حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنِي حَوْشَبُ بْنُ عَقِيلٍ، حَدَّثَنِي مَهْدِيٌّ الْعَبْدِيُّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي هُرَيْرَةَ فِي بَيْتِهِ فَسَأَلْتُهُ عَنْ صَوْمِ يَوْمِ عَرَفَةَ بِعَرَفَاتٍ؟ فَقَالَ: أَبُو هُرَيْرَةَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنْ صَوْمِ يَوْمِ عَرَفَةَ بِعَرَفَاتٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Arafotda Arafa kuni roʻza tutishdan qaytardilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Арафотда Арафа куни рўза тутишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنِي أَبَانُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، قَالَ وَقَفْتُ مَعَ الْحُسَيْنِ فَلَمْ أَزَلْ أَسْمَعُهُ يَقُولُ لَبَّيْكَ حَتَّى رَمَى الْجَمْرَةَ فَقُلْتُ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا هَذَا الْإِهْلَالُ قَالَ سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُهِلُّ حَتَّى انْتَهَى إِلَى الْجَمْرَةِ وَحَدَّثَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهَلَّ حَتَّى انْتَهَى إِلَيْهَا.
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ jamraga yetib borgunlariga qadar talbiya aytdilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жамрага етиб боргунларига қадар талбия айтдилар.
وَعَنْ عِكْرِمَةَ, عَنْ اَلْحَجَّاجِ بْنِ عَمْرٍو اَلْأَنْصَارِيِّ - رضى الله عنه - قَالَ : قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ - صلى الله عليه وسلم -{ مَنْ كُسِرَ, أَوْ عُرِجَ, فَقَدَ حَلَّ وَعَلَيْهِ اَلْحَجُّ مِنْ قَابِلٍ قَالَ عِكْرِمَةُ. فَسَأَلْتُ اِبْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا هُرَيْرَةَ عَنْ ذَلِكَ? فَقَالَا: صَدَقَ } رَوَاهُ اَلْخَمْسَةُ, وَحَسَّنَهُ اَلتِّرْمِذِيُّ 1 .
Hajjoj ibn Amr al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning (suyagi) sinsa yoki choloq boʻlib qolsa, u (ehromdan) chiqibdi va keyingi yili haj qilishi lozim», dedilar. Ikrima aytdi: Men buni Ibn Abbos va Abu Hurayradan (roziyallohu anhum) soʻradim. Ular: «Toʻgʻri aytibdi», dedilar.Ҳажжож ибн Амр ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг (суяги) синса ёки чолоқ бўлиб қолса, у (эҳромдан) чиқибди ва кейинги йили ҳаж қилиши лозим», дедилар. Икрима айтди: Мен буни Ибн Аббос ва Абу Ҳурайрадан (розияллоҳу анҳум) сўрадим. Улар: «Тўғри айтибди», дедилар.
وَعَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ طَعَامِ الْمُتَبَارِيَيْنِ أَنْ يُؤْكَلَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَقَالَ مُحْيِي السُّنَّةِ: وَالصَّحِيحُ أَنَّهُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا
Horun ibn Zayd ibn Abiz-Zarqo rivoyat qiladi. Bizga otam, unga Jarir ibn Hozim Zubayr ibn Xirritdan rivoyat qildi. U dedi: Ikrimani shunday deganini eshitdim: Ibn Abbos: «Nabiy ﷺ bir-biri bilan (maqtanib) musobaqalashuvchi ikki kishining taomini yeyishdan nahy qildilar (qaytardilar)», der edi. Abu Dovud aytdi: Uni Jarirdan rivoyat qilganlarning koʻpchiligi unda Ibn Abbosni zikr qilmaydi. Horun an-Nahaviy esa unda Ibn Abbosni ham zikr qilgan, Hammod ibn Zayd esa Ibn Abbosni zikr qilmagan.Ҳорун ибн Зайд ибн Абиз-Зарқо ривоят қилади. Бизга отам, унга Жарир ибн Ҳозим Зубайр ибн Хирритдан ривоят қилди. У деди: Икримани шундай деганини эшитдим: Ибн Аббос: «Набий ﷺ бир-бири билан (мақтаниб) мусобақалашувчи икки кишининг таомини ейишдан наҳй қилдилар (қайтардилар)», дер эди. Абу Довуд айтди: Уни Жарирдан ривоят қилганларнинг кўпчилиги унда Ибн Аббосни зикр қилмайди. Ҳорун ан-Наҳавий эса унда Ибн Аббосни ҳам зикр қилган, Ҳаммод ибн Зайд эса Ибн Аббосни зикр қилмаган.
عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ رَجُلًا ظَاهَرَ مِنِ امْرَأَتِهِ فَغَشِيَهَا قَبْلَ أَنْ يَكَفِّرَ فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ: «مَا حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ؟» قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْتُ بَيَاضَ حِجْلَيْهَا فِي الْقَمَرِ فَلَمْ أَمْلِكْ نَفْسِي أَنْ وَقَعَتُ عَلَيْهَا فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمَرَهُ أَنْ لَا يَقْرَبَهَا حَتَّى يُكَفِّرَ. رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ. وَرَوَى التِّرْمِذِيُّ نَحْوَهُ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
وَرَوَى أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ نَحْوَهُ مُسْنَدًا وَمُرْسَلًا وَقَالَ النَّسَائِيُّ: المُرسل أوْلى بالصَّوابِ من المسْندِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi ayolidan zihor qilib, kafforat toʻlashdan avval u bilan yaqinlik qildi. Soʻng Nabiy ﷺning oldiga kelib, buni u zotga aytdi. U zot: «Seni bu ishga nima undadi?» dedilar. U: «Yo Rasululloh, oy nurida uning oyoqlarining oqligini koʻrib qolib, oʻzimni tuta olmadim va u bilan yaqinlik qildim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ kulib, unga kafforat toʻlamaguncha ayoliga yaqinlashmaslikni buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши аёлидан зиҳор қилиб, каффорат тўлашдан аввал у билан яқинлик қилди. Сўнг Набий ﷺнинг олдига келиб, буни у зотга айтди. У зот: «Сени бу ишга нима ундади?» дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, ой нурида унинг оёқларининг оқлигини кўриб қолиб, ўзимни тута олмадим ва у билан яқинлик қилдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ кулиб, унга каффорат тўламагунча аёлига яқинлашмасликни буюрдилар.
عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَ: أُتِيَ عَلِيٌّ بِزَنَادِقَةٍ فَأَحْرَقَهُمْ فَبَلَغَ ذَلِكَ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقَالَ: لَوْ كُنْتُ أَنَا لَمْ أُحْرِقْهُمْ لِنَهْيِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تُعَذِّبُوا بِعَذَابِ اللَّهِ» وَلَقَتَلْتُهُمْ لِقَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ» . رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ
(Ikrima rivoyat qildiki,) Ali (roziyallohu anhu)ning huzuriga baʼzi zindiqlar (dahriylar) keltirildi va u ularni (oʻtda) yoqdi. Bu (xabar) Ibn Abbosga yetganida, u: «Agar men (uning oʻrnida) boʻlganimda, ularni yoqmagan boʻlardim — chunki Rasululloh ﷺ: ‹Allohning azobi (oʻt) bilan azoblamanglar›, deb qaytarganlar. Lekin men ularni (qatl) oʻldirgan boʻlardim — chunki Rasululloh ﷺ: ‹Kim oʻz dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar›, deganlar», dedi.(Икрима ривоят қилдики,) Али (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига баъзи зиндиқлар (даҳрийлар) келтирилди ва у уларни (ўтда) ёқди. Бу (хабар) Ибн Аббосга етганида, у: «Агар мен (унинг ўрнида) бўлганимда, уларни ёқмаган бўлардим — чунки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аллоҳнинг азоби (ўт) билан азобламанглар›, деб қайтарганлар. Лекин мен уларни (қатл) ўлдирган бўлардим — чунки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким ўз динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар›, деганлар», деди.
وَعَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «من وَجَدْتُمُوهُ يَعْمَلُ عَمَلَ قَوْمِ لُوطٍ فَاقْتُلُوا الْفَاعِلَ وَالْمَفْعُول بِهِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U: «Rasululloh ﷺ: ‹Kimni Lut qavmining ishini qilayotganini topsangiz, qiluvchini ham, oʻziga qilingan kishini ham oʻldiringlar›, dedilar», dedi. Abu Dovud aytdi: «Buni Sulaymon ibn Bilol Amr ibn Abu Amrdan shunga oʻxshash rivoyat qildi. Abbod ibn Mansur uni Ikrimadan, u Ibn Abbosdan marfuʼ holda rivoyat qildi. Ibn Jurayj uni Ibrohimdan, u Dovud ibn Husayndan, u Ikrimadan, u Ibn Abbosdan marfuʼ holda rivoyat qildi.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Кимни Лут қавмининг ишини қилаётганини топсангиз, қилувчини ҳам, ўзига қилинган кишини ҳам ўлдиринглар›, дедилар», деди. Абу Довуд айтди: «Буни Сулаймон ибн Билол Амр ибн Абу Амрдан шунга ўхшаш ривоят қилди. Аббод ибн Мансур уни Икримадан, у Ибн Аббосдан марфуъ ҳолда ривоят қилди. Ибн Журайж уни Иброҳимдан, у Довуд ибн Ҳусайндан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан марфуъ ҳолда ривоят қилди.»
وَعَن عِكْرِمَة أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ: حَدِّثِ النَّاسَ كُلَّ جُمُعَةٍ مَرَّةً فَإِنْ أَبَيْتَ فَمَرَّتَيْنِ فَإِنْ أَكْثَرْتَ فَثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَلَا تُمِلَّ النَّاسَ هَذَا الْقُرْآنَ وَلَا أُلْفِيَنَّكَ تَأْتِي الْقَوْمَ وَهُمْ فِي حَدِيثٍ مِنْ حَدِيثِهِمْ فَتَقُصُّ عَلَيْهِمْ فَتَقْطَعُ عَلَيْهِمْ حَدِيثَهُمْ فَتُمِلَّهُمْ وَلَكِنْ أَنْصِتْ فَإِذَا أَمَرُوكَ فَحَدِّثْهُمْ وَهُمْ يَشْتَهُونَهُ وَانْظُرِ السَّجْعَ مِنَ الدُّعَاءِ فَاجْتَنِبْهُ فَإِنِّي عَهِدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ لَا يَفْعَلُونَ ذَلِك " رَوَاهُ البُخَارِيّ
(Ikrima rivoyat qiladiki,) Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) (shunday) dedi: «Odamlarga har juma(da) bir marta (vaʼz qilib) hadis ayt; agar (kamroq) istasang, ikki marta; agar koʻproq qilsang, uch marta — va odamlarni mana shu Qurʼondan zeriktirma. Men seni odamlarning oldiga, ular oʻz suhbatlari bilan band paytida borib, ularga (vaʼz) aytib, ularning suhbatini boʻlib, ularni zeriktirayotgan holda koʻrmay. Aksincha, jim tur; ular sendan (vaʼz) soʻrasalar, ular uni xohlab turgan paytda ularga ayt. Duodagi saj (qofiyabozlik)dan ehtiyot boʻl va undan saqlangin — chunki men Rasululloh ﷺ va u zotning sahobalarini faqat shu (saqlangan) holatda koʻrganman».(Икрима ривоят қиладики,) Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) (шундай) деди: «Одамларга ҳар жума(да) бир марта (ваъз қилиб) ҳадис айт; агар (камроқ) истасанг, икки марта; агар кўпроқ қилсанг, уч марта — ва одамларни мана шу Қуръондан зериктирма. Мен сени одамларнинг олдига, улар ўз суҳбатлари билан банд пайтида бориб, уларга (ваъз) айтиб, уларнинг суҳбатини бўлиб, уларни зериктираётган ҳолда кўрмай. Аксинча, жим тур; улар сендан (ваъз) сўрасалар, улар уни хоҳлаб турган пайтда уларга айт. Дуодаги саж (қофиябозлик)дан эҳтиёт бўл ва ундан сақлангин — чунки мен Расулуллоҳ ﷺ ва у зотнинг саҳобаларини фақат шу (сақланган) ҳолатда кўрганман».
