عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يُحْشَرُ النَّاسُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى أَرْضٍ بَيْضَاءَ عَفْرَاءَ كَقُرْصَةِ النَّقِيِّ لَيْسَ فِيهَا عَلَمٌ لأحدٍ» . مُتَّفق عَلَيْهِ
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni odamlar oppoq, qizgʻish, toza non kulchasiday (tekis) bir yerga, hech kim uchun belgi-alomat boʻlmagan (yerga) toʻplanadilar», dedilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни одамлар оппоқ, қизғиш, тоза нон кулчасидай (текис) бир ерга, ҳеч ким учун белги-аломат бўлмаган (ерга) тўпланадилар», дедилар.
وَعَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «ثِنْتَانِ لَا تُرَدَّانِ أَوْ قَلَّمَا تُرَدَّانِ الدُّعَاءُ عِنْدَ النِّدَاءِ وَعِنْدَ الْبَأْسِ حِينَ يُلْحِمُ بَعْضُهُمْ بَعْضًا» وَفِي رِوَايَةٍ: «وَتَحْتَ الْمَطَرِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالدَّارِمِيُّ إِلَّا أَنَّهُ لَمْ يَذْكُرْ «وَتَحْت الْمَطَر»
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Ikki (duo) rad qilinmaydi, yoki kamdan-kam rad qilinadi: azon paytidagi duo va jang paytida, odamlar bir-biri bilan olishayotgan vaqtdagi (duo)». Muso aytdi: Menga Rizq ibn Said ibn Abdurahmon Abu Hozimdan, u Sahl ibn Saʼddan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilib: «Va yomgʻir paytida (ham)», dedilar, dedi.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Икки (дуо) рад қилинмайди, ёки камдан-кам рад қилинади: азон пайтидаги дуо ва жанг пайтида, одамлар бир-бири билан олишаётган вақтдаги (дуо)». Мусо айтди: Менга Ризқ ибн Саид ибн Абдураҳмон Абу Ҳозимдан, у Саҳл ибн Саъддан, у Набий ﷺдан ривоят қилиб: «Ва ёмғир пайтида (ҳам)», дедилар, деди.
وَعَن سهل بن سعد قَالَ: كَانَ النَّاسُ يُؤْمَرُونَ أَنْ يَضَعَ الرَّجُلُ الْيَدَ الْيُمْنَى عَلَى ذِرَاعِهِ الْيُسْرَى فِي الصَّلَاةِ. رَوَاهُ البُخَارِيّ
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Odamlarga namozda oʻng qoʻlni chap bilakka qoʻyishga buyurilgan edi. Abu Hozim: «Menimcha, bu buyruq Paygʻambar ﷺ dan edi», — dedi.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Одамларга намозда ўнг қўлни чап билакка қўйишга буюрилган эди. Абу Ҳозим: «Менимча, бу буйруқ Пайғамбар ﷺ дан эди», — деди.
وَعَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ «مَنْ نَابَهُ شَيْءٌ فِي صَلَاتِهِ فَلْيُسَبِّحْ فَإِنَّمَا التَّصْفِيقُ لِلنِّسَاءِ»
وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ: «التَّسْبِيحُ لِلرِّجَالِ والتصفيق للنِّسَاء»
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimga namozida bir narsa yuz bersa, ‹Subhanalloh› desin. Chunki chapak chalish faqat ayollar uchundir», dedilar. Boshqa rivoyatda: «Tasbeh aytish erkaklar uchun, chapak chalish ayollar uchundir», dedilar. Muttafaqun alayh.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимга намозида бир нарса юз берса, ‹Субҳаналлоҳ› десин. Чунки чапак чалиш фақат аёллар учундир», дедилар. Бошқа ривоятда: «Тасбеҳ айтиш эркаклар учун, чапак чалиш аёллар учундир», дедилар. Муттафақун алайҳ.
وَعَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّهُ سُئِلَ: مِنْ أَيِّ شَيْءٍ الْمِنْبَرُ؟ فَقَالَ: هُوَ مِنْ أَثْلِ الْغَابَةِ عَمِلَهُ فُلَانٌ مَوْلَى فُلَانَةَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَامَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ عُمِلَ وَوُضِعَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ وَكَبَّرَ وَقَامَ النَّاسُ خَلْفَهُ فَقَرَأَ وَرَكَعَ وَرَكَعَ النَّاسُ خَلْفَهُ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ رَجَعَ الْقَهْقَرَى فَسَجَدَ عَلَى الْأَرْضِ ثُمَّ عَادَ إِلَى الْمِنْبَرِ ثُمَّ قَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ رَجَعَ الْقَهْقَرِي حَتَّى سجد بِالْأَرْضِ. هَذَا لفظ البُخَارِيّ وَفِي الْمُتَّفَقِ عَلَيْهِ نَحْوُهُ وَقَالَ فِي آخِرِهِ: فَلَمَّا فَرَغَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ: «أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا صَنَعْتُ هَذَا لِتَأْتَمُّوا بِي وَلِتَعْلَمُوا صَلَاتي»
Abu Hozim (Sahl ibn Saʼddan) rivoyat qiladi: Sahl ibn Saʼddan (Paygʻambar) minbari nimadan qilingani soʻraldi. Sahl: «Odamlar ichida buni mendan yaxshiroq biladigan tirik (kishi) qolmagan. U — choʻl gʻujum (yulgʻun) yogʻochidan qilingan edi. Falonchining quli falonchi uni Rasululloh ﷺ uchun yasadi. U qurilib, (masjidga) qoʻyilgach, Rasululloh ﷺ unga chiqib, qiblaga yuzlanib ‹Allohu akbar› dedilar, odamlar esa orqalarida turdi. U zot (Qurʼon) oʻqidilar, rukuʼga egildilar, odamlar ham orqalarida egildi. Soʻng boshlarini koʻtarib, orqaga qadam tashlab, tushib, yerda sajda qildilar; soʻng yana minbarga chiqib, oʻqidilar, rukuʼ qildilar, boshlarini koʻtarib, orqaga qadam tashlab, tushib, yerda sajda qildilar. Mana, minbar haqida men bilgan shu», — dedi. Ahmad ibn Hanbal: «Paygʻambar ﷺ odamlardan balandroq joyda boʻlganlari kabi, yuqoridagi hadisga koʻra, imom namozda oʻz iqtidochilaridan balandroq joyda boʻlsa, zarari yoʻq», — dedi.Абу Ҳозим (Саҳл ибн Саъддан) ривоят қилади: Саҳл ибн Саъддан (Пайғамбар) минбари нимадан қилингани сўралди. Саҳл: «Одамлар ичида буни мендан яхшироқ биладиган тирик (киши) қолмаган. У — чўл ғужум (юлғун) ёғочидан қилинган эди. Фалончининг қули фалончи уни Расулуллоҳ ﷺ учун ясади. У қурилиб, (масжидга) қўйилгач, Расулуллоҳ ﷺ унга чиқиб, қиблага юзланиб ‹Аллоҳу акбар› дедилар, одамлар эса орқаларида турди. У зот (Қуръон) ўқидилар, рукуъга эгилдилар, одамлар ҳам орқаларида эгилди. Сўнг бошларини кўтариб, орқага қадам ташлаб, тушиб, ерда сажда қилдилар; сўнг яна минбарга чиқиб, ўқидилар, рукуъ қилдилар, бошларини кўтариб, орқага қадам ташлаб, тушиб, ерда сажда қилдилар. Мана, минбар ҳақида мен билган шу», — деди. Аҳмад ибн Ҳанбал: «Пайғамбар ﷺ одамлардан баландроқ жойда бўлганлари каби, юқоридаги ҳадисга кўра, имом намозда ўз иқтидочиларидан баландроқ жойда бўлса, зарари йўқ», — деди.
وَعَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ: مَا كُنَّا نُقِيلُ وَلَا نَتَغَدَّى إِلَّا بَعْدَ الْجُمُعَة
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz jumadan keyingina qaylula (tush uyqusi) qilar va tushlik yer edik», dedi.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз жумадан кейингина қайлула (туш уйқуси) қилар ва тушлик ер эдик», деди.
وَعَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " فِي الْجَنَّةِ ثَمَانِيَةُ أَبْوَابٍ مِنْهَا: بَابٌ يُسَمَّى الرَّيَّانَ لَا يدْخلهُ إِلَّا الصائمون "
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jannatda sakkizta eshik bor. Ulardan biri Rayyon deb ataladi, unga faqat roʻzadorlargina kiradi», dedilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннатда саккизта эшик бор. Улардан бири Райён деб аталади, унга фақат рўзадорларгина киради», дедилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.
