وَعَن عَائِشَة قَالَتْ: كَانَتْ يَدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْيُمْنَى لِطَهُورِهِ وَطَعَامِهِ وَكَانَتْ يَدُهُ الْيُسْرَى لِخَلَائِهِ وَمَا كَانَ مِنْ أَذًى. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Oisha — moʻminlar onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning oʻng qoʻllari tahorat(lari) va taom(lari) uchun, chap qoʻllari esa hojat(lari) va har qanday nopok (ozor beruvchi) narsa uchun edi.Оиша — мўминлар онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг ўнг қўллари таҳорат(лари) ва таом(лари) учун, чап қўллари эса ҳожат(лари) ва ҳар қандай нопок (озор берувчи) нарса учун эди.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنَ الْخَلَاءِ قَالَ «غفرانك» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه والدارمي
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Paygʻambar ﷺ hojatxonadan chiqqanlarida: «Gʻufronaka (Ey Alloh, Sening magʻfiratingni soʻrayman)», der edilar.
Abu Iso aytdi: Bu hasan gʻarib hadis boʻlib, uni faqat Isroil(ning) Yusuf ibn Abu Burdadan (qilgan) rivoyati orqaligina bilamiz. Abu Burda ibn Abu Musoning ismi Omir ibn Abdulloh ibn Qays al-Ashʼariydir. Bu bobda Oisha (roziyallohu anho)ning Paygʻambar ﷺ dan (qilgan) hadisidan boshqasini bilmaymiz.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Пайғамбар ﷺ ҳожатхонадан чиққанларида: «Ғуфронака (Эй Аллоҳ, Сенинг мағфиратингни сўрайман)», дер эдилар.
Абу Исо айтди: Бу ҳасан ғариб ҳадис бўлиб, уни фақат Исроил(нинг) Юсуф ибн Абу Бурдадан (қилган) ривояти орқалигина биламиз. Абу Бурда ибн Абу Мусонинг исми Омир ибн Абдуллоҳ ибн Қайс ал-Ашъарийдир. Бу бобда Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг Пайғамбар ﷺ дан (қилган) ҳадисидан бошқасини билмаймиз.
عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: «مَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُول إِلَّا قَاعِدا» . رَوَاهُ أَحْمد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: «Kim sizlarga Paygʻambar ﷺ tik turib bavl qilar edilar, deb (rivoyat) qilsa, uni tasdiqlamanglar; u zot faqat oʻtirib bavl qilar edilar».
(Rovi) aytdi: Bu bobda Umar, Burayda va Abdurrahmon ibn Hasanadan ham (rivoyatlar bor). Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi bu bobda eng yaxshi va eng sahih(dir). Umarning hadisi esa faqat Abdulkarim ibn Abil-Muxoriq(ning) Nofeʼdan, (u) Ibn Umardan, (u) Umardan (qilgan rivoyati) orqali kelgan: Umar: «Paygʻambar ﷺ meni tik turib bavl qilayotganimni koʻrib: ‹Ey Umar, tik turib bavl qilma›, dedilar; shundan keyin men hech tik turib bavl qilmadim», degan. Abu Iso aytdi: Bu hadisni marfuʼ (Paygʻambarga bogʻlangan) holda faqat Abdulkarim ibn Abil-Muxoriq rivoyat qilgan; u esa hadis ahli nazdida zaif boʻlib, Ayyub as-Saxtiyoniy uni zaif sanagan va u haqida (tanqidiy) gapirgan. Ubaydulloh esa Nofeʼdan, (u) Ibn Umardan rivoyat qilib: «Umar (roziyallohu anhu): ‹Islom keltirganimdan beri tik turib bavl qilmadim›, dedi», degan. Bu Abdulkarimning hadisidan sahihroqdir. Buraydaning bu boradagi hadisi esa mahfuz (ishonchli) emas. Tik turib bavl qilishdan qaytarishning maʼnosi taqiq (harom) maʼnosida emas, balki odob (yaxshi xulq) maʼnosidadir. Abdulloh ibn Masʼuddan rivoyat qilinishicha, u: «Tik turib bavl qilishing — qoʻpollik (jafo)dandir», degan.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: «Ким сизларга Пайғамбар ﷺ тик туриб бавл қилар эдилар, деб (ривоят) қилса, уни тасдиқламанглар; у зот фақат ўтириб бавл қилар эдилар».
(Рови) айтди: Бу бобда Умар, Бурайда ва Абдурраҳмон ибн Ҳасанадан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси бу бобда энг яхши ва энг саҳиҳ(дир). Умарнинг ҳадиси эса фақат Абдулкарим ибн Абил-Мухориқ(нинг) Нофеъдан, (у) Ибн Умардан, (у) Умардан (қилган ривояти) орқали келган: Умар: «Пайғамбар ﷺ мени тик туриб бавл қилаётганимни кўриб: ‹Эй Умар, тик туриб бавл қилма›, дедилар; шундан кейин мен ҳеч тик туриб бавл қилмадим», деган. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни марфуъ (Пайғамбарга боғланган) ҳолда фақат Абдулкарим ибн Абил-Мухориқ ривоят қилган; у эса ҳадис аҳли наздида заиф бўлиб, Айюб ас-Сахтиёний уни заиф санаган ва у ҳақида (танқидий) гапирган. Убайдуллоҳ эса Нофеъдан, (у) Ибн Умардан ривоят қилиб: «Умар (розияллоҳу анҳу): ‹Ислом келтирганимдан бери тик туриб бавл қилмадим›, деди», деган. Бу Абдулкаримнинг ҳадисидан саҳиҳроқдир. Бурайданинг бу борадаги ҳадиси эса маҳфуз (ишончли) эмас. Тик туриб бавл қилишдан қайтаришнинг маъноси тақиқ (ҳаром) маъносида эмас, балки одоб (яхши хулқ) маъносидадир. Абдуллоҳ ибн Масъуддан ривоят қилинишича, у: «Тик туриб бавл қилишинг — қўполлик (жафо)дандир», деган.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: " بَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ عُمَرُ خَلْفَهُ بِكُوزٍ مِنْ مَاءٍ فَقَالَ: مَا هَذَا يَا عمر؟ قَالَ: مَاءٌ تَتَوَضَّأُ بِهِ. قَالَ: مَا أُمِرْتُ كُلَّمَا بُلْتُ أَنْ أَتَوَضَّأَ وَلَوْ فَعَلْتُ لَكَانَتْ سُنَّةً «.» رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه "
Oisha — moʻminlar onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kichik hojat chiqardilar; Umar esa u zotning orqalarida bir koʻza suv bilan turardi. U zot: «Bu nima, ey Umar?» — dedilar. U: «Bu — tahorat oladigan suvingiz», — dedi. U zot: «Men har kichik hojat chiqarganimda tahorat olishga buyurilmaganman; agar shunday qilsam, (bu) sunnatga aylanib qolardi», — dedilar.Оиша — мўминлар онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кичик ҳожат чиқардилар; Умар эса у зотнинг орқаларида бир кўза сув билан турарди. У зот: «Бу нима, эй Умар?» — дедилар. У: «Бу — таҳорат оладиган сувингиз», — деди. У зот: «Мен ҳар кичик ҳожат чиқарганимда таҳорат олишга буюрилмаганман; агар шундай қилсам, (бу) суннатга айланиб қоларди», — дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: قَالَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " عَشْرَ مِنَ الْفِطْرَةِ: قَصُّ الشَّارِبِ وَإِعْفَاءُ اللِّحْيَةِ وَالسِّوَاكُ وَاسْتِنْشَاقُ الْمَاءِ وَقَصُّ الْأَظْفَارِ وَغَسْلُ الْبَرَاجِمِ وَنَتْفُ الْإِبِطِ وَحَلْقُ الْعَانَةِ وَانْتِقَاصُ الْمَاءِ)
يَعْنِي الِاسْتِنْجَاءَ - قَالَ الرَّاوِي: ونسيت الْعَاشِرَة إِلَّا أَن تكون الْمَضْمَضَة. رَوَاهُ مُسلم
وَفِي رِوَايَةٍ «الْخِتَانُ» بَدَلَ «إِعْفَاءُ اللِّحْيَةِ» لَمْ أَجِدْ هَذِهِ الرِّوَايَةَ فِي «الصَّحِيحَيْنِ» وَلَا فِي كِتَابِ الْحُمَيْدِيِّ
وَلَكِنْ ذَكَرَهَا صَاحِبُ «الْجَامِعِ» وَكَذَا الْخطابِيّ فِي «معالم السّنَن» :
عَن أبي دَاوُد بِرِوَايَة عمار بن يَاسر
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻntasi fitratdandir: moʻylovni qisqartirish, soqolni qoʻyib yuborish, misvok, burunga suv tortish, tirnoqlarni olish, barmoq boʻgʻimlarini (bujmaklarini) yuvish, qoʻltiq tukini yulish, uyat joy tukini qirqish va suv bilan tozalanish (istinjo)», dedilar. Zakariyo dedi: Musʼab dedi: «Va men oʻninchisini unutdim — magar u ogʻiz chayish boʻlmasa (yaʼni ehtimol oʻninchisi mazmaza edi)». Qutayba ziyoda qildi: Vakiʼ dedi: «‹Suvni kamaytirish (intiqosul-mo)› — istinjoni (nazarda tutadi)».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўнтаси фитратдандир: мўйловни қисқартириш, соқолни қўйиб юбориш, мисвок, бурунга сув тортиш, тирноқларни олиш, бармоқ бўғимларини (бужмакларини) ювиш, қўлтиқ тукини юлиш, уят жой тукини қирқиш ва сув билан тозаланиш (истинжо)», дедилар. Закариё деди: Мусъаб деди: «Ва мен ўнинчисини унутдим — магар у оғиз чайиш бўлмаса (яъни эҳтимол ўнинчиси мазмаза эди)». Қутайба зиёда қилди: Вакиъ деди: «‹Сувни камайтириш (интиқосул-мо)› — истинжони (назарда тутади)».
عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ» . رَوَاهُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَالدَّارِمِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَرَوَاهُ البُخَارِيّ فِي صَحِيحه بِلَا إِسْنَاد
Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Misvok ogʻiz uchun tozalovchi, Rabb uchun rozilikdir», dedilar.Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мисвок оғиз учун тозаловчи, Рабб учун розиликдир», дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَرْقُدُ مِنْ لَيْلٍ وَلَا نَهَارٍ فَيَسْتَيْقِظُ إِلَّا يَتَسَوَّكُ قَبْلَ أَنْ يَتَوَضَّأَ. رَوَاهُ أَحْمد وَأَبُو دَاوُد
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi yoki kunduzi uxlab uygʻonganlarida, albatta tahorat qilishdan oldin misvok qilar edilar. Ahmad va Abu Dovud rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси ёки кундузи ухлаб уйғонганларида, албатта таҳорат қилишдан олдин мисвок қилар эдилар. Аҳмад ва Абу Довуд ривоят қилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَنُّ وَعِنْدَهُ رَجُلَانِ أَحَدُهُمَا أَكْبَرُ مِنَ الْآخَرِ فَأُوحِيَ إِلَيْهِ فِي فَضْلِ السِّوَاكِ أَنْ كَبِّرْ أَعْطِ السِّوَاك أكبرهما. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Oisha — moʻminlar onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ misvok ishlatar edilar; yonlarida ikki kishi bor — biri ikkinchisidan kattaroq edi. Shunda u zotga misvokning fazli haqida vahiy keldi: «Kattasini (hurmat qil)» — yaʼni misvokni ularning kattasiga ber (deb). Ahmad (ibn Hazm) aytadi: Bizga Abu Said (Ibnul-Aʼrobiy): «Bu — Madina ahli yakka oʻzi rivoyat qilgan (hadis)lardandir», — dedi.Оиша — мўминлар онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мисвок ишлатар эдилар; ёнларида икки киши бор — бири иккинчисидан каттароқ эди. Шунда у зотга мисвокнинг фазли ҳақида ваҳий келди: «Каттасини (ҳурмат қил)» — яъни мисвокни уларнинг каттасига бер (деб). Аҳмад (ибн Ҳазм) айтади: Бизга Абу Саид (Ибнул-Аъробий): «Бу — Мадина аҳли якка ўзи ривоят қилган (ҳадис)лардандир», — деди.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ التَّيَمُّنَ مَا اسْتَطَاعَ فِي شَأْنِهِ كُلِّهِ: فِي طهوره وَترَجله وتنعله
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ — imkon boʻlgan har bir ishida — har narsani oʻng (tomon)dan boshlashni yoqtirar edilar: yuvinish, soch tarash, kovush kiyishda (ham shunday qilar edilar).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ — имкон бўлган ҳар бир ишида — ҳар нарсани ўнг (томон)дан бошлашни ёқтирар эдилар: ювиниш, соч тараш, ковуш кийишда (ҳам шундай қилар эдилар).
