حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، وَسُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ، قَالاَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِوَادِي الأَزْرَقِ فَقَالَ " أَىُّ وَادٍ هَذَا " . فَقَالُوا هَذَا وَادِي الأَزْرَقِ . قَالَ " كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى مُوسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - هَابِطًا مِنَ الثَّنِيَّةِ وَلَهُ جُؤَارٌ إِلَى اللَّهِ بِالتَّلْبِيَةِ " . ثُمَّ أَتَى عَلَى ثَنِيَّةِ هَرْشَى . فَقَالَ " أَىُّ ثَنِيَّةٍ هَذِهِ " . قَالُوا ثَنِيَّةُ هَرْشَى قَالَ " كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى يُونُسَ بْنِ مَتَّى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - عَلَى نَاقَةٍ حَمْرَاءَ جَعْدَةٍ عَلَيْهِ جُبَّةٌ مِنْ صُوفٍ خِطَامُ نَاقَتِهِ خُلْبَةٌ وَهُوَ يُلَبِّي " . قَالَ ابْنُ حَنْبَلٍ فِي حَدِيثِهِ قَالَ هُشَيْمٌ يَعْنِي لِيفًا .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Azraq vodiysidan oʻtib: «Bu qaysi vodiy?» dedilar. Ular: «Bu — Azraq vodiysi», dedilar. (Paygʻambar): «Men goʻyo Muso — alayhissalom — ga qarab turgandekman — u dovon (togʻ yoʻli)dan tushyapti va Allohga (ovoz chiqarib) talbiya bilan nido (dod) qilyapti», dedilar. Soʻng (Paygʻambar) Harsho dovoniga keldilar. (Paygʻambar): «Bu qaysi dovon?» dedilar. Ular: «Harsho dovoni», dedilar. (Paygʻambar): «Men goʻyo Yunus ibn Matto — alayhissalom — ga qarab turgandekman — u qizil, baquvvat bir tuyada, ustida jundan (yungdan) jubba, tuyasining jilovi (noxoldan) tola (arqon) holida, talbiya aytib (ketyapti)», dedilar. Ibn Hanbal oʻz hadisida: «Hushaym: ‹yaʼni xurmo tolasi (lif)ni (nazarda tutdi)› dedi» dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Азрақ водийсидан ўтиб: «Бу қайси водий?» дедилар. Улар: «Бу — Азрақ водийси», дедилар. (Пайғамбар): «Мен гўё Мусо — алайҳиссалом — га қараб тургандекман — у довон (тоғ йўли)дан тушяпти ва Аллоҳга (овоз чиқариб) талбия билан нидо (дод) қиляпти», дедилар. Сўнг (Пайғамбар) Ҳаршо довонига келдилар. (Пайғамбар): «Бу қайси довон?» дедилар. Улар: «Ҳаршо довони», дедилар. (Пайғамбар): «Мен гўё Юнус ибн Матто — алайҳиссалом — га қараб тургандекман — у қизил, бақувват бир туяда, устида жундан (юнгдан) жубба, туясининг жилови (нохолдан) тола (арқон) ҳолида, талбия айтиб (кетяпти)», дедилар. Ибн Ҳанбал ўз ҳадисида: «Ҳушайм: ‹яъни хурмо толаси (лиф)ни (назарда тутди)› деди» деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا حُصَيْنٌ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَارَةَ بْنَ، رُوَيْبَةَ الثَّقَفِيَّ، وَبِشْرُ بْنُ مَرْوَانَ، يَخْطُبُ فَرَفَعَ يَدَيْهِ فِي الدُّعَاءِ فَقَالَ عُمَارَةُ قَبَّحَ اللَّهُ هَاتَيْنِ الْيُدَيَّتَيْنِ الْقُصَيِّرَتَيْنِ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَا يَزِيدُ عَلَى أَنْ يَقُولَ هَكَذَا وَأَشَارَ هُشَيْمٌ بِالسَّبَّابَةِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Umora ibn Ruwayba ath-Saqafiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bishr ibn Marvon xutba qilib, duoda ikki qoʻlini koʻtargan edi. Shunda Umora: «Alloh bu ikki kalta qoʻlchani xunuk qilsin! Men Rasululloh ﷺni koʻrgan edim, u zot mana bundan ortiq (qoʻl koʻtarib) qilmasdilar», dedi — va (rovi) Hushaym koʻrsatkich barmogʻi bilan ishora qildi. Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir.Умора ибн Руwайба атҳ-Сақафий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бишр ибн Марвон хутба қилиб, дуода икки қўлини кўтарган эди. Шунда Умора: «Аллоҳ бу икки калта қўлчани хунук қилсин! Мен Расулуллоҳ ﷺни кўрган эдим, у зот мана бундан ортиқ (қўл кўтариб) қилмасдилар», деди — ва (рови) Ҳушайм кўрсаткич бармоғи билан ишора қилди. Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، عَنْ هُشَيْمٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَمَّا أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَفِيَّةَ أَقَامَ عِنْدَهَا ثَلاَثًا . زَادَ عُثْمَانُ وَكَانَتْ ثَيِّبًا . وَقَالَ حَدَّثَنِي هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ أَخْبَرَنَا أَنَسٌ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ Safiyyani olganlarida (uylanganlarida), uning oldida uch (kun) turdilar. Usmon (rivoyatida) shuni qoʻshdi: U eri oʻtgan (tul) ayol edi. Va (Usmon) dedi: Menga Hushaym soʻzlab berdi, bizga Humayd xabar berdi, bizga Anas xabar berdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ Сафийяни олганларида (уйланганларида), унинг олдида уч (кун) турдилар. Усмон (ривоятида) шуни қўшди: У эри ўтган (тул) аёл эди. Ва (Усмон) деди: Менга Ҳушайм сўзлаб берди, бизга Ҳумайд хабар берди, бизга Анас хабар берди.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، وَهُشَيْمٍ، عَنْ عُيَيْنَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَإِنَّا لَنَكَادُ نَرْمُلُ بِهَا رَمَلاً . وَاللَّفْظُ حَدِيثُ هُشَيْمٍ .
Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan (janozani) deyarli yugurib olib borganimizni koʻrar edik.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан (жанозани) деярли югуриб олиб борганимизни кўрар эдик.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، ح وَحَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، جَمِيعًا عَنْ أَشْعَثَ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ مَرَّ بِي خَالِي - سَمَّاهُ هُشَيْمٌ فِي حَدِيثِهِ الْحَارِثَ بْنَ عَمْرٍو - وَقَدْ عَقَدَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِوَاءً فَقُلْتُ لَهُ أَيْنَ تُرِيدُ فَقَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةَ أَبِيهِ مِنْ بَعْدِهِ فَأَمَرَنِي أَنْ أَضْرِبَ عُنُقَهُ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Menga togʻam — uni Horis ibn Amr deb atashardi — duch keldi, Nabiy ﷺ unga bayroq bogʻlab bergan edilar. Men unga: «Qayoqqa ketyapsan?» dedim. U: «Rasululloh ﷺ meni otasidan keyin otasining xotiniga uylangan bir kishining oldiga yubordilar va uning boʻynini urishimni buyurdilar», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Менга тоғам — уни Ҳорис ибн Амр деб аташарди — дуч келди, Набий ﷺ унга байроқ боғлаб берган эдилар. Мен унга: «Қаёққа кетяпсан?» дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ мени отасидан кейин отасининг хотинига уйланган бир кишининг олдига юбордилар ва унинг бўйнини уришимни буюрдилар», деди.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَنْبَأَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ مِهْرَانَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ خَطَبَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَقَالَ هُشَيْمٌ مَرَّةً خَطَبَنَا فَحَمِدَ اللَّهَ تَعَالَى وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَذَكَرَ الرَّجْمَ فَقَالَ لَا تُخْدَعُنَّ عَنْهُ فَإِنَّهُ حَدٌّ مِنْ حُدُودِ اللَّهِ تَعَالَى أَلَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ رَجَمَ وَرَجَمْنَا بَعْدَهُ وَلَوْلَا أَنْ يَقُولَ قَائِلُونَ زَادَ عُمَرُ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا لَيْسَ مِنْهُ لَكَتَبْتُهُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ الْمُصْحَفِ شَهِدَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَقَالَ هُشَيْمٌ مَرَّةً وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ وَفُلَانٌ وَفُلَانٌ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ رَجَمَ وَرَجَمْنَا مِنْ بَعْدِهِ أَلَا وَإِنَّهُ سَيَكُونُ مِنْ بَعْدِكُمْ قَوْمٌ يُكَذِّبُونَ بِالرَّجْمِ وَبِالدَّجَّالِ وَبِالشَّفَاعَةِ وَبِعَذَابِ الْقَبْرِ وَبِقَوْمٍ يُخْرَجُونَ مِنْ النَّارِ بَعْدَمَا امْتَحَشُوا.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) bizga xutba qilib, Allohga hamd va sano aytdi, soʻng rajmni zikr qilib dedi: «Undan aldanib qolmanglar, chunki u Alloh taoloning hadlaridan bir haddir. Ogoh boʻlingki, Rasululloh ﷺ rajm qildilar, biz ham u zotdan keyin rajm qildik. Agar odamlar: ‹Umar Alloh kitobiga undan boʻlmagan narsani qoʻshdi›, deyishmaydigan boʻlsa edi, uni mushafning bir chetiga yozib qoʻyardim. Umar ibn al-Xattob, Abdurrahmon ibn Avf va falon-falon kishilar Rasululloh ﷺ rajm qilganliklariga va biz ham u zotdan keyin rajm qilganimizga guvohlik berdilar. Ogoh boʻlingki, sizlardan keyin