وَعَن سهل بن سَعْدٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: كَانَ يَجْعَل أصبعيه حذاء مَنْكِبَيْه وَيَدْعُو
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ikki barmoqlarini ikki yelkalari roʻparasiga qoʻyib duo qilar edilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ икки бармоқларини икки елкалари рўпарасига қўйиб дуо қилар эдилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ: حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ: سَاعَتَانِ تُفْتَحُ لَهُمَا أَبْوَابُ السَّمَاءِ، وَقَلَّ دَاعٍ تُرَدُّ عَلَيْهِ دَعْوَتُهُ: حِينَ يَحْضُرُ النِّدَاءُ، وَالصَّفُّ فِي سَبِيلِ اللهِ.
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ikki payt borki, oʻshalarda osmon eshiklari ochiladi va duo qiluvchining duosi kamdan-kam qaytariladi: azon aytilayotgan payt va Alloh yoʻlidagi jang safida turilgan payt».Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Икки пайт борки, ўшаларда осмон эшиклари очилади ва дуо қилувчининг дуоси камдан-кам қайтарилади: азон айтилаётган пайт ва Аллоҳ йўлидаги жанг сафида турилган пайт».
حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ قَالَ: حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، إِنْ كَانَتْ أَحَبَّ أَسْمَاءِ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِلَيْهِ لَأَبُو تُرَابٍ، وَإِنْ كَانَ لَيَفْرَحُ أَنْ يُدْعَى بِهَا، وَمَا سَمَّاهُ أَبَا تُرَابٍ إِلاَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، غَاضَبَ يَوْمًا فَاطِمَةَ، فَخَرَجَ فَاضْطَجَعَ إِلَى الْجِدَارِ إِلَى الْمَسْجِدِ، وَجَاءَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَتْبَعُهُ، فَقَالَ: هُوَ ذَا مُضْطَجِعٌ فِي الْجِدَارِ، فَجَاءَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَقَدِ امْتَلَأَ ظَهْرُهُ تُرَابًا، فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَمْسَحُ التُّرَابَ عَنْ ظَهْرِهِ وَيَقُولُ: اجْلِسْ أَبَا تُرَابٍ.
(Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu) aytdi:) Alining ismlaridan unga eng sevimlisi — Abu Turob (edi), u (shu ism) bilan chaqirilishidan xursand boʻlardi; uni Paygʻambar ﷺdan boshqa hech kim Abu Turob deb atamagan. (Ali) bir kuni Fotima bilan gʻazablashib, (uydan) chiqib ketdi va masjid (tomon)idagi devor yoniga yonboshlab yotdi. Paygʻambar ﷺ uning izidan kelib (soʻradilar), (kimdir:) «U mana — devor yonida yonboshlab yotibdi» dedi. Paygʻambar ﷺ uning oldiga keldilar — uning orqasi tuproqqa belangan edi. Paygʻambar ﷺ uning orqasidan tuproqni artib (silab): «Oʻtir, ey Abu Turob (tuproq otasi)» der edilar.(Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Алининг исмларидан унга энг севимлиси — Абу Туроб (эди), у (шу исм) билан чақирилишидан хурсанд бўларди; уни Пайғамбар ﷺдан бошқа ҳеч ким Абу Туроб деб атамаган. (Али) бир куни Фотима билан ғазаблашиб, (уйдан) чиқиб кетди ва масжид (томон)идаги девор ёнига ёнбошлаб ётди. Пайғамбар ﷺ унинг изидан келиб (сўрадилар), (кимдир:) «У мана — девор ёнида ёнбошлаб ётибди» деди. Пайғамбар ﷺ унинг олдига келдилар — унинг орқаси тупроққа беланган эди. Пайғамбар ﷺ унинг орқасидан тупроқни артиб (силаб): «Ўтир, эй Абу Туроб (тупроқ отаси)» дер эдилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ: حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي حَازِمِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ: إِنْ كَانَ الشُّؤْمُ فِي شَيْءٍ، فَفِي الْمَرْأَةِ، وَالْفَرَسِ، وَالْمَسْكَنِ.
