حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيُّ الْقُرَشِيُّ الإِسْكَنْدَرَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمِ بْنُ دِينَارٍ، أَنَّ رِجَالاً، أَتَوْا سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ السَّاعِدِيَّ، وَقَدِ امْتَرَوْا فِي الْمِنْبَرِ مِمَّ عُودُهُ فَسَأَلُوهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ وَاللَّهِ إِنِّي لأَعْرِفُ مِمَّا هُوَ، وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ أَوَّلَ يَوْمٍ وُضِعَ، وَأَوَّلَ يَوْمٍ جَلَسَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى فُلاَنَةَ ـ امْرَأَةٍ قَدْ سَمَّاهَا سَهْلٌ ـ " مُرِي غُلاَمَكِ النَّجَّارَ أَنْ يَعْمَلَ لِي أَعْوَادًا أَجْلِسُ عَلَيْهِنَّ إِذَا كَلَّمْتُ النَّاسَ ". فَأَمَرَتْهُ فَعَمِلَهَا مِنْ طَرْفَاءِ الْغَابَةِ ثُمَّ جَاءَ بِهَا، فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ بِهَا فَوُضِعَتْ هَا هُنَا، ثُمَّ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى عَلَيْهَا، وَكَبَّرَ وَهْوَ عَلَيْهَا، ثُمَّ رَكَعَ وَهْوَ عَلَيْهَا، ثُمَّ نَزَلَ الْقَهْقَرَى فَسَجَدَ فِي أَصْلِ الْمِنْبَرِ ثُمَّ عَادَ، فَلَمَّا فَرَغَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ " أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا صَنَعْتُ هَذَا لِتَأْتَمُّوا وَلِتَعَلَّمُوا صَلاَتِي ".
Abu Hozim ibn Dinor (Sahl ibn Saʼddan) rivoyat qiladi: Baʼzi odamlar Sahl ibn Saʼd as-Soidiyning oldiga borib, unga minbarning yogʻochi (qanday ekanligi) haqida turlicha fikrda ekanlarini aytdi. Ular undan bu haqda soʻradi; u: «Allohga qasamki, men minbar qaysi yogʻochdan qilinganini bilaman; shubhasiz, Rasululloh ﷺ unga birinchi kun oʻtirganlarida, men uni koʻrgan edim. Rasululloh ﷺ falonchi ansoriy ayolni (Sahl uning ismini aytdi) chaqirtirib, unga: ‹Quling — duradgorga — buyurki, menga — odamlarga (xutba) aytgan paytimda oʻtiradigan — (minbar uchun) yogʻochlar tayyorlasin›, — dedilar. Bas, u oʻz quli — duradgorga buyurdi; u (minbarni) oʻrmondagi gʻariq (tamarisk) yogʻochidan yasab, uni (ayolga) keltirdi. Ayol uni Rasululloh ﷺ ga joʻnatdi; u zot uni shu yerga qoʻyishni buyurdilar. Soʻng men Rasululloh ﷺ ni unda namoz oʻqiyotgan va unda rukuʼ qilayotgan holda koʻrdim. Soʻng u zot orqaga qadam tashlab, (minbardan) tushdi va minbar etagi yonida yerga sajda qildi, soʻng yana minbarga chiqdi. Namozni tugatgach, u zot odamlarga yuzlanib: ‹Men buni — sizlar menga ergashsangiz va namozimni qanday oʻqishimni oʻrgansangiz, deb — qildim›, — dedilar», — dedi.Абу Ҳозим ибн Динор (Саҳл ибн Саъддан) ривоят қилади: Баъзи одамлар Саҳл ибн Саъд ас-Соидийнинг олдига бориб, унга минбарнинг ёғочи (қандай эканлиги) ҳақида турлича фикрда эканларини айтди. Улар ундан бу ҳақда сўради; у: «Аллоҳга қасамки, мен минбар қайси ёғочдан қилинганини биламан; шубҳасиз, Расулуллоҳ ﷺ унга биринчи кун ўтирганларида, мен уни кўрган эдим. Расулуллоҳ ﷺ фалончи ансорий аёлни (Саҳл унинг исмини айтди) чақиртириб, унга: ‹Қулинг — дурадгорга — буюрки, менга — одамларга (хутба) айтган пайтимда ўтирадиган — (минбар учун) ёғочлар тайёрласин›, — дедилар. Бас, у ўз қули — дурадгорга буюрди; у (минбарни) ўрмондаги ғариқ (тамариск) ёғочидан ясаб, уни (аёлга) келтирди. Аёл уни Расулуллоҳ ﷺ га жўнатди; у зот уни шу ерга қўйишни буюрдилар. Сўнг мен Расулуллоҳ ﷺ ни унда намоз ўқиётган ва унда рукуъ қилаётган ҳолда кўрдим. Сўнг у зот орқага қадам ташлаб, (минбардан) тушди ва минбар этаги ёнида ерга сажда қилди, сўнг яна минбарга чиқди. Намозни тугатгач, у зот одамларга юзланиб: ‹Мен буни — сизлар менга эргашсангиз ва намозимни қандай ўқишимни ўргансангиз, деб — қилдим›, — дедилар», — деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ جَاءَتِ امْرَأَةٌ بِبُرْدَةٍ ـ قَالَ أَتَدْرُونَ مَا الْبُرْدَةُ فَقِيلَ لَهُ نَعَمْ، هِيَ الشَّمْلَةُ، مَنْسُوجٌ فِي حَاشِيَتِهَا ـ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنِّي نَسَجْتُ هَذِهِ بِيَدِي أَكْسُوكَهَا. فَأَخَذَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مُحْتَاجًا إِلَيْهَا. فَخَرَجَ إِلَيْنَا وَإِنَّهَا إِزَارُهُ. فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ يَا رَسُولَ اللَّهِ، اكْسُنِيهَا، فَقَالَ " نَعَمْ ". فَجَلَسَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَجْلِسِ، ثُمَّ رَجَعَ فَطَوَاهَا، ثُمَّ أَرْسَلَ بِهَا إِلَيْهِ. فَقَالَ لَهُ الْقَوْمُ مَا أَحْسَنْتَ، سَأَلْتَهَا إِيَّاهُ، لَقَدْ عَلِمْتَ أَنَّهُ لاَ يَرُدُّ سَائِلاً. فَقَالَ الرَّجُلُ وَاللَّهِ مَا سَأَلْتُهُ إِلاَّ لِتَكُونَ كَفَنِي يَوْمَ أَمُوتُ. قَالَ سَهْلٌ فَكَانَتْ كَفَنَهُ.
