حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الْوَاحِدِ - قَالَ قَالَ سَعِيدٌ - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ - جَزِيرَةُ الْعَرَبِ مَا بَيْنَ الْوَادِي إِلَى أَقْصَى الْيَمَنِ إِلَى تُخُومِ الْعِرَاقِ إِلَى الْبَحْرِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قُرِئَ عَلَى الْحَارِثِ بْنِ مِسْكِينٍ وَأَنَا شَاهِدٌ أَخْبَرَكَ أَشْهَبُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ قَالَ مَالِكٌ عُمَرُ أَجْلَى أَهْلَ نَجْرَانَ وَلَمْ يُجْلَوْا مِنْ تَيْمَاءَ لأَنَّهَا لَيْسَتْ مِنْ بِلاَدِ الْعَرَبِ فَأَمَّا الْوَادِي فَإِنِّي أَرَى إِنَّمَا لَمْ يُجْلَ مَنْ فِيهَا مِنَ الْيَهُودِ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْهَا مِنْ أَرْضِ الْعَرَبِ .
Said ibn Abdulaziz (rahimahulloh) aytdi: Arab yarimoroli Vodiydan to Yamanning eng chetigacha, Iroq sarhadlarigacha va dengizgacha boʻlgan (yer)dir. Abu Dovud aytdi: Men hozir boʻlgan holatda Horis ibn Miskinga (hadis) oʻqib berildi: senga Ashhab ibn Abdulaziz xabar berdi, u: Molik aytdi, dedi: Umar Najron ahlini (oʻsha yerdan) koʻchirib yubordi, ammo Taymodan koʻchirmadi, chunki u Arab yurtlaridan emas edi. Vodiyga kelsak, men shu fikrdamanki, undagi yahudiylar koʻchirilmaganining sababi, ular uni Arab yeridan deb hisoblamaganliklaridir.Саид ибн Абдулазиз (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Араб яримороли Водийдан то Яманнинг энг четигача, Ироқ сарҳадларигача ва денгизгача бўлган (ер)дир. Абу Довуд айтди: Мен ҳозир бўлган ҳолатда Ҳорис ибн Мискинга (ҳадис) ўқиб берилди: сенга Ашҳаб ибн Абдулазиз хабар берди, у: Молик айтди, деди: Умар Нажрон аҳлини (ўша ердан) кўчириб юборди, аммо Таймодан кўчирмади, чунки у Араб юртларидан эмас эди. Водийга келсак, мен шу фикрдаманки, ундаги яҳудийлар кўчирилмаганининг сабаби, улар уни Араб еридан деб ҳисобламаганликларидир.
وَعَن سعيد بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ: لَمَّا كَانَ أَيَّامُ الْحَرَّةِ لَمْ يُؤَذَّنْ فِي مَسْجِدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا وَلَمْ يُقَمْ وَلَمْ يَبْرَحْ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ الْمَسْجِدَ وَكَانَ لَا يَعْرِفُ وَقْتَ الصَّلَاةِ إِلَّا بِهَمْهَمَةٍ يَسْمَعُهَا مِنْ قَبْرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. رَوَاهُ الدَّارمِيّ
Saʼid ibn Abdulaziz (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Harra (jangi) kunlari boʻlganda, Nabiy ﷺ ning masjidlarida uch kun azon ham, iqomat ham aytilmadi. Saʼid ibn Musayyab masjiddan chiqmadi va u namoz vaqtini faqat Nabiy ﷺ ning qabrlaridan eshitib turadigan bir gʻoʻvullash tovushi orqaligina bilar edi. Dorimiy rivoyat qilgan.Саъид ибн Абдулазиз (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ҳарра (жанги) кунлари бўлганда, Набий ﷺ нинг масжидларида уч кун азон ҳам, иқомат ҳам айтилмади. Саъид ибн Мусайяб масжиддан чиқмади ва у намоз вақтини фақат Набий ﷺ нинг қабрларидан эшитиб турадиган бир ғўвуллаш товуши орқалигина билар эди. Доримий ривоят қилган.
أَخْبَرَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، قَالَ : " لَمَّا كَانَ أَيَّامُ الْحَرَّةِ لَمْ يُؤَذَّنْ فِي مَسْجِدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا، وَلَمْ يُقَمْ وَلَمْ يَبْرَحْ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيِّبِ الْمَسْجِدِ، وَكَانَ لَا يَعْرِفُ وَقْتَ الصَّلَاةِ إِلَّا بِهَمْهَمَةٍ يَسْمَعُهَا مِنْ قَبْرِ النَّبِيِّ "، فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Saʼid ibn Abdulaziz aytadi: Harra kunlari boʻlganda, Nabiy ﷺning masjidlarida uch kun azon ham aytilmadi, iqomat ham aytilmadi. Saʼid ibn Musayyab masjiddan chiqmadi va u namoz vaqtini faqat Nabiy ﷺning qabrlaridan eshitib turadigan