Safvon ibn Assol al-Murodiy

عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ قَالَ: قَالَ يَهُودِيٌّ لصَاحبه اذْهَبْ بِنَا إِلَى هَذَا النَّبِي فَقَالَ صَاحِبُهُ لَا تَقُلْ نَبِيٌّ إِنَّهُ لَوْ سَمِعَكَ كَانَ لَهُ أَرْبَعَة أَعْيُنٍ فَأَتَيَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَاهُ عَنْ تِسْعِ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ فَقَالَ لَهُم: «لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا تَمْشُوا بِبَرِيءٍ إِلَى ذِي سُلْطَانٍ لِيَقْتُلَهُ وَلَا تَسْحَرُوا وَلَا تَأْكُلُوا الرِّبَا وَلَا تَقْذِفُوا مُحصنَة وَلَا توَلّوا الْفِرَار يَوْمَ الزَّحْفِ وَعَلَيْكُمْ خَاصَّةً الْيَهُودَ أَنْ لَا تَعْتَدوا فِي السبت» . قَالَ فقبلوا يَده وَرجله فَقَالَا نَشْهَدُ أَنَّكَ نَبِيٌّ قَالَ فَمَا يَمْنَعُكُمْ أَنْ تتبعوني قَالُوا إِن دَاوُد دَعَا ربه أَن لَا يزَال فِي ذُرِّيَّتِهِ نَبِيٌّ وَإِنَّا نَخَافُ إِنْ تَبِعْنَاكَ أَنْ تَقْتُلَنَا الْيَهُودُ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ

Safvon ibn Assol (roziyallohu anhu) aytadi: Bir yahudiy oʻz sherigiga: «Bizni mana shu Paygʻambarning oldiga olib bor», dedi. Sherigi unga: «Paygʻambar dema, agar u seni eshitsa, toʻrt koʻzli boʻlib qoladi (juda xursand boʻladi)», dedi. Soʻng ular Rasululloh ﷺning oldilariga kelib, u zotdan toʻqqizta aniq oyat (alomat) haqida soʻradilar. U zot ularga: «Allohga hech narsani sherik qilmanglar, oʻgʻrilik qilmanglar, zino qilmanglar, Alloh harom qilgan jonni nohaq oʻldirmanglar, begunoh kishini oʻldirilsin deb hokimning oldiga (chaqib) yetkazmanglar, sehr qilmanglar, ribo yemanglar, iffatli ayolga buhton qilmanglar, jang kuni qochib orqaga qaytmanglar va sizlar, ey yahudiylar, xususan sizlarga shanba kunida tajovuz qilmaslik (lozim)», dedilar. (Safvon) dedi: Shunda ular u zotning qoʻli va oyogʻini oʻpib: «Guvohlik beramizki, sen Paygʻambarsan», dedilar. U zot: «Unday boʻlsa, menga ergashishdan sizlarni nima toʻsadi?», dedilar. Ular: «Dovud Robbidan oʻz zurriyotidan Paygʻambar uzilmasligini soʻragan edi. Biz, agar senga ergashsak, yahudiylar bizni oʻldirib qoʻyishidan qoʻrqamiz», dedilar. Bu bobda Yazid ibn al-Asvad, Ibn Umar va Kaʼb ibn Molikdan ham (rivoyat bor). Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Сафвон ибн Ассол (розияллоҳу анҳу) айтади: Бир яҳудий ўз шеригига: «Бизни мана шу Пайғамбарнинг олдига олиб бор», деди. Шериги унга: «Пайғамбар дема, агар у сени эшитса, тўрт кўзли бўлиб қолади (жуда хурсанд бўлади)», деди. Сўнг улар Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб, у зотдан тўққизта аниқ оят (аломат) ҳақида сўрадилар. У зот уларга: «Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилманглар, ўғрилик қилманглар, зино қилманглар, Аллоҳ ҳаром қилган жонни ноҳақ ўлдирманглар, бегуноҳ кишини ўлдирилсин деб ҳокимнинг олдига (чақиб) етказманглар, сеҳр қилманглар, рибо еманглар, иффатли аёлга буҳтон қилманглар, жанг куни қочиб орқага қайтманглар ва сизлар, эй яҳудийлар, хусусан сизларга шанба кунида тажовуз қилмаслик (лозим)», дедилар. (Сафвон) деди: Шунда улар у зотнинг қўли ва оёғини ўпиб: «Гувоҳлик берамизки, сен Пайғамбарсан», дедилар. У зот: «Ундай бўлса, менга эргашишдан сизларни нима тўсади?», дедилар. Улар: «Довуд Роббидан ўз зурриётидан Пайғамбар узилмаслигини сўраган эди. Биз, агар сенга эргашсак, яҳудийлар бизни ўлдириб қўйишидан қўрқамиз», дедилар. Бу бобда Язид ибн ал-Асвад, Ибн Умар ва Каъб ибн Моликдан ҳам (ривоят бор). Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

