- وعن سهل بن سعد رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "رباط يوم في سبيل الله خير من الدنيا وما عليها، وموضع سوط أحدكم من الجنة خير من الدنيا وما عليها، والروحة يروحها العبد في سبيل الله تعالى، أو الغدوة خير من الدنيا وما عليها. ((متفق عليه))
Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Alloh yoʻlida — musulmonlarni kofirlardan — bir kun qoʻriqlash (ribot qilish) — dunyo va uning yuzidagi barcha narsadan yaxshiroq(dir); jannatda — sizlardan birovning qamchisi (joylashadigan) kichik joy — dunyo va uning yuzidagi barcha narsadan yaxshiroq(dir); va banda (kishi) Alloh yoʻlida — ertalab yoki kechqurun — bosib oʻtadigan (bir martalik) safar — dunyo va uning yuzidagi barcha narsadan yaxshiroq(dir)», — dedi.Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Аллоҳ йўлида — мусулмонларни кофирлардан — бир кун қўриқлаш (рибот қилиш) — дунё ва унинг юзидаги барча нарсадан яхшироқ(дир); жаннатда — сизлардан бировнинг қамчиси (жойлашадиган) кичик жой — дунё ва унинг юзидаги барча нарсадан яхшироқ(дир); ва банда (киши) Аллоҳ йўлида — эрталаб ёки кечқурун — босиб ўтадиган (бир марталик) сафар — дунё ва унинг юзидаги барча нарсадан яхшироқ(дир)», — деди.
- وعن سهل بن سعد رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم "ثنتان لا تردان، أو قلما تردان: الدعاء عند النداء وعند البأس حين يلحم بعضهم بعضًا" ((رواه أبو داود بإسناد صحيح)).
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Ikki (duo) rad qilinmaydi, yoki kamdan-kam rad qilinadi: azon paytidagi duo va jang paytida, odamlar bir-biri bilan olishayotgan vaqtdagi (duo)». Muso aytdi: Menga Rizq ibn Said ibn Abdurahmon Abu Hozimdan, u Sahl ibn Saʼddan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilib: «Va yomgʻir paytida (ham)», dedilar, dedi.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Икки (дуо) рад қилинмайди, ёки камдан-кам рад қилинади: азон пайтидаги дуо ва жанг пайтида, одамлар бир-бири билан олишаётган вақтдаги (дуо)». Мусо айтди: Менга Ризқ ибн Саид ибн Абдураҳмон Абу Ҳозимдан, у Саҳл ибн Саъддан, у Набий ﷺдан ривоят қилиб: «Ва ёмғир пайтида (ҳам)», дедилар, деди.
- وعن سهل بن سعد رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال لعلي رضي الله عنه : "فوالله لأن يهدي الله بك رجلا واحدا خير من حمر النعم" ((متفق عليه))
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ga bir ichimlik (suvga aralashtirilgan sut) keltirildi va u zot undan biroz ichdi — uning oʻng tomonida bir bola, chap tomonida esa qariyalar oʻtirgan edi. Paygʻambar ﷺ bolaga: «Agar sen menga ruxsat bersang, men (qolgan ichimlikni) avval mana bu qariyalarga beraman», — dedilar. Bola: «Men — sizdan (qolgan) ulushimni olishda — hech kimni oʻzimdan afzal koʻrmayman», — dedi.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ га бир ичимлик (сувга аралаштирилган сут) келтирилди ва у зот ундан бироз ичди — унинг ўнг томонида бир бола, чап томонида эса қариялар ўтирган эди. Пайғамбар ﷺ болага: «Агар сен менга рухсат берсанг, мен (қолган ичимликни) аввал мана бу қарияларга бераман», — дедилар. Бола: «Мен — сиздан (қолган) улушимни олишда — ҳеч кимни ўзимдан афзал кўрмайман», — деди.
- وعن سهل بن سعد قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "من يضمن لي ما بين لحييه، وما بين رجليه أضمن له الجنة" ((متفق عليه)).
(Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺdan (rivoyat qiladi):) U zot: «Kim menga ikki jagʻi orasidagini (tilini) va ikki oyogʻi orasidagini (avratini) (saqlashga) kafil boʻlsa, men unga jannatni kafolatlayman», dedilar.(Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺдан (ривоят қилади):) У зот: «Ким менга икки жағи орасидагини (тилини) ва икки оёғи орасидагини (авратини) (сақлашга) кафил бўлса, мен унга жаннатни кафолатлайман», дедилар.