rajmni, dajjolni, shafoatni, qabr azobini va doʻzaxdan kuygandan soʻng chiqariladigan qavmni yolgʻonga chiqaradigan bir qavm keladi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) бизга хутба қилиб, Аллоҳга ҳамд ва сано айтди, сўнг ражмни зикр қилиб деди: «Ундан алданиб қолманглар, чунки у Аллоҳ таолонинг ҳадларидан бир ҳаддир. Огоҳ бўлингки, Расулуллоҳ ﷺ ражм қилдилар, биз ҳам у зотдан кейин ражм қилдик. Агар одамлар: ‹Умар Аллоҳ китобига ундан бўлмаган нарсани қўшди›, дейишмайдиган бўлса эди, уни мушафнинг бир четига ёзиб қўярдим. Умар ибн ал-Хаттоб, Абдурраҳмон ибн Авф ва фалон-фалон кишилар Расулуллоҳ ﷺ ражм қилганликларига ва биз ҳам у зотдан кейин ражм қилганимизга гувоҳлик бердилар. Огоҳ бўлингки, сизлардан кейин ражмни, дажжолни, шафоатни, қабр азобини ва дўзахдан куйгандан сўнг чиқариладиган қавмни ёлғонга чиқарадиган бир қавм келади», деди.
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا اقْتَرَبَ الزَّمَانُ لَمْ يَكَدْ يَكْذِبُ رُؤْيَا الْمُؤْمِنِ وَرُؤْيَا الْمُؤْمِنِ جُزْءٌ مِنْ سِتَّةٍ وَأَرْبَعِينَ جُزْءًا مِنَ النُّبُوَّةِ وَمَا كَانَ مِنَ النُّبُوَّةِ فَإِنَّهُ لَا يَكْذِبُ» . قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ: وَأَنَا أَقُولُ: الرُّؤْيَا ثَلَاثٌ: حَدِيثُ النَّفْسِ وَتَخْوِيفُ الشَّيْطَانِ وَبُشْرَى مِنَ اللَّهِ فَمَنْ رَأَى شَيْئًا يَكْرَهُهُ فَلَا يَقُصَّهُ عَلَى أَحَدٍ وَلْيَقُمْ فَلْيُصَلِّ قَالَ: وَكَانَ يُكْرَهُ الْغُلُّ فِي النَّوْمِ وَيُعْجِبُهُمُ الْقَيْدُ وَيُقَال: الْقَيْد ثبات فِي الدّين
قَالَ البُخَارِيّ: رَوَاهُ قَتَادَة وَيُونُس وَهِشَام وَأَبُو هِلَالٍ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَقَالَ يُونُسُ: لَا أَحْسَبُهُ إِلَّا عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْقَيْدِ
وَقَالَ مُسْلِمٌ: لَا أَدْرِي هُوَ فِي الْحَدِيثِ أَمْ قَالَهُ ابْنُ سِيرِينَ؟ وَفِي رِوَايَةٍ نَحْوُهُ وَأَدْرَجَ فِي الْحَدِيثِ قَوْلَهُ: «وَأَكْرَهُ الْغُلَّ. . .» إِلَى تَمام الْكَلَام
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Rasululloh ﷺ: «Qachon zamon yaqinlashsa (qiyomatga yaqin qolsa), mominning tushi deyarli yolgʻon chiqmaydi; mominning tushi — nubuvvatning qirq olti qismidan bir qismidir», dedilar. (Muhammad ibn Sirin aytdi: Men ham buni aytaman.) U (Ibn Sirin) aytdi: «Tush uch (xil) boʻladi, deyilardi: nafsning (oʻz) gapi (xayoli); shaytonning qoʻrqitishi; va Allohdan (boʻlgan) xushxabar. Bas, kim oʻzi yoqtirmagan narsani koʻrsa, uni hech kimga aytmasin, balki turib namoz oʻqisin.» (Ibn Sirin yana) aytdi: «Uyquda (boʻyindagi) gʻull (kishan) yomon koʻrilardi, oyoqdagi qayd (kishan) esa ularga maʼqul boʻlardi; qayd — dinda sobitlik (mustahkamlik), deyilardi.» (Buni Qatoda, Yunus, Hishom va Abu Hilol ham Ibn Sirindan, Abu Hurayradan, Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildilar; ularning baʼzisi hammasini hadis (matni) ichiga kiritdi. Avfning hadisi esa (ajratishda) ravshanroqdir. Yunus: «Men buni — qayd (haqidagisi)ni — faqat Paygʻambar ﷺdan (deb) hisoblayman», dedi. Abu Abdulloh — Buxoriy — aytdi: Agʻlol (kishanlar) faqat boʻyinlarda boʻladi.)