وَعَن صَفْوَان بن عَسَّال قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُنَا إِذَا كُنَّا سَفَرًا أَنْ لَا نَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيَهُنَّ إِلَّا مِنْ جَنَابَةٍ وَلَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ

Safvon ibn Assol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: Rasululloh ﷺ biz safarda boʻlganimizda, mahsilarimizni uch kun va kechalarida janobatdan boshqa (sabab) bilan yechmaslikka, biroq axlat, bavl va uyqu (sabab boʻlsa ham yechmaslikka) buyurar edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Hakam ibn Utayba va Hammod buni Ibrohim Naxaiydan, u Abu Abdulloh Jadaliydan, u Xuzayma ibn Sobitdan rivoyat qilganlar, biroq bu sahih emas. Ali ibn Madiniy aytdi: Yahyo ibn Said aytdi: Shuʼba aytdi: Ibrohim Naxaiy Abu Abdulloh Jadaliydan mash hadisini eshitmagan. Zoida Mansurdan (rivoyat qilib) aytdi: Biz Ibrohim Taymiyning hujrasida edik, biz bilan Ibrohim Naxaiy ham bor edi. Ibrohim Taymiy bizga Amr ibn Maymundan, u Abu Abdulloh Jadaliydan, u Xuzayma ibn Sobitdan, u Nabiy ﷺdan mahsilar ustiga mash tortish haqida hadis qilib aytdi. Muhammad ibn Ismoil aytdi: Bu bobda eng yaxshi narsa Safvon ibn Assol Murodiyning hadisidir. Abu Iso aytdi: Bu Nabiy ﷺ ashoblari, tobeʼinlar va ulardan keyingi fuqaholardan, masalan Sufyon Savriy, Ibnul Muborak, Shofiʼiy, Ahmad va Ishoqdan koʻpchilik ulamolarning soʻzidir — ular: Muqim bir kun va bir kecha, musofir uch kun va ularning kechalari (mobaynida) mash tortadi, dedilar. Abu Iso aytdi: Baʼzi ilm ahlidan rivoyat qilinishicha, ular mahsilar ustiga mash tortishda muddat belgilamaganlar, bu Molik ibn Anasning soʻzidir. Abu Iso aytdi: Muddat belgilash (qarashi) sahihroqdir. Bu hadis Safvon ibn Assoldan Osimning hadisidan boshqa (yoʻl) bilan ham rivoyat qilingan.Сафвон ибн Ассол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у айтди: Расулуллоҳ ﷺ биз сафарда бўлганимизда, маҳсиларимизни уч кун ва кечаларида жанобатдан бошқа (сабаб) билан ечмасликка, бироқ ахлат, бавл ва уйқу (сабаб бўлса ҳам ечмасликка) буюрар эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Ҳакам ибн Утайба ва Ҳаммод буни Иброҳим Нахаийдан, у Абу Абдуллоҳ Жадалийдан, у Хузайма ибн Собитдан ривоят қилганлар, бироқ бу саҳиҳ эмас. Али ибн Мадиний айтди: Яҳё ибн Саид айтди: Шуъба айтди: Иброҳим Нахаий Абу Абдуллоҳ Жадалийдан маш ҳадисини эшитмаган. Зоида Мансурдан (ривоят қилиб) айтди: Биз Иброҳим Таймийнинг ҳужрасида эдик, биз билан Иброҳим Нахаий ҳам бор эди. Иброҳим Таймий бизга Амр ибн Маймундан, у Абу Абдуллоҳ Жадалийдан, у Хузайма ибн Собитдан, у Набий ﷺдан маҳсилар устига маш тортиш ҳақида ҳадис қилиб айтди. Муҳаммад ибн Исмоил айтди: Бу бобда энг яхши нарса Сафвон ибн Ассол Муродийнинг ҳадисидир. Абу Исо айтди: Бу Набий ﷺ ашоблари, тобеъинлар ва улардан кейинги фуқаҳолардан, масалан Суфён Саврий, Ибнул Муборак, Шофиъий, Аҳмад ва Ишоқдан кўпчилик уламоларнинг сўзидир — улар: Муқим бир кун ва бир кеча, мусофир уч кун ва уларнинг кечалари (мобайнида) маш тортади, дедилар. Абу Исо айтди: Баъзи илм аҳлидан ривоят қилинишича, улар маҳсилар устига маш тортишда муддат белгиламаганлар, бу Молик ибн Анаснинг сўзидир. Абу Исо айтди: Муддат белгилаш (қараши) саҳиҳроқдир. Бу ҳадис Сафвон ибн Ассолдан Осимнинг ҳадисидан бошқа (йўл) билан ҳам ривоят қилинган.

وَعَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى جَعَلَ بِالْمَغْرِبِ بَابًا عَرْضُهُ مَسِيرَةُ سَبْعِينَ عَامًا لِلتَّوْبَةِ لَا يُغْلَقُ مَا لم تطلع عَلَيْهِ الشَّمْسُ مِنْ قِبَلِهِ وَذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ: (يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قبل) رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه

Zirr ibn Hubaysh aytdi: Men Safvon ibn Assol al-Murodiy (roziyallohu anhu)ning oldiga keldim. U menga: «Seni nima (ish) keltirdi?» dedi. Men: «Ilm istab (keldim)», dedim. U: «Menga yetishishicha, farishtalar ilm talab qiluvchidan, u qilayotgan (ish)dan rozi boʻlib, unga qanotlarini yozar ekan», dedi. Men: «Koʻnglimga maxsi ustiga masah qilish (masalasi)dan bir narsa tushdi, Rasululloh ﷺdan bu haqda biror narsa yodlaganmisan?» dedim. U: «Ha, biz safarda boʻlganimizda janobatdan boshqa (holatda) — balki gʻoit, bavl va uyqudan (boʻlsa) — maxsilarimizni uch (kun) yechmaslikka buyurilgan edik», dedi. Men: «Rasululloh ﷺdan muhabbat haqida biror narsa yodlaganmisan?» dedim. U: «Ha, biz Rasululloh ﷺ bilan baʼzi safarlarida edik. Qavmning oxirida boʻlgan, dagʻal va qoʻpol bir aʼrobiy baland ovoz bilan: ‹Yo Muhammad, yo Muhammad!› deb chaqirdi. Qavm unga: ‹Boʻldi qil, sen bundan qaytarilgansan-ku›, dedilar. Rasululloh ﷺ unga uning ovoziga yaqin (ovoz) bilan: ‹Hov!› deb javob berdilar. U kishi: ‹(Bir) kishi bir qavmni sevadi-yu, ammo hali ularga yetmagan (boʻlsa, holi nima boʻladi?)›, dedi. Rasululloh ﷺ: ‹Kishi oʻzi sevgan kishisi bilan (birga) boʻladi›, dedilar», dedi. Zirr aytdi: U menga gapirishda davom etib, oxiri Alloh magʻribda eni yetmish yillik masofa boʻlgan bir eshikni tavba uchun qilganini, u quyosh oʻsha tomondan chiqquncha yopilmasligini menga aytdi. Bu — Alloh azza va jallaning: {Robbingning baʼzi oyatlari keladigan kunda, ilgari iymon keltirmagan kishiga (oʻsha kundagi) iymoni foyda bermas} (Anʼom 158) degan soʻzidir. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Зирр ибн Ҳубайш айтди: Мен Сафвон ибн Ассол ал-Муродий (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келдим. У менга: «Сени нима (иш) келтирди?» деди. Мен: «Илм истаб (келдим)», дедим. У: «Менга етишишича, фаришталар илм талаб қилувчидан, у қилаётган (иш)дан рози бўлиб, унга қанотларини ёзар экан», деди. Мен: «Кўнглимга махси устига масаҳ қилиш (масаласи)дан бир нарса тушди, Расулуллоҳ ﷺдан бу ҳақда бирор нарса ёдлаганмисан?» дедим. У: «Ҳа, биз сафарда бўлганимизда жанобатдан бошқа (ҳолатда) — балки ғоит, бавл ва уйқудан (бўлса) — махсиларимизни уч (кун) ечмасликка буюрилган эдик», деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺдан муҳаббат ҳақида бирор нарса ёдлаганмисан?» дедим. У: «Ҳа, биз Расулуллоҳ ﷺ билан баъзи сафарларида эдик. Қавмнинг охирида бўлган, дағал ва қўпол бир аъробий баланд овоз билан: ‹Ё Муҳаммад, ё Муҳаммад!› деб чақирди. Қавм унга: ‹Бўлди қил, сен бундан қайтарилгансан-ку›, дедилар. Расулуллоҳ ﷺ унга унинг овозига яқин (овоз) билан: ‹Ҳов!› деб жавоб бердилар. У киши: ‹(Бир) киши бир қавмни севади-ю, аммо ҳали уларга етмаган (бўлса, ҳоли нима бўлади?)›, деди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Киши ўзи севган кишиси билан (бирга) бўлади›, дедилар», деди. Зирр айтди: У менга гапиришда давом этиб, охири Аллоҳ мағрибда эни етмиш йиллик масофа бўлган бир эшикни тавба учун қилганини, у қуёш ўша томондан чиққунча ёпилмаслигини менга айтди. Бу — Аллоҳ азза ва жалланинг: {Роббингнинг баъзи оятлари келадиган кунда, илгари иймон келтирмаган кишига (ўша кундаги) иймони фойда бермас} (Анъом 158) деган сўзидир. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.