- وعن سهل بن سعد رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "إن أهل الجنة ليتراءون الغرف في الجنة كما تتراءون الكوكب في السماء" ((متفق عليه)).
(Sahl (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qiladi):) U zot: «Albatta jannat ahli jannatdagi (baland) gʻurfalarni (xonalarni) — xuddi sizlar osmondagi yulduzni koʻrgan kabi — koʻradilar», dedilar.(Саҳл (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилади):) У зот: «Албатта жаннат аҳли жаннатдаги (баланд) ғурфаларни (хоналарни) — худди сизлар осмондаги юлдузни кўрган каби — кўрадилар», дедилар.
- وعنه رضي الله عنه قال: شهدت من النبي صلى الله عليه وسلم مجلساً وصف فيه الجنة حتى انتهى، ثم قال في آخر حديثه: "فيها مالا عين رأت، ولا أذن سمعت، ولا خطر على قلب بشر" ثم قرأ {تتجافى جنوبهم عن المضاجع} إلى قوله تعالى: {فلا تعلم نفس ما أخفي لهم من قرة أعين}. ((رواه البخاري)).
Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ ning bir majlisida hozir boʻldim, u zot unda jannatni vasf qildilar, toki (vasfni) yakunladilar. Soʻng u zot ﷺ hadisining oxirida: ‹Unda hech bir koʻz koʻrmagan, hech bir quloq eshitmagan va hech bir bashar qalbiga kelmagan narsalar bordir›, dedilar». Soʻng u zot bu oyatni oʻqidilar: {Ularning yonboshlari yotoqlardan yiroq boʻlur, ular Robbilariga qoʻrquv va umid ila duo qilurlar hamda Biz ularga rizq qilib bergan narsalardan (yaxshilik yoʻlida) sarflarlar. Bas, hech bir jon ular uchun, qilgan amallariga mukofot sifatida, qanday koʻz quvonchlari yashirib qoʻyilganini bilmas} (Sajda 16-17).Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг бир мажлисида ҳозир бўлдим, у зот унда жаннатни васф қилдилар, токи (васфни) якунладилар. Сўнг у зот ﷺ ҳадисининг охирида: ‹Унда ҳеч бир кўз кўрмаган, ҳеч бир қулоқ эшитмаган ва ҳеч бир башар қалбига келмаган нарсалар бордир›, дедилар». Сўнг у зот бу оятни ўқидилар: {Уларнинг ёнбошлари ётоқлардан йироқ бўлур, улар Роббиларига қўрқув ва умид ила дуо қилурлар ҳамда Биз уларга ризқ қилиб берган нарсалардан (яхшилик йўлида) сарфларлар. Бас, ҳеч бир жон улар учун, қилган амалларига мукофот сифатида, қандай кўз қувончлари яшириб қўйилганини билмас} (Сажда 16-17).
- وعن سهل بن سعد رضى الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم أتى بشراب، فشرب منه وعن يمينه غلام، وعن يساره أشياخ، فقال للغلام: "أتأذن لي أن أعطى هؤلاء.؟" فقال الغلام: لا والله ، لا أوثر بنصيبي منك أحدا، فتله رسول الله صلى الله عليه وسلم في يده.((متفق عليه))
Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasulullohga ﷺ ichimlik keltirildi, u zot undan ichdilar, u zotning oʻng tomonida bir bola, chap tomonida esa keksalar bor edi. U zot bolaga: «Sen menga buni anavilarga berishimga ruxsat berasanmi?» dedilar. Bola: «Yoʻq, Allohga qasamki, men sendan (oladigan) ulushim boʻyicha hech kimni oʻzimdan afzal koʻrmayman», dedi. U dedi: «Bas, Rasululloh ﷺ uni uning qoʻliga (qoʻyib) berdilar».Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳга ﷺ ичимлик келтирилди, у зот ундан ичдилар, у зотнинг ўнг томонида бир бола, чап томонида эса кексалар бор эди. У зот болага: «Сен менга буни анавиларга беришимга рухсат берасанми?» дедилар. Бола: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, мен сендан (оладиган) улушим бўйича ҳеч кимни ўзимдан афзал кўрмайман», деди. У деди: «Бас, Расулуллоҳ ﷺ уни унинг қўлига (қўйиб) бердилар».
- عن سهل بن سعد رضي الله عنه قال: كانت فينا امرأة -وفي رواية: كانت لنا عجوز- تأخذ من أصول السلق فتطرحه في القدر، وتكركر حبات من شعير، فإذا صلينا الجمعة، وانصرفنا، نُسلم عليها، فتقدمه إلينا" ((رواه البخاري)).
