حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ حَدِيثَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْفِتْنَةِ قَالَ قُلْتُ أَنَا أَحْفَظُهُ كَمَا قَالَ. قَالَ إِنَّكَ عَلَيْهِ لَجَرِيءٌ فَكَيْفَ قَالَ قُلْتُ فِتْنَةُ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَوَلَدِهِ وَجَارِهِ تُكَفِّرُهَا الصَّلاَةُ وَالصَّدَقَةُ وَالْمَعْرُوفُ. قَالَ سُلَيْمَانُ قَدْ كَانَ يَقُولُ " الصَّلاَةُ وَالصَّدَقَةُ، وَالأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْىُ عَنِ الْمُنْكَرِ ". قَالَ لَيْسَ هَذِهِ أُرِيدُ، وَلَكِنِّي أُرِيدُ الَّتِي تَمُوجُ كَمَوْجِ الْبَحْرِ. قَالَ قُلْتُ لَيْسَ عَلَيْكَ بِهَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ بَأْسٌ، بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا باب مُغْلَقٌ. قَالَ فَيُكْسَرُ الْبَابُ أَوْ يُفْتَحُ. قَالَ قُلْتُ لاَ. بَلْ يُكْسَرُ. قَالَ فَإِنَّهُ إِذَا كُسِرَ لَمْ يُغْلَقْ أَبَدًا. قَالَ قُلْتُ أَجَلْ. فَهِبْنَا أَنْ نَسْأَلَهُ مَنِ الْبَابُ فَقُلْنَا لِمَسْرُوقٍ سَلْهُ. قَالَ فَسَأَلَهُ. فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ. قَالَ قُلْنَا فَعَلِمَ عُمَرُ مَنْ تَعْنِي قَالَ نَعَمْ، كَمَا أَنَّ دُونَ غَدٍ لَيْلَةً، وَذَلِكَ أَنِّي حَدَّثْتُهُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالأَغَالِيطِ.
Abu Voil (Huzayfadan) rivoyat qiladi: Huzayfa dedi: «Umar: ‹Sizlardan kim Rasululloh ﷺ ning fitnalar haqidagi soʻzini yodda saqlaydi?› — dedi. Men: ‹Men uni — Paygʻambar ﷺ aytganidek — bilaman›, — dedim. Umar: ‹Shubhasiz, sen jasursan. U zot uni qanday aytdilar?› — dedi. Men: ‹Kishining oʻz xotini, bolalari va qoʻshnilari borasidagi fitnasi (xato amallari) — (uning) namozi, sadaqasi va yaxshilikka buyurishi bilan kafforat qilinadi (yuviladi)›, — dedim. (Rivoyatchi Sulaymon qoʻshdiki, u: ‹Namoz, sadaqa, yaxshilikka buyurish va yomonlikdan qaytarish›, — dedi.) Umar: ‹Men buni nazarda tutmadim, balki men dengiz toʻlqinlaridek yoyiladigan oʻsha fitna haqida soʻrayman›, — dedi. Men: ‹Ey moʻminlarning amiri, sen undan qoʻrqma — chunki sen bilan uning orasida yopiq bir eshik bor›, — dedim. U: ‹Eshik sindiriladimi yoki ochiladimi?› — dedi. Men: ‹Yoʻq, u sindiriladi›, — dedim. U: ‹Unday boʻlsa, agar u sindirilsa, u boshqa hech qachon yopilmaydi (ekan-da)?› — dedi. Men: ‹Ha›, — dedim». Soʻng biz — oʻsha eshik nima ekanini soʻrashdan — qoʻrqdik va Masruqdan — uni (Huzayfadan) soʻrashni — iltimos qildik; u (Masruq) undan bu haqda soʻradi. Huzayfa: «Eshik — Umar (oʻzi) edi», — dedi. Biz Huzayfadan — Umar oʻsha eshik nimani anglatishini bilarmidi, deb — soʻradik. Huzayfa ‹ha› (deb javob berdi) va qoʻshdi: «U uni — ertasi tongdan oldin tun (kelishi) — ni bilgandek bilar edi».Абу Воил (Ҳузайфадан) ривоят қилади: Ҳузайфа деди: «Умар: ‹Сизлардан ким Расулуллоҳ ﷺ нинг фитналар ҳақидаги сўзини ёдда сақлайди?› — деди. Мен: ‹Мен уни — Пайғамбар ﷺ айтганидек — биламан›, — дедим. Умар: ‹Шубҳасиз, сен жасурсан. У зот уни қандай айтдилар?