Abu Hozim (Sahl ibn Saʼddan) rivoyat qiladi: Men Sahl ibn Saʼdning shunday deganini eshitdim: «Bir ayol burda (chetlari toʻqilgan toʻrtburchak mato) keltirdi. (Abu Hozim:) Men: ‹Burda nima ekanini bilasizmi?› — dedim. Ular ‹ha› (deb) va: ‹U — chetlari toʻqilgan mato choyshab›, — dedi. Sahl davom etdi: «U (ayol) Paygʻambar ﷺ ga: ‹Men buni — siz kiyishingiz uchun — oʻz qoʻlim bilan toʻqigan edim›, — dedi. Paygʻambar ﷺ uni oldilar — chunki u zot unga muhtoj edilar — va uni izor (bel matosi) qilib kiygan holda oldimizga keldilar. Bizdan biri: ‹Yo Rasululloh, uni menga kiyishga bering›, — dedi. Paygʻambar ﷺ uni unga berishga rozi boʻldilar. Paygʻambar ﷺ bir oz odamlar bilan oʻtirdilar, soʻng (uyiga) qaytdilar va oʻsha izorni (matoni) oʻrab, unga joʻnatdilar. Odamlar oʻsha kishiga: ‹Sen yaxshi qilmading — u zot hech kimning (iltimosini) rad etmasligini bila turib, uni undan soʻrading›, — dedi. U kishi: ‹Allohga qasamki, men uni — faqat vafot etganimda kafanim qilish uchun — soʻradim›, — dedi». Sahl qoʻshdi: «Keyin u (mato) uning kafani boʻldi».Абу Ҳозим (Саҳл ибн Саъддан) ривоят қилади: Мен Саҳл ибн Саъднинг шундай деганини эшитдим: «Бир аёл бурда (четлари тўқилган тўртбурчак мато) келтирди. (Абу Ҳозим:) Мен: ‹Бурда нима эканини биласизми?› — дедим. Улар ‹ҳа› (деб) ва: ‹У — четлари тўқилган мато чойшаб›, — деди. Саҳл давом этди: «У (аёл) Пайғамбар ﷺ га: ‹Мен буни — сиз кийишингиз учун — ўз қўлим билан тўқиган эдим›, — деди. Пайғамбар ﷺ уни олдилар — чунки у зот унга муҳтож эдилар — ва уни изор (бел матоси) қилиб кийган ҳолда олдимизга келдилар. Биздан бири: ‹Ё Расулуллоҳ, уни менга кийишга беринг›, — деди. Пайғамбар ﷺ уни унга беришга рози бўлдилар. Пайғамбар ﷺ бир оз одамлар билан ўтирдилар, сўнг (уйига) қайтдилар ва ўша изорни (матони) ўраб, унга жўнатдилар. Одамлар ўша кишига: ‹Сен яхши қилмадинг — у зот ҳеч кимнинг (илтимосини) рад этмаслигини била туриб, уни ундан сўрадинг›, — деди. У киши: ‹Аллоҳга қасамки, мен уни — фақат вафот этганимда кафаним қилиш учун — сўрадим›, — деди». Саҳл қўшди: «Кейин у (мато) унинг кафани бўлди».
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، قَالَ أَتَى رِجَالٌ إِلَى سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ يَسْأَلُونَهُ عَنِ الْمِنْبَرِ، فَقَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى فُلاَنَةَ ـ امْرَأَةٍ قَدْ سَمَّاهَا سَهْلٌ ـ " أَنْ مُرِي غُلاَمَكِ النَّجَّارَ، يَعْمَلُ لِي أَعْوَادًا أَجْلِسُ عَلَيْهِنَّ إِذَا كَلَّمْتُ النَّاسَ ". فَأَمَرَتْهُ يَعْمَلُهَا مِنْ طَرْفَاءِ الْغَابَةِ ثُمَّ جَاءَ بِهَا، فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِهَا، فَأَمَرَ بِهَا فَوُضِعَتْ، فَجَلَسَ عَلَيْهِ.