(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Қачон замон яқинлашса (қиёматга яқин қолса), моминнинг туши деярли ёлғон чиқмайди; моминнинг туши — нубувватнинг қирқ олти қисмидан бир қисмидир», дедилар. (Муҳаммад ибн Сирин айтди: Мен ҳам буни айтаман.) У (Ибн Сирин) айтди: «Туш уч (хил) бўлади, дейиларди: нафснинг (ўз) гапи (хаёли); шайтоннинг қўрқитиши; ва Аллоҳдан (бўлган) хушхабар. Бас, ким ўзи ёқтирмаган нарсани кўрса, уни ҳеч кимга айтмасин, балки туриб намоз ўқисин.» (Ибн Сирин яна) айтди: «Уйқуда (бўйиндаги) ғулл (кишан) ёмон кўриларди, оёқдаги қайд (кишан) эса уларга маъқул бўларди; қайд — динда собитлик (мустаҳкамлик), дейиларди.» (Буни Қатода, Юнус, Ҳишом ва Абу Ҳилол ҳам Ибн Сириндан, Абу Ҳурайрадан, Пайғамбар ﷺдан ривоят қилдилар; уларнинг баъзиси ҳаммасини ҳадис (матни) ичига киритди. Авфнинг ҳадиси эса (ажратишда) равшанроқдир. Юнус: «Мен буни — қайд (ҳақидагиси)ни — фақат Пайғамбар ﷺдан (деб) ҳисоблайман», деди. Абу Абдуллоҳ — Бухорий — айтди: Ағлол (кишанлар) фақат бўйинларда бўлади.)
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " عُرِضَتْ عَلَىَّ الأُمَمُ " . ثُمَّ ذَكَرَ بَاقِيَ الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ هُشَيْمٍ وَلَمْ يَذْكُرْ أَوَّلَ حَدِيثِهِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga ummatlar koʻrsatildi» dedilar. Soʻng u hadisning qolganini — Hushaymning hadisi oʻxshashida — zikr qildi; va uning avvalini (boshini) zikr qilmadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга умматлар кўрсатилди» дедилар. Сўнг у ҳадиснинг қолганини — Ҳушаймнинг ҳадиси ўхшашида — зикр қилди; ва унинг аввалини (бошини) зикр қилмади.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، ح وَحَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ حُمَيْضَةَ بْنِ الشَّمَرْدَلِ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ قَيْسٍ، - قَالَ مُسَدَّدٌ ابْنِ عُمَيْرَةَ . وَقَالَ وَهْبٌ الأَسَدِيِّ - قَالَ أَسْلَمْتُ وَعِنْدِي ثَمَانُ نِسْوَةٍ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اخْتَرْ مِنْهُنَّ أَرْبَعًا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَحَدَّثَنَا بِهِ أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ بِهَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ قَيْسُ بْنُ الْحَارِثِ مَكَانَ الْحَارِثِ بْنِ قَيْسٍ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ هَذَا الصَّوَابُ . يَعْنِي قَيْسَ بْنَ الْحَارِثِ .
Horis ibn Qays al-Asadiy (roziyallohu anhu) aytadi: Men islom qabul qilganimda nikohimda sakkiz ayol bor edi. Buni Nabiy ﷺga eslatib aytdim. Shunda Nabiy ﷺ: «Ulardan toʻrttasini tanlab ol», dedilar. Abu Dovud aytadi: Buni bizga Ahmad ibn Ibrohim ham rivoyat qilib, Hushaymdan shu hadisni keltirdi, ammo u Horis ibn Qays oʻrniga Qays ibn Horis dedi. Ahmad ibn Ibrohim: «Toʻgʻrisi shu, yaʼni Qays ibn Horis», dedi.Ҳорис ибн Қайс ал-Асадий (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен ислом қабул қилганимда никоҳимда саккиз аёл бор эди. Буни Набий ﷺга эслатиб айтдим. Шунда Набий ﷺ: «Улардан тўрттасини танлаб ол», дедилар. Абу Довуд айтади: Буни бизга Аҳмад ибн Иброҳим ҳам ривоят қилиб, Ҳушаймдан шу ҳадисни келтирди, аммо у Ҳорис ибн Қайс ўрнига Қайс ибн Ҳорис деди. Аҳмад ибн Иброҳим: «Тўғриси шу, яъни Қайс ибн Ҳорис», деди.
وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، كِلاَهُمَا عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنِ ابْنِ أَبِي أَوْفَى، ح .
وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي ح، وَحَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ، جَعْفَرٍ قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنِ ابْنِ أَبِي أَوْفَى، - رضى الله عنه - عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ مُسْهِرٍ وَعَبَّادٍ وَعَبْدِ الْوَاحِدِ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ أَحَدٍ مِنْهُمْ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ وَلاَ قَوْلُهُ " وَجَاءَ اللَّيْلُ مِنْ هَا هُنَا " . إِلاَّ فِي رِوَايَةِ هُشَيْمٍ وَحْدَهُ .
Abdulloh ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺ dan Ibn Mushir, Abbod va Abdulvohidning hadisi maʼnosida rivoyat qilinadi. Ulardan birortasining hadisida «ramazon oyida» (degan soʻz) ham, u zotning «va tun mana bu tarafdan keldi» degan soʻzi ham yoʻq — faqat Hushaymning rivoyatida (bor).Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺ дан Ибн Мушир, Аббод ва Абдулвоҳиднинг ҳадиси маъносида ривоят қилинади. Улардан бирортасининг ҳадисида «рамазон ойида» (деган сўз) ҳам, у зотнинг «ва тун мана бу тарафдан келди» деган сўзи ҳам йўқ — фақат Ҳушаймнинг ривоятида (бор).
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَرِيَّةً إِلَى خَثْعَمٍ فَاعْتَصَمَ نَاسٌ مِنْهُمْ بِالسُّجُودِ فَأَسْرَعَ فِيهِمُ الْقَتْلُ - قَالَ - فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ لَهُمْ بِنِصْفِ الْعَقْلِ وَقَالَ " أَنَا بَرِيءٌ مِنْ كُلِّ مُسْلِمٍ يُقِيمُ بَيْنَ أَظْهُرِ الْمُشْرِكِينَ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَ قَالَ " لاَ تَرَاءَى نَارَاهُمَا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ هُشَيْمٌ وَمُعْتَمِرٌ وَخَالِدٌ الْوَاسِطِيُّ وَجَمَاعَةٌ لَمْ يَذْكُرُوا جَرِيرًا .
Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u shunday dedi: «Rasululloh ﷺ Xasʼam (qabilasi)ga bir lashkar joʻnatdilar. Ulardan (Xasʼamdan) baʼzi odamlar sajda qilish bilan (oʻzlarini musulmon koʻrsatib) panoh izladilar, biroq ularni shoshib oʻldirib yuborishdi». U dedi: «Bu xabar Paygʻambar ﷺga yetib bordi. Shunda u zot ular uchun yarim diyat (qon evazi) toʻlanishini buyurdilar va: ‹Men mushriklar orasida (oʻrtasida) yashaydigan har bir musulmondan beriydirman (uning javobgarini koʻtarmayman)›, dedilar. ‹Yo Rasululloh, nima uchun?› deyishdi. U zot: ‹Ikkovining (musulmon bilan mushrikning) olovlari bir-biriga koʻrinib turmasin (yaʼni shu qadar uzoq turishsin)›, dedilar». Abu Dovud aytdi: Buni Hushaym, Muʼtamir, Xolid al-Vositiy va bir jamoa ham rivoyat qilgan, biroq ular Jarirni zikr qilishmagan.Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ Хасъам (қабиласи)га бир лашкар жўнатдилар. Улардан (Хасъамдан) баъзи одамлар сажда қилиш билан (ўзларини мусулмон кўрсатиб) паноҳ изладилар, бироқ уларни шошиб ўлдириб юборишди». У деди: «Бу хабар Пайғамбар ﷺга етиб борди. Шунда у зот улар учун ярим дият (қон эвази) тўланишини буюрдилар ва: ‹Мен мушриклар орасида (ўртасида) яшайдиган ҳар бир мусулмондан берийдирман (унинг жавобгарини кўтармайман)›, дедилар. ‹Ё Расулуллоҳ, нима учун?› дейишди. У зот: ‹Икковининг (мусулмон билан мушрикнинг) оловлари бир-бирига кўриниб турмасин (яъни шу қадар узоқ туришсин)›, дедилар». Абу Довуд айтди: Буни Ҳушайм, Муътамир, Холид ал-Воситий ва бир жамоа ҳам ривоят қилган, бироқ улар Жарирни зикр қилишмаган.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ حُصَيْنٍ، وَدَاوُدَ، وَمُغِيرَةَ، وَإِسْمَاعِيلَ، وَأَشْعَثَ عَنِ الشَّعْبِيِّ، أَنَّهُ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ . بِمِثْلِ حَدِيثِ زُهَيْرٍ عَنْ هُشَيْمٍ.