› — деди. Мен: ‹Кишининг ўз хотини, болалари ва қўшнилари борасидаги фитнаси (хато амаллари) — (унинг) намози, садақаси ва яхшиликка буюриши билан каффорат қилинади (ювилади)›, — дедим. (Ривоятчи Сулаймон қўшдики, у: ‹Намоз, садақа, яхшиликка буюриш ва ёмонликдан қайтариш›, — деди.) Умар: ‹Мен буни назарда тутмадим, балки мен денгиз тўлқинларидек ёйиладиган ўша фитна ҳақида сўрайман›, — деди. Мен: ‹Эй мўминларнинг амири, сен ундан қўрқма — чунки сен билан унинг орасида ёпиқ бир эшик бор›, — дедим. У: ‹Эшик синдириладими ёки очиладими?› — деди. Мен: ‹Йўқ, у синдирилади›, — дедим. У: ‹Ундай бўлса, агар у синдирилса, у бошқа ҳеч қачон ёпилмайди (экан-да)?› — деди. Мен: ‹Ҳа›, — дедим». Сўнг биз — ўша эшик нима эканини сўрашдан — қўрқдик ва Масруқдан — уни (Ҳузайфадан) сўрашни — илтимос қилдик; у (Масруқ) ундан бу ҳақда сўради. Ҳузайфа: «Эшик — Умар (ўзи) эди», — деди. Биз Ҳузайфадан — Умар ўша эшик нимани англатишини билармиди, деб — сўрадик. Ҳузайфа ‹ҳа› (деб жавоб берди) ва қўшди: «У уни — эртаси тонгдан олдин тун (келиши) — ни билгандек билар эди».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا شُرَيْحُ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَأَلْتُ مَسْرُوقًا وَعَطَاءً وَمُجَاهِدًا. فَقَالُوا اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ذِي الْقَعْدَةِ قَبْلَ أَنْ يَحُجَّ. وَقَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ذِي الْقَعْدَةِ، قَبْلَ أَنْ يَحُجَّ مَرَّتَيْنِ.
Abu Ishoq (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Masruq, Ato va Mujohiddan (Allohning Rasuli ﷺ ning umrasi haqida) soʻradim. Ular: «Allohning Rasuli ﷺ haj qilishdan oldin Zulqaʼdada umra qilgan edilar», — dedi. Men Baro ibn Ozibning shunday deganini eshitdim: «Allohning Rasuli ﷺ haj qilishdan oldin Zulqaʼdada ikki marta umra qilgan edilar».Абу Ишоқ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Масруқ, Ато ва Мужоҳиддан (Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг умраси ҳақида) сўрадим. Улар: «Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳаж қилишдан олдин Зулқаъдада умра қилган эдилар», — деди. Мен Баро ибн Озибнинг шундай деганини эшитдим: «Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳаж қилишдан олдин Зулқаъдада икки марта умра қилган эдилар».
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا جَامِعٌ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ قَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ مَنْ يَحْفَظُ حَدِيثًا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْفِتْنَةِ قَالَ حُذَيْفَةُ أَنَا سَمِعْتُهُ يَقُولُ " فِتْنَةُ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَمَالِهِ وَجَارِهِ تُكَفِّرُهَا الصَّلاَةُ وَالصِّيَامُ وَالصَّدَقَةُ ". قَالَ لَيْسَ أَسْأَلُ عَنْ ذِهِ، إِنَّمَا أَسْأَلُ عَنِ الَّتِي تَمُوجُ كَمَا يَمُوجُ الْبَحْرُ. قَالَ وَإِنَّ دُونَ ذَلِكَ بَابًا مُغْلَقًا. قَالَ فَيُفْتَحُ أَوْ يُكْسَرُ قَالَ يُكْسَرُ. قَالَ ذَاكَ أَجْدَرُ أَنْ لاَ يُغْلَقَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ. فَقُلْنَا لِمَسْرُوقٍ سَلْهُ أَكَانَ عُمَرُ يَعْلَمُ مَنِ الْبَابُ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ، كَمَا يَعْلَمُ أَنَّ دُونَ غَدٍ اللَّيْلَةَ.