Abu Hozim (Sahl ibn Saʼddan) rivoyat qiladi: Baʼzi kishilar Sahl ibn Saʼd oldiga — minbar haqida soʻrash uchun — keldi. U: «Allohning Rasuli ﷺ bir ayolga (Sahl uning nomini aytdi, mana bu xabarni) joʻnatdi: ‹Oʻz duradgor qulingga buyur — menga (bir necha) yogʻoch (boʻlak)dan (minbar) yasasin — toki men odamlarga xutba aytayotganimda uning ustida oʻtiray›. Bas, u (ayol) unga — uni oʻrmon tamariskidan (gʻarb yogʻochidan) yasashni — buyurdi. U (qul) uni unga keltirdi va u (ayol) uni Allohning Rasuli ﷺ ga joʻnatdi. Allohning Rasuli ﷺ uni masjidga qoʻyishni buyurdi; bas, u qoʻyildi va u zot uning ustida oʻtirdilar», — dedi.Абу Ҳозим (Саҳл ибн Саъддан) ривоят қилади: Баъзи кишилар Саҳл ибн Саъд олдига — минбар ҳақида сўраш учун — келди. У: «Аллоҳнинг Расули ﷺ бир аёлга (Саҳл унинг номини айтди, мана бу хабарни) жўнатди: ‹Ўз дурадгор қулингга буюр — менга (бир неча) ёғоч (бўлак)дан (минбар) ясасин — токи мен одамларга хутба айтаётганимда унинг устида ўтирай›. Бас, у (аёл) унга — уни ўрмон тамарискидан (ғарб ёғочидан) ясашни — буюрди. У (қул) уни унга келтирди ва у (аёл) уни Аллоҳнинг Расули ﷺ га жўнатди. Аллоҳнинг Расули ﷺ уни масжидга қўйишни буюрди; бас, у қўйилди ва у зот унинг устида ўтирдилар», — деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، سَمِعَ سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ السَّاعِدِيَّ،، وَسَأَلَهُ النَّاسُ، وَمَا بَيْنِي وَبَيْنَهُ أَحَدٌ بِأَىِّ شَىْءٍ دُووِيَ جُرْحُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ مَا بَقِيَ أَحَدٌ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي، كَانَ عَلِيٌّ يَجِيءُ بِتُرْسِهِ فِيهِ مَاءٌ، وَفَاطِمَةُ تَغْسِلُ عَنْ وَجْهِهِ الدَّمَ، فَأُخِذَ حَصِيرٌ فَأُحْرِقَ فَحُشِيَ بِهِ جُرْحُهُ.
Abu Hozim (Sahl ibn Saʼddan) rivoyat qiladi: Odamlar Sahl ibn Saʼd as-Soidiydan: «Paygʻambar ﷺ ning (Uhud kuni yetgan) yarasi nima bilan davolandi?» — deb soʻradi. Sahl: «Buni mendan yaxshiroq biladigan tirik (kishi) qolmagan. Ali qalqonida suv keltirar, Fotima esa u zotning yuzidan qonni yuvar edi; soʻng boʻra (poʻstak) yoqilib, (kuli) bilan yara toʻldirildi (qon toʻxtatildi)», — dedi.Абу Ҳозим (Саҳл ибн Саъддан) ривоят қилади: Одамлар Саҳл ибн Саъд ас-Соидийдан: «Пайғамбар ﷺ нинг (Уҳуд куни етган) яраси нима билан даволанди?» — деб сўради. Саҳл: «Буни мендан яхшироқ биладиган тирик (киши) қолмаган. Али қалқонида сув келтирар, Фотима эса у зотнинг юзидан қонни ювар эди; сўнг бўра (пўстак) ёқилиб, (кули) билан яра тўлдирилди (қон тўхтатилди)», — деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ، قَالَ سَأَلُوا سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ السَّاعِدِيَّ ـ رضى الله عنه ـ بِأَىِّ شَىْءٍ دُووِيَ جُرْحُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ مَا بَقِيَ مِنَ النَّاسِ أَحَدٌ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي، كَانَ عَلِيٌّ يَجِيءُ بِالْمَاءِ فِي تُرْسِهِ، وَكَانَتْ ـ يَعْنِي فَاطِمَةَ ـ تَغْسِلُ الدَّمَ عَنْ وَجْهِهِ، وَأُخِذَ حَصِيرٌ فَأُحْرِقَ، ثُمَّ حُشِيَ بِهِ جُرْحُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم.
Abu Hozim (Sahl ibn Saʼddan) rivoyat qiladi: Odamlar Sahl ibn Saʼd as-Soidiydan: «Allohning Rasuli ﷺ ning yarasi qaysi narsa (dori) bilan davolangan edi?» — deb soʻradi. U: «Odamlar orasida buni undan yaxshiroq biladigan (tirik) kishi qolmagan. Ali qalqonida suv keltirar, Fotima (Paygʻambarning qizi) esa uning yuzidan qonni yuvar edi. Soʻng bir (xurmo bargidan toʻqilgan) boʻyra kuydirildi va uning kuli Allohning Rasuli ﷺ ning yarasiga (bosib) qoʻyildi», — dedi.Абу Ҳозим (Саҳл ибн Саъддан) ривоят қилади: Одамлар Саҳл ибн Саъд ас-Соидийдан: «Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг яраси қайси нарса (дори) билан даволанган эди?» — деб сўради. У: «Одамлар орасида буни ундан яхшироқ биладиган (тирик) киши қолмаган. Али қалқонида сув келтирар, Фотима (Пайғамбарнинг қизи) эса унинг юзидан қонни ювар эди. Сўнг бир (хурмо баргидан тўқилган) бўйра куйдирилди ва унинг кули Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг ярасига (босиб) қўйилди», — деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، جَاءَ إِلَى سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ فَقَالَ هَذَا فُلاَنٌ ـ لأَمِيرِ الْمَدِينَةِ ـ يَدْعُو عَلِيًّا عِنْدَ الْمِنْبَرِ. قَالَ فَيَقُولُ مَاذَا قَالَ يَقُولُ لَهُ أَبُو تُرَابٍ. فَضَحِكَ قَالَ وَاللَّهِ مَا سَمَّاهُ إِلاَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، وَمَا كَانَ لَهُ اسْمٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْهُ. فَاسْتَطْعَمْتُ الْحَدِيثَ سَهْلاً، وَقُلْتُ يَا أَبَا عَبَّاسٍ كَيْفَ قَالَ دَخَلَ عَلِيٌّ عَلَى فَاطِمَةَ ثُمَّ خَرَجَ فَاضْطَجَعَ فِي الْمَسْجِدِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَيْنَ ابْنُ عَمِّكِ ". قَالَتْ فِي الْمَسْجِدِ. فَخَرَجَ إِلَيْهِ فَوَجَدَ رِدَاءَهُ قَدْ سَقَطَ عَنْ ظَهْرِهِ، وَخَلَصَ التُّرَابُ إِلَى ظَهْرِهِ، فَجَعَلَ يَمْسَحُ التُّرَابَ عَنْ ظَهْرِهِ فَيَقُولُ " اجْلِسْ يَا أَبَا تُرَابٍ ". مَرَّتَيْنِ.