وَعَن عكرمةَ عَن ابنِ عبَّاسٍ قَالَ: لَا أَعْلَمُهُ إِلَّا رَفَعَ الْحَدِيثَ: أَنَّهُ كَانَ يَأْمُرُ بِقَتْلِ الْحَيَّاتِ وَقَالَ: «مَنْ تَرَكَهُنَّ خَشْيَةَ ثَائِرٍ فَلَيْسَ مِنَّا» . رَوَاهُ فِي شَرْحِ السّنة
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U zot ilonlarni oʻldirishga buyurar va: «Kim (ilonning) qasos olishidan qoʻrqib ularni (tirik) qoldirsa, u bizdan emas», deb aytar edilar. Sharhus-sunnada rivoyat qilingan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У зот илонларни ўлдиришга буюрар ва: «Ким (илоннинг) қасос олишидан қўрқиб уларни (тирик) қолдирса, у биздан эмас», деб айтар эдилар. Шарҳус-суннада ривоят қилинган.
وَعَن عِكْرِمَة قَالَ: رأيتُ ابنَ عَبَّاس يَأْتَزِرُ فَيَضَعُ حَاشِيَةَ إِزَارِهِ مِنْ مُقَدَّمِهِ عَلَى ظَهْرِ قَدَمِهِ وَيَرْفَعُ مِنْ مُؤَخَّرِهِ قُلْتُ لِمَ تَأْتَزِرُ هَذِهِ الْإِزْرَةَ؟ قَالَ: رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يأتزرها. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ikrima (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning izor bogʻlayotganlarini koʻrdi: u zot izorining old etagini ikki oyogʻining ustiga qoʻyar, orqasini esa koʻtarar edilar. (Ikrima) dedi: «Nega izorni shu tarzda bogʻlaysiz?» Ibn Abbos: «Men Rasululloh ﷺ ning uni shunday bogʻlaganlarini koʻrganman», dedi.Икрима (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг изор боғлаётганларини кўрди: у зот изорининг олд этагини икки оёғининг устига қўяр, орқасини эса кўтарар эдилар. (Икрима) деди: «Нега изорни шу тарзда боғлайсиз?» Ибн Аббос: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг уни шундай боғлаганларини кўрганман», деди.
عَن عِكْرِمَة: إِنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ جَاءُوا فَقَالُوا يَا ابْنَ عَبَّاسٍ أَتَرَى الْغُسْلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَاجِبًا قَالَ لَا وَلَكِنَّهُ أَطْهَرُ وَخَيْرٌ لِمَنِ اغْتَسَلَ وَمَنْ لَمْ يَغْتَسِلْ فَلَيْسَ عَلَيْهِ بِوَاجِبٍ. وَسَأُخْبِرُكُمْ كَيْفَ بَدْءُ الْغُسْلِ: كَانَ النَّاسُ مَجْهُودِينَ يَلْبَسُونَ الصُّوفَ وَيَعْمَلُونَ عَلَى ظُهُورِهِمْ وَكَانَ مَسْجِدُهُمْ ضَيِّقًا مُقَارِبَ السَّقْفِ إِنَّمَا هُوَ عَرِيشٌ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي يَوْمٍ حَارٍّ وَعَرِقَ النَّاسُ فِي ذَلِكَ الصُّوفِ حَتَّى ثَارَتْ مِنْهُمْ رِيَاحٌ آذَى بِذَلِكَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا. فَلَمَّا وَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الرّيح قَالَ: «أَيُّهَا النَّاسُ إِذَا كَانَ هَذَا الْيَوْمُ فَاغْتَسِلُوا وَلْيَمَسَّ أَحَدُكُمْ أَفْضَلَ مَا يَجِدُ مِنْ دُهْنِهِ وَطِيبِهِ» . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: ثُمَّ جَاءَ اللَّهُ بِالْخَيْرِ وَلَبِسُوا غَيْرَ الصُّوفِ وَكُفُوا الْعَمَلَ وَوُسِّعَ مَسْجِدُهُمُ وَذَهَبَ بَعْضُ الَّذِي كَانَ يُؤْذِي بَعْضُهُمْ بَعْضًا مِنَ الْعَرَقِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Iroq ahlidan baʼzi kishilar kelib: «Ey Ibn Abbos, juma kuni gʻusl qilishni vojib deb bilasizmi?» dedilar. U (Ibn Abbos roziyallohu anhumo): «Yoʻq, lekin u (gʻusl) gʻusl qilgan kishi uchun pokrok va yaxshiroqdir. Kim gʻusl qilmasa, unga vojib emas. Men sizlarga gʻusl(ning boshlanishi) qanday boshlanganini xabar beraman: odamlar mashaqqatda edilar, jun (kiyim) kiyar va yelkalarida (yuk koʻtarib) ishlar edilar. Ularning masjidi tor, shifti past edi — u faqat (uzum) chayladek edi. Issiq bir kunda Rasululloh ﷺ (masjidga) chiqdilar, odamlar oʻsha jun (kiyim)larida terlab ketdilar, hatto ulardan (yoqimsiz) hidlar koʻtarildi va baʼzilari baʼzilariga ozor yetkazdi. Rasululloh ﷺ oʻsha hidni sezgach: ‹Ey odamlar, shunday (issiq) kun boʻlganda gʻusl qilinglar va har biringiz topadigan eng yaxshi yogʻ va atiridan surtsin›, dedilar», dedi. Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Soʻng Alloh yaxshilikni keltirdi, ular jundan boshqa (kiyim) kiya boshladilar, (ogʻir) ishdan qutuldilar, masjidlari kengaytirildi va ularning baʼzilari baʼzilariga ozor yetkazadigan ter (hidi)ning baʼzisi ketdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ироқ аҳлидан баъзи кишилар келиб: «Эй Ибн Аббос, жума куни ғусл қилишни вожиб деб биласизми?» дедилар. У (Ибн Аббос розияллоҳу анҳумо): «Йўқ, лекин у (ғусл) ғусл қилган киши учун покрок ва яхшироқдир. Ким ғусл қилмаса, унга вожиб эмас. Мен сизларга ғусл(нинг бошланиши) қандай бошланганини хабар бераман: одамлар машаққатда эдилар, жун (кийим) кияр ва елкаларида (юк кўтариб) ишлар эдилар. Уларнинг масжиди тор, шифти паст эди — у фақат (узум) чайладек эди. Иссиқ бир кунда Расулуллоҳ ﷺ (масжидга) чиқдилар, одамлар ўша жун (кийим)ларида терлаб кетдилар, ҳатто улардан (ёқимсиз) ҳидлар кўтарилди ва баъзилари баъзиларига озор етказди. Расулуллоҳ ﷺ ўша ҳидни сезгач: ‹Эй одамлар, шундай (иссиқ) кун бўлганда ғусл қилинглар ва ҳар бирингиз топадиган энг яхши ёғ ва атиридан суртсин›, дедилар», деди. Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Сўнг Аллоҳ яхшиликни келтирди, улар жундан бошқа (кийим) кия бошладилар, (оғир) ишдан қутулдилар, масжидлари кенгайтирилди ва уларнинг баъзилари баъзиларига озор етказадиган тер (ҳиди)нинг баъзиси кетди.
وَعَنْ عِكْرِمَةَ قَالَ: صَلَّيْتُ خَلْفَ شَيْخٍ بِمَكَّةَ فَكَبَّرَ ثِنْتَيْنِ وَعِشْرِينَ تَكْبِيرَةً فَقُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ: إِنَّهُ أَحْمَقُ فَقَالَ: ثَكَلَتْكَ أُمُّكَ سُنَّةُ أَبِي الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ
Ikrima (Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Men Makkada bir shayx orqasida namoz oʻqidim; u (namozda) yigirma ikki takbir aytdi. Men Ibn Abbosga: «U (shayx) ahmoq (ekan)», — dedim. Ibn Abbos meni koyib: «Bu — Abul-Qosim (Paygʻambar ﷺ)ning sunnatidir», — dedi.Икрима (Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Мен Маккада бир шайх орқасида намоз ўқидим; у (намозда) йигирма икки такбир айтди. Мен Ибн Аббосга: «У (шайх) аҳмоқ (экан)», — дедим. Ибн Аббос мени койиб: «Бу — Абул-Қосим (Пайғамбар ﷺ)нинг суннатидир», — деди.