Abu Voil (Huzayfadan) rivoyat qiladi: Umar odamlardan: «Fitna haqida Paygʻambar ﷺ ning soʻzini kim eslaydi?» — deb soʻradi. Huzayfa: «Men Paygʻambar ﷺ ning shunday deganini eshitdim: ‹Kishining oʻz mol-mulki, oilasi va qoʻshnilari (sababli yuzaga keladigan) fitnasi (gunohi) — uning namozi, roʻzasi va sadaqasi bilan yuviladi (kafforat boʻladi)›», — dedi. Umar: «Men bu haqda soʻramayapman, balki dengiz toʻlqinlaridek tarqaladigan oʻsha fitnalar haqida soʻrayapman», — dedi. Huzayfa: «Oʻsha fitnalar oldida yopiq bir darvoza bor», — deb javob berdi. Umar: «Oʻsha darvoza ochiladimi yoki sindiriladimi?» — deb soʻradi. U: «Sindiriladi», — dedi. Umar: «Unday boʻlsa, u darvoza — to Qiyomat kunigacha — qaytadan yopilmaydi», — dedi. Biz Masruqqa: «Sen Huzayfadan soʻrab qoʻy-chi, Umar oʻsha darvoza nimani anglatganini bilarmidi?» — dedik. U undan soʻradi va u: «U (Umar) buni — ertagagi tongdan oldin kecha boʻlishini bilgandek — bilar edi», — deb javob berdi.Абу Воил (Ҳузайфадан) ривоят қилади: Умар одамлардан: «Фитна ҳақида Пайғамбар ﷺ нинг сўзини ким эслайди?» — деб сўради. Ҳузайфа: «Мен Пайғамбар ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: ‹Кишининг ўз мол-мулки, оиласи ва қўшнилари (сабабли юзага келадиган) фитнаси (гуноҳи) — унинг намози, рўзаси ва садақаси билан ювилади (каффорат бўлади)›», — деди. Умар: «Мен бу ҳақда сўрамаяпман, балки денгиз тўлқинларидек тарқаладиган ўша фитналар ҳақида сўраяпман», — деди. Ҳузайфа: «Ўша фитналар олдида ёпиқ бир дарвоза бор», — деб жавоб берди. Умар: «Ўша дарвоза очиладими ёки синдириладими?» — деб сўради. У: «Синдирилади», — деди. Умар: «Ундай бўлса, у дарвоза — то Қиёмат кунигача — қайтадан ёпилмайди», — деди. Биз Масруққа: «Сен Ҳузайфадан сўраб қўй-чи, Умар ўша дарвоза нимани англатганини билармиди?» — дедик. У ундан сўради ва у: «У (Умар) буни — эртагаги тонгдан олдин кеча бўлишини билгандек — билар эди», — деб жавоб берди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ،. حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ، يُحَدِّثُ عَنْ حُذَيْفَةَ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْفِتْنَةِ فَقَالَ حُذَيْفَةُ أَنَا أَحْفَظُ كَمَا قَالَ. قَالَ هَاتِ إِنَّكَ لَجَرِيءٌ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فِتْنَةُ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَمَالِهِ وَجَارِهِ تُكَفِّرُهَا الصَّلاَةُ وَالصَّدَقَةُ وَالأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْىُ عَنِ الْمُنْكَرِ ". قَالَ لَيْسَتْ هَذِهِ، وَلَكِنِ الَّتِي تَمُوجُ كَمَوْجِ الْبَحْرِ. قَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لاَ بَأْسَ عَلَيْكَ مِنْهَا، إِنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا. قَالَ يُفْتَحُ الْبَابُ أَوْ يُكْسَرُ قَالَ لاَ بَلْ يُكْسَرُ. قَالَ ذَاكَ أَحْرَى أَنْ لاَ يُغْلَقَ. قُلْنَا عَلِمَ الْبَابَ قَالَ نَعَمْ، كَمَا أَنَّ دُونَ غَدٍ اللَّيْلَةَ، إِنِّي حَدَّثْتُهُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالأَغَالِيطِ. فَهِبْنَا أَنْ نَسْأَلَهُ، وَأَمَرْنَا مَسْرُوقًا، فَسَأَلَهُ فَقَالَ مَنِ الْبَابُ قَالَ عُمَرُ.