Bir kishi Sahl ibn Saʼdning oldiga kelib: «Mana falonchi — Madina amiri — minbar oldida Alini (yomon nom bilan) chaqiryapti», dedi. (Sahl:) «Nima deyapti?» dedi. (U:) «Unga ‹Abu Turob (Tuproq otasi)› deyapti», dedi. (Sahl) kulib: «Allohga qasamki, uni faqat Paygʻambar ﷺ shunday atagan edilar va uning uchun bundan suyukliroq ism boʻlmagan», dedi. Men Sahldan bu hadisni (yana) soʻrab: «Ey Abu Abbos, qanday (boʻlgan edi)?» dedim. U: «Ali Fotimaning oldiga kirdi, soʻng chiqib, masjidda yonboshlab yotdi. Paygʻambar ﷺ: ‹Amakingning oʻgʻli (Ali) qani?› dedilar. (Fotima:) ‹Masjidda›, dedi. U zot uning oldiga chiqib, ridosi orqasidan tushib ketganini, tuproq orqasiga tegib turganini koʻrdilar va orqasidan tuproqni artib: ‹Oʻtir, ey Abu Turob›, derdilar — ikki marta», dedi.Бир киши Саҳл ибн Саъднинг олдига келиб: «Мана фалончи — Мадина амири — минбар олдида Алини (ёмон ном билан) чақиряпти», деди. (Саҳл:) «Нима деяпти?» деди. (У:) «Унга ‹Абу Туроб (Тупроқ отаси)› деяпти», деди. (Саҳл) кулиб: «Аллоҳга қасамки, уни фақат Пайғамбар ﷺ шундай атаган эдилар ва унинг учун бундан суюклироқ исм бўлмаган», деди. Мен Саҳлдан бу ҳадисни (яна) сўраб: «Эй Абу Аббос, қандай (бўлган эди)?» дедим. У: «Али Фотиманинг олдига кирди, сўнг чиқиб, масжидда ёнбошлаб ётди. Пайғамбар ﷺ: ‹Амакингнинг ўғли (Али) қани?› дедилар. (Фотима:) ‹Масжидда›, деди. У зот унинг олдига чиқиб, ридоси орқасидан тушиб кетганини, тупроқ орқасига тегиб турганини кўрдилар ва орқасидан тупроқни артиб: ‹Ўтир, эй Абу Туроб›, дердилар — икки марта», деди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، أَنَّهُ سَمِعَ سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ، وَهْوَ يُسْأَلُ عَنْ جُرْحِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَمَا وَاللَّهِ إِنِّي لأَعْرِفُ مَنْ كَانَ يَغْسِلُ جُرْحَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَنْ كَانَ يَسْكُبُ الْمَاءَ وَبِمَا دُووِيَ ـ قَالَ كَانَتْ فَاطِمَةُ ـ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ـ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَغْسِلُهُ وَعَلِيٌّ يَسْكُبُ الْمَاءَ بِالْمِجَنِّ، فَلَمَّا رَأَتْ فَاطِمَةُ أَنَّ الْمَاءَ لاَ يَزِيدُ الدَّمَ إِلاَّ كَثْرَةً أَخَذَتْ قِطْعَةً مِنْ حَصِيرٍ، فَأَحْرَقَتْهَا وَأَلْصَقَتْهَا فَاسْتَمْسَكَ الدَّمُ، وَكُسِرَتْ رَبَاعِيَتُهُ يَوْمَئِذٍ، وَجُرِحَ وَجْهُهُ، وَكُسِرَتِ الْبَيْضَةُ عَلَى رَأْسِهِ.
U (Abu Hozim) Sahl ibn Saʼddan — undan Rasululloh ﷺning jarohati haqida soʻralganda — eshitdi. U: «Ogoh boʻ ling, Allohga qasamki, men Rasululloh ﷺning jarohatini kim yuvganini, kim suv quyganini va u nima bilan davolanganini bilaman», dedi. (U) aytdi: Rasululloh ﷺning qizi Fotima (alayhassalom) uni yuvardi, Ali esa qalqon bilan suv quyardi. Fotima suv qonni faqat koʻpaytirayotganini koʻrgach, bir parcha boʻyrani olib, uni yoqib (kuydirib), (jarohatga) yopishtirdi, shunda qon toʻxtadi. Oʻsha kuni u zotning old tishlari singan, yuzlari jarohatlangan va boshlariga dubulgʻa sinib (botgan) edi.У (Абу Ҳозим) Саҳл ибн Саъддан — ундан Расулуллоҳ ﷺнинг жароҳати ҳақида сўралганда — эшитди. У: «Огоҳ бў линг, Аллоҳга қасамки, мен Расулуллоҳ ﷺнинг жароҳатини ким ювганини, ким сув қуйганини ва у нима билан даволанганини биламан», деди. (У) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг қизи Фотима (алайҳассалом) уни юварди, Али эса қалқон билан сув қуярди. Фотима сув қонни фақат кўпайтираётганини кўргач, бир парча бўйрани олиб, уни ёқиб (куйдириб), (жароҳатга) ёпиштирди, шунда қон тўхтади. Ўша куни у зотнинг олд тишлари синган, юзлари жароҳатланган ва бошларига дубулға синиб (ботган) эди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، قَالَ اخْتَلَفَ النَّاسُ بِأَىِّ شَىْءٍ دُووِيَ جُرْحُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ أُحُدٍ، فَسَأَلُوا سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ السَّاعِدِيَّ، وَكَانَ مِنْ آخِرِ مَنْ بَقِيَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ، فَقَالَ وَمَا بَقِيَ مِنَ النَّاسِ أَحَدٌ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي، كَانَتْ فَاطِمَةُ عَلَيْهَا السَّلاَمُ تَغْسِلُ الدَّمَ عَنْ وَجْهِهِ، وَعَلِيٌّ يَأْتِي بِالْمَاءِ عَلَى تُرْسِهِ، فَأُخِذَ حَصِيرٌ، فَحُرِّقَ فَحُشِيَ بِهِ جُرْحُهُ.
