عَن عَائِشَة أم الْمُؤمنِينَ قَالَتْ: «دُعِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى جِنَازَةِ صَبِيٍّ مِنَ الْأَنْصَارِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ طُوبَى لِهَذَا عُصْفُورٌ مِنْ عَصَافِيرِ الْجَنَّةِ لَمْ يَعْمَلِ السُّوءُ وَلَمْ يُدْرِكْهُ قَالَ أَوَ غَيْرُ ذَلِكِ يَا عَائِشَةُ إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ لِلْجَنَّةِ أَهْلًا خَلَقَهُمْ لَهَا وَهُمْ فِي أَصْلَابِ آبَائِهِمْ وَخَلَقَ لِلنَّارِ أَهْلًا خَلَقَهُمْ لَهَا وهم فِي أصلاب آبَائِهِم» . رَوَاهُ مُسلم
Moʻminlar onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ansorlardan boʻlgan bir bolaning janozasiga chaqirildilar. Men: ‹Yo Rasululloh, bunga xush boʻlsin, u jannat qushchalaridan bir qushcha; u yomonlik qilmadi va (yomonlik qiladigan yoshga) yetmadi ham›, dedim. U zot: ‹Yoxud undan boshqacha boʻlsa-chi, ey Oisha? Albatta, Alloh jannat uchun bir ahlni yaratgan, ular otalarining pushtida ekan, ularni oʻsha (jannat) uchun yaratgan. Va doʻzax uchun bir ahlni yaratgan, ular otalarining pushtida ekan, ularni oʻsha (doʻzax) uchun yaratgan›, dedilar».Мўминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан бўлган бир боланинг жанозасига чақирилдилар. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, бунга хуш бўлсин, у жаннат қушчаларидан бир қушча; у ёмонлик қилмади ва (ёмонлик қиладиган ёшга) етмади ҳам›, дедим. У зот: ‹Ёхуд ундан бошқача бўлса-чи, эй Оиша? Албатта, Аллоҳ жаннат учун бир аҳлни яратган, улар оталарининг пуштида экан, уларни ўша (жаннат) учун яратган. Ва дўзах учун бир аҳлни яратган, улар оталарининг пуштида экан, уларни ўша (дўзах) учун яратган›, дедилар».
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " سِتَّةٌ لَعَنْتُهُمْ وَلَعَنَهُمُ اللَّهُ وَكُلُّ نَبِيٍّ يُجَابُ: الزَّائِدُ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَالْمُكَذِّبُ بِقَدَرِ اللَّهِ وَالْمُتَسَلِّطُ بِالْجَبَرُوتِ لِيُعِزَّ مَنْ أَذَلَّهُ اللَّهُ وَيُذِلَّ مَنْ أَعَزَّهُ اللَّهُ وَالْمُسْتَحِلُّ لِحَرَمِ اللَّهِ وَالْمُسْتَحِلُّ مِنْ عِتْرَتِي مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَالتَّارِكُ لِسُنَّتِي ". رَوَاهُ الْبَيْهَقِيّ فِي الْمدْخل ورزين فِي كِتَابه
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Olti (toifa) borki, ularni men ham, har bir nabiy ham laʼnatlaganman, Alloh ham ularni laʼnatlagan: Allohning Kitobiga (biror narsa) qoʻshuvchi; Allohning taqdirini yolgʻonga chiqaruvchi; zoʻravonlik bilan hukmronlik qilib, shu yoʻl bilan Alloh xor qilgan kimsani azizlamoqchi va Alloh aziz qilgan kimsani xor qilmoqchi boʻlgan kishi; Allohning haramini (harom qilgan narsasini) halol sanaguvchi; mening ahli baytim borasida Alloh harom qilgan narsani halol sanaguvchi; va mening sunnatimni tark etuvchi», dedilar. Abu Iso aytdi: Abdurrahmon ibn Abul-Mavoliy bu hadisni shunday, yaʼni Ubaydulloh ibn Abdurrahmon ibn Mavhabdan, u Amradan, u Oishadan, u Nabiy ﷺdan deb rivoyat qilgan. Sufyon as-Savriy, Hafs ibn Gʻiyos va bir nechta (rovi) esa buni Ubaydulloh ibn Abdurrahmon ibn Mavhabdan, u Ali ibn Husayndan, u Nabiy ﷺdan mursal (tarzda) rivoyat qilishgan boʻlib, bu (rivoyat) sahihroqdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Олти (тоифа) борки, уларни мен ҳам, ҳар бир набий ҳам лаънатлаганман, Аллоҳ ҳам уларни лаънатлаган: Аллоҳнинг Китобига (бирор нарса) қўшувчи; Аллоҳнинг тақдирини ёлғонга чиқарувчи; зўравонлик билан ҳукмронлик қилиб, шу йўл билан Аллоҳ хор қилган кимсани азизламоқчи ва Аллоҳ азиз қилган кимсани хор қилмоқчи бўлган киши; Аллоҳнинг ҳарамини (ҳаром қилган нарсасини) ҳалол санагувчи; менинг аҳли байтим борасида Аллоҳ ҳаром қилган нарсани ҳалол санагувчи; ва менинг суннатимни тарк этувчи», дедилар. Абу Исо айтди: Абдурраҳмон ибн Абул-Маволий бу ҳадисни шундай, яъни Убайдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Мавҳабдан, у Амрадан, у Оишадан, у Набий ﷺдан деб ривоят қилган. Суфён ас-Саврий, Ҳафс ибн Ғиёс ва бир нечта (рови) эса буни Убайдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Мавҳабдан, у Али ибн Ҳусайндан, у Набий ﷺдан мурсал (тарзда) ривоят қилишган бўлиб, бу (ривоят) саҳиҳроқдир.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَرَارِيُّ الْمُؤْمِنِينَ؟ قَالَ: «مِنْ آبَائِهِمْ» . فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ بِلَا عَمَلٍ؟ قَالَ: «اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ» . قُلْتُ فذاراري الْمُشْرِكِينَ؟ قَالَ: «مِنْ آبَائِهِمْ» . قُلْتُ: بِلَا عَمَلٍ؟ قَالَ: «اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U (Oisha) dediki: «Yo Rasululloh, moʼminlarning bolalari-chi?» dedim. U zot: «Ular ota-onalaridan (ularga qoʻshiladi)», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, hech qanday amal (qilmasa)-yu?» dedim. U zot: «Alloh ularning nima qiluvchi boʻlganlarini yaxshiroq biluvchidir», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, unda mushriklarning bolalari-chi?» dedim. U zot: «Ular ota-onalaridan (ularga qoʻshiladi)», dedilar. Men: «Hech qanday amal (qilmasa)-yu?» dedim. U zot: «Alloh ularning nima qiluvchi boʻlganlarini yaxshiroq biluvchidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У (Оиша) дедики: «Ё Расулуллоҳ, мўминларнинг болалари-чи?» дедим. У зот: «Улар ота-оналаридан (уларга қўшилади)», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, ҳеч қандай амал (қилмаса)-ю?» дедим. У зот: «Аллоҳ уларнинг нима қилувчи бўлганларини яхшироқ билувчидир», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, унда мушрикларнинг болалари-чи?» дедим. У зот: «Улар ота-оналаридан (уларга қўшилади)», дедилар. Мен: «Ҳеч қандай амал (қилмаса)-ю?» дедим. У зот: «Аллоҳ уларнинг нима қилувчи бўлганларини яхшироқ билувчидир», дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «مَنْ تَكَلَّمَ فِي شَيْءٍ مِنَ الْقَدَرِ سُئِلَ عَنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَنْ لَمْ يَتَكَلَّمْ فِيهِ لم يسْأَل عَنهُ» . رَوَاهُ ابْن مَاجَه
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qadar borasida biror soʻz aytsa, qiyomat kuni undan soʻraladi. Kim u haqda biror narsa aytmasa, undan soʻralmaydi», deganlarini eshitdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қадар борасида бирор сўз айтса, қиёмат куни ундан сўралади. Ким у ҳақда бирор нарса айтмаса, ундан сўралмайди», деганларини эшитдим.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ يَهُودِيَّةً دَخَلَتْ عَلَيْهَا فَذَكَرَتْ عَذَابَ الْقَبْرِ فَقَالَتْ لَهَا أَعَاذَكِ اللَّهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ فَسَأَلَتْ عَائِشَةُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ عَذَابِ الْقَبْرِ فَقَالَ: «نَعَمْ عَذَابُ الْقَبْر قَالَت عَائِشَة رَضِي الله عَنْهَا فَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بعد صلى صَلَاة إِلَّا تعوذ من عَذَاب الْقَبْر»
Masruq (Oishadan) rivoyat qiladi: Oisha aytdiki, bir yahudiy ayol uning oldiga keldi va qabr azobini tilga olib, unga: «Alloh seni qabr azobidan saqlasin», — dedi. Bas, Oisha Rasululloh ﷺ dan qabr azobi haqida soʻradi. U zot: «Ha, qabrda azob (bor)», — dedilar. Oisha qoʻshdi: «Shundan keyin men Rasululloh ﷺ ni — oʻqigan har bir namozida qabr azobidan Allohga panoh tilamasdan — hech koʻrmadim».Масруқ (Оишадан) ривоят қилади: Оиша айтдики, бир яҳудий аёл унинг олдига келди ва қабр азобини тилга олиб, унга: «Аллоҳ сени қабр азобидан сақласин», — деди. Бас, Оиша Расулуллоҳ ﷺ дан қабр азоби ҳақида сўради. У зот: «Ҳа, қабрда азоб (бор)», — дедилар. Оиша қўшди: «Шундан кейин мен Расулуллоҳ ﷺ ни — ўқиган ҳар бир намозида қабр азобидан Аллоҳга паноҳ тиламасдан — ҳеч кўрмадим».
عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ مِنْهُ فَهُوَ رد»
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bizning bu ishimizda (dinimizda) undan boʻlmagan bir narsani paydo qilsa (yangilik kiritsa), u (narsa) rad etilgandir», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бизнинг бу ишимизда (динимизда) ундан бўлмаган бир нарсани пайдо қилса (янгилик киритса), у (нарса) рад этилгандир», — дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا فَرَخَّصَ فِيهِ فَتَنَزَّهَ عَنْهُ قَوْمٌ فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَطَبَ فَحَمِدَ اللَّهَ ثُمَّ قَالَ: «مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَتَنَزَّهُونَ عَنِ الشَّيْءِ أَصْنَعُهُ فَوَاللَّهِ إِنِّي لأعلمهم بِاللَّه وأشدهم لَهُ خشيَة»
(Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi.) Oisha aytdi: Paygʻambar ﷺ bir ishni qildilar va unda ruxsat (yengillik) berdilar; ammo baʼzi qavm undan tiyildi (uzoqlashdi). Bu Paygʻambar ﷺga yetgach, (u zot) xutba qilib, Allohga hamd aytdilar, soʻng: «Men qiladigan biror narsadan tiyiladigan qavmlarga nima boʻldi? Vallohi, men ularning Allohni eng (yaxshi) biluvchilari va Undan eng qattiq qoʻrquvchilariman» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади.) Оиша айтди: Пайғамбар ﷺ бир ишни қилдилар ва унда рухсат (енгиллик) бердилар; аммо баъзи қавм ундан тийилди (узоқлашди). Бу Пайғамбар ﷺга етгач, (у зот) хутба қилиб, Аллоҳга ҳамд айтдилар, сўнг: «Мен қиладиган бирор нарсадан тийиладиган қавмларга нима бўлди? Валлоҳи, мен уларнинг Аллоҳни энг (яхши) билувчилари ва Ундан энг қаттиқ қўрқувчилариман» дедилар.
وَعَن عَائِشَة قَالَتْ: تَلَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ (هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَات محكمات)
وَقَرَأَ إِلَى: (وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ)
قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " فَإِذَا رَأَيْتَ وَعِنْدَ مُسْلِمٍ: رَأَيْتُمُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ فَأُولَئِكَ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ الله فاحذروهم "
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ {U senga Kitobni nozil qildi. Uning baʼzi oyatlari muhkam (maʼnosi aniq) boʻlib, ular Kitobning asosidir, boshqalari esa mutashobih (maʼnosi koʻp)dir. Qalblarida ogʻish (egrilik) boʻlganlar fitna izlab va uni (oʻzicha) taʼvil qilish istagida undagi mutashobih (oyat)larga ergashadilar. Holbuki, uning taʼvilini Allohdan boshqa hech kim bilmaydi. Ilmda barqaror boʻlganlar esa: ‹Biz unga iymon keltirdik, hammasi Robbimiz huzuridandir›, deydilar. (Bundan) faqat aql egalarigina ibrat oladilar} (Oli Imron 7) (oyatini) tilovat qildilar. (Oisha) dedi: Rasululloh ﷺ: «Undagi mutashobih (oyat)larga ergashadiganlarni koʻrsangiz, bilingki, ular Alloh (oyatda) zikr qilgan kishilardir. Bas, ulardan ehtiyot boʻlinglar», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ {У сенга Китобни нозил қилди. Унинг баъзи оятлари муҳкам (маъноси аниқ) бўлиб, улар Китобнинг асосидир, бошқалари эса муташобиҳ (маъноси кўп)дир. Қалбларида оғиш (эгрилик) бўлганлар фитна излаб ва уни (ўзича) таъвил қилиш истагида ундаги муташобиҳ (оят)ларга эргашадилар. Ҳолбуки, унинг таъвилини Аллоҳдан бошқа ҳеч ким билмайди. Илмда барқарор бўлганлар эса: ‹Биз унга иймон келтирдик, ҳаммаси Роббимиз ҳузуридандир›, дейдилар. (Бундан) фақат ақл эгаларигина ибрат оладилар} (Оли Имрон 7) (оятини) тиловат қилдилар. (Оиша) деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ундаги муташобиҳ (оят)ларга эргашадиганларни кўрсангиз, билингки, улар Аллоҳ (оятда) зикр қилган кишилардир. Бас, улардан эҳтиёт бўлинглар», — дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: اسْتَأْذَنْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْجِهَادِ. فَقَالَ: «جهادكن الْحَج»
Oisha (roziyallohu anho) — moʻminlarning onasi — rivoyat qiladi: Men Paygʻambar ﷺ dan — jihodda qatnashishimga ruxsat berishini — soʻradim, lekin u zot: «Sening jihoding — haj qilish(dir)», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) — мўминларнинг онаси — ривоят қилади: Мен Пайғамбар ﷺ дан — жиҳодда қатнашишимга рухсат беришини — сўрадим, лекин у зот: «Сенинг жиҳодинг — ҳаж қилиш(дир)», — деди.
وَعَنْ عَائِشَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَّتَ لِأَهْلِ الْعِرَاقِ ذَاتَ عِرْقٍ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Iroq ahli uchun Zoti Irqni miqot qilib belgiladilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ироқ аҳли учун Зоти Ирқни миқот қилиб белгиладилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلَى النِّسَاءِ جِهَادٌ؟ قَالَ: " نَعَمْ عَلَيْهِنَّ جِهَادٌ لَا قِتَالَ فِيهِ: الْحَجُّ وَالْعُمْرَةُ ". رَوَاهُ ابْنُ مَاجَه
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, ayollarga jihod bormi?» dedim. U zot: «Ha, ularga urush boʻlmagan jihod bor, u haj va umradir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, аёлларга жиҳод борми?» дедим. У зот: «Ҳа, уларга уруш бўлмаган жиҳод бор, у ҳаж ва умрадир», дедилар.
عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِإِحْرَامِهِ قَبْلَ أَنْ يُحْرِمَ وَلِحِلِّهِ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ بِطِيبٍ فِيهِ مِسْكٌ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي مَفَارِقِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ga ihromga kirishlaridan oldin ihromlari uchun va Baytni (Kaʼbani) tavof qilishlaridan oldin ihromdan chiqishlari uchun atir surar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ га иҳромга киришларидан олдин иҳромлари учун ва Байтни (Каъбани) тавоф қилишларидан олдин иҳромдан чиқишлари учун атир сурар эдим.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ وَعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِالْحَجِّ وَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَجِّ فَأَمَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ فَحَلَّ وَأَمَّا مَنْ أَهَلَّ بِالْحَجِّ أَوْ جَمَعَ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَلَمْ يَحِلُّوا حَتَّى كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Vidoʼ haji yilida chiqdik. Bizdan baʼzimiz umraga ehrom bogʻladik, baʼzimiz haj va umraga ehrom bogʻladik, baʼzimiz hajga ehrom bogʻladik. Rasululloh ﷺ esa hajga ehrom bogʻladilar. Umraga ehrom bogʻlaganlar (umrasini ado etib) ehromdan chiqdilar; hajga yoki haj va umraga birga ehrom bogʻlaganlar esa nahr (qurbonlik) kuni boʻlguncha ehromdan chiqmadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Видў ҳажи йилида чиқдик. Биздан баъзимиз умрага эҳром боғладик, баъзимиз ҳаж ва умрага эҳром боғладик, баъзимиз ҳажга эҳром боғладик. Расулуллоҳ ﷺ эса ҳажга эҳром боғладилар. Умрага эҳром боғлаганлар (умрасини адо этиб) эҳромдан чиқдилар; ҳажга ёки ҳаж ва умрага бирга эҳром боғлаганлар эса наҳр (қурбонлик) куни бўлгунча эҳромдан чиқмадилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ فَلَمَّا قَدِمْنَا مَكَّةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَلَمْ يُهْدِ فَلْيَحْلِلْ وَمَنْ أَحْرَمَ بِعُمْرَةٍ وَأَهْدَى فَلْيُهِلَّ بِالْحَجِّ مَعَ العُمرةِ ثمَّ لَا يحل حَتَّى يحل مِنْهَا» . وَفِي رِوَايَةٍ: «فَلَا يَحِلُّ حَتَّى يَحِلَّ بِنَحْرِ هَدْيِهِ وَمَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ فَلْيُتِمَّ حَجَّهُ» . قَالَتْ: فَحِضْتُ وَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ وَلَا بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَلَمْ أَزَلْ حَائِضًا حَتَّى كَانَ يَوْمُ عَرَفَةَ وَلَمْ أُهْلِلْ إِلَّا بِعُمْرَةٍ فَأَمَرَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَنْقُضَ رَأْسِي وَأَمْتَشِطَ وَأُهِلَّ بِالْحَجِّ وَأَتْرُكَ الْعُمْرَةَ فَفَعَلْتُ حَتَّى قَضَيْتُ حَجِّي بَعَثَ مَعِي عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ وَأَمَرَنِي أَنْ أَعْتَمِرَ مَكَانَ عُمْرَتِي مِنَ التَّنْعِيمِ قَالَتْ: فَطَافَ الَّذِينَ كَانُوا أَهَلُّوا بِالْعُمْرَةِ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ حَلُّوا ثمَّ طافوا بَعْدَ أَنْ رَجَعُوا مِنْ مِنًى وَأَمَّا الَّذِينَ جَمَعُوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَإِنَّمَا طَافُوا طَوَافًا وَاحِدًا
Urva (Oishadan) rivoyat qiladi: Oisha dedi: «Biz Paygʻambar ﷺ bilan soʻnggi Hajida yoʻlga chiqdik. Baʼzimiz umra, baʼzimiz haj niyatida edi. Makkaga yetganimizda, Rasululloh ﷺ: ‹Umra uchun ihromga kirgan va Hadiy olib kelmaganlar ihromdan chiqsin; umra uchun ihromga kirib, Hadiy olib kelganlar esa Hadiyini soʻymaguncha ihromdan chiqmasin; haj uchun ihromga kirganlar esa Hajini tugatsin›, — dedilar». Oisha yana dedi: «Men hayz koʻrdim va Arafa kunigacha hayz koʻraverdim; men faqat umra uchun ihromga kirgan (tamattuʼ) edim. Paygʻambar ﷺ menga sochimni yozib tarashni, faqat haj uchun ihromga kirishni va umrani tark etishni buyurdilar. Men shunday qildim, to Hajni tugatguncha. Soʻng Paygʻambar ﷺ Abdurrahmon ibn Abu Bakrni men bilan yubordilar va menga qoldirgan umram oʻrniga Tanʼimdan umra qilishni buyurdilar».Урва (Оишадан) ривоят қилади: Оиша деди: «Биз Пайғамбар ﷺ билан сўнгги Ҳажида йўлга чиқдик. Баъзимиз умра, баъзимиз ҳаж ниятида эди. Маккага етганимизда, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Умра учун иҳромга кирган ва Ҳадий олиб келмаганлар иҳромдан чиқсин; умра учун иҳромга кириб, Ҳадий олиб келганлар эса Ҳадийини сўймагунча иҳромдан чиқмасин; ҳаж учун иҳромга кирганлар эса Ҳажини тугацин›, — дедилар». Оиша яна деди: «Мен ҳайз кўрдим ва Арафа кунигача ҳайз кўравердим; мен фақат умра учун иҳромга кирган (таматтуъ) эдим. Пайғамбар ﷺ менга сочимни ёзиб тарашни, фақат ҳаж учун иҳромга киришни ва умрани тарк этишни буюрдилар. Мен шундай қилдим, то Ҳажни тугатгунча. Сўнг Пайғамбар ﷺ Абдурраҳмон ибн Абу Бакрни мен билан юбордилар ва менга қолдирган умрам ўрнига Танъимдан умра қилишни буюрдилар».
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّهَا قَالَتْ: قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَرْبَعٍ مَضَيْنَ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ أَوْ خَمْسٍ فَدَخَلَ عَلَيَّ وَهُوَ غَضْبَانُ فَقُلْتُ: مَنْ أَغْضَبَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَدْخَلَهُ اللَّهُ النَّارَ. قَالَ: «أَو مَا شَعَرْتِ أَنِّي أَمَرْتُ النَّاسَ بِأَمْرٍ فَإِذَا هُمْ يَتَرَدَّدُونَ وَلَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا سُقْتُ الْهَدْيَ مَعِي حَتَّى أَشْتَرِيَهُ ثمَّ أُحلُّ كَمَا حلُّوا» . رَوَاهُ مُسلم
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: (Oisha) dedi: «Rasululloh ﷺ zulhijja oyidan toʻrt yoki besh (kun) oʻtganda keldilar. Gʻazablangan holda oldimga kirdilar. Men: ‹Yo Rasululloh! Sizni kim gʻazablantirdi? Alloh uni doʻzaxga kiritsin!› — dedim. (U zot): ‹Bilmaysanmi, men odamlarga bir ishni buyurgan edim, ular esa ikkilanib turibdilar› — al-Hakam: ‹Ular ikkilanayotgandek› dedi — ‹oʻylaymanki, agar men oldindan boshlaganimda ortda qoldirgan ishimni (qaytadan koʻrsam, yaʼni vaziyatni avval bilganimda), yonimga hadyi (qurbonlik mol) olib kelmagan boʻlardim, balki uni (Makkadan) sotib olar, soʻng ular ihromdan chiqqanidek men ham chiqar edim›, — dedilar.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: (Оиша) деди: «Расулуллоҳ ﷺ зулҳижжа ойидан тўрт ёки беш (кун) ўтганда келдилар. Ғазабланган ҳолда олдимга кирдилар. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ! Сизни ким ғазаблантирди? Аллоҳ уни дўзахга киритсин!› — дедим. (У зот): ‹Билмайсанми, мен одамларга бир ишни буюрган эдим, улар эса иккиланиб турибдилар› — ал-Ҳакам: ‹Улар иккиланаётгандек› деди — ‹ўйлайманки, агар мен олдиндан бошлаганимда ортда қолдирган ишимни (қайтадан кўрсам, яъни вазиятни аввал билганимда), ёнимга ҳадйи (қурбонлик мол) олиб келмаган бўлардим, балки уни (Маккадан) сотиб олар, сўнг улар иҳромдан чиққанидек мен ҳам чиқар эдим›, — дедилар.»