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar biror narsada shumlik boʻlsa, u ayolda, otda va uy-joyda boʻlur», dedilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар бирор нарсада шумлик бўлса, у аёлда, отда ва уй-жойда бўлур», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا اللَّيْثُ قَالَ: حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ، أَنَّ سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ أَخْبَرَهُ، أَنَّ رَجُلاً اطَّلَعَ مِنْ جُحْرٍ فِي بَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، وَمَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِدْرًى يَحُكُّ بِهِ رَأْسَهُ، فَلَمَّا رَآهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: لَوْ أَعْلَمُ أَنَّكَ تَنْتَظِرُنِي لَطَعَنْتُ بِهِ فِي عَيْنِكَ.
(Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu) aytdi:) Bir kishi Paygʻambar ﷺning hujralaridagi bir teshikdan moʻraladi, Paygʻambar ﷺning (qoʻllarida) esa boshlarini qashlayotgan midro (taroqsimon asbob) bor edi. (U zot:) «Agar sening (moʻralab) qarayotganingni bilganimda, uni (midroni) koʻzingga sanchgan boʻlardim. (Uyga kirishda) izn (soʻrash) faqat koʻz (bilan avratga nazar tushishidan saqlanish) uchun joriy qilingan» dedilar.(Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Бир киши Пайғамбар ﷺнинг ҳужраларидаги бир тешикдан мўралади, Пайғамбар ﷺнинг (қўлларида) эса бошларини қашлаётган мидро (тароқсимон асбоб) бор эди. (У зот:) «Агар сенинг (мўралаб) қараётганингни билганимда, уни (мидрони) кўзингга санчган бўлардим. (Уйга киришда) изн (сўраш) фақат кўз (билан авратга назар тушишидан сақланиш) учун жорий қилинган» дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ قَالَ: حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ قَالَ: حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ: سَمِعْتُ سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: أَنَا وَكَافِلُ الْيَتِيمِ فِي الْجَنَّةِ هَكَذَا، وَقَالَ بِإِصْبَعَيْهِ السَّبَّابَةِ وَالْوُسْطَى.
(Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Men va yetimni boquvchi (kafil) jannatda mana shunday boʻlamiz» dedilar va koʻrsatkich hamda oʻrta barmoqlari bilan (ishora qilib koʻrsatdilar).(Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Мен ва етимни боқувчи (кафил) жаннатда мана шундай бўламиз» дедилар ва кўрсаткич ҳамда ўрта бармоқлари билан (ишора қилиб кўрсатдилар).
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ: حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللهِ بْنِ دِينَارٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، أَنَّهُ قِيلَ لَهُ: أَكَلَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم النَّقِيَّ؟ يَعْنِي الْحُوَّارَى فَقَالَ سَهْلٌ: مَا رَأَى رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم النَّقِيَّ حَتَّى لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ تَعَالَى، فَقِيلَ لَهُ: هَلْ كَانَتْ لَكُمْ مَنَاخِلُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم؟
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Unga: «Rasululloh ﷺ naqiy — yaʼni oqlangan (sof) undan tayyorlangan non — yeganmilar?» — deyildi. Sahl: «Rasululloh ﷺ Allohga roʻbaroʻ boʻlgunlariga qadar naqiyni koʻrmaganlar», dedi. Unga: «Rasululloh ﷺ zamonlarida sizlarda elaklar bormidi?» — deyildi. U: «Bizda elaklar yoʻq edi», dedi. «Unda arpani qanday qilar edingiz?» — deyildi. U: «Biz uni puflardik, uchadigani uchib ketardi, soʻng uni namlab xamir qilardik», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Uni Molik ibn Anas ham Abu Hozimdan rivoyat qilgan.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унга: «Расулуллоҳ ﷺ нақий — яъни оқланган (соф) ундан тайёрланган нон — еганмилар?» — дейилди. Саҳл: «Расулуллоҳ ﷺ Аллоҳга рўбарў бўлгунларига қадар нақийни кўрмаганлар», деди. Унга: «Расулуллоҳ ﷺ замонларида сизларда элаклар бормиди?» — дейилди. У: «Бизда элаклар йўқ эди», деди. «Унда арпани қандай қилар эдингиз?» — дейилди. У: «Биз уни пуфлардик, учадигани учиб кетарди, сўнг уни намлаб хамир қилардик», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Уни Молик ибн Анас ҳам Абу Ҳозимдан ривоят қилган.