(Abu Hozim aytdi:) Odamlar — Rasululloh ﷺning Uhud kuni (olgan) jarohati nima bilan davolangani haqida — ixtilof qildi. Soʻng ular Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan soʻradi — u Madinada Paygʻambar ﷺning ashobidan qolgan eng oxirgi (kishi)lardan edi. U: «Odamlar ichida buni mendan koʻ ra biluvchiroq hech kim qolmadi: Fotima (unga salom boʻ lsin) u zotning yuzlaridan qonni yuvar, Ali esa qalqonida suv keltirar edi. Soʻng bir boʻ ra (xasir) olinib, (kuydirilib) kul qilindi va u (kul) bilan u zotning jarohati toʻ ldirildi (qon toʻ xtatildi)» dedi.(Абу Ҳозим айтди:) Одамлар — Расулуллоҳ ﷺнинг Уҳуд куни (олган) жароҳати нима билан даволангани ҳақида — ихтилоф қилди. Сўнг улар Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан сўради — у Мадинада Пайғамбар ﷺнинг ашобидан қолган энг охирги (киши)лардан эди. У: «Одамлар ичида буни мендан кў ра билувчироқ ҳеч ким қолмади: Фотима (унга салом бў лсин) у зотнинг юзларидан қонни ювар, Али эса қалқонида сув келтирар эди. Сўнг бир бў ра (хасир) олиниб, (куйдирилиб) кул қилинди ва у (кул) билан у зотнинг жароҳати тў лдирилди (қон тў хтатилди)» деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنِ الْمُلاَعَنَةِ، وَعَنِ السُّنَّةِ، فِيهَا عَنْ حَدِيثِ، سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ أَخِي بَنِي سَاعِدَةَ أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَنْصَارِ جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ رَجُلاً وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً، أَيَقْتُلُهُ أَمْ كَيْفَ يَفْعَلُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي شَأْنِهِ مَا ذَكَرَ فِي الْقُرْآنِ مِنْ أَمْرِ الْمُتَلاَعِنَيْنِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " قَدْ قَضَى اللَّهُ فِيكَ وَفِي امْرَأَتِكَ ". قَالَ فَتَلاَعَنَا فِي الْمَسْجِدِ وَأَنَا شَاهِدٌ، فَلَمَّا فَرَغَا قَالَ كَذَبْتُ عَلَيْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ أَمْسَكْتُهَا. فَطَلَّقَهَا ثَلاَثًا قَبْلَ أَنْ يَأْمُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ فَرَغَا مِنَ التَّلاَعُنِ، فَفَارَقَهَا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " ذَاكَ تَفْرِيقٌ بَيْنَ كُلِّ مُتَلاَعِنَيْنِ ". قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَكَانَتِ السُّنَّةُ بَعْدَهُمَا أَنْ يُفَرَّقَ بَيْنَ الْمُتَلاَعِنَيْنِ، وَكَانَتْ حَامِلاً، وَكَانَ ابْنُهَا يُدْعَى لأُمِّهِ، قَالَ ثُمَّ جَرَتِ السُّنَّةُ فِي مِيرَاثِهَا أَنَّهَا تَرِثُهُ وَيَرِثُ مِنْهَا مَا فَرَضَ اللَّهُ لَهُ. قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ فِي هَذَا الْحَدِيثِ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنْ جَاءَتْ بِهِ أَحْمَرَ قَصِيرًا كَأَنَّهُ وَحَرَةٌ، فَلاَ أُرَاهَا إِلاَّ قَدْ صَدَقَتْ وَكَذَبَ عَلَيْهَا، وَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَسْوَدَ أَعْيَنَ ذَا أَلْيَتَيْنِ، فَلاَ أُرَاهُ إِلاَّ قَدْ صَدَقَ عَلَيْهَا ". فَجَاءَتْ بِهِ عَلَى الْمَكْرُوهِ مِنْ ذَلِكَ.