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خِرْقَةٌ يُنَشِّفُ بِهَا أَعْضَاءَهُ بَعْدَ الْوُضُوءِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ بِالْقَائِمِ وَأَبُو مُعَاذٍ الرَّاوِي ضَعِيف عِنْد أهل الحَدِيث
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning tahoratdan soʻng aʼzolarini artadigan bir lattalari bor edi. Termiziy rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг таҳоратдан сўнг аъзоларини артадиган бир латталари бор эди. Термизий ривоят қилган.
وَعَن عَائِشَةُ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: كَانَ إِذَا اغْتَسَلَ مِنَ الْجَنَابَةِ بَدَأَ فَغَسَلَ يَدَيْهِ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ كَمَا يَتَوَضَّأُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُدْخِلُ أَصَابِعَهُ فِي الْمَاءِ فَيُخَلِّلْ بِهَا أُصُولَ شَعَرِهِ ثمَّ يصب على رَأسه ثَلَاث غرف بيدَيْهِ ثمَّ يفِيض المَاء على جلده كُله
وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ: يَبْدَأُ فَيَغْسِلُ يَدَيْهِ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهُمَا الْإِنَاءَ ثُمَّ يُفْرِغُ بِيَمِينِهِ عَلَى شِمَاله فَيغسل فرجه ثمَّ يتَوَضَّأ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ janobatdan gusl qilganlarida, avval qoʻllarini yuvib, soʻng namoz tahoratidek tahorat olardilar. Soʻng barmoqlarini suvga solib, soch tublarini (hoʻl) qilardilar, soʻng boshlariga uch hovuch suv quyib, butun badanlariga suv quyardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ жанобатдан гусл қилганларида, аввал қўлларини ювиб, сўнг намоз таҳоратидек таҳорат олардилар. Сўнг бармоқларини сувга солиб, соч тубларини (ҳўл) қилардилар, сўнг бошларига уч ҳовуч сув қуйиб, бутун баданларига сув қуярдилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: إِنَّ امْرَأَةً مِنَ الْأَنْصَارِ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: عَنِ غُسْلِهَا مِنَ الْمَحِيضِ فَأَمَرَهَا كَيْفَ تَغْتَسِل قَالَ: «خُذِي فِرْصَةً مِنْ مَسْكٍ فَتَطَهَّرِي بِهَا» قَالَت كَيفَ أتطهر قَالَ «تطهري بهَا» قَالَت كَيفَ قَالَ «سُبْحَانَ الله تطهري» فاجتبذتها إِلَيّ فَقلت تتبعي بهَا أثر الدَّم
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Paygʻambar ﷺ dan hayzdan keyin qilinadigan gusl haqida soʻradi. Paygʻambar ﷺ unga nima qilishni aytdilar va: «Misk surtilgan bir parcha mato bilan poklan», — dedilar. Ayol: «Uni bilan qanday poklanaman?» — dedi. U zot: «Subhanalloh! (Uni bilan) poklan», — dedilar. Men uni oʻzimga tortib: «Qon (tekkan) joyga uni sur», — dedim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир аёл Пайғамбар ﷺ дан ҳайздан кейин қилинадиган гусл ҳақида сўради. Пайғамбар ﷺ унга нима қилишни айтдилар ва: «Миск суртилган бир парча мато билан поклан», — дедилар. Аёл: «Уни билан қандай покланаман?» — деди. У зот: «Субҳаналлоҳ! (Уни билан) поклан», — дедилар. Мен уни ўзимга тортиб: «Қон (теккан) жойга уни сур», — дедим.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الرَّجُلِ يَجِدُ الْبَلَلَ وَلَا يَذْكُرُ احْتِلَامًا قَالَ «يَغْتَسِلُ» وَعَنِ الرَّجُلِ يَرَى أَنه قد احْتَلَمَ وَلم يَجِدُ بَلَلًا قَالَ: «لَا غُسْلَ عَلَيْهِ» قَالَتْ أم سَلمَة يَا رَسُول الله هَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ تَرَى ذَلِكَ غُسْلٌ قَالَ «نَعَمْ إِنَّ النِّسَاءَ شَقَائِقُ الرِّجَالِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَرَوَى الدَّارِمِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ إِلَى قَوْله: «لَا غسل عَلَيْهِ»
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan nam koʻrgan, ammo ehtilom koʻrganini eslamaydigan kishi haqida soʻralganda, u zot: «U gʻusl qiladi», dedilar. Ehtilom koʻrgan, ammo nam topmagan kishi haqida (soʻralganda) esa: «Unga gʻusl yoʻq», dedilar. Ummu Salama: «Ey Rasululloh, shuni koʻrgan ayolga gʻusl bormi?» dedi. U zot: «Ha, albatta ayollar erkaklarning egizagi (oʻxshashi)dir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisni Abdulloh ibn Umar Ubaydulloh ibn Umardan, yaʼni Oishaning «nam koʻrgan, ammo ehtilomni eslamaydigan kishi haqidagi» hadisini rivoyat qilgan, xolos. Abdulloh ibn Umarni esa Yahyo ibn Said hadisni yodlash jihatidan zaif (deb) sanagan. Bu — Nabiy ﷺ ashoblari va tobiinlardan boʻlgan koʻplab ilm ahlining soʻzidir: kishi uygʻonib namlik koʻrsa, gʻusl qiladi. Bu Sufyon as-Savriy va Ahmadning soʻzidir. Tobiinlardan boʻlgan baʼzi ilm ahli esa: «Unga gʻusl faqat oʻsha namlik nutfa (maniy) namligi boʻlgandagina vojib boʻladi», dedilar. Bu Shofeiy va Ishoqning soʻzidir. Ehtilom koʻrib, namlik topmagan kishiga esa umumiy ilm ahli huzurida gʻusl yoʻq.