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizning ichimizda bir ayol — boshqa rivoyatda: bizning bir kampirimiz — bor edi. U lavlagi ildizlaridan olib qozonga solar, bir necha arpa donalarini yanchib qoʻshardi. Juma namozini oʻqib qaytganimizda, biz unga salom berardik, u esa buni bizning oldimizga qoʻyardi.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бизнинг ичимизда бир аёл — бошқа ривоятда: бизнинг бир кампиримиз — бор эди. У лавлаги илдизларидан олиб қозонга солар, бир неча арпа доналарини янчиб қўшарди. Жума намозини ўқиб қайтганимизда, биз унга салом берардик, у эса буни бизнинг олдимизга қўярди.
- وعن سهل بن سعد قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "إنما جعل الاستئذان من أجل البصر" ((متفق عليه)).
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Izn soʻrash faqat nigoh (koʻzni saqlash) sababli joriy qilingan», dedilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Изн сўраш фақат нигоҳ (кўзни сақлаш) сабабли жорий қилинган», дедилар.
- عن سهل بن سعد رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "لا يزال الناس بخير ما عجلوا الفطر" ((متفق عليه))
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlar iftorni tezlatib turar ekanlar, doimo yaxshilik (xayr) ichida boʻladilar», dedilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамлар ифторни тезлатиб турар эканлар, доимо яхшилик (хайр) ичида бўладилар», дедилар.
- وعن العباس سهل بن سعد الساعدي رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال يوم خيبر: "لأعطين الراية غداً رجلا يفتح الله على يديه، يحب الله ورسوله، ويحبه الله ورسوله" فبات الناس يدوكون ليلتهم أيهم يعطاها. فلما أصبح الناس غدوا على رسول الله صلى الله عليه وسلم: كلهم يرجو أن يعطاها، فقال: "أين علي بن أبى طالب؟" فقيل: يا رسول الله هو يشتكي عينيه قال: "فأرسلوا إليه" فأتي به ، فبصق رسول الله صلى الله عليه وسلم في عينيه، ودعا له، فبرأ حتى كأن لم يكن به وجع، فأعطاه الراية. فقال علي رضي الله عنه : يا رسول الله أقاتلهم حتى يكونوا مثلنا؟ فقال: "انفذ على رسلك حتى تنزل بساحتهم، ثم ادعهم إلى الإسلام، وأخبرهم بما يجب عليهم من حق الله تعالى فيه، فوالله لأن يهدي الله بك رجلاً واحداً خير لك من حمر النعم" ((متفق عليه)).
(Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu) xabar berdi)ki, Rasululloh ﷺ Xaybar kuni: «Albatta ertaga bu bayroqni bir kishiga beramanki, Alloh uning qoʻ li bilan (Xaybarni) fath qiladi; u Alloh va Rasulini sevadi, Alloh va Rasuli ham uni sevadi», dedilar. (Sahl) aytdi: Odamlar oʻsha kechasini — qaysilariga u (bayroq) beriladi (deb) — gʻovga (mulohazaga) berilib oʻtkazdilar. Tong otganida, odamlar Rasululloh ﷺning oldilariga keldilar — har biri uning oʻziga berilishini umid qilardi. U zot: «Ali ibn Abu Tolib qani?» dedilar. «U koʻzlaridan shikoyat qilayotir (kasal), ey Allohning Rasuli», deyildi. U zot: «Unga (odam) yuboringlar», dedilar. U keltirildi, Rasululloh ﷺ uning koʻzlariga tupurib (suvlari bilan), unga duo qildilar, shunda u — goʻyo unga hech