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Umar ibn Xattob: «Sizlardan kim Allohning Rasuli ﷺ ning fitnalar haqidagi soʻzini eslaydi?» — dedi. Huzayfa: «Men u zot aytgan (gap)ni aniq eslayman», — deb javob berdi. Umar: «(Bizga) ayt — sen, haqiqatan, jasur kishisan!» — dedi. Huzayfa: «Allohning Rasuli ﷺ: ‹Kishining — oilasi, mol-mulki va qoʻshnilariga (boʻlgan munosabati)dagi fitnalari (yaʼni xato-gunohlari) — uning namozi, sadaqasi va yaxshilikka buyurib, yomonlikdan qaytarishi bilan kafforat (yuvilishi) boʻladi›, — dedi», — dedi. Umar: «Men bu fitnalarni (nazarda tutmayapman), balki — dengiz toʻlqinlaridek koʻtarilib-pasayib turadigan fitnalarni (nazarda tutyapman)», — dedi. Huzayfa: «Ey moʻminlar amiri! Sen u (fitnalar)dan qoʻrqmasliging (kerak) — chunki sen bilan ular oʻrtasida yopiq bir eshik bor», — deb javob berdi. Umar: «Oʻsha eshik ochiladimi yoki sindiriladimi?» — deb soʻradi. Huzayfa: «Yoʻq, u sindiriladi», — deb javob berdi. Umar: «Unday boʻlsa, ehtimol, oʻsha eshik boshqa hech qachon yopilmaydi», — dedi. Keyinroq odamlar Huzayfadan: «Umar oʻsha eshik nimani anglatishini bilarmidi?» — deb soʻradi. U: «Ha, Umar buni — har kim ertangi tongdan oldin kecha boʻlishini bilganidek — bilardi. Men Umarga sahih (ishonchli) bir rivoyatni aytdim, yolgʻon emas», — dedi. Biz Huzayfadan (eshik haqida) soʻrashga botina olmadik; shu sabab biz Masruqdan soʻrashni iltimos qildik. U (Masruq) undan: «Eshik nimani anglatadi?» — deb soʻradi. U: «Umar(ning oʻzi)», — deb javob berdi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир марта Умар ибн Хаттоб: «Сизлардан ким Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг фитналар ҳақидаги сўзини эслайди?» — деди. Ҳузайфа: «Мен у зот айтган (гап)ни аниқ эслайман», — деб жавоб берди. Умар: «(Бизга) айт — сен, ҳақиқатан, жасур кишисан!» — деди. Ҳузайфа: «Аллоҳнинг Расули ﷺ: ‹Кишининг — оиласи, мол-мулки ва қўшниларига (бўлган муносабати)даги фитналари (яъни хато-гуноҳлари) — унинг намози, садақаси ва яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтариши билан каффорат (ювилиши) бўлади›, — деди», — деди. Умар: «Мен бу фитналарни (назарда тутмаяпман), балки — денгиз тўлқинларидек кўтарилиб-пасайиб турадиган фитналарни (назарда тутяпман)», — деди. Ҳузайфа: «Эй мўминлар амири! Сен у (фитналар)дан қўрқмаслигинг (керак) — чунки сен билан улар ўртасида ёпиқ бир эшик бор», — деб жавоб берди. Умар: «Ўша эшик очиладими ёки синдириладими?» — деб сўради. Ҳузайфа: «Йўқ, у синдирилади», — деб жавоб берди. Умар: «Ундай бўлса, эҳтимол, ўша эшик бошқа ҳеч қачон ёпилмайди», — деди. Кейинроқ одамлар Ҳузайфадан: «Умар ўша эшик нимани англатишини билармиди?» — деб сўради. У: «Ҳа, Умар буни — ҳар ким эртанги тонгдан олдин кеча бўлишини билганидек — биларди. Мен Умарга саҳиҳ (ишончли) бир ривоятни айтдим, ёлғон эмас», — деди. Биз Ҳузайфадан (эшик ҳақида) сўрашга ботина олмадик; шу сабаб биз Масруқдан сўрашни илтимос қилдик. У (Масруқ) ундан: «Эшик нимани англатади?» — деб сўради. У: «Умар(нинг ўзи)», — деб жавоб берди.
حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، عَنْ مَعْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ، سَأَلْتُ مَسْرُوقًا مَنْ آذَنَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِالْجِنِّ لَيْلَةَ اسْتَمَعُوا الْقُرْآنَ. فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبُوكَ ـ يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ ـ أَنَّهُ آذَنَتْ بِهِمْ شَجَرَةٌ.