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا جَاءَ إِلَى مَكَّةَ دَخَلَهَا مِنْ أَعْلَاهَا وخرجَ منْ أسفلِها
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Makkaga kelganlarida uning yuqori tomonidan kirib, quyi tomonidan chiqdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Маккага келганларида унинг юқори томонидан кириб, қуйи томонидан чиқдилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نَذْكُرُ إِلَّا الْحَجَّ فَلَمَّا كُنَّا بِسَرِفَ طَمِثْتُ فَدَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبْكِي فَقَالَ: «لَعَلَّكِ نَفِسْتِ؟» قُلْتُ: نَعَمْ قَالَ: «فَإِنَّ ذَلِكِ شَيْءٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ فَافْعَلِي مَا يَفْعَلُ الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لَا تَطُوفِي بِالْبَيْتِ حَتَّى تَطْهُرِي»
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan haj uchun yoʻlga chiqdik; Sarifga yetganimizda, men hayz koʻrdim. Paygʻambar ﷺ oldimga kelganlarida, men yigʻlab turgan edim. U zot: «Nega yigʻlayapsan?» — dedilar. Men: «Koshki bu yil haj qilmaganimda edi», — dedim. U zot: «Hayz koʻrgan boʻlsang kerak?» — dedilar. Men: «Ha», — dedim. U zot: «Bu — Alloh barcha Odam qizlariga belgilagan narsa. Poklanguningcha Kaʼba tavofini qilmay, hojilar qilgan hamma (amal)ni qilaver», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан ҳаж учун йўлга чиқдик; Сарифга етганимизда, мен ҳайз кўрдим. Пайғамбар ﷺ олдимга келганларида, мен йиғлаб турган эдим. У зот: «Нега йиғлаяпсан?» — дедилар. Мен: «Кошки бу йил ҳаж қилмаганимда эди», — дедим. У зот: «Ҳайз кўрган бўлсанг керак?» — дедилар. Мен: «Ҳа», — дедим. У зот: «Бу — Аллоҳ барча Одам қизларига белгилаган нарса. Поклангунингча Каъба тавофини қилмай, ҳожилар қилган ҳамма (амал)ни қилавер», — дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " مَا مِنْ يَوْمٍ أَكْثَرَ مِنْ أَنْ يُعْتِقَ اللَّهُ فِيهِ عَبْدًا مِنَ النَّارِ مِنْ يَوْمِ عَرَفَةَ وَإِنَّهُ لَيَدْنُو ثُمَّ يُبَاهِي بِهِمُ الْمَلَائِكَةَ فَيَقُولُ: مَا أَرَادَ هَؤُلَاءِ ". رَوَاهُ مُسلم
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Arafa kunichalik Alloh banidlarini doʻzaxdan koʻp ozod qiladigan boshqa kun yoʻq. U (Alloh) yaqinlashadi, soʻng ular bilan farishtalarga faxrlanib: ‹Bular nimani istaydilar?› deydi», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Арафа куничалик Аллоҳ банидларини дўзахдан кўп озод қиладиган бошқа кун йўқ. У (Аллоҳ) яқинлашади, сўнг улар билан фаришталарга фахрланиб: ‹Булар нимани истайдилар?› дейди», — дедилар.
عَن عَائِشَة قَالَتْ: كَانَ قُرَيْشٌ وَمَنْ دَانَ دِينَهَا يَقِفُونَ بالمزْدَلفَةِ وَكَانُوا يُسمَّوْنَ الحُمْسَ فكانَ سَائِرَ الْعَرَبِ يَقِفُونَ بِعَرَفَةَ فَلَمَّا جَاءَ الْإِسْلَامُ أَمَرَ اللَّهُ تَعَالَى نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَأْتِيَ عَرَفَاتٍ فَيَقِفُ بِهَا ثُمَّ يَفِيضُ مِنْهَا فَذَلِكَ قَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ: (ثُمَّ أفِيضُوا من حَيْثُ أَفَاضَ النَّاس)
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Quraysh va ularning diniga ergashganlar Muzdalifada toʻxtar edilar va oʻzlarini Hums deb atar edilar; qolgan arablar esa Arafada toʻxtar edilar. Islom kelganida, Alloh azza va jalla oʻz Nabiysiga ﷺ Arafotga kelib, unda toʻxtashni, soʻng undan (Muzdalifaga) qaytishni buyurdi. Mana shu — Alloh azza va jallaning: {Soʻng odamlar qaytgan joydan qaytinglar} degan soʻzidir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Қурайш ва уларнинг динига эргашганлар Муздалифада тўхтар эдилар ва ўзларини Ҳумс деб атар эдилар; қолган араблар эса Арафада тўхтар эдилар. Ислом келганида, Аллоҳ азза ва жалла ўз Набийсига ﷺ Арафотга келиб, унда тўхташни, сўнг ундан (Муздалифага) қайтишни буюрди. Мана шу — Аллоҳ азза ва жалланинг: {Сўнг одамлар қайтган жойдан қайтинглар} деган сўзидир.
وَعَن عَائِشَة قَالَتْ: أَرْسَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بأُمِّ سَلَمَةَ ليلةَ النَّحْر فرمت الجمرةَ قبلَ الْفَجْرِ ثُمَّ مَضَتْ فَأَفَاضَتْ وَكَانَ ذَلِكَ الْيَوْمُ الْيَوْمَ الَّذِي يَكُونَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدهَا. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U: «Nabiy ﷺ Umm Salamani nahr kechasida joʻnatdilar. U tongdan oldin jamraga tosh otdi, soʻng (Makkaga) yoʻl olib, ifoza tavofini qildi. Oʻsha kun Rasululloh ﷺ uning huzurida boʻladigan kun edi» — yaʼni oʻzining (Umm Salamaning) navbati kunini koʻzda tutdi, dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У: «Набий ﷺ Умм Саламани наҳр кечасида жўнатдилар. У тонгдан олдин жамрага тош отди, сўнг (Маккага) йўл олиб, ифоза тавофини қилди. Ўша кун Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳузурида бўладиган кун эди» — яъни ўзининг (Умм Саламанинг) навбати кунини кўзда тутди, деди.
وَعَنْ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّمَا جُعِلَ رَمْيُ الْجِمَارِ وَالسَّعْيُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ لِإِقَامَةِ ذِكْرِ اللَّهِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالدَّارِمِيُّ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot: «Jamralarga tosh otish hamda Safo bilan Marva orasida saʼy qilish faqat Allohni zikr qilishni barpo etish uchun (joriy) qilingan», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот: «Жамраларга тош отиш ҳамда Сафо билан Марва орасида саъй қилиш фақат Аллоҳни зикр қилишни барпо этиш учун (жорий) қилинган», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: أَهْدَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مرّة إِلَى الْبَيْت غنما فقلدها
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Paygʻambar ﷺ Hadiy sifatida qoʻy joʻnatdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир марта Пайғамбар ﷺ Ҳадий сифатида қўй жўнатди.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: فَتَلْتُ قَلَائِدَ بُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدَيَّ ثُمَّ قَلَّدَهَا وَأَشْعَرَهَا وَأَهْدَاهَا فَمَا حَرُم عَلَيْهِ كانَ أُحِلَّ لَهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning Budni (qurbonlik tuyalari) uchun garlandlarni oʻz qoʻllarim bilan eshdim; u zot ularga garland taqdi va belgi qoʻydi, soʻng ularni Makkaga joʻnatdi; shunday boʻlsa ham, oʻsha paytda u zot uchun (ehromda taqiqlanadigan) hech bir halol narsa harom hisoblanmadi (yaʼni u zot ehromda emas edi).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг Будни (қурбонлик туялари) учун гарландларни ўз қўлларим билан эшдим; у зот уларга гарланд тақди ва белги қўйди, сўнг уларни Маккага жўнатди; шундай бўлса ҳам, ўша пайтда у зот учун (эҳромда тақиқланадиган) ҳеч бир ҳалол нарса ҳаром ҳисобланмади (яъни у зот эҳромда эмас эди).