ogʻriq boʻ lmagandek — sogʻaydi. U zot unga bayroqni berdilar. Ali: «Ey Allohning Rasuli, men ular(ni) bizdek (musulmon) boʻ lgunlaricha jang qilamanmi?» dedi. U zot: «Sekinlik bilan (oshiqmay) ularning maydoniga (hovlisiga) tushguningga qadar yur, soʻng ularni islomga daʼvat qil va ularga undagi (islomdagi) Allohning haqidan vojib boʻ lgan narsani xabar ber. Allohga qasamki, Alloh sen orqali bir kishini hidoyat qilishi — senga qizil tuyalar (eng qimmatli mol) boʻ lishidan koʻ ra yaxshiroqdir», dedilar.(Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу) хабар берди)ки, Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни: «Албатта эртага бу байроқни бир кишига бераманки, Аллоҳ унинг қў ли билан (Хайбарни) фатҳ қилади; у Аллоҳ ва Расулини севади, Аллоҳ ва Расули ҳам уни севади», дедилар. (Саҳл) айтди: Одамлар ўша кечасини — қайсиларига у (байроқ) берилади (деб) — ғовга (мулоҳазага) берилиб ўтказдилар. Тонг отганида, одамлар Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келдилар — ҳар бири унинг ўзига берилишини умид қиларди. У зот: «Али ибн Абу Толиб қани?» дедилар. «У кўзларидан шикоят қилаётир (касал), эй Аллоҳнинг Расули», дейилди. У зот: «Унга (одам) юборинглар», дедилар. У келтирилди, Расулуллоҳ ﷺ унинг кўзларига тупуриб (сувлари билан), унга дуо қилдилар, шунда у — гўё унга ҳеч оғриқ бў лмагандек — соғайди. У зот унга байроқни бердилар. Али: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен улар(ни) биздек (мусулмон) бў лгунларича жанг қиламанми?» деди. У зот: «Секинлик билан (ошиқмай) уларнинг майдонига (ҳовлисига) тушгунингга қадар юр, сўнг уларни исломга даъват қил ва уларга ундаги (исломдаги) Аллоҳнинг ҳақидан вожиб бў лган нарсани хабар бер. Аллоҳга қасамки, Аллоҳ сен орқали бир кишини ҳидоят қилиши — сенга қизил туялар (энг қимматли мол) бў лишидан кў ра яхшироқдир», дедилар.
- وعن أبي العباس سهل بن سعد الساعدي رضي الله عنه ، أن رسول الله صلى الله عليه وسلم بلغه أن بني عمرو بن عوف كان بينهم شر، فخرج رسول الله صلى الله عليه وسلم يصلح بينهم في أناس معه ، فحبس رسول الله صلى الله عليه وسلم وحانت الصلاة، فهل لك أن تؤم الناس؟ قال: نعم إن شئت، فأقام بلال الصلاة، وتقدم أبو بكر فكبر وكبر الناس،وجاء رسول الله صلى الله عليه وسلم يمشي في الصفوف حتى قام في الصف، فأخذ الناس في التصفيق، وكان أبو بكر رضي الله عنه لا يلتفت في صلاته، فلما أكثر الناس التصفيق التفت، فإذا رسول الله صلى الله عليه وسلم، فأشار إليه رسول الله صلى الله عليه وسلم، فرفع أبو بكر رضي الله عنه يده فحمد الله، ورجع القهقرى وراءه حتى قام في الصف، فتقدم رسول الله صلى الله عليه وسلم، فصلى للناس، فلما فرغ أقبل على الناس فقال: "أيها الناس ما لكم حين نابكم شيء في الصلاة أخذتم في التصفيق ؟ إنما التصفيق للنساء. من نابه شيء في صلاته فليقل سبحان الله، فإنه لا يسمعه أحد حين يقول سبحان الله إلا التفت، : يا أبا بكر: ما منعك أن تصلي الناس حين أشرت إليك؟" فقال أبو بكر: ما كان ينبغي لابن أبي قحافة أن يصلي بالناس بين يدي رسول الله صلى الله عليه وسلم. ((متفق عليه)). (20).
Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bani Amr ibn Avf ahli orasidagi nizo haqidagi xabar Rasululloh ﷺ ga yetdi va u zot baʼzi sahobalari bilan — ular orasida yarashtirish uchun — ularning oldiga bordilar. Rasululloh ﷺ oʻsha yerda ushlanib qoldilar va namoz vaqti kirdi. Bilol Abu Bakrning oldiga borib, unga: «Rasululloh ﷺ (oʻsha yerda) ushlanib qoldilar va namoz vaqti kirdi. Odamlarga namozga imomlik qilasizmi?» — dedi. Abu Bakr: «Ha, xohlasang», — dedi. Bilol iqomat aytdi va Abu Bakr oldinga oʻtib, odamlar uchun takbir aytdi. Shu orada Rasululloh ﷺ (namoz oʻqiyotgan odamlarning) saflarini yorib oʻtib, (birinchi) safda turdilar va odamlar qarsak chalish boshladi. Abu Bakr namozida yon tomonga qaramas edi, lekin odamlar koʻp qarsak chalgach, u orqaga qaradi va Rasululloh ﷺ ni (koʻrdi). Rasululloh ﷺ unga namozni davom ettirishni imo qildilar. Abu Bakr qoʻllarini koʻtarib, Allohga hamd aytdi, soʻng — (birinchi) safga yetguncha — orqaga chekindi. Rasululloh ﷺ oldinga oʻtib, odamlarga namozga imomlik qildilar. U zot namozni tugatgach, odamlarga yuzlanib: «Ey odamlar, namozda sizlarga biror gʻayriodatiy (narsa) yuz bersa, nega qarsak chalish boshladingiz? Qarsak chalish — faqat ayollar uchun(dir). Bas, sizlardan kim namozda biror (narsa)ga duch kelsa, ‹Subhanalloh›, — desin; chunki uning ‹Subhanalloh› deganini eshitib, orqaga oʻgirilmaydigan (kishi) yoʻq. Ey Abu Bakr, men senga imo qilganimda, seni odamlarga namozga imomlik qilishdan nima toʻsdi?» — dedilar. Abu Bakr: «Ibn Abu Quhofa Rasululloh ﷺ ning huzurida namozga imomlik qilishga qanday jurʼat etsin?» — deb javob berdi.Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бани Амр ибн Авф аҳли орасидаги низо ҳақидаги хабар Расулуллоҳ ﷺ га етди ва у зот баъзи саҳобалари билан — улар орасида яраштириш учун — уларнинг олдига бордилар. Расулуллоҳ ﷺ ўша ерда ушланиб қолдилар ва намоз вақти кирди. Билол Абу Бакрнинг олдига бориб, унга: «Расулуллоҳ ﷺ (ўша ерда) ушланиб қолдилар ва намоз вақти кирди. Одамларга намозга имомлик қиласизми?» — деди. Абу Бакр: «Ҳа, хоҳласанг», — деди. Билол иқомат айтди ва Абу Бакр олдинга ўтиб, одамлар учун такбир айтди. Шу орада Расулуллоҳ ﷺ (намоз ўқиётган одамларнинг) сафларини ёриб ўтиб, (биринчи) сафда турдилар ва одамлар қарсак чалиш бошлади. Абу Бакр намозида ён томонга қарамас эди, лекин одамлар кўп қарсак чалгач, у орқага қаради ва Расулуллоҳ ﷺ ни (кўрди). Расулуллоҳ ﷺ унга намозни давом эттиришни имо қилдилар. Абу Бакр қўлларини кўтариб, Аллоҳга ҳамд айтди, сўнг — (биринчи) сафга етгунча — орқага чекинди. Расулуллоҳ ﷺ олдинга ўтиб, одамларга намозга имомлик қилдилар. У зот намозни тугатгач, одамларга юзланиб: «Эй одамлар, намозда сизларга бирор ғайриодатий (нарса) юз берса, нега қарсак чалиш бошладингиз? Қарсак чалиш — фақат аёллар учун(дир). Бас, сизлардан ким намозда бирор (нарса)га дуч келса, ‹Субҳаналлоҳ›, — десин; чунки унинг ‹Субҳаналлоҳ› деганини эшитиб, орқага ўгирилмайдиган (киши) йўқ. Эй Абу Бакр, мен сенга имо қилганимда, сени одамларга намозга имомлик қилишдан нима тўсди?» — дедилар. Абу Бакр: «Ибн Абу Қуҳофа Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурида намозга имомлик қилишга қандай журъат эцин?» — деб жавоб берди.