Men Masruqdan: «Jinlar Qurʼonni tinglagan kechada Paygʻambar ﷺni ular (kelgani) haqida kim ogohlantirdi?» deb soʻradim. U: «Menga otang — yaʼni Abdulloh (ibn Masʼud) — rivoyat qildiki, ularning (kelgani) haqida (u zotni) bir daraxt ogohlantirgan», dedi.Мен Масруқдан: «Жинлар Қуръонни тинглаган кечада Пайғамбар ﷺни улар (келгани) ҳақида ким огоҳлантирди?» деб сўрадим. У: «Менга отанг — яъни Абдуллоҳ (ибн Масъуд) — ривоят қилдики, уларнинг (келгани) ҳақида (у зотни) бир дарахт огоҳлантирган», деди.
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ مُسْلِمٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ مَسْرُوقٍ فِي دَارِ يَسَارِ بْنِ نُمَيْرٍ، فَرَأَى فِي صُفَّتِهِ تَمَاثِيلَ فَقَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَذَابًا عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الْمُصَوِّرُونَ ".
(Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi.) (Muslim aytdi:) Biz Masruq bilan Yasor ibn Numayrning uyida edik; u (Masruq) uning ayvonida suratlarni (tamosil) koʻrdi va: «Men Abdulloh (ibn Masʼud)ning (shunday) deganini eshitdim: Men Paygʻambar ﷺning: ‹Albatta, qiyomat kuni Alloh huzurida odamlarning eng qattiq azoblanadigani — surat soluvchilardir› deganlarini eshitganman» dedi.(Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади.) (Муслим айтди:) Биз Масруқ билан Ясор ибн Нумайрнинг уйида эдик; у (Масруқ) унинг айвонида суратларни (тамосил) кўрди ва: «Мен Абдуллоҳ (ибн Масъуд)нинг (шундай) деганини эшитдим: Мен Пайғамбар ﷺнинг: ‹Албатта, қиёмат куни Аллоҳ ҳузурида одамларнинг энг қаттиқ азобланадигани — сурат солувчилардир› деганларини эшитганман» деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ حَدَّثَنِي شَقِيقٌ، قَالَ سَمِعْتُ حُذَيْفَةَ، قَالَ كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ فَقَالَ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْفِتْنَةِ قُلْتُ أَنَا، كَمَا قَالَهُ. قَالَ إِنَّكَ عَلَيْهِ ـ أَوْ عَلَيْهَا ـ لَجَرِيءٌ. قُلْتُ " فِتْنَةُ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَمَالِهِ وَوَلَدِهِ وَجَارِهِ تُكَفِّرُهَا الصَّلاَةُ وَالصَّوْمُ وَالصَّدَقَةُ وَالأَمْرُ وَالنَّهْىُ ". قَالَ لَيْسَ هَذَا أُرِيدُ، وَلَكِنِ الْفِتْنَةُ الَّتِي تَمُوجُ كَمَا يَمُوجُ الْبَحْرُ. قَالَ لَيْسَ عَلَيْكَ مِنْهَا بَأْسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، إِنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا. قَالَ أَيُكْسَرُ أَمْ يُفْتَحُ قَالَ يُكْسَرُ. قَالَ إِذًا لاَ يُغْلَقَ أَبَدًا. قُلْنَا أَكَانَ عُمَرُ يَعْلَمُ الْبَابَ قَالَ نَعَمْ، كَمَا أَنَّ دُونَ الْغَدِ اللَّيْلَةَ، إِنِّي حَدَّثْتُهُ بِحَدِيثٍ لَيْسَ بِالأَغَالِيطِ. فَهِبْنَا أَنْ نَسْأَلَ حُذَيْفَةَ، فَأَمَرْنَا مَسْرُوقًا فَسَأَلَهُ فَقَالَ الْبَابُ عُمَرُ.