(Ibn Shihob, Sahl ibn Saʼd — Banu Soidaning (birodari)dan, liʼon va undagi sunnat haqida xabar berdi)ki, ansorlardan bir kishi Rasululloh ﷺning oldiga kelib: «Ey Allohning Rasuli, bir kishi oʻ z xotini bilan (begona) bir erkakni topsa — uni oʻ ldiradimi, yoki qanday qilsin?» dedi. Alloh uning ishida — Qurʼonda liʼon qilishuvchilar haqida zikr qilgan (narsa)ni — nozil qildi. Paygʻambar ﷺ: «Alloh sen va xotining haqida hukm chiqardi» dedilar. (Sahl:) Bas, ikkovi masjidda liʼon qildi — men (bunga) guvoh edim. Ular (liʼondan) farogʻ at topgach, u: «Agar men uni ushlab tursam, men unga yolgʻon (gapirgan) boʻ laman, ey Allohning Rasuli» dedi va — Rasululloh ﷺ unga buyurishdan oldin, ular liʼondan farogʻ at topgan paytda — uni uch (taloq bilan) taloq qildi; soʻng undan Paygʻambar ﷺning huzurida ajrashdi. U zot: «Bu — har bir liʼon qilishuvchi (er-xotin) orasidagi ajralish(dir)» dedilar. Ibn Shihob: «Bas, ulardan keyin sunnat — liʼon qilishuvchi (er-xotin)ni ajratish boʻ ldi» dedi. (Ayol) homilador edi; uning oʻgʻ li (keyin) onasiga (nisbat bilan) chaqirilar edi. Soʻng meros (masalasi)da sunnat shu boʻ ldiki, u (ayol) undan (oʻgʻ lidan) meros oladi, u (oʻgʻ il) ham undan — Alloh unga farz qilgan (ulush)ni — meros oladi. (Ibn Shihob, Sahldan shu hadisda:) Paygʻambar ﷺ: «Agar u (ayol) — qizil, kalta, goʻyo vahara (kaltakesak)dek (bola) keltirsa, men uni — rost soʻzlagan va u (er) unga yolgʻon (tuhmat) qilgan deb(gina) bilaman; agar qora, koʻ zi katta, dumbasi yirik (bola) keltirsa, men uni — u (er) unga rost (aytgan) deb(gina) bilaman» dedilar. Bas, u (ayol) — oʻ sha yoqtirmagan (sifat) bilan (bola) keltirdi (yaʼni er rost chiqdi).(Ибн Шиҳоб, Саҳл ибн Саъд — Бану Соиданинг (биродари)дан, лиъон ва ундаги суннат ҳақида хабар берди)ки, ансорлардан бир киши Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, бир киши ў з хотини билан (бегона) бир эркакни топса — уни ў лдирадими, ёки қандай қилсин?» деди. Аллоҳ унинг ишида — Қуръонда лиъон қилишувчилар ҳақида зикр қилган (нарса)ни — нозил қилди. Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳ сен ва хотининг ҳақида ҳукм чиқарди» дедилар. (Саҳл:) Бас, иккови масжидда лиъон қилди — мен (бунга) гувоҳ эдим. Улар (лиъондан) фароғ ат топгач, у: «Агар мен уни ушлаб турсам, мен унга ёлғон (гапирган) бў ламан, эй Аллоҳнинг Расули» деди ва — Расулуллоҳ ﷺ унга буюришдан олдин, улар лиъондан фароғ ат топган пайтда — уни уч (талоқ билан) талоқ қилди; сўнг ундан Пайғамбар ﷺнинг ҳузурида ажрашди. У зот: «Бу — ҳар бир лиъон қилишувчи (эр-хотин) орасидаги ажралиш(дир)» дедилар. Ибн Шиҳоб: «Бас, улардан кейин суннат — лиъон қилишувчи (эр-хотин)ни ажратиш бў лди» деди. (Аёл) ҳомиладор эди; унинг ўғ ли (кейин) онасига (нисбат билан) чақирилар эди. Сўнг мерос (масаласи)да суннат шу бў лдики, у (аёл) ундан (ўғ лидан) мерос олади, у (ўғ ил) ҳам ундан — Аллоҳ унга фарз қилган (улуш)ни — мерос олади. (Ибн Шиҳоб, Саҳлдан шу ҳадисда:) Пайғамбар ﷺ: «Агар у (аёл) — қизил, калта, гўё ваҳара (калтакесак)дек (бола) келтирса, мен уни — рост сўзлаган ва у (эр) унга ёлғон (туҳмат) қилган деб(гина) биламан; агар қора, кў зи катта, думбаси йирик (бола) келтирса, мен уни — у (эр) унга рост (айтган) деб(гина) биламан» дедилар. Бас, у (аёл) — ў ша ёқтирмаган (сифат) билан (бола) келтирди (яъни эр рост чиқди).
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، قَالَ سَأَلْتُ سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ فَقُلْتُ هَلْ أَكَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّقِيَّ فَقَالَ سَهْلٌ مَا رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّقِيَّ مِنْ حِينَ ابْتَعَثَهُ اللَّهُ حَتَّى قَبَضَهُ اللَّهُ. قَالَ فَقُلْتُ هَلْ كَانَتْ لَكُمْ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَنَاخِلُ قَالَ مَا رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُنْخُلاً مِنْ حِينَ ابْتَعَثَهُ اللَّهُ حَتَّى قَبَضَهُ. قَالَ قُلْتُ كَيْفَ كُنْتُمْ تَأْكُلُونَ الشَّعِيرَ غَيْرَ مَنْخُولٍ قَالَ كُنَّا نَطْحَنُهُ وَنَنْفُخُهُ، فَيَطِيرُ مَا طَارَ وَمَا بَقِيَ ثَرَّيْنَاهُ فَأَكَلْنَاهُ.
