган) ҳолатда туради-ю, кечқурун уни ўзига ҳалол деб (қатл, таҳқир ва талашга) ўтади. Ва кечқурун биродарининг қони, номуси ва молини ҳаром (деб ҳурматлайдиган) ҳолатда бўлади-ю, эрталаб уни ўзига ҳалол деб (ўтади).»

Tirmiziy · 2439ZaifЗаиф

حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ الرِّفَاعِيُّ، مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ الْيَمَانِ، عَنْ جِسْرٍ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنِ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَشْفَعُ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي مِثْلِ رَبِيعَةَ وَمُضَرَ ‏"‏ ‏.‏

Hasan al-Basriy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Usmon ibn Affon Qiyomat kuni Rabiʼa va Muzar (qabilalari)dek (koʻp kishiga) shafoat qiladi», dedilar.Ҳасан ал-Басрий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Усмон ибн Аффон Қиёмат куни Рабиъа ва Музар (қабилалари)дек (кўп кишига) шафоат қилади», дедилар.