- وعن أبي العباس سهل بن سعد الساعدي رضي الله عنه قال: مر رجل على النبي صلى الله عليه وسلم، فقال لرجل عنده جالس: "ما رأيك في هذا؟" فقال: رجل من أشراف الناس، هذا والله حري إن خطب أن ينكح، وإن شفع أن يشفع . فسكت رسول الله صلى الله عليه وسلم، ثم مر رجل آخر، فقال له رسول الله صلى الله عليه وسلم: " ما رأيك في هذا؟" فقال: يا رسول الله هذا رجل من فقراء المسلمين هذا حري إن خطب أن لا ينكح، وإن شفع أن لا يشفع، وإن قال أن لا يسمع لقوله. فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم: “هذا خير من ملء الأرض مثل هذا" ((متفق عليه)) . (22)
(Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu) aytdiki,) Bir kishi Rasululloh ﷺning oldidan oʻtdi. U zot yonlarida oʻtirgan bir kishiga: «Bu (kishi) haqida fikring qanday?» dedilar. U: «(Bu) odamlarning ashrofidan (zodagonidan) biri; Allohga qasamki, agar (uylanmoqchi) sovchi qoʻysa, (qizni) berishga loyiq; agar shafoat qilsa, shafoati qabul qilinishga loyiq», dedi. Rasululloh ﷺ jim qoldilar. Soʻng (yana) bir kishi oʻtdi; Rasululloh ﷺ unga (oʻsha kishiga): «Bu haqida fikring qanday?» dedilar. U: «Yo Rasululloh, bu — musulmonlarning kambagʻallaridan biri; agar sovchi qoʻysa, (qiz) berilmaslikka loyiq; agar shafoat qilsa, qabul qilinmaslikka loyiq; agar gapirsa, soʻzi eshitilmaslikka loyiq», dedi. Rasululloh ﷺ: «Bu (kambagʻal) — yer yuzini toʻldiradigan ana u (boy)lardan yaxshiroqdir», dedilar.(Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу) айтдики,) Бир киши Расулуллоҳ ﷺнинг олдидан ўтди. У зот ёнларида ўтирган бир кишига: «Бу (киши) ҳақида фикринг қандай?» дедилар. У: «(Бу) одамларнинг ашрофидан (зодагонидан) бири; Аллоҳга қасамки, агар (уйланмоқчи) совчи қўйса, (қизни) беришга лойиқ; агар шафоат қилса, шафоати қабул қилинишга лойиқ», деди. Расулуллоҳ ﷺ жим қолдилар. Сўнг (яна) бир киши ўтди; Расулуллоҳ ﷺ унга (ўша кишига): «Бу ҳақида фикринг қандай?» дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, бу — мусулмонларнинг камбағалларидан бири; агар совчи қўйса, (қиз) берилмасликка лойиқ; агар шафоат қилса, қабул қилинмасликка лойиқ; агар гапирса, сўзи эшитилмасликка лойиқ», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу (камбағал) — ер юзини тўлдирадиган ана у (бой)лардан яхшироқдир», дедилар.
- وعن سهل بن سعيد رضي الله عنه: قال رسول صلى الله عليه وسلم: " أنا وكافل اليتيم في الجنة هكذا" وأشار بالسبابة والوسطى، وفرج بينهما. ((رواه البخاري)).
(Sahl (ibn Saʼd) (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Men va yetimning kafili (boquvchisi) — jannatda mana shunday(miz)» dedilar va koʻ rsatkich (barmoq) bilan oʻ rta (barmoqni) ishora qilib, ikkovi orasini bir oz ochdilar.(Саҳл (ибн Саъд) (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ва етимнинг кафили (боқувчиси) — жаннатда мана шундай(миз)» дедилар ва кў рсаткич (бармоқ) билан ў рта (бармоқни) ишора қилиб, иккови орасини бир оз очдилар.
- وعن أبي العباس سهل بن سعد الساعدى، رضي الله عنه، قال: جاء رجل إلى النبي صلى الله عليه وسلم فقال: يا رسول الله دلني على عمل إذا عملته أحبني الله، واحبني الناس، فقال: “ازهد في الدنيا يحبك الله، وازهد فيما عند الناس يحبك الناس” ((حديث حسن رواه ابن ماجه وغيره بأسانيد حسنة)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Rasululloh ﷺ ning oldiga kelib: «Ey Allohning Rasuli, men qilsam jannatga kiradigan (biror) amalga yoʻllang», dedi. (Rasululloh): «Allohga ibodat qilasan, Unga hech narsani sherik qilmaysan, farz namozni toʻkis ado etasan, farz qilingan zakotni berasan va Ramazon roʻzasini tutasan», dedilar. (U): «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, men bunga hech qachon hech narsa qoʻshmayman va undan kamaytirmayman ham», dedi. U orqasiga burilgach, Paygʻambar ﷺ: «Kimni jannat ahlidan boʻlgan bir kishiga qarash xursand qilsa, mana shu (kishi)ga qarasin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен қилсам жаннатга кирадиган (бирор) амалга йўлланг», деди. (Расулуллоҳ): «Аллоҳга ибодат қиласан, Унга ҳеч нарсани шерик қилмайсан, фарз намозни тўкис адо этасан, фарз қилинган закотни берасан ва Рамазон рўзасини тутасан», дедилар. (У): «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, мен бунга ҳеч қачон ҳеч нарса қўшмайман ва ундан камайтирмайман ҳам», деди. У орқасига бурилгач, Пайғамбар ﷺ: «Кимни жаннат аҳлидан бўлган бир кишига қараш хурсанд қилса, мана шу (киши)га қарасин», дедилар.