(Abu Hozim aytdi:) Men Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan: «Rasululloh ﷺ oq (sof) un (naqiy) yeganmidilar?» deb soʻradim. Sahl: «Rasululloh ﷺ — Alloh u zotni (paygʻambar qilib) yuborgandan to Alloh u zotni (vafot ettirib) qabz qilgunga qadar — oq (sof) unni koʻ rmadilar» dedi. Men: «Rasululloh ﷺ zamonida sizlarda galvir (manxal)lar bormidi?» dedim. U: «Rasululloh ﷺ — Alloh u zotni yuborgandan to uni qabz qilgunga qadar — bir galvirni (ham) koʻ rmadilar» dedi. Men: «Siz elanmagan (galvirdan oʻ tmagan) arpani qanday yer edingiz?» dedim. U: «Biz uni yanchar va puflar edik; uchgan(i) uchib ketar, qolganini (suv bilan) hoʻ llab (xamir qilib) yer edik» dedi.(Абу Ҳозим айтди:) Мен Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан: «Расулуллоҳ ﷺ оқ (соф) ун (нақий) еганмидилар?» деб сўрадим. Саҳл: «Расулуллоҳ ﷺ — Аллоҳ у зотни (пайғамбар қилиб) юборгандан то Аллоҳ у зотни (вафот эттириб) қабз қилгунга қадар — оқ (соф) унни кў рмадилар» деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ замонида сизларда галвир (манхал)лар бормиди?» дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ — Аллоҳ у зотни юборгандан то уни қабз қилгунга қадар — бир галвирни (ҳам) кў рмадилар» деди. Мен: «Сиз эланмаган (галвирдан ў тмаган) арпани қандай ер эдингиз?» дедим. У: «Биз уни янчар ва пуфлар эдик; учган(и) учиб кетар, қолганини (сув билан) ҳў ллаб (хамир қилиб) ер эдик» деди.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِبُرْدَةٍ. فَقَالَ سَهْلٌ لِلْقَوْمِ أَتَدْرُونَ مَا الْبُرْدَةُ فَقَالَ الْقَوْمُ هِيَ شَمْلَةٌ. فَقَالَ سَهْلٌ هِيَ شَمْلَةٌ مَنْسُوجَةٌ فِيهَا حَاشِيَتُهَا ـ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَكْسُوكَ هَذِهِ. فَأَخَذَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مُحْتَاجًا إِلَيْهَا، فَلَبِسَهَا، فَرَآهَا عَلَيْهِ رَجُلٌ مِنَ الصَّحَابَةِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَحْسَنَ هَذِهِ فَاكْسُنِيهَا. فَقَالَ " نَعَمْ ". فَلَمَّا قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لاَمَهُ أَصْحَابُهُ قَالُوا مَا أَحْسَنْتَ حِينَ رَأَيْتَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَخَذَهَا مُحْتَاجًا إِلَيْهَا، ثُمَّ سَأَلْتَهُ إِيَّاهَا، وَقَدْ عَرَفْتَ أَنَّهُ لاَ يُسْأَلُ شَيْئًا فَيَمْنَعَهُ. فَقَالَ رَجَوْتُ بَرَكَتَهَا حِينَ لَبِسَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَعَلِّي أُكَفَّنُ فِيهَا.
(Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu) aytdi:) Bir ayol Paygʻambar ﷺning oldilariga bir burda (olib) keldi. Sahl roviylarga: «Burda nimaligini bilasizmi?» dedi. Roviylar: «U — shamladir» dedilar. Sahl: «U — chetiga hoshiya toʻqilgan shamladir» dedi. (Ayol:) «Yo Rasululloh, sizga mana shuni kiydiraman» dedi. Paygʻambar ﷺ unga ehtiyojli holda uni oldilar va kiydilar. Sahobalardan bir kishi uni u zotning egnida koʻrib: «Yo Rasululloh, bu qanday chiroyli; buni menga kiydiring» dedi. (U zot:) «Ha» dedilar. Paygʻambar ﷺ (oʻrinlaridan) turganlarida, sahobalar uni (haligi kishini) malomat qilib: «Yaxshi qilmading; Paygʻambar ﷺ unga ehtiyojli holda uni olganlarini koʻrding-ku, soʻng undan uni soʻrading, holbuki sen u zotdan biror narsa soʻralsa, (uni) rad qilmasliklarini bilarding-ku» dedilar. U: «Paygʻambar ﷺ uni kiyganlarida, men uning barakasini umid qildim — shoyad men unga kafanlangayman» dedi.(Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Бир аёл Пайғамбар ﷺнинг олдиларига бир бурда (олиб) келди. Саҳл ровийларга: «Бурда нималигини биласизми?» деди. Ровийлар: «У — шамладир» дедилар. Саҳл: «У — четига ҳошия тўқилган шамладир» деди. (Аёл:) «Ё Расулуллоҳ, сизга мана шуни кийдираман» деди. Пайғамбар ﷺ унга эҳтиёжли ҳолда уни олдилар ва кийдилар. Саҳобалардан бир киши уни у зотнинг эгнида кўриб: «Ё Расулуллоҳ, бу қандай чиройли; буни менга кийдиринг» деди. (У зот:) «Ҳа» дедилар. Пайғамбар ﷺ (ўринларидан) турганларида, саҳобалар уни (ҳалиги кишини) маломат қилиб: «Яхши қилмадинг; Пайғамбар ﷺ унга эҳтиёжли ҳолда уни олганларини кўрдинг-ку, сўнг ундан уни сўрадинг, ҳолбуки сен у зотдан бирор нарса сўралса, (уни) рад қилмасликларини билардинг-ку» дедилар. У: «Пайғамбар ﷺ уни кийганларида, мен унинг баракасини умид қилдим — шояд мен унга кафанлангайман» деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ، قَالَ سَأَلُوا سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ مِنْ أَىِّ شَىْءٍ الْمِنْبَرُ فَقَالَ مَا بَقِيَ بِالنَّاسِ أَعْلَمُ مِنِّي هُوَ مِنْ أَثْلِ الْغَابَةِ، عَمِلَهُ فُلاَنٌ مَوْلَى فُلاَنَةَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَقَامَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ عُمِلَ، وَوُضِعَ، فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ كَبَّرَ وَقَامَ النَّاسُ خَلْفَهُ، فَقَرَأَ وَرَكَعَ وَرَكَعَ النَّاسُ خَلْفَهُ، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ، ثُمَّ رَجَعَ الْقَهْقَرَى، فَسَجَدَ عَلَى الأَرْضِ، ثُمَّ عَادَ إِلَى الْمِنْبَرِ، ثُمَّ قَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ، ثُمَّ رَجَعَ الْقَهْقَرَى حَتَّى سَجَدَ بِالأَرْضِ، فَهَذَا شَأْنُهُ. قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ سَأَلَنِي أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ ـ رَحِمَهُ اللَّهُ ـ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ، قَالَ فَإِنَّمَا أَرَدْتُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ أَعْلَى مِنَ النَّاسِ، فَلاَ بَأْسَ أَنْ يَكُونَ الإِمَامُ أَعْلَى مِنَ النَّاسِ بِهَذَا الْحَدِيثِ. قَالَ فَقُلْتُ إِنَّ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ كَانَ يُسْأَلُ عَنْ هَذَا كَثِيرًا فَلَمْ تَسْمَعْهُ مِنْهُ قَالَ لاَ.