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِبَلَ أَنْ يُحْرِمَ وَيَوْمَ النَّحْرِ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ بِطِيبٍ فِيهِ مِسْكٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Men Rasululloh ﷺni ehrom bogʻlashlaridan oldin va nahr (qurbonlik) kuni Baytni tavof qilishlaridan oldin tarkibida mushk boʻlgan xushboʻ narsa bilan xushboʻyladim», dedi. Bu bobda Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan ham (hadis) bor. Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi hasan sahih hadisdir. Nabiy ﷺning sahobalaridan va boshqalardan boʻlgan aksar ilm ahlining ameli shu boʻyicha boʻlib, ular: muhrim (ehromli) kishi nahr kuni Jamratul-Aqabaga (toshlarni) otsa, qurbonlik soʻysa va soch oldirsa yoki qisqartirsa, unga harom boʻlgan har bir narsa — ayollardan boshqasi — halol boʻladi, deb biladilar. Bu Shofeʼiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan: «Unga ayollar va xushboʻ hiddan boshqa har bir narsa halol boʻladi», degani rivoyat qilingan. Nabiy ﷺning sahobalaridan va boshqalardan boʻlgan baʼzi ilm ahli ham shunga boribdi, bu Kufa ahlining soʻzidir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Мен Расулуллоҳ ﷺни эҳром боғлашларидан олдин ва наҳр (қурбонлик) куни Байтни тавоф қилишларидан олдин таркибида мушк бўлган хушбў нарса билан хушбўйладим», деди. Бу бобда Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ҳам (ҳадис) бор. Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва бошқалардан бўлган аксар илм аҳлининг амели шу бўйича бўлиб, улар: муҳрим (эҳромли) киши наҳр куни Жамратул-Ақабага (тошларни) отса, қурбонлик сўйса ва соч олдирса ёки қисқартирса, унга ҳаром бўлган ҳар бир нарса — аёллардан бошқаси — ҳалол бўлади, деб биладилар. Бу Шофеъий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан: «Унга аёллар ва хушбў ҳиддан бошқа ҳар бир нарса ҳалол бўлади», дегани ривоят қилинган. Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва бошқалардан бўлган баъзи илм аҳли ҳам шунга борибди, бу Куфа аҳлининг сўзидир.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: نُزُولُ الْأَبْطَحِ لَيْسَ بِسُنَّةٍ إِنَّمَا نَزَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَنَّهُ كَانَ أسمح لِخُرُوجِهِ إِذا خرج
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Abtahda toʻxtash sunnat emas. Rasululloh ﷺ u yerda faqat (Minodan) chiqayotganlarida chiqishlari osonroq boʻlgani uchun toʻxtaganlar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Абтаҳда тўхташ суннат эмас. Расулуллоҳ ﷺ у ерда фақат (Минодан) чиқаётганларида чиқишлари осонроқ бўлгани учун тўхтаганлар».
وَعَن عائشةَ قَالَتْ: حَاضَتْ صَفِيَّةُ لَيْلَةَ النَّفْرِ فَقَالَتْ: مَا أُرَانِي إِلَّا حَابِسَتَكُمْ. قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «عَقْرَى حَلْقَى أَطَافَتْ يَوْمَ النَّحْرِ؟» قيل: نعم. قَالَ: «فانفري»
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Safiyya Nafr kechasi (hajdan qaytish kechasi) hayz koʻrdi va: «Menimcha, men sizlarni (yoʻlda) ushlab (kechiktirib) qoʻyaman», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ey Aqro Halqo! U Nahr kuni tavof (ifoza) qilmadimi?» — dedilar. Kimdir ‹ha› (deb javob berdi). U zot: «Unday boʻlsa, yoʻlga chiqaveringlar», — dedilar. (Boshqa rivoyatchilar orqali) Oisha dedi: «Biz Allohning Rasuli ﷺ bilan (Madinadan) — faqat haj qilish niyatida — yoʻlga chiqdik. Biz Makkaga yetib kelganimizda, u zot bizni ehromdan chiqishga buyurdi. Nafr (qaytish) kechasi boʻlganda, Safiyya bint Huyayy hayz koʻrdi. Paygʻambar ﷺ: ‹Ey Halqo Aqro! Menimcha, u sizlarni (yoʻlda) ushlab qoʻyadi›, — dedilar va: ‹U Nahr kuni tavof (ifoza) qilmadimi?› — deb qoʻshdilar. U (Safiyya): ‹Ha (qildim)›, — dedi. U zot: ‹Unday boʻlsa, yoʻlga chiq›, — dedilar. Men: ‹Yo Rasululloh, men (umra qilmadim)›, — dedim. U zot: ‹Tanʼimdan umra qil›, — dedilar. Ukam men bilan birga (Tanʼimga) bordi va biz kechaning soʻnggi qismida Paygʻambar ﷺ ni uchratdik. U zot: ‹Falon-falon joyda kut›, — dedilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Сафийя Нафр кечаси (ҳаждан қайтиш кечаси) ҳайз кўрди ва: «Менимча, мен сизларни (йўлда) ушлаб (кечиктириб) қўяман», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Эй Ақро Ҳалқо! У Наҳр куни тавоф (ифоза) қилмадими?» — дедилар. Кимдир ‹ҳа› (деб жавоб берди). У зот: «Ундай бўлса, йўлга чиқаверинглар», — дедилар. (Бошқа ривоятчилар орқали) Оиша деди: «Биз Аллоҳнинг Расули ﷺ билан (Мадинадан) — фақат ҳаж қилиш ниятида — йўлга чиқдик. Биз Маккага етиб келганимизда, у зот бизни эҳромдан чиқишга буюрди. Нафр (қайтиш) кечаси бўлганда, Сафийя бинт Ҳуяйй ҳайз кўрди. Пайғамбар ﷺ: ‹Эй Ҳалқо Ақро! Менимча, у сизларни (йўлда) ушлаб қўяди›, — дедилар ва: ‹У Наҳр куни тавоф (ифоза) қилмадими?› — деб қўшдилар. У (Сафийя): ‹Ҳа (қилдим)›, — деди. У зот: ‹Ундай бўлса, йўлга чиқ›, — дедилар. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, мен (умра қилмадим)›, — дедим. У зот: ‹Танъимдан умра қил›, — дедилар. Укам мен билан бирга (Танъимга) борди ва биз кечанинг сўнгги қисмида Пайғамбар ﷺ ни учратдик. У зот: ‹Фалон-фалон жойда кут›, — дедилар».
وَعَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِذَا رَمَى أَحَدُكُمْ جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ فَقَدْ حَلَّ لَهُ كُلُّ شَيْءٍ إِلَّا النِّسَاءَ» . رَوَاهُ فِي شرح السّنة وَقَالَ: إِسْنَاده ضَعِيف
وَفِي رِوَايَةِ أَحْمَدَ وَالنَّسَائِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: «إِذَا رَمَى الْجَمْرَةَ فَقَدْ حَلَّ لَهُ كلُّ شيءٍ إِلا النساءَ»
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «(Haj qiluvchi) jamrani otsa, unga ayollardan boshqa har bir narsa halol boʻladi», dedi. «Xushboʻylik-chi?» deyildi. U: «Men Rasululloh ﷺning mushk surtayotganlarini koʻrdim, u xushboʻylik emasmi?» dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «(Ҳаж қилувчи) жамрани отса, унга аёллардан бошқа ҳар бир нарса ҳалол бўлади», деди. «Хушбўйлик-чи?» дейилди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг мушк суртаётганларини кўрдим, у хушбўйлик эмасми?» деди.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ الرُّكْبَانُ يَمُرُّونَ بِنَا وَنَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحْرِمَاتٌ فَإِذَا جَاوَزُوا بِنَا سَدَلَتْ إِحْدَانَا جِلْبَابَهَا مِنْ رَأْسِهَا عَلَى وجهِها فإِذا جاوزونا كشفناهُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَلابْن مَاجَه مَعْنَاهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga ehrom holatida boʻlganimizda, yonimizdan otliqlar oʻtib turardi. Ular bizning roʻparamizga kelganlarida, har birimiz boshidan yuziga jilboblarini tushirib olardik. Ular bizdan oʻtib ketganlaridan keyin esa (yuzimizni) ochib olardik», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эҳром ҳолатида бўлганимизда, ёнимиздан отлиқлар ўтиб турарди. Улар бизнинг рўпарамизга келганларида, ҳар биримиз бошидан юзига жилбобларини тушириб олардик. Улар биздан ўтиб кетганларидан кейин эса (юзимизни) очиб олардик», деди.