Shaqiq (Huzayfadan) rivoyat qiladi: U Huzayfaning shunday deganini eshitdi: «Bir kuni men Umar bilan oʻtirgan edim, u: ‹Sizlardan kim Rasululloh ﷺ ning fitnalar haqidagi soʻzini eslaydi?› — dedi. Men: ‹Men uni Paygʻambar ﷺ aytgandek bilaman›, — dedim. Umar: ‹Albatta sen dadilsan›, — dedi. Men: ‹Kishiga xotini, moli, bolasi va qoʻshnisi sababli yetadigan fitna(lar)ni namozi, roʻzasi, sadaqasi, (yaxshilikka) buyurib (yomonlikdan) qaytarishi kafforat qiladi›, — dedim. Umar: ‹Men buni nazarda tutmadim; men dengiz toʻlqinlaridek yoyiladigan fitnani soʻradim›, — dedi. Men: ‹Ey moʻminlar amiri, sen undan qoʻrqma; sen bilan uning orasida yopiq eshik bor›, — dedim. Umar: ‹U eshik sinadimi yoki ochiladimi?› — dedi. Men: ‹Sinadi›, — dedim. Umar: ‹Unday boʻlsa, u boshqa hech qachon yopilmaydi›, — dedi». (Roviy: Huzayfadan: ‹Umar oʻsha eshikni bilarmidi?› — deb soʻraldi. U: ‹Ha, ertangi tongdan oldin kecha boʻlishini bilgandek bilardi; men hech xato gap aralashmagan hadis aytdim›, — dedi.) (Roviy qoʻshimcha qildi: Ular Masruqni Huzayfadan (oʻsha eshik haqida) soʻrash uchun yubordi. Huzayfa: ‹Oʻsha eshik — Umarning oʻzi edi›, — dedi.)Шақиқ (Ҳузайфадан) ривоят қилади: У Ҳузайфанинг шундай деганини эшитди: «Бир куни мен Умар билан ўтирган эдим, у: ‹Сизлардан ким Расулуллоҳ ﷺ нинг фитналар ҳақидаги сўзини эслайди?› — деди. Мен: ‹Мен уни Пайғамбар ﷺ айтгандек биламан›, — дедим. Умар: ‹Албатта сен дадилсан›, — деди. Мен: ‹Кишига хотини, моли, боласи ва қўшниси сабабли етадиган фитна(лар)ни намози, рўзаси, садақаси, (яхшиликка) буюриб (ёмонликдан) қайтариши каффорат қилади›, — дедим. Умар: ‹Мен буни назарда тутмадим; мен денгиз тўлқинларидек ёйиладиган фитнани сўрадим›, — деди. Мен: ‹Эй мўминлар амири, сен ундан қўрқма; сен билан унинг орасида ёпиқ эшик бор›, — дедим. Умар: ‹У эшик синадими ёки очиладими?› — деди. Мен: ‹Синади›, — дедим. Умар: ‹Ундай бўлса, у бошқа ҳеч қачон ёпилмайди›, — деди». (Ровий: Ҳузайфадан: ‹Умар ўша эшикни билармиди?› — деб сўралди. У: ‹Ҳа, эртанги тонгдан олдин кеча бўлишини билгандек биларди; мен ҳеч хато гап аралашмаган ҳадис айтдим›, — деди.) (Ровий қўшимча қилди: Улар Масруқни Ҳузайфадан (ўша эшик ҳақида) сўраш учун юборди. Ҳузайфа: ‹Ўша эшик — Умарнинг ўзи эди›, — деди.)
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا شَقِيقٌ، سَمِعْتُ حُذَيْفَةَ، يَقُولُ بَيْنَا نَحْنُ جُلُوسٌ عِنْدَ عُمَرَ قَالَ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ قَوْلَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْفِتْنَةِ. قَالَ " فِتْنَةُ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَمَالِهِ وَوَلَدِهِ وَجَارِهِ، تُكَفِّرُهَا الصَّلاَةُ وَالصَّدَقَةُ وَالأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْىُ عَنِ الْمُنْكَرِ ". قَالَ لَيْسَ عَنْ هَذَا أَسْأَلُكَ، وَلَكِنِ الَّتِي تَمُوجُ كَمَوْجِ الْبَحْرِ. قَالَ لَيْسَ عَلَيْكَ مِنْهَا بَأْسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، إِنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا. قَالَ عُمَرُ أَيُكْسَرُ الْبَابُ أَمْ يُفْتَحُ قَالَ بَلْ يُكْسَرُ. قَالَ عُمَرُ إِذًا لاَ يُغْلَقَ أَبَدًا. قُلْتُ أَجَلْ. قُلْنَا لِحُذَيْفَةَ أَكَانَ عُمَرُ يَعْلَمُ الْبَابَ قَالَ نَعَمْ كَمَا أَعْلَمُ أَنَّ دُونَ غَدٍ لَيْلَةً، وَذَلِكَ أَنِّي حَدَّثْتُهُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالأَغَالِيطِ. فَهِبْنَا أَنْ نَسْأَلَهُ مَنِ الْبَابُ فَأَمَرْنَا مَسْرُوقًا فَسَأَلَهُ فَقَالَ مَنِ الْبَابُ قَالَ عُمَرُ.