Fotima bint Qays (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Eri uni batta (qatʼiy) taloq qildi», dedi. (Fotima yana): «Men turar joy va nafaqa (masalasi)da u bilan Rasululloh ﷺ ning oldida daʼvolashdim», dedi. (Fotima yana): «U zot menga na turar joy, na nafaqa belgilab berdilar va menga Ibn Ummu Maktumning uyida idda oʻtkazishni buyurdilar», dedi.Фотима бинт Қайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Эри уни батта (қатъий) талоқ қилди», деди. (Фотима яна): «Мен турар жой ва нафақа (масаласи)да у билан Расулуллоҳ ﷺ нинг олдида даъволашдим», деди. (Фотима яна): «У зот менга на турар жой, на нафақа белгилаб бердилар ва менга Ибн Умму Мактумнинг уйида идда ўтказишни буюрдилар», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الزُّهْرِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ يَزِيدَ، نَحْوَ حَدِيثِ شَرِيكٍ لَمْ يَقُلْ ثُمَّ لاَ يَعُودُ . قَالَ سُفْيَانُ قَالَ لَنَا بِالْكُوفَةِ بَعْدُ ثُمَّ لاَ يَعُودُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ هُشَيْمٌ وَخَالِدٌ وَابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ يَزِيدَ لَمْ يَذْكُرُوا ثُمَّ لاَ يَعُودُ .
Sufyon (rahimahulloh) Yaziddan, Sharikning hadisiga oʻxshash qilib rivoyat qildi, lekin «soʻng qaytarmasdilar» demadi. Sufyon dedi: U (Yazid) bizga Kufada keyinroq «soʻng qaytarmasdilar» dedi. Abu Dovud aytdi: Bu hadisni Hushaym, Xolid va Ibn Idris ham Yaziddan rivoyat qildilar, ammo ular «soʻng qaytarmasdilar» (degan soʻzni) zikr qilmadilar.Суфён (раҳимаҳуллоҳ) Язиддан, Шарикнинг ҳадисига ўхшаш қилиб ривоят қилди, лекин «сўнг қайтармасдилар» демади. Суфён деди: У (Язид) бизга Куфада кейинроқ «сўнг қайтармасдилар» деди. Абу Довуд айтди: Бу ҳадисни Ҳушайм, Холид ва Ибн Идрис ҳам Язиддан ривоят қилдилар, аммо улар «сўнг қайтармасдилар» (деган сўзни) зикр қилмадилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، وَقَالَ، يَحْيَى أَيْضًا أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، كِلاَهُمَا عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ، - فِي حَدِيثِ حَمَّادٍ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا دَخَلَ الْخَلاَءَ وَفِي حَدِيثِ هُشَيْمٍ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا دَخَلَ الْكَنِيفَ قَالَ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hojatxonaga kirsalar: «Allohim! Albatta, men erkak va ayol shaytonlardan Senga panoh tilayman», — der edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатхонага кирсалар: «Аллоҳим! Албатта, мен эркак ва аёл шайтонлардан Сенга паноҳ тилайман», — дер эдилар.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، عَنْ خَالِدٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، - الْمَعْنَى - عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَ أَنْ حَمِدَ اللَّهَ، وَأَثْنَى، عَلَيْهِ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الآيَةَ وَتَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَوَاضِعِهَا { عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لاَ يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } قَالَ عَنْ خَالِدٍ وَإِنَّا سَمِعْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوُا الظَّالِمَ فَلَمْ يَأْخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمُ اللَّهُ بِعِقَابٍ " . وَقَالَ عَمْرٌو عَنْ هُشَيْمٍ وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنْ قَوْمٍ يُعْمَلُ فِيهِمْ بِالْمَعَاصِي ثُمَّ يَقْدِرُونَ عَلَى أَنْ يُغَيِّرُوا ثُمَّ لاَ يُغَيِّرُوا إِلاَّ يُوشِكُ أَنْ يَعُمَّهُمُ اللَّهُ مِنْهُ بِعِقَابٍ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ كَمَا قَالَ خَالِدٌ أَبُو أُسَامَةَ وَجَمَاعَةٌ . وَقَالَ شُعْبَةُ فِيهِ " مَا مِنْ قَوْمٍ يُعْمَلُ فِيهِمْ بِالْمَعَاصِي هُمْ أَكْثَرُ مِمَّنْ يَعْمَلُهُ " .