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан нам кўрган, аммо эҳтилом кўрганини эсламайдиган киши ҳақида сўралганда, у зот: «У ғусл қилади», дедилар. Эҳтилом кўрган, аммо нам топмаган киши ҳақида (сўралганда) эса: «Унга ғусл йўқ», дедилар. Умму Салама: «Эй Расулуллоҳ, шуни кўрган аёлга ғусл борми?» деди. У зот: «Ҳа, албатта аёллар эркакларнинг эгизаги (ўхшаши)дир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни Абдуллоҳ ибн Умар Убайдуллоҳ ибн Умардан, яъни Оишанинг «нам кўрган, аммо эҳтиломни эсламайдиган киши ҳақидаги» ҳадисини ривоят қилган, холос. Абдуллоҳ ибн Умарни эса Яҳё ибн Саид ҳадисни ёдлаш жиҳатидан заиф (деб) санаган. Бу — Набий ﷺ ашоблари ва тобиинлардан бўлган кўплаб илм аҳлининг сўзидир: киши уйғониб намлик кўрса, ғусл қилади. Бу Суфён ас-Саврий ва Аҳмаднинг сўзидир. Тобиинлардан бўлган баъзи илм аҳли эса: «Унга ғусл фақат ўша намлик нутфа (маний) намлиги бўлгандагина вожиб бўлади», дедилар. Бу Шофеий ва Ишоқнинг сўзидир. Эҳтилом кўриб, намлик топмаган кишига эса умумий илм аҳли ҳузурида ғусл йўқ.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يتَوَضَّأ بعد الْغسْل. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ gʻusldan soʻng taharat qilmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ғуслдан сўнг таҳарат қилмас эдилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ جُنُبًا فَأَرَادَ أَنْ يَأْكُلَ أَوْ ينَام تَوَضَّأ وضوءه للصَّلَاة
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ junub boʻlib, yemoqchi yoki uxlamoqchi boʻlganlarida, namoz uchun (qiladigan) tahoratlaridek tahorat qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жунуб бўлиб, емоқчи ёки ухламоқчи бўлганларида, намоз учун (қиладиган) таҳоратларидек таҳорат қилар эдилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى كُلِّ أَحْيَانِهِ. رَوَاهُ مُسْلِمٌ
وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ سَنَذْكُرُهُ فِي كِتَابِ الْأَطْعِمَةِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Alloh azza va jallani har bir holatlarida zikr qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Аллоҳ азза ва жаллани ҳар бир ҳолатларида зикр қилар эдилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْتَسِلُ مِنَ الْجَنَابَةِ ثُمَّ يَسْتَدْفِئُ بِي قَبْلَ أَنْ أَغْتَسِلَ. رَوَاهُ ابْنُ مَاجَه وروى التِّرْمِذِيّ نَحوه
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ junublikdan gʻusl qilar, soʻng men gʻusl qilishimdan oldin men bilan isinar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жунубликдан ғусл қилар, сўнг мен ғусл қилишимдан олдин мен билан исинар эдилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَجِّهُوا هَذِهِ الْبُيُوتَ عَنِ الْمَسْجِدِ فَإِنِّي لَا أُحِلُّ الْمَسْجِدَ لِحَائِضٍ وَلَا جنب» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ keldilar — sahobalarining uylarining eshiklari (yuzlari) masjidga (ochilib) qaragan edi. U zot: «Bu uylarni masjiddan (boshqa tomonga) buringlar (eshiklarini boshqa yoqqa qaratinglar)», — dedilar. Soʻng Paygʻambar ﷺ (uyga) kirdilar; odamlar esa, oʻzlariga (bu borada) ruxsat nozil boʻlishini umid qilib, hech narsa qilishmadi. Keyin u zot ularning oldiga chiqib: «Bu uylarni masjiddan buringlar — chunki men masjidni hayzli (ayol) va junub (kishi) uchun halol qilmayman», — dedilar. Abu Dovud aytdi: U (roviy) — Fulayt al-Omiriydir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ келдилар — саҳобаларининг уйларининг эшиклари (юзлари) масжидга (очилиб) қараган эди. У зот: «Бу уйларни масжиддан (бошқа томонга) буринглар (эшикларини бошқа ёққа қаратинглар)», — дедилар. Сўнг Пайғамбар ﷺ (уйга) кирдилар; одамлар эса, ўзларига (бу борада) рухсат нозил бўлишини умид қилиб, ҳеч нарса қилишмади. Кейин у зот уларнинг олдига чиқиб: «Бу уйларни масжиддан буринглар — чунки мен масжидни ҳайзли (аёл) ва жунуб (киши) учун ҳалол қилмайман», — дедилар. Абу Довуд айтди: У (ровий) — Фулайт ал-Омирийдир.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: أَمَرَ أَنْ يُسْتَمْتَعَ بِجُلُودِ الْمَيْتَةِ إِذَا دُبِغَتْ. رَوَاهُ مَالِكٌ وَأَبُو دَاوُد
Nabiy ﷺning rafiqalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ oʻlimtikning terilarini, agar oshlangan boʼlsa, ulardan foydalanishga buyurdilar.Набий ﷺнинг рафиқалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ўлимтикнинг териларини, агар ошланган бўлса, улардан фойдаланишга буюрдилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: كَانَ يَغْتَسِلُ مِنْ أَربع: من الْجَنَابَة وَمن يَوْم الْجُمُعَة وَمن الْحجام وَمن غسل الْمَيِّت. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ toʻrt (narsa) sababli gʻusl qilar edilar: janobat sababli, juma kuni, qon oldirgandan (hijomadan) soʻng va mayyitni yuvgandan soʻng.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ тўрт (нарса) сабабли ғусл қилар эдилар: жанобат сабабли, жума куни, қон олдиргандан (ҳижомадан) сўнг ва маййитни ювгандан сўнг.