وَعَن عِكْرِمَة قَالَ: قِيلَ لِابْنِ عَبَّاسٍ: مَاتَتْ فُلَانَةُ بَعْضُ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَرَّ سَاجِدًا فَقِيلَ لَهُ تَسْجُدُ فِي هَذِهِ السَّاعَةِ؟ فَقَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا رَأَيْتُمْ آيَةً فَاسْجُدُوا» وَأَيُّ آيَةٍ أَعْظَمُ مِنْ ذَهَابِ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟ رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيّ
Ikrima (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ga: «Falon ayol — Nabiy ﷺ ning xotinlaridan biri vafot etdi», — deyildi. Shunda u sajdaga yiqildi. Unga: «Shu vaqtda sajda qilyapsizmi?» — deyildi. U: «Rasululloh ﷺ: ‹Qachon (Allohning qudratidan dalolat beruvchi) bir alomatni koʻrsangiz, sajda qilinglar›, — deganlar. Nabiy ﷺ ning xotinlaridan birining ketishidan (vafotidan) koʻra qaysi alomat ulkanroq boʻladi?» — dedi.Икрима (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)га: «Фалон аёл — Набий ﷺ нинг хотинларидан бири вафот этди», — дейилди. Шунда у саждага йиқилди. Унга: «Шу вақтда сажда қиляпсизми?» — дейилди. У: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Қачон (Аллоҳнинг қудратидан далолат берувчи) бир аломатни кўрсангиз, сажда қилинглар›, — деганлар. Набий ﷺ нинг хотинларидан бирининг кетишидан (вафотидан) кўра қайси аломат улканроқ бўлади?» — деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ أَبِي ثَوْرٍ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَ: سَأَلْتُ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا: هَلْ سَمِعْتِ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَتَمَثَّلُ شِعْرًا قَطُّ؟ فَقَالَتْ: أَحْيَانًا، إِذَا دَخَلَ بَيْتَهُ يَقُولُ: وَيَأْتِيكَ بِالأَخْبَارِ مَنْ لَمْ تُزَوِّدِ.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Nabiy ﷺning huzuriga kelib: «Men hilolni koʻrdim», dedi. U zot: «Allohdan boshqa iloh yoʻq deb guvohlik berasanmi? Muhammad Allohning Rasuli deb guvohlik berasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Ey Bilol, odamlarga ertaga roʻza tutishlarini eʼlon qil», dedilar. Bizga Abu Kurayb aytdi, bizga Husayn al-Juʼfiy Zoidadan, u Simokdan shu isnod bilan shunga oʻxshashini (rivoyat qildi). Abu Iso aytdi: Ibn Abbosning hadisida ixtilof bor. Sufyon as-Savriy va boshqalar Simokdan, u Ikrimadan, u Nabiy ﷺdan mursal (shaklda) rivoyat qilganlar. Simokning ashoblarining koʻpchiligi Simokdan, u Ikrimadan, u Nabiy ﷺdan mursal (shaklda) rivoyat qilganlar. Ilm ahlining koʻpchiligi nazdida bu hadisga amal qilinadi; ular: ‹Roʻzada bir kishining guvohligi qabul qilinadi›, deganlar. Ibn al-Muborak, Shofiʼiy, Ahmad va Kufa ahli ham shuni aytadilar. Ishoq: ‹Faqat ikki kishining guvohligi bilangina roʻza tutiladi›, dedi. Ilm ahli iftor (qilish)da faqat ikki kishining guvohligi qabul qilinishida ixtilof qilmaganlar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Набий ﷺнинг ҳузурига келиб: «Мен ҳилолни кўрдим», деди. У зот: «Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ деб гувоҳлик берасанми? Муҳаммад Аллоҳнинг Расули деб гувоҳлик берасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Эй Билол, одамларга эртага рўза тутишларини эълон қил», дедилар. Бизга Абу Курайб айтди, бизга Ҳусайн ал-Жуъфий Зоидадан, у Симокдан шу иснод билан шунга ўхшашини (ривоят қилди). Абу Исо айтди: Ибн Аббоснинг ҳадисида ихтилоф бор. Суфён ас-Саврий ва бошқалар Симокдан, у Икримадан, у Набий ﷺдан мурсал (шаклда) ривоят қилганлар. Симокнинг ашобларининг кўпчилиги Симокдан, у Икримадан, у Набий ﷺдан мурсал (шаклда) ривоят қилганлар. Илм аҳлининг кўпчилиги наздида бу ҳадисга амал қилинади; улар: ‹Рўзада бир кишининг гувоҳлиги қабул қилинади›, деганлар. Ибн ал-Муборак, Шофиъий, Аҳмад ва Куфа аҳли ҳам шуни айтадилар. Ишоқ: ‹Фақат икки кишининг гувоҳлиги билангина рўза тутилади›, деди. Илм аҳли ифтор (қилиш)да фақат икки кишининг гувоҳлиги қабул қилинишида ихтилоф қилмаганлар.