- وعن سهل بن سعد الساعدى، رضي الله عنه، قال: قال رسول الله، صلى الله عليه وسلم : " لو كانت الدنيا تعدل عند الله جناح بعوضة ما سقى كافرا منها شربة ماء"((رواه الترمذي . وقال حديث حسن صحيح))
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar dunyo Allohning nazdida chivinning qanotichalik qadrga ega boʻlganida edi, U kofirga undan bir qultum suv ham ichirmas edi», dedilar. Bu bobda Abu Hurayradan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻl bilan sahih gʻaribdir.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар дунё Аллоҳнинг наздида чивиннинг қанотичалик қадрга эга бўлганида эди, У кофирга ундан бир қултум сув ҳам ичирмас эди», дедилар. Бу бобда Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўл билан саҳиҳ ғарибдир.
- وعن سهل بن سعد رضي الله عنه، قال: ما رأى رسول الله صلى الله عليه وسلم النقي من حين ابتعثة الله تعالى حتى قبضه الله تعالى، فقيل له: هل كان لكم في عهد رسول الله صلى الله عليه وسلم مناخل؟ قال: ما رأى رسول الله صلى الله عليه وسلم منخلا من حين ابتعثه الله تعالى حتى قبضه الله تعالى، فقيل له: كيف كنتم تأكلون الشعير غير منخول؟ قال: كنا نطحنه وننفخه، فيطير ما طار، وما بقى ثريناه ((رواه البخاري)).
(('قوله: النقي : هو بفتح النون وكسر القاف وتشديد الياء، وهو الخبز الحواري، وهو: الدرمك. قوله: ثريناه هو بثاء مثلثة، ثم راء مشدده، ثم ياء مثناة من تحت ثم نون، أي: بللناه وعجناه.'))
(Abu Hozim aytdi:) Men Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan: «Rasululloh ﷺ oq (sof) un (naqiy) yeganmidilar?» deb soʻradim. Sahl: «Rasululloh ﷺ — Alloh u zotni (paygʻambar qilib) yuborgandan to Alloh u zotni (vafot ettirib) qabz qilgunga qadar — oq (sof) unni koʻ rmadilar» dedi. Men: «Rasululloh ﷺ zamonida sizlarda galvir (manxal)lar bormidi?» dedim. U: «Rasululloh ﷺ — Alloh u zotni yuborgandan to uni qabz qilgunga qadar — bir galvirni (ham) koʻ rmadilar» dedi. Men: «Siz elanmagan (galvirdan oʻ tmagan) arpani qanday yer edingiz?» dedim. U: «Biz uni yanchar va puflar edik; uchgan(i) uchib ketar, qolganini (suv bilan) hoʻ llab (xamir qilib) yer edik» dedi.(Абу Ҳозим айтди:) Мен Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан: «Расулуллоҳ ﷺ оқ (соф) ун (нақий) еганмидилар?» деб сўрадим. Саҳл: «Расулуллоҳ ﷺ — Аллоҳ у зотни (пайғамбар қилиб) юборгандан то Аллоҳ у зотни (вафот эттириб) қабз қилгунга қадар — оқ (соф) унни кў рмадилар» деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ замонида сизларда галвир (манхал)лар бормиди?» дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ — Аллоҳ у зотни юборгандан то уни қабз қилгунга қадар — бир галвирни (ҳам) кў рмадилар» деди. Мен: «Сиз эланмаган (галвирдан ў тмаган) арпани қандай ер эдингиз?» дедим. У: «Биз уни янчар ва пуфлар эдик; учган(и) учиб кетар, қолганини (сув билан) ҳў ллаб (хамир қилиб) ер эдик» деди.