وَعَن عَائِشَة قَالَتْ: كُنْتُ أَغْتَسِلُ أَنَا وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ وَكِلَانَا جُنُبٌ وَكَانَ يَأْمُرُنِي فَأَتَّزِرُ فَيُبَاشِرُنِي وَأَنَا حَائِضٌ وَكَانَ يُخْرِجُ رَأْسَهُ إِلَيَّ وَهُوَ مُعْتَكِفٌ فَأَغْسِلُهُ وَأَنَا حَائِض
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men va Paygʻambar ﷺ junub holda bir idishdan gusl qilardik. Hayz paytida u zot menga izor (beldan pastga kiyiladigan kiyim) kiyishni buyurar va meni erkalar edilar. Eʼtikofda esa boshlarini menga yaqin keltirar, men hayz holda uni yuvar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ва Пайғамбар ﷺ жунуб ҳолда бир идишдан гусл қилардик. Ҳайз пайтида у зот менга изор (белдан пастга кийиладиган кийим) кийишни буюрар ва мени эркалар эдилар. Эътикофда эса бошларини менга яқин келтирар, мен ҳайз ҳолда уни ювар эдим.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كُنْتُ إِذَا حِضْتُ نَزَلْتُ عَن الْمِثَال على الْحَصِير فَلم نقرب رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ ندن مِنْهُ حَتَّى نطهر. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Oisha — moʻminlar onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men hayz koʻrganimda, (yumshoq) toʻshakdan boʻyra (hasir) ustiga tushardim va toki poklanmagunimizcha Rasululloh ﷺ ga yaqinlashmas, u zotga yaqin (ham) kelmas edik.Оиша — мўминлар онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ҳайз кўрганимда, (юмшоқ) тўшакдан бўйра (ҳасир) устига тушардим ва токи покланмагунимизча Расулуллоҳ ﷺ га яқинлашмас, у зотга яқин (ҳам) келмас эдик.
عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: جَاءَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ أَبِي حُبَيْشٍ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أُسْتَحَاضُ فَلَا أطهر أفأدع الصَّلَاة فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا إِنَّمَا ذَلِكِ عِرْقٌ وَلَيْسَ بِحَيْضٍ فَإِذَا أَقْبَلَتْ حَيْضَتُكِ فَدَعِي الصَّلَاةَ وَإِذَا أَدْبَرَتْ فَاغْسِلِي عَنْك الدَّم ثمَّ صلي»
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Fotima binti Abu Hubaysh Paygʻambar ﷺ ga kelib: «Yo Rasululloh, mende istihoza (toʻxtamaydigan qon ketish) bor, men poklanmayapman. Namozni tark etayinmi?» — dedi. Rasululloh ﷺ: «Yoʻq, chunki bu — (hayz emas,) bir tomirdan (chiqayotgan qon). Hayzing boshlansa, namozni tark et; u tugasa, qonni yuvib (gusl qilib), namoz oʻqi», — dedilar. (Roviy Hishom otasidan: u zot unga: ‹Keyingi hayz vaqti kelguncha har namoz uchun tahorat ol›, — dedilar, deb aytdi.)Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Фотима бинти Абу Ҳубайш Пайғамбар ﷺ га келиб: «Ё Расулуллоҳ, менде истиҳоза (тўхтамайдиган қон кетиш) бор, мен покланмаяпман. Намозни тарк этайинми?» — деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Йўқ, чунки бу — (ҳайз эмас,) бир томирдан (чиқаётган қон). Ҳайзинг бошланса, намозни тарк эт; у тугаса, қонни ювиб (гусл қилиб), намоз ўқи», — дедилар. (Ровий Ҳишом отасидан: у зот унга: ‹Кейинги ҳайз вақти келгунча ҳар намоз учун таҳорат ол›, — дедилар, деб айтди.)
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانُوا يُصَلُّونَ الْعَتَمَةَ فِيمَا بَيْنَ أَنْ يغيب لاشفق إِلَى ثلث اللَّيْل الأول
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ular xufton namozini shafaq gʻoyib boʻlgan paytdan boshlab kechaning avvalgi uchdan biriga qadar boʻlgan vaqt ichida oʻqir edilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Улар хуфтон намозини шафақ ғойиб бўлган пайтдан бошлаб кечанинг аввалги учдан бирига қадар бўлган вақт ичида ўқир эдилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: مَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةً لِوَقْتِهَا الْآخِرِ مَرَّتَيْنِ حَتَّى قَبَضَهُ اللَّهُ تَعَالَى. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ Alloh u zotning jonini olguniga qadar hech qachon biror namozni oxirgi vaqtida ikki marta oʻqimaganlar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hasan gʻarib hadisdir, uning isnodi muttasil (uzluksiz) emas. Shofeiy aytdi: Namozning avvalgi vaqti afzalroqdir. Avvalgi vaqtning oxirgi vaqtdan afzalligiga dalolat qiladigan narsalardan biri — Nabiy ﷺning, Abu Bakr va Umarning (shuni) ixtiyor qilganlaridir; ular faqat afzal boʻlgan narsanigina ixtiyor qilar, fazilatni tark etmas va namozni avvalgi vaqtida oʻqir edilar. (Shofeiy) aytdi: Buni bizga Abu Valid al-Makkiy Shofeiydan aytib berdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ Аллоҳ у зотнинг жонини олгунига қадар ҳеч қачон бирор намозни охирги вақтида икки марта ўқимаганлар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳасан ғариб ҳадисдир, унинг исноди муттасил (узлуксиз) эмас. Шофеий айтди: Намознинг аввалги вақти афзалроқдир. Аввалги вақтнинг охирги вақтдан афзаллигига далолат қиладиган нарсалардан бири — Набий ﷺнинг, Абу Бакр ва Умарнинг (шуни) ихтиёр қилганларидир; улар фақат афзал бўлган нарсанигина ихтиёр қилар, фазилатни тарк этмас ва намозни аввалги вақтида ўқир эдилар. (Шофеий) айтди: Буни бизга Абу Валид ал-Маккий Шофеийдан айтиб берди.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَمِعَ الْمُؤَذِّنَ يَتَشَهَّدُ قَالَ: «وَأَنَا وَأَنَا» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ muazzinning shahodat aytayotganini eshitsalar: «Men ham, men ham», der edilar. Abu Dovud rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ муаззиннинг шаҳодат айтаётганини эшитсалар: «Мен ҳам, мен ҳам», дер эдилар. Абу Довуд ривоят қилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي لَمْ يَقُمْ مِنْهُ: «لَعَنَ اللَّهُ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى اتَّخَذُوا قُبُورَ أَنْبِيَائِهِمْ مَسَاجِد»
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz (vafotiga sabab boʻlgan) kasalliklari paytida: «Alloh yahudiy va nasroniylarni laʼnatladi — chunki ular oʻz paygʻambarlarining qabrlari (ustida) ibodatxonalar qurdi», — dedilar. Agar shu (xavf) boʻlmaganda, u zot (Paygʻambar ﷺ)ning qabri odamlarga koʻrinarli (ochiq) qilinar edi. Bas, u zot — yoki odamlar — uning qabri ibodatxonaga aylantirilishidan qoʻrqdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз (вафотига сабаб бўлган) касалликлари пайтида: «Аллоҳ яҳудий ва насронийларни лаънатлади — чунки улар ўз пайғамбарларининг қабрлари (устида) ибодатхоналар қурди», — дедилар. Агар шу (хавф) бўлмаганда, у зот (Пайғамбар ﷺ)нинг қабри одамларга кўринарли (очиқ) қилинар эди. Бас, у зот — ёки одамлар — унинг қабри ибодатхонага айлантирилишидан қўрқди.