Abu Hozim (Sahl ibn Saʼddan) rivoyat qiladi: Sahl ibn Saʼddan (Paygʻambar) minbari nimadan qilingani soʻraldi. Sahl: «Odamlar ichida buni mendan yaxshiroq biladigan tirik (kishi) qolmagan. U — choʻl gʻujum (yulgʻun) yogʻochidan qilingan edi. Falonchining quli falonchi uni Rasululloh ﷺ uchun yasadi. U qurilib, (masjidga) qoʻyilgach, Rasululloh ﷺ unga chiqib, qiblaga yuzlanib ‹Allohu akbar› dedilar, odamlar esa orqalarida turdi. U zot (Qurʼon) oʻqidilar, rukuʼga egildilar, odamlar ham orqalarida egildi. Soʻng boshlarini koʻtarib, orqaga qadam tashlab, tushib, yerda sajda qildilar; soʻng yana minbarga chiqib, oʻqidilar, rukuʼ qildilar, boshlarini koʻtarib, orqaga qadam tashlab, tushib, yerda sajda qildilar. Mana, minbar haqida men bilgan shu», — dedi. Ahmad ibn Hanbal: «Paygʻambar ﷺ odamlardan balandroq joyda boʻlganlari kabi, yuqoridagi hadisga koʻra, imom namozda oʻz iqtidochilaridan balandroq joyda boʻlsa, zarari yoʻq», — dedi.Абу Ҳозим (Саҳл ибн Саъддан) ривоят қилади: Саҳл ибн Саъддан (Пайғамбар) минбари нимадан қилингани сўралди. Саҳл: «Одамлар ичида буни мендан яхшироқ биладиган тирик (киши) қолмаган. У — чўл ғужум (юлғун) ёғочидан қилинган эди. Фалончининг қули фалончи уни Расулуллоҳ ﷺ учун ясади. У қурилиб, (масжидга) қўйилгач, Расулуллоҳ ﷺ унга чиқиб, қиблага юзланиб ‹Аллоҳу акбар› дедилар, одамлар эса орқаларида турди. У зот (Қуръон) ўқидилар, рукуъга эгилдилар, одамлар ҳам орқаларида эгилди. Сўнг бошларини кўтариб, орқага қадам ташлаб, тушиб, ерда сажда қилдилар; сўнг яна минбарга чиқиб, ўқидилар, рукуъ қилдилар, бошларини кўтариб, орқага қадам ташлаб, тушиб, ерда сажда қилдилар. Мана, минбар ҳақида мен билган шу», — деди. Аҳмад ибн Ҳанбал: «Пайғамбар ﷺ одамлардан баландроқ жойда бўлганлари каби, юқоридаги ҳадисга кўра, имом намозда ўз иқтидочиларидан баландроқ жойда бўлса, зарари йўқ», — деди.
حَدَّثَنِي عَلِيٌّ، سَمِعَ عَبْدَ الْعَزِيزِ بْنَ أَبِي حَازِمٍ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، أَنَّ أَبَا أُسَيْدٍ، صَاحِبَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَعْرَسَ فَدَعَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لِعُرْسِهِ، فَكَانَتِ الْعَرُوسُ خَادِمَهُمْ. فَقَالَ سَهْلٌ لِلْقَوْمِ هَلْ تَدْرُونَ مَا سَقَتْهُ قَالَ أَنْقَعَتْ لَهُ تَمْرًا فِي تَوْرٍ مِنَ اللَّيْلِ، حَتَّى أَصْبَحَ عَلَيْهِ فَسَقَتْهُ إِيَّاهُ.
(Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺning sahobasi Abu Usayd uylandi va Paygʻambar ﷺni oʻz toʻyiga taklif qildi; (oʻsha kuni) kelin oʻzi ularga xizmat qiluvchi edi. Sahl qavmga: «U zotga nima (ichimlik) bergan, bilasizmi?» dedi. (Soʻng oʻzi aytdi:) U (kelin) kechasi bir koʻzada (idishda) u zot uchun xurmo ivitib (ezib) qoʻygan edi; tong otgach, uni u zotga (ichimlik qilib) berdi.(Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺнинг саҳобаси Абу Усайд уйланди ва Пайғамбар ﷺни ўз тўйига таклиф қилди; (ўша куни) келин ўзи уларга хизмат қилувчи эди. Саҳл қавмга: «У зотга нима (ичимлик) берган, биласизми?» деди. (Сўнг ўзи айтди:) У (келин) кечаси бир кўзада (идишда) у зот учун хурмо ивитиб (эзиб) қўйган эди; тонг отгач, уни у зотга (ичимлик қилиб) берди.