- وعن سهل بن سعد رضي الله عنه، أن امرأة جاءت إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم ببردة منسوجة فقالت: نسجتها لأكسوكها، فأخذها النبي صلى الله عليه وسلم محتاجاً إليها ، فخرج إلينا وإنها إزاره، فقال فلان، اكسونيها ما أحسنها! فقال:” نعم” فجلس النبي صلى الله عليه وسلم فى المجلس ثم رجع فطواها ثم أرسل به إليه: فقال له القوم: ما أحسنت! لبسها النبي صلى الله عليه وسلم محتاجاً إليها ثم سألته وعلمت أنه لا يرد سائلاً ، فقال: إنى والله ما سألته لألبسها وإنما سألته لتكون كفني، قال سهل: فكانت كفنه. ((رواه البخاري))
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Paygʻambar ﷺ ga hoshiyali (cheti bezatilgan) toʻqima burda (mato) keltirdi. Soʻng Sahl ulardan: ‹Burda nima ekanini bilasizlarmi?› — deb soʻradi; ular: ‹Burda — rido (yopinchiq)›, — dedi va Sahl ularning javobini tasdiqladi. Soʻng u ayol: «Men uni oʻz qoʻlim bilan toʻqidim va uni — siz kiyishingiz uchun — keltirdim», — dedi. Paygʻambar ﷺ uni qabul qildilar — oʻsha paytda u zot unga muhtoj edilar. Bas, u zot uni izor (beli matosi) qilib kiygan holda (tashqariga) chiqdilar. Bir kishi uni maqtab: ‹Uni menga berasizmi? U qancha goʻzal!› — dedi. Boshqa odamlar: ‹Sen toʻgʻri ish qilmading — Paygʻambar ﷺ unga muhtoj edilar, sen esa — u zot hech kimning soʻrovini rad etmasliklarini bila turib — uni soʻrading›, — dedi. U kishi: ‹Allohga qasamki, men uni kiyish uchun emas, balki oʻzimga kafan qilish uchun soʻradim›, — dedi. Keyinchalik u (mato) uning kafani boʻldi.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аёл Пайғамбар ﷺ га ҳошияли (чети безатилган) тўқима бурда (мато) келтирди. Сўнг Саҳл улардан: ‹Бурда нима эканини биласизларми?› — деб сўради; улар: ‹Бурда — ридо (ёпинчиқ)›, — деди ва Саҳл уларнинг жавобини тасдиқлади. Сўнг у аёл: «Мен уни ўз қўлим билан тўқидим ва уни — сиз кийишингиз учун — келтирдим», — деди. Пайғамбар ﷺ уни қабул қилдилар — ўша пайтда у зот унга муҳтож эдилар. Бас, у зот уни изор (бели матоси) қилиб кийган ҳолда (ташқарига) чиқдилар. Бир киши уни мақтаб: ‹Уни менга берасизми? У қанча гўзал!› — деди. Бошқа одамлар: ‹Сен тўғри иш қилмадинг — Пайғамбар ﷺ унга муҳтож эдилар, сен эса — у зот ҳеч кимнинг сўровини рад этмасликларини била туриб — уни сўрадинг›, — деди. У киши: ‹Аллоҳга қасамки, мен уни кийиш учун эмас, балки ўзимга кафан қилиш учун сўрадим›, — деди. Кейинчалик у (мато) унинг кафани бўлди.
- وعن سهل بن سعد رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم أتي بشراب، فشرب منه وعن يمينه غلام، وعن يساره الأشياخ، فقال للغلام:” أتأذن لى أن أعطي هؤلاء؟” فقال الغلام لا والله يا رسول الله، لا أؤثر منك أحداً، فتله رسول الله صلى الله عليه وسلم فى يده . ((متفق عليه)) .
“تله” بالتاء المثناه، فوق ، أى وضعه، وهذا الغلام هو ابن عباس رضي الله عنهما.
Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ ga bir ichimlik (suvga aralashtirilgan sut) keltirildi va u zot undan biroz ichdilar. Uning oʻng tomonida bir bola, chap tomonida esa baʼzi qariyalar oʻtirgan edi. Allohning Rasuli ﷺ bolaga: «Men qolgan ichimlikni mana bu (qariya)larga berishimga ruxsat berasanmi?» — dedilar. Bola: «Yo Rasululloh, men siz ichgan (idish)dan qolganini ichishda — oʻzimdan boshqa hech kimni afzal koʻrmayman», — dedi. Bas, u zot uni unga (bolaga) berdilar.Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ га бир ичимлик (сувга аралаштирилган сут) келтирилди ва у зот ундан бироз ичдилар. Унинг ўнг томонида бир бола, чап томонида эса баъзи қариялар ўтирган эди. Аллоҳнинг Расули ﷺ болага: «Мен қолган ичимликни мана бу (қария)ларга беришимга рухсат берасанми?» — дедилар. Бола: «Ё Расулуллоҳ, мен сиз ичган (идиш)дан қолганини ичишда — ўзимдан бошқа ҳеч кимни афзал кўрмайман», — деди. Бас, у зот уни унга (болага) бердилар.