وَعَن عَائِشَة قَالَت: أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِبِنَاءِ الْمَسْجِدِ فِي الدُّورِ وَأَنْ يُنَظَّفَ وَيَطَيَّبَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mahallalarda masjidlar qurishga hamda ularni tozalab, xushbuy qilishga buyurdilar. Abu Dovud, Termiziy va Ibn Moja rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ маҳаллаларда масжидлар қуришга ҳамда уларни тозалаб, хушбуй қилишга буюрдилар. Абу Довуд, Термизий ва Ибн Можа ривоят қилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي خَمِيصَةٍ لَهَا أَعْلَامٌ فَنَظَرَ إِلَى أَعْلَامِهَا نَظْرَةً فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ: «اذْهَبُوا بِخَمِيصَتِي هَذِهِ إِلَى أَبِي جَهْمٍ وَأَتُوْنِي بِأَنْبِجَانِيَّةِ أَبِي جهم فَإِنَّهَا ألهتني آنِفا عَن صَلَاتي» وَفِي رِوَايَةٍ لِلْبُخَارِيِّ قَالَ: " كُنْتُ أَنْظُرُ إِلَى علمهَا وَأَنا فِي الصَّلَاة فَأَخَاف أَن يفتنني
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ naqshli xamisa (toʻrtburchak kiyim)da namoz oʻqidilar. Namozda uning naqshlariga qaradilar. Namozni tugatgach: «Bu xamisamni Abu Jahmga olib boring va undan inbijoniya (naqshsiz junli kiyim)ni (olib) keling; chunki u (xamisa) meni namozdan chalgʻitdi», — dedilar. Oisha (yana) rivoyat qiladi: Paygʻambar ﷺ: «Men namozda uning (xamisaning) naqshlariga qarab turdim va u meni fitnaga solishidan (eʼtiborimni olishidan) qoʻrqdim», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ нақшли хамиса (тўртбурчак кийим)да намоз ўқидилар. Намозда унинг нақшларига қарадилар. Намозни тугатгач: «Бу хамисамни Абу Жаҳмга олиб боринг ва ундан инбижония (нақшсиз жунли кийим)ни (олиб) келинг; чунки у (хамиса) мени намоздан чалғитди», — дедилар. Оиша (яна) ривоят қилади: Пайғамбар ﷺ: «Мен намозда унинг (хамисанинг) нақшларига қараб турдим ва у мени фитнага солишидан (эътиборимни олишидан) қўрқдим», — дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تُقْبَلُ صَلَاةُ حَائِضٍ إِلَّا بِخِمَارٍ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hadas (bavl, gʻoit yoki shamol chiqarish) qilgan kishining namozi, u tahorat olmaguncha, qabul boʻlmaydi», — dedilar. Hazramavtlik bir kishi Abu Hurayradan: «Hadas nima?» — deb soʻradi. Abu Hurayra: «Hadas — shamol (yel) chiqarishdir», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳадас (бавл, ғоит ёки шамол чиқариш) қилган кишининг намози, у таҳорат олмагунча, қабул бўлмайди», — дедилар. Ҳазрамавтлик бир киши Абу Ҳурайрадан: «Ҳадас нима?» — деб сўради. Абу Ҳурайра: «Ҳадас — шамол (ел) чиқаришдир», — деди.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ وَأَنَا مُعْتَرِضَةٌ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ كَاعْتِرَاضِ الْجَنَازَةِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi namoz oʻqir, men esa janoza (oʻlik solingan tobut) koʻndalang qoʻyilgani kabi, u zot bilan qibla orasida koʻndalang yotgan boʻlar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси намоз ўқир, мен эса жаноза (ўлик солинган тобут) кўндаланг қўйилгани каби, у зот билан қибла орасида кўндаланг ётган бўлар эдим.
عَن عَائِشَة قَالَتْ: كُنْتُ أَنَامُ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرِجْلَايَ فِي قِبْلَتِهِ فَإِذَا سَجَدَ غَمَزَنِي فَقَبَضْتُ رِجْلِيَ وَإِذَا قَامَ بَسَطْتُهُمَا قَالَتْ: وَالْبُيُوتُ يَوْمَئِذٍ لَيْسَ فِيهَا مَصَابِيحُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning oldilarida uxlardim, oyoqlarim esa u zotning qiblalarida boʻlardi. U zot sajda qilganlarida, meni turtardilar, men oyoqlarimni yigʻib olardim, u zot qoʻzgʻolganlarida (turganlarida) esa ularni yoyardim. (Oisha) dedi: U kunlarda uylarda chiroqlar yoʻq edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларида ухлардим, оёқларим эса у зотнинг қиблаларида бўларди. У зот сажда қилганларида, мени туртардилар, мен оёқларимни йиғиб олардим, у зот қўзғолганларида (турганларида) эса уларни ёярдим. (Оиша) деди: У кунларда уйларда чироқлар йўқ эди.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَفْتِحُ الصَّلَاةَ بِالتَّكْبِيرِ وَالْقِرَاءَةِ بِ (الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ)
وَكَانَ إِذَا رَكَعَ لَمْ يُشْخِصْ رَأْسَهُ وَلَمْ يُصَوِّبْهُ وَلَكِنْ بَيْنَ ذَلِكَ وَكَانَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ لَمْ يَسْجُدْ حَتَّى يَسْتَوِيَ قَائِمًا وَكَانَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السَّجْدَةِ لَمْ يَسْجُدْ حَتَّى يَسْتَوِيَ جَالِسًا وَكَانَ يَقُولُ فِي كُلِّ رَكْعَتَيْنِ التَّحِيَّةَ وَكَانَ يَفْرِشُ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَيَنْصِبُ رِجْلَهُ الْيُمْنَى وَكَانَ يَنْهَى عَنْ عُقْبَةِ الشَّيْطَانِ وَيَنْهَى أَنْ يَفْتَرِشَ الرَّجُلُ ذِرَاعَيْهِ افْتِرَاشَ السَّبُعِ وَكَانَ يخْتم الصَّلَاة بِالتَّسْلِيمِ. رَوَاهُ مُسلم
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ namozni takbir bilan, qiroatni esa {Alhamdu lillohi robbil-olamiyn} (Olamlar Robbi Allohga hamd boʻlsin) bilan boshlar edilar. Rukuʼ qilganlarida boshlarini (yuqoriga) koʻtarmas, (pastga) egmas, balki ular orasida (tekis) tutar edilar. Rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida tik turib rostlanmaguncha sajdaga bormas edilar. Sajdadan boshlarini koʻtarganlarida tik oʻtirib rostlanmaguncha (ikkinchi) sajdaga bormas edilar. Har ikki rakaʼatda tahiyyatni (tashahhud) aytar edilar. Chap oyoqlarini (yerga) yozib, oʻng oyoqlarini tikka qoʻyar edilar. Shaytonning oʻtirishidan (tovonlar ustiga oʻtirishdan) qaytarar va kishining qoʻllarini yirtqich hayvon yozganidek yoyib (sajda qilishi)dan qaytarar edilar. Namozni salom bilan tugatar edilar», dedi. Ibn Numayrning Abu Xoliddan qilgan rivoyatida: «Shaytonning tovonidan (tovon ustiga oʻtirishdan) qaytarar edilar», deyilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ намозни такбир билан, қироатни эса {Алҳамду лиллоҳи роббил-оламийн} (Оламлар Робби Аллоҳга ҳамд бўлсин) билан бошлар эдилар. Рукуъ қилганларида бошларини (юқорига) кўтармас, (пастга) эгмас, балки улар орасида (текис) тутар эдилар. Рукуъдан бошларини кўтарганларида тик туриб ростланмагунча саждага бормас эдилар. Саждадан бошларини кўтарганларида тик ўтириб ростланмагунча (иккинчи) саждага бормас эдилар. Ҳар икки ракаъатда таҳийятни (ташаҳҳуд) айтар эдилар. Чап оёқларини (ерга) ёзиб, ўнг оёқларини тикка қўяр эдилар. Шайтоннинг ўтиришидан (товонлар устига ўтиришдан) қайтарар ва кишининг қўлларини йиртқич ҳайвон ёзганидек ёйиб (сажда қилиши)дан қайтарар эдилар. Намозни салом билан тугатар эдилар», деди. Ибн Нумайрнинг Абу Холиддан қилган ривоятида: «Шайтоннинг товонидан (товон устига ўтиришдан) қайтарар эдилар», дейилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ افْتَتَحَ الصَّلَاةَ قَالَ: «سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلَا إِلَهَ غَيْرُكَ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد
وَرَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ
وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَارِثَةَ وَقَدْ تُكُلِّمَ فِيهِ مِنْ قِبَلِ حفظه
Hasan ibn Arafa va Yahyo ibn Muso bizga: «Abu Muoviya bizga Horisa ibn Abur-Rijoldan, u Amradan, u Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qildi», deb aytdilar. U: «Paygʻambar ﷺ namozni boshlaganlarida: ‹Subhonaka-llohumma va bihamdika va taboraka-smuka va taolo jadduka va lo ilaha gʻayruk (Sen poksan, ey Alloh, va Senga hamd boʻlsin; isming muborakdir, ulugʻliging yuksakdir, Sendan oʻzga iloh yoʻqdir)› deyar edilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadisni biz Oishaning hadisidan faqat shu yoʻl bilangina bilamiz. Horisa hifzi (yodlash quvvati) tomonidan tanqid qilingan. Abur-Rijolning ismi Muhammad ibn Abdurrahmon al-Madiniydir.Ҳасан ибн Арафа ва Яҳё ибн Мусо бизга: «Абу Муовия бизга Ҳориса ибн Абур-Рижолдан, у Амрадан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилди», деб айтдилар. У: «Пайғамбар ﷺ намозни бошлаганларида: ‹Субҳонака-ллоҳумма ва биҳамдика ва таборака-смука ва таоло жаддука ва ло илаҳа ғайрук (Сен поксан, эй Аллоҳ, ва Сенга ҳамд бўлсин; исминг муборакдир, улуғлигинг юксакдир, Сендан ўзга илоҳ йўқдир)› деяр эдилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни биз Оишанинг ҳадисидан фақат шу йўл билангина биламиз. Ҳориса ҳифзи (ёдлаш қуввати) томонидан танқид қилинган. Абур-Рижолнинг исми Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ал-Мадинийдир.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الْمَغْرِبَ بِسُورَةِ (الْأَعْرَافِ)
فَرَّقَهَا فِي رَكْعَتَيْنِ. رَوَاهُ النَّسَائِيّ
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildiki, u aytdi:) Rasululloh ﷺ huzurimga xursand holda, yuzlari porlab kirdilar-da: «Mujazziz (degan qoif) hozir Zayd ibn Horisa va Usoma ibn Zaydga qarab: ‹Bu oyoqlarning baʼzisi baʼzisidandir (ular bir-biriga qarindosh)›, deganini koʻrmadingmi?» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилдики, у айтди:) Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга хурсанд ҳолда, юзлари порлаб кирдилар-да: «Мужаззиз (деган қоиф) ҳозир Зайд ибн Ҳориса ва Усома ибн Зайдга қараб: ‹Бу оёқларнинг баъзиси баъзисидандир (улар бир-бирига қариндош)›, деганини кўрмадингми?» дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ فِي رُكُوعِهِ وَسُجُودِهِ: «سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي» يَتَأَوَّلُ الْقُرْآن
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ rukuʼ va sajdalarida koʻp marta: «Subhanakallohumma Robbana va bihamdik, Allohummagʻfir lii (Ey Robbimiz Alloh, Sen (nuqsonlardan) pok Sen va Senga hamd (aytaman); Allohim, meni magʻfirat qil)», — der edilar. Shu tariqa u zot Qurʼonda oʻzlariga bayon qilingan narsaga amal qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ рукуъ ва саждаларида кўп марта: «Субҳанакаллоҳумма Роббана ва биҳамдик, Аллоҳуммағфир лии (Эй Роббимиз Аллоҳ, Сен (нуқсонлардан) пок Сен ва Сенга ҳамд (айтаман); Аллоҳим, мени мағфират қил)», — дер эдилар. Шу тариқа у зот Қуръонда ўзларига баён қилинган нарсага амал қилар эдилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: فَقَدْتُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً مِنَ الْفِرَاشِ فَالْتَمَسْتُهُ فَوَقَعَتْ يَدِي عَلَى بَطْنِ قَدَمَيْهِ وَهُوَ فِي الْمَسْجِدِ وَهُمَا مَنْصُوبَتَانِ وَهُوَ يَقُولُ: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِرِضَاكَ مِنْ سَخْطِكَ وَبِمُعَافَاتِكَ مِنْ عُقُوبَتِكَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْكَ لَا أُحْصِي ثَنَاءً عَلَيْكَ أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلَى نَفسك» . رَوَاهُ مُسلم
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir kechasi Rasululloh ﷺ ni oʻrindan topmadim va u zotni qidirdim. Qoʻlim u zotning tovonlariga tegib qoldi; u zot masjidda edilar, ikki oyoqlari tik turgan, oʻzlari: «Allohumma, men Sening gʻazabingdan rizolingga, jazoingdan avfingga panoh soʻrayman va Sendan Senga panoh soʻrayman. Senga aytadigan maqtovlarni sanab adoga yetkaza olmayman. Sen Oʻzingni qanday maqtagan boʻlsang, shundaysan», deyayotgan edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир кечаси Расулуллоҳ ﷺ ни ўриндан топмадим ва у зотни қидирдим. Қўлим у зотнинг товонларига тегиб қолди; у зот масжидда эдилар, икки оёқлари тик турган, ўзлари: «Аллоҳумма, мен Сенинг ғазабингдан ризолингга, жазоингдан авфингга паноҳ сўрайман ва Сендан Сенга паноҳ сўрайман. Сенга айтадиган мақтовларни санаб адога етказа олмайман. Сен Ўзингни қандай мақтаган бўлсанг, шундайсан», деяётган эдилар.
عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدْعُو فِي الصَّلَاةِ يَقُولُ: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَفِتْنَةِ الْمَمَاتِ اللَّهُمَّ إِنِّي أعوذ بك من المأثم والمغرم» فَقَالَ لَهُ قَائِل مَا أَكثر مَا تستعيذ من المغرم يَا رَسُول الله فَقَالَ: «إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا غَرِمَ حَدَّثَ فَكَذَبَ وَوَعَدَ فَأَخْلَفَ»
Oisha (Paygʻambar ﷺ ning zavjasi) (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozda: «Allohumma innii aʼuuzu bika min azaabil-qabr, va aʼuuzu bika min fitnatil-masiihid-dajjaal, va aʼuuzu bika min fitnatil-mahyaa va fitnatil-mamaat. Allohumma innii aʼuuzu bika minal-maʼsami val-magʻram (Allohim, men qabr azobidan Senga panoh tilayman; dajjol-masih fitnasidan Senga panoh tilayman; hayot fitnasi va oʻlim fitnasidan Senga panoh tilayman. Allohim, gunoh va qarzdan Senga panoh tilayman)», — deb duo qilar edilar. Kimdir u zotga: «Nega Sen qarzdan koʻp marta Allohga panoh tilaysiz?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Qarzdor kishi gapirsa yolgʻon gapiradi, vaʼda bersa vaʼdasini buzadi», — dedilar. Oisha yana rivoyat qildi: Men Rasululloh ﷺ ni namozda Dajjol fitnasidan Allohga panoh tilayotgan holda eshitdim.Оиша (Пайғамбар ﷺ нинг завжаси) (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозда: «Аллоҳумма иннии аъуузу бика мин азаабил-қабр, ва аъуузу бика мин фитнатил-масииҳид-дажжаал, ва аъуузу бика мин фитнатил-маҳяа ва фитнатил-мамаат. Аллоҳумма иннии аъуузу бика минал-маъсами вал-мағрам (Аллоҳим, мен қабр азобидан Сенга паноҳ тилайман; дажжол-масиҳ фитнасидан Сенга паноҳ тилайман; ҳаёт фитнаси ва ўлим фитнасидан Сенга паноҳ тилайман. Аллоҳим, гуноҳ ва қарздан Сенга паноҳ тилайман)», — деб дуо қилар эдилар. Кимдир у зотга: «Нега Сен қарздан кўп марта Аллоҳга паноҳ тилайсиз?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Қарздор киши гапирса ёлғон гапиради, ваъда берса ваъдасини бузади», — дедилар. Оиша яна ривоят қилди: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни намозда Дажжол фитнасидан Аллоҳга паноҳ тилаётган ҳолда эшитдим.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُول الله صلى يُسَلِّمُ فِي الصَّلَاةِ تَسْلِيمَةً تِلْقَاءَ وَجْهِهِ ثُمَّ تميل إِلَى الشق الْأَيْمن شَيْئا. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozda yuzlari roʻparasiga bir marta salom berar, soʻng oʻng tomonga bir oz egilar edilar. Termiziy rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозда юзлари рўпарасига бир марта салом берар, сўнг ўнг томонга бир оз эгилар эдилар. Термизий ривоят қилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَلَّمَ لَمْ يَقْعُدْ إِلَّا مِقْدَارَ مَا يَقُولُ: «اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجلَال وَالْإِكْرَام» . رَوَاهُ مُسلم
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ salom berganlaridan soʻng faqat: «Allohumma antas-salomu va minkas-salom, tabarakta yo zal-jaloli val-ikrom», deyish miqdoricha oʻtirar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ салом берганларидан сўнг фақат: «Аллоҳумма антас-салому ва минкас-салом, табаракта ё зал-жалоли вал-икром», дейиш миқдорича ўтирар эдилар.