وَعَنْ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " خَمْسٌ فَوَاسِقُ يُقْتَلْنَ فِي الْحِلِّ وَالْحَرَمِ: الْحَيَّةُ وَالْغُرَابُ الْأَبْقَعُ وَالْفَأْرَةُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ وَالْحُدَيَّا "
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Besh xil ziyonkor jonivor bor, ular ehromda ham, ehromsiz holatda ham oʻldiriladi: ilon, oqli-qorali qargʻa, sichqon, qopagʻon it va kalxat», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Беш хил зиёнкор жонивор бор, улар эҳромда ҳам, эҳромсиз ҳолатда ҳам ўлдирилади: илон, оқли-қорали қарға, сичқон, қопағон ит ва калхат», дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ. قَالَتْ: دَخَلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى ضُبَاعَةَ بِنْتِ الزُّبَيْرِ فَقَالَ لَهَا: «لَعَلَّكِ أَرَدْتِ الْحَجَّ؟» قَالَتْ: وَاللَّهِ مَا أَجِدُنِي إِلَّا وَجِعَةً. فَقَالَ لَهَا: " حُجِّي وَاشْتَرِطِي وَقُولِي: اللَّهُمَّ مَحِلِّي حَيْثُ حبستني "
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Zuboʼa binti Zubayrning oldiga kirdilar va unga: «Hajni qilmoqchimisan?» dedilar. U: «Vallohi, oʻzimni faqat ogʻrib turgan holdagina koʻrayapman», dedi. Shunda u zot ﷺ unga: «Haj qil va shart qilib qoʻy, hamda: ‹Allohim, meni qayerda toʻxtatsang, ehromdan chiqar joyim oʻsha boʻlsin› — deb ayt», dedilar. U Miqdodning (nikohi) ostida edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Зубўа бинти Зубайрнинг олдига кирдилар ва унга: «Ҳажни қилмоқчимисан?» дедилар. У: «Валлоҳи, ўзимни фақат оғриб турган ҳолдагина кўраяпман», деди. Шунда у зот ﷺ унга: «Ҳаж қил ва шарт қилиб қўй, ҳамда: ‹Аллоҳим, мени қаерда тўхтатсанг, эҳромдан чиқар жойим ўша бўлсин› — деб айт», дедилар. У Миқдоднинг (никоҳи) остида эди.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَغْزُو جَيْشٌ الْكَعْبَةَ فَإِذَا كَانُوا بِبَيْدَاءَ مِنَ الْأَرْضِ يُخْسَفُ بِأَوَّلِهِمْ وَآخِرِهِمْ» . قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَيْفَ يُخْسَفُ بِأَوَّلِهِمْ وَآخِرِهِمْ وَفِيهِمْ أسواقُهم وَمن لَيْسَ مِنْهُم؟ قَالَ: «يخسف وَآخِرِهِمْ ثُمَّ يُبْعَثُونَ عَلَى نِيَّاتِهِمْ»
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Bir qoʻshin Kaʼbaga hujum qiladi va ular Baydoʼga yetganda, butun yer (choʻkib) ularni — barcha qoʻshinni — yutib yuboradi», — dedilar. Men: «Yo Rasululloh, ular qanday (yerga) choʻkadi — holbuki, ular orasida oʻz bozorlari (savdo bilan band boʻlgan, hujumchi boʻlmagan) odamlari va ulardan boʻlmagan kishilar (ham) bor?» — dedim. Paygʻambar ﷺ: «Oʻsha (odamlar)ning hammasi (yerga) choʻkadi, lekin ular qayta tiriladi va oʻz niyatlariga qarab (hisob-kitob) qilinadi», — deb javob berdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Бир қўшин Каъбага ҳужум қилади ва улар Байдўга етганда, бутун ер (чўкиб) уларни — барча қўшинни — ютиб юборади», — дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, улар қандай (ерга) чўкади — ҳолбуки, улар орасида ўз бозорлари (савдо билан банд бўлган, ҳужумчи бўлмаган) одамлари ва улардан бўлмаган кишилар (ҳам) бор?» — дедим. Пайғамбар ﷺ: «Ўша (одамлар)нинг ҳаммаси (ерга) чўкади, лекин улар қайта тирилади ва ўз ниятларига қараб (ҳисоб-китоб) қилинади», — деб жавоб бердилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: لَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ وُعِكَ أَبُو بَكْرٍ وَبِلَالٌ فَجِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ: «اللَّهُمَّ حَبِّبْ إِلَيْنَا الْمَدِينَةَ كَحُبِّنَا مَكَّةَ أَوْ أَشَدَّ وَصَحِّحْهَا وَبَارِكْ لَنَا فِي صاعها ومدها وانقل حماها فاجعلها بِالْجُحْفَةِ»
Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida, Abu Bakr va Bilol isitmaga chalindi. (Oisha) aytdi: Men ularning oldiga kirib: «Ey otajon, oʻzingni qanday his qilyapsan? Ey Bilol, oʻzingni qanday his qilyapsan?» dedim. (Oisha) aytdi: Abu Bakrni isitma tutganda: «Har bir kishi oʻz ahli ichida (sogʻ-omon) tongni qarshilaydi, holbuki oʻlim uning kavushi tasmasidan ham yaqinroqdir», derdi. Bilol esa, isitma undan koʻtarilganda, ovozini koʻtarib: «Eh, koshki bilsam, bir kecha boʻlsa-da, atrofimda izxir va jalil (oʻtlari) boʻlgan bir vodiyda tunay olarmikinman? Bir kun (boʻlsa-da) Majanna suvlariga yeta olarmikinman? Menga Shoma va Tafil (togʻlari) koʻrinarmikin?» derdi. Oisha aytdi: Men Rasululloh ﷺning oldilariga kelib, (buni) xabar berdim. U zot: «Allohim, Madinani bizga Makkani sevganimizdek yoki undan ham qattiqroq sevdir, uni (havosini) sogʻlom qil, bizga uning soʼi va muddida baraka ber va uning isitmasini koʻchirib, uni Juhfaga qoʻy», dedilar.Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида, Абу Бакр ва Билол иситмага чалинди. (Оиша) айтди: Мен уларнинг олдига кириб: «Эй отажон, ўзингни қандай ҳис қиляпсан? Эй Билол, ўзингни қандай ҳис қиляпсан?» дедим. (Оиша) айтди: Абу Бакрни иситма тутганда: «Ҳар бир киши ўз аҳли ичида (соғ-омон) тонгни қаршилайди, ҳолбуки ўлим унинг кавуши тасмасидан ҳам яқинроқдир», дерди. Билол эса, иситма ундан кўтарилганда, овозини кўтариб: «Эҳ, кошки билсам, бир кеча бўлса-да, атрофимда изхир ва жалил (ўтлари) бўлган бир водийда тунай олармикинман? Бир кун (бўлса-да) Мажанна сувларига ета олармикинман? Менга Шома ва Тафил (тоғлари) кўринармикин?» дерди. Оиша айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб, (буни) хабар бердим. У зот: «Аллоҳим, Мадинани бизга Маккани севганимиздек ёки ундан ҳам қаттиқроқ севдир, уни (ҳавосини) соғлом қил, бизга унинг сўи ва муддида барака бер ва унинг иситмасини кўчириб, уни Жуҳфага қўй», дедилар.
عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ أَطْيَبَ مَا أَكَلْتُمْ مِنْ كَسْبِكُمْ وَإِنَّ أَوْلَادَكُمْ مِنْ كَسْبِكُمْ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ. وَفِي رِوَايَةِ أَبِي دَاوُدَ وَالدَّارِمِيِّ: «إِنَّ أَطْيَبَ مَا أَكَلَ الرَّجُلُ مِنْ كَسْبِهِ وَإِنَّ وَلَده من كَسبه»
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta, yeganlaringizning eng pokizasi oʻz kasbingizdandir, va albatta, bolalaringiz ham oʻz kasbingizdandir», dedilar. (U yana) aytdi: Bu bobda Jobir va Abdulloh ibn Amrdan ham (hadis) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Baʼzilari buni Umora ibn Umaydan, u onasidan, u Oishadan rivoyat qilganlar. Koʻpchiligi esa: «(Umora) ammasidan, u Oishadan», deganlar. Nabiy ﷺning ashoblaridan va boshqa baʼzi ilm ahli shunga amal qilib: «Otaning qoʻli oʻgʻlining molida ochiqdir, xohlaganini oladi», deganlar. Baʼzilari esa: «(Ota) faqat unga ehtiyoj tushgandagina oʻgʻlining molidan oladi», deganlar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, еганларингизнинг энг покизаси ўз касбингиздандир, ва албатта, болаларингиз ҳам ўз касбингиздандир», дедилар. (У яна) айтди: Бу бобда Жобир ва Абдуллоҳ ибн Амрдан ҳам (ҳадис) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Баъзилари буни Умора ибн Умайдан, у онасидан, у Оишадан ривоят қилганлар. Кўпчилиги эса: «(Умора) аммасидан, у Оишадан», деганлар. Набий ﷺнинг ашобларидан ва бошқа баъзи илм аҳли шунга амал қилиб: «Отанинг қўли ўғлининг молида очиқдир, хоҳлаганини олади», деганлар. Баъзилари эса: «(Ота) фақат унга эҳтиёж тушгандагина ўғлининг молидан олади», деганлар.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ غُلَامٌ يُخْرِّجُ لَهُ الْخَرَاجَ فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يَأْكُلُ مِنْ خَرَاجِهِ فَجَاءَ يَوْمًا بشيءٍ فأكلَ مِنْهُ أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ لَهُ الْغُلَامُ: تَدْرِي مَا هَذَا؟ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ: وَمَا هُوَ؟ قَالَ: كُنْتُ تَكَهَّنْتُ لِإِنْسَانٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَا أُحسِنُ الكهَانةَ إِلاَّ أَنِّي خدَعتُه فلَقيَني فَأَعْطَانِي بِذَلِكَ فَهَذَا الَّذِي أَكَلْتَ مِنْهُ قَالَتْ: فَأَدْخَلَ أَبُو بَكْرٍ يَدَهُ فَقَاءَ كُلَّ شَيْءٍ فِي بَطْنه. رَوَاهُ البُخَارِيّ
Abu Bakrning bir gʻulomi (xizmatkori) bor edi, u (Abu Bakrga) xiroj (daromad) keltirardi va Abu Bakr uning xirojidan yer edi. Bir kuni u (gʻulom) bir narsa keltirdi, Abu Bakr undan yedi. Shunda gʻulom unga: «Bu nima ekanini bilasanmi?» dedi. Abu Bakr: «U nima?» dedi. (Gʻulom:) «Men johiliyatda bir kishiga kohinlik (folbinlik) qilgandim — holbuki men kohinlikni bilmasdim, faqat uni aldagandim. U menga yoʻliqib, shu (xizmat) evaziga (haqini) berdi. Sen yegan narsa mana shudir», dedi. Shunda Abu Bakr qoʻlini (ogʻziga) solib, qornidagi hamma narsani qusib tashladi.Абу Бакрнинг бир ғуломи (хизматкори) бор эди, у (Абу Бакрга) хирож (даромад) келтирарди ва Абу Бакр унинг хирожидан ер эди. Бир куни у (ғулом) бир нарса келтирди, Абу Бакр ундан еди. Шунда ғулом унга: «Бу нима эканини биласанми?» деди. Абу Бакр: «У нима?» деди. (Ғулом:) «Мен жоҳилиятда бир кишига коҳинлик (фолбинлик) қилгандим — ҳолбуки мен коҳинликни билмасдим, фақат уни алдагандим. У менга йўлиқиб, шу (хизмат) эвазига (ҳақини) берди. Сен еган нарса мана шудир», деди. Шунда Абу Бакр қўлини (оғзига) солиб, қорнидаги ҳамма нарсани қусиб ташлади.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: جَاءَتْ بَرِيرَةُ فَقَالَتْ: إِنِّي كَاتَبْتُ عَلَى تِسْعِ أَوَاقٍ فِي كُلِّ عَامٍ وُقِيَّةٌ فَأَعِينِينِي فَقَالَتْ عَائِشَةُ: إِنْ أَحَبَّ أَهْلُكِ أَنْ أَعُدَّهَا لَهُمْ عُدَّةً وَاحِدَةً وَأُعْتِقَكِ فَعَلْتُ وَيَكُونُ وَلَاؤُكِ لِي فَذَهَبَتْ إِلَى أَهْلِهَا فَأَبَوْا إِلَّا أَنْ يَكُونَ الْوَلَاءُ لَهُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «خُذِيهَا وَأَعْتِقِيهَا» ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي النَّاسَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ: «أَمَّا أبعد فَمَا بَالُ رِجَالٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتَ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا كَانَ مِنْ شَرْطٍ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَهُوَ بَاطِلٌ وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ فَقَضَاءُ اللَّهِ أَحَقُّ وَشَرْطُ اللَّهِ أَوْثَقُ وَإِنَّمَا الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ»
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Barira (Oishaning oldiga) kelib: «Men oʻz xojalarim bilan — har yili (toʻlanadigan) boʻlib toʻlov bilan toʻqqiz uqiya (oltin) (toʻlashga) — ozodlik bitimi (mukotaba) tuzdim. Shuning uchun men sendan yordam soʻrayman», — dedi. Oisha: «Agar xojalaring rozi boʻlsa, men ularga (summa)ni bir yoʻla toʻlab, seni ozod qilaman — sening valong men uchun boʻlishi sharti bilan», — dedi. Barira oʻz xojalarining oldiga bordi, lekin ular bu taklifni rad etdi. U (qaytib kelib): «Men taklifni ularga taqdim qildim, lekin ular — valosi oʻzlariga boʻlmasa — rad etdi», — dedi. Allohning Rasuli ﷺ buni eshitdi va mendan bu haqda soʻradi; men unga bu haqda aytdim. Shunda u zot: «Uni sotib ol va ozod qil hamda — valo sen uchun boʻlishi — sharti(ni qoʻy), chunki valo (ozod) qilgan kishi uchun(dir)», — dedilar. Oisha qoʻshdi: «Soʻng Allohning Rasuli ﷺ odamlar orasida (oʻrnidan) turib, Allohga hamd aytdi va (Uni) ulugʻladi hamda: ‹Soʻngra: Allohning qonunlarida boʻlmagan shartlarni qoʻyadigan baʼzi odamlarga nima boʻldi? Bas, Allohning qonunlarida boʻlmagan har qanday shart — u yuz (ta) shart boʻlsa ham — botil(dir). Allohning hukmi — haq(dir) va Allohning sharti — (eng) kuchli va mustahkam(dir). Nega sizlardan baʼzi kishilar: «Ey falonchi! Qulni ozod qil, lekin valo men uchun boʻladi», — deydi? Albatta, valo (ozod) qilgan kishi uchun(dir)›, — dedilar», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Барира (Оишанинг олдига) келиб: «Мен ўз хожаларим билан — ҳар йили (тўланадиган) бўлиб тўлов билан тўққиз уқия (олтин) (тўлашга) — озодлик битими (мукотаба) туздим. Шунинг учун мен сендан ёрдам сўрайман», — деди. Оиша: «Агар хожаларинг рози бўлса, мен уларга (сумма)ни бир йўла тўлаб, сени озод қиламан — сенинг валонг мен учун бўлиши шарти билан», — деди. Барира ўз хожаларининг олдига борди, лекин улар бу таклифни рад этди. У (қайтиб келиб): «Мен таклифни уларга тақдим қилдим, лекин улар — валоси ўзларига бўлмаса — рад этди», — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ буни эшитди ва мендан бу ҳақда сўради; мен унга бу ҳақда айтдим. Шунда у зот: «Уни сотиб ол ва озод қил ҳамда — вало сен учун бўлиши — шарти(ни қўй), чунки вало (озод) қилган киши учун(дир)», — дедилар. Оиша қўшди: «Сўнг Аллоҳнинг Расули ﷺ одамлар орасида (ўрнидан) туриб, Аллоҳга ҳамд айтди ва (Уни) улуғлади ҳамда: ‹Сўнгра: Аллоҳнинг қонунларида бўлмаган шартларни қўядиган баъзи одамларга нима бўлди? Бас, Аллоҳнинг қонунларида бўлмаган ҳар қандай шарт — у юз (та) шарт бўлса ҳам — ботил(дир). Аллоҳнинг ҳукми — ҳақ(дир) ва Аллоҳнинг шарти — (энг) кучли ва мустаҳкам(дир). Нега сизлардан баъзи кишилар: «Эй фалончи! Қулни озод қил, лекин вало мен учун бўлади», — дейди? Албатта, вало (озод) қилган киши учун(дир)›, — дедилар», — деди.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتِ: اشْتَرَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَعَامًا من يَهُودِيٍّ إِلَى أَجَلٍ وَرَهَنَهُ دِرْعًا لَهُ مِنْ حَدِيد
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ bir yahudiydan — qarzga (nasiyaga) — biror taom (arpa) sotib oldilar va oʻz temir sovutini unga garovga (zomin sifatida) qoʻydilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ бир яҳудийдан — қарзга (насияга) — бирор таом (арпа) сотиб олдилар ва ўз темир совутини унга гаровга (зомин сифатида) қўйдилар.
عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ عَمَرَ أَرْضًا لَيْسَتْ لِأَحَدٍ فَهُوَ أَحَقُّ» . قَالَ عُرْوَةُ: قَضَى بِهِ عُمَرُ فِي خِلَافَتِهِ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim hech kimga tegishli boʻlmagan (egasiz) yerni obod qilsa (dehqonchilik qilsa), u (oʻsha yerga egalik qilishga) haqliroqdir», — dedilar. Urva: «Umar oʻz xalifaligi davrida (ham) shu tarzda hukm qildi», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким ҳеч кимга тегишли бўлмаган (эгасиз) ерни обод қилса (деҳқончилик қилса), у (ўша ерга эгалик қилишга) ҳақлироқдир», — дедилар. Урва: «Умар ўз халифалиги даврида (ҳам) шу тарзда ҳукм қилди», — деди.
عَن عَائِشَة أَنَّهَا قَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الشَّيْءُ الَّذِي لَا يَحِلُّ مَنْعُهُ؟ قَالَ: «الْمَاءُ وَالْمِلْحُ وَالنَّار» قَالَت: قلت: يَا رَسُول الله هَذَا الْمَاءُ قَدْ عَرَفْنَاهُ فَمَا بَالُ الْمِلْحِ وَالنَّارِ؟ قَالَ: «يَا حميراء أَمن أَعْطَى نَارًا فَكَأَنَّمَا تَصَدَّقَ بِجَمِيعِ مَا أَنْضَجَتْ تِلْكَ النَّارُ وَمَنْ أَعْطَى مِلْحًا فَكَأَنَّمَا تَصَدَّقَ بِجَمِيعِ مَا طَيَّبَتْ تِلْكَ الْمِلْحُ وَمَنْ سَقَى مُسْلِمًا شَرْبَةً مِنْ مَاءٍ حَيْثُ يُوجَدُ الْمَاءُ فَكَأَنَّمَا أَعْتَقَ رَقَبَةً وَمَنْ سَقَى مُسْلِمًا شَرْبَةً مِنْ مَاءٍ حَيْثُ لَا يُوجَدُ الْمَاءُ فَكَأَنَّمَا أَحْيَاهَا» . رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, taqiq qilinishi joiz boʻlmagan narsa nima?» dedim. U zot: «Suv, tuz va olov», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, suvni bildik, ammo tuz va olov nega bunday?» dedim. U zot: «Ey Humayro, kim olov bersa, oʻsha olovda pishirilgan barcha narsani sadaqa qilgandek boʻladi; kim tuz bersa, oʻsha tuz maza-taʼmini yaxshilagan barcha narsani sadaqa qilgandek boʻladi; kim suv topiladigan joyda bir musulmonga bir hoʻplam suv ichirsa, goʻyo bir qulni ozod qilgandek boʻladi; kim suv topilmaydigan joyda bir musulmonga bir hoʻplam suv ichirsa, goʻyo uni tiriltirgandek boʻladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, тақиқ қилиниши жоиз бўлмаган нарса нима?» дедим. У зот: «Сув, туз ва олов», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, сувни билдик, аммо туз ва олов нега бундай?» дедим. У зот: «Эй Ҳумайро, ким олов берса, ўша оловда пиширилган барча нарсани садақа қилгандек бўлади; ким туз берса, ўша туз маза-таъмини яхшилаган барча нарсани садақа қилгандек бўлади; ким сув топиладиган жойда бир мусулмонга бир ҳўплам сув ичирса, гўё бир қулни озод қилгандек бўлади; ким сув топилмайдиган жойда бир мусулмонга бир ҳўплам сув ичирса, гўё уни тирилтиргандек бўлади», дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «تَهَادُوا فَإِنَّ الْهَدِيَّةَ تُذْهِبُ الضَّغَائِنَ» . رَوَاهُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Bir-biringizga hadya bering, chunki hadya koʻngildagi kekni (adovatni) ketkazadi. Bir qoʻshni ayol oʻz qoʻshnisi (bergan narsa)ni — agar u qoʻyning bir boʻlak tuyogʻi boʻlsa ham — kamsitib, mensimay qoʻymasin», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻldan gʻaribdir. Abu Maʼsharning ismi Najih boʻlib, Banu Hoshimning ozod qilingan qulidir. Baʼzi ilm ahli uning yodlash (qobiliyati) tomonidan unga (taʼn) gapirganlar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Бир-бирингизга ҳадя беринг, чунки ҳадя кўнгилдаги кекни (адоватни) кетказади. Бир қўшни аёл ўз қўшниси (берган нарса)ни — агар у қўйнинг бир бўлак туёғи бўлса ҳам — камситиб, менсимай қўймасин», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўлдан ғарибдир. Абу Маъшарнинг исми Нажиҳ бўлиб, Бану Ҳошимнинг озод қилинган қулидир. Баъзи илм аҳли унинг ёдлаш (қобилияти) томонидан унга (таън) гапирганлар.
وَعَنْ عَائِشَةَ: أَنَّ مَوْلًى لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَاتَ وَتَرَكَ شَيْئًا وَلَمْ يَدَعْ حَمِيمًا وَلَا وَلَدًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَعْطُوا مِيرَاثَهُ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ قَرْيَتِهِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ ning bir mavlosi (ozod qilingan quli) vafot etib, biroz mol qoldirdi, ammo bola ham, yaqin qarindosh ham qoldirmadi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Uning merosini qishlogʻidan boʻlgan bir kishiga beringlar», dedilar. Abu Dovud aytdi: Sufyonning hadisi toʻliqroqdir. Musaddad esa shunday dedi: Paygʻambar ﷺ: «Bu yerda uning yurtidan boʻlgan biron kishi bormi?», dedilar. Ular: «Ha», deyishdi. U zot: «Unda uning merosini oʻshanga beringlar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ нинг бир мавлоси (озод қилинган қули) вафот этиб, бироз мол қолдирди, аммо бола ҳам, яқин қариндош ҳам қолдирмади. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Унинг меросини қишлоғидан бўлган бир кишига беринглар», дедилар. Абу Довуд айтди: Суфённинг ҳадиси тўлиқроқдир. Мусаддад эса шундай деди: Пайғамбар ﷺ: «Бу ерда унинг юртидан бўлган бирон киши борми?», дедилар. Улар: «Ҳа», дейишди. У зот: «Унда унинг меросини ўшанга беринглар», дедилар.