(Shaqiq aytdi: Men Huzayfa (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim:) Biz Umarning huzurida oʻtirgan edik, u: «Qaysingiz Paygʻambar ﷺning fitna haqidagi soʻzlarini yodida saqlaydi?» dedi. (Huzayfa): «U zot: ‹Kishining oʻz ahli (oilasi), moli, bolasi va qoʻshnisi (sababli boʻladigan) fitnasini — namoz, sadaqa, amri maʼruf (yaxshilikka buyurish) va nahyi munkar (yomonlikdan qaytarish) (gunoh sifatida) yuvib (kafforat qilib) yuboradi›, dedilar», dedi. (Umar): «Men sendan bu haqda soʻramayapman, balki dengiz toʻlqinidek toʻlqinlanadigan (fitna) haqida (soʻrayapman)», dedi. (Huzayfa): «Undan senga zarar yoʻq, yo Amiral-moʻminin; albatta sen bilan uning orasida bir yopiq eshik bor», dedi. Umar: «U eshik sindiriladimi yoki ochiladimi?» dedi. (Huzayfa): «Yoʻq, balki sindiriladi», dedi. Umar: «Unday boʻlsa, u hech qachon yopilmaydi (ekan)-da», dedi. Men: «Ha», dedim. Biz Huzayfaga: «Umar oʻsha eshik (kimligi)ni bilarmidi?» dedik. U: «Ha — xuddi men ertangi kundan oldin (albatta) bir kecha borligini bilganimdek (aniq bilardi); chunki men unga xato (yolgʻon)lardan boʻlmagan bir hadis aytib bergan edim», dedi. Biz undan: ‹U eshik kim?› deb soʻrashga hayiqdik (qoʻrqdik); bas, biz Masruqqa buyurdik, u undan soʻradi: «U eshik kim?» dedi. (Huzayfa): «(U eshik) — Umar», dedi.(Шақиқ айтди: Мен Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим:) Биз Умарнинг ҳузурида ўтирган эдик, у: «Қайсингиз Пайғамбар ﷺнинг фитна ҳақидаги сўзларини ёдида сақлайди?» деди. (Ҳузайфа): «У зот: ‹Кишининг ўз аҳли (оиласи), моли, боласи ва қўшниси (сабабли бўладиган) фитнасини — намоз, садақа, амри маъруф (яхшиликка буюриш) ва наҳйи мункар (ёмонликдан қайтариш) (гуноҳ сифатида) ювиб (каффорат қилиб) юборади›, дедилар», деди. (Умар): «Мен сендан бу ҳақда сўрамаяпман, балки денгиз тўлқинидек тўлқинланадиган (фитна) ҳақида (сўраяпман)», деди. (Ҳузайфа): «Ундан сенга зарар йўқ, ё Амирал-мўминин; албатта сен билан унинг орасида бир ёпиқ эшик бор», деди. Умар: «У эшик синдириладими ёки очиладими?» деди. (Ҳузайфа): «Йўқ, балки синдирилади», деди. Умар: «Ундай бўлса, у ҳеч қачон ёпилмайди (экан)-да», деди. Мен: «Ҳа», дедим. Биз Ҳузайфага: «Умар ўша эшик (кимлиги)ни билармиди?» дедик. У: «Ҳа — худди мен эртанги кундан олдин (албатта) бир кеча борлигини билганимдек (аниқ биларди); чунки мен унга хато (ёлғон)лардан бўлмаган бир ҳадис айтиб берган эдим», деди. Биз ундан: ‹У эшик ким?› деб сўрашга ҳайиқдик (қўрқдик); бас, биз Масруққа буюрдик, у ундан сўради: «У эшик ким?» деди. (Ҳузайфа): «(У эшик) — Умар», деди.