Qays (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr (roziyallohu anhu) Allohga hamd aytib, Unga sano keltirganidan keyin shunday dedi: «Ey odamlar, sizlar ushbu oyatni oʻqiysizlar va uni oʻz oʻrnidan boshqa joyga qoʻyasizlar: {Oʻzlaringizni saqlangiz, agar hidoyat topgan boʻlsangiz, adashgan kimsa sizlarga zarar yetkaza olmaydi}». Xolid rivoyatida: «Biz Paygʻambar ﷺ shunday deganlarini eshitdik», — deyilgan: «Odamlar zolimni koʻrib turib, uning qoʻlidan ushlamasalar, Alloh ularning hammasini azob bilan qamrab olishi yaqindir». Amr esa Hushaymdan: «Men Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitdim», — deb rivoyat qildi: «Qaysi qavm ichida maʼsiyatlar qilinsa, soʻngra ular buni oʻzgartirishga qodir boʻla turib, oʻzgartirmasalar, Alloh ularni Oʻz tomonidan azob bilan qamrab olishi yaqindir». Abu Dovud aytdi: Buni Xolid aytganidek, Abu Usoma va bir jamoa ham rivoyat qilgan. Shuʼba esa unda: «Qaysi qavm ichida maʼsiyat qilinsa, ular maʼsiyat qiluvchilardan koʻproq boʻlsa», — degan.Қайс (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) Аллоҳга ҳамд айтиб, Унга сано келтирганидан кейин шундай деди: «Эй одамлар, сизлар ушбу оятни ўқийсизлар ва уни ўз ўрнидан бошқа жойга қўясизлар: {Ўзларингизни сақлангиз, агар ҳидоят топган бўлсангиз, адашган кимса сизларга зарар етказа олмайди}». Холид ривоятида: «Биз Пайғамбар ﷺ шундай деганларини эшитдик», — дейилган: «Одамлар золимни кўриб туриб, унинг қўлидан ушламасалар, Аллоҳ уларнинг ҳаммасини азоб билан қамраб олиши яқиндир». Амр эса Ҳушаймдан: «Мен Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитдим», — деб ривоят қилди: «Қайси қавм ичида маъсиятлар қилинса, сўнгра улар буни ўзгартиришга қодир бўла туриб, ўзгартирмасалар, Аллоҳ уларни Ўз томонидан азоб билан қамраб олиши яқиндир». Абу Довуд айтди: Буни Холид айтганидек, Абу Усома ва бир жамоа ҳам ривоят қилган. Шуъба эса унда: «Қайси қавм ичида маъсият қилинса, улар маъсият қилувчилардан кўпроқ бўлса», — деган.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ، قَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضى الله تعالى عنه بِحَسْبِ الْمَرْءِ مِنَ الْكَذِبِ أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ .
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Kishining yolgʻon (soʻzlovchi) boʻlishi uchun eshitgan har bir narsasini soʻzlayverishi kifoya».Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Кишининг ёлғон (сўзловчи) бўлиши учун эшитган ҳар бир нарсасини сўзлайвериши кифоя».
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ خَبَّابٍ، عَنْ مَيْسَرَةَ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ، قَالَ سِرْتُ أَوْ قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْ، سَارَ مَعَ مُصَدِّقِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنْ لاَ تَأْخُذْ مِنْ رَاضِعِ لَبَنٍ وَلاَ تَجْمَعْ بَيْنَ مُفْتَرِقٍ وَلاَ تُفَرِّقْ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ " . وَكَانَ إِنَّمَا يَأْتِي الْمِيَاهَ حِينَ تَرِدُ الْغَنَمُ فَيَقُولُ أَدُّوا صَدَقَاتِ أَمْوَالِكُمْ . قَالَ فَعَمَدَ رَجُلٌ مِنْهُمْ إِلَى نَاقَةٍ كَوْمَاءَ - قَالَ - قُلْتُ يَا أَبَا صَالِحٍ مَا الْكَوْمَاءُ قَالَ عَظِيمَةُ السَّنَامِ - قَالَ - فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَهَا قَالَ إِنِّي أُحِبُّ أَنْ تَأْخُذَ خَيْرَ إِبِلِي . قَالَ فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَهَا قَالَ فَخَطَمَ لَهُ أُخْرَى دُونَهَا فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَهَا ثُمَّ خَطَمَ لَهُ أُخْرَى دُونَهَا فَقَبِلَهَا وَقَالَ إِنِّي آخِذُهَا وَأَخَافُ أَنْ يَجِدَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ لِي عَمَدْتَ إِلَى رَجُلٍ فَتَخَيَّرْتَ عَلَيْهِ إِبِلَهُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ هُشَيْمٌ عَنْ هِلاَلِ بْنِ خَبَّابٍ نَحْوَهُ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ " لاَ يُفَرِّقْ " .
Suvayd ibn Gʻafala (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men yurdim — yoki: Paygʻambar ﷺning zakot yigʻuvchisi bilan birga yurgan kishi menga xabar berib, — dedi: Rasululloh ﷺning farmonida shunday (yozilgan) edi: «Sut beradigan (hayvon)dan, tarqoq turganlardan birga toʻplab ham, birga toʻplanganlarni ajratib ham (zakot) olma». U (zakot yigʻuvchi) qoʻylar suvga kelganda suv boshiga kelar va: «Mollaringizning sadaqalarini ado eting», der edi. (Suvayd) aytdi: Ulardan bir kishi katta oʻrkachli urgʻochi tuya (kavmoʼ) (berishni) kasd qildi. (Hilol) aytdi: Men: «Ey Abu Solih, kavmoʼ nima?» dedim. U: «Oʻrkachi katta (tuya)», dedi. (Suvayd davom etib) aytdi: U (yigʻuvchi) uni qabul qilishdan bosh tortdi. (Egasi:) «Men sen mening eng yaxshi tuyamni olishingni xohlayman», dedi. U yana qabul qilishdan bosh tortdi. Soʻng (egasi) undan pastroq boshqasini boshini tutib keltirdi, u uni ham qabul qilmadi. Soʻng yana undan pastroq boshqasini boshini tutib keltirdi, u esa uni qabul qildi va: «Men buni olaman, lekin Rasululloh ﷺ menga gʻazablanib: ‹Sen bir kishiga qasddan borib, uning tuyalaridan (eng yaxshisini) tanlab olibsan›, deyishlaridan qoʻrqaman», dedi. Abu Dovud aytdi: Uni Hushaym ham Hilol ibn Xabbobdan shunga oʻxshatib rivoyat qilgan, faqat u: «ajratmasin», degan.Сувайд ибн Ғафала (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен юрдим — ёки: Пайғамбар ﷺнинг закот йиғувчиси билан бирга юрган киши менга хабар бериб, — деди: Расулуллоҳ ﷺнинг фармонида шундай (ёзилган) эди: «Сут берадиган (ҳайвон)дан, тарқоқ турганлардан бирга тўплаб ҳам, бирга тўпланганларни ажратиб ҳам (закот) олма». У (закот йиғувчи) қўйлар сувга келганда сув бошига келар ва: «Молларингизнинг садақаларини адо этинг», дер эди. (Сувайд) айтди: Улардан бир киши катта ўркачли урғочи туя (кавмў) (беришни) касд қилди. (Ҳилол) айтди: Мен: «Эй Абу Солиҳ, кавмў нима?» дедим. У: «Ўркачи катта (туя)», деди. (Сувайд давом этиб) айтди: У (йиғувчи) уни қабул қилишдан бош тортди. (Эгаси:) «Мен сен менинг энг яхши туямни олишингни хоҳлайман», деди. У яна қабул қилишдан бош тортди. Сўнг (эгаси) ундан пастроқ бошқасини бошини тутиб келтирди, у уни ҳам қабул қилмади. Сўнг яна ундан пастроқ бошқасини бошини тутиб келтирди, у эса уни қабул қилди ва: «Мен буни оламан, лекин Расулуллоҳ ﷺ менга ғазабланиб: ‹Сен бир кишига қасддан бориб, унинг туяларидан (энг яхшисини) танлаб олибсан›, дейишларидан қўрқаман», деди. Абу Довуд айтди: Уни Ҳушайм ҳам Ҳилол ибн Хаббобдан шунга ўхшатиб ривоят қилган, фақат у: «ажратмасин», деган.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّا، عَنِ الْحَجَّاجِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ حُجَيَّةَ، عَنْ عَلِيٍّ، أَنَّ الْعَبَّاسَ، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي تَعْجِيلِ صَدَقَتِهِ قَبْلَ أَنْ تَحِلَّ فَرَخَّصَ لَهُ فِي ذَلِكَ . قَالَ مَرَّةً فَأَذِنَ لَهُ فِي ذَلِكَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ هُشَيْمٌ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ زَاذَانَ عَنِ الْحَكَمِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَحَدِيثُ هُشَيْمٍ أَصَحُّ .
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Abbos Nabiy ﷺdan oʻz sadaqasini (zakotini) vaqti kelishidan oldin oldindan toʻlash haqida soʻradi, shunda (Nabiy ﷺ) unga buni (qilishga) ruxsat berdilar. (Roviy) bir marta: «Unga buni izn berdilar», dedi. Abu Dovud aytdi: Bu hadisni Hushaym Mansur ibn Zozondan, u al-Hakamdan, u Hasan ibn Muslimdan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilgan, va Hushaymning hadisi (sanadi) sahihroqdir.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, Аббос Набий ﷺдан ўз садақасини (закотини) вақти келишидан олдин олдиндан тўлаш ҳақида сўради, шунда (Набий ﷺ) унга буни (қилишга) рухсат бердилар. (Ровий) бир марта: «Унга буни изн бердилар», деди. Абу Довуд айтди: Бу ҳадисни Ҳушайм Мансур ибн Зозондан, у ал-Ҳакамдан, у Ҳасан ибн Муслимдан, у Набий ﷺдан ривоят қилган, ва Ҳушаймнинг ҳадиси (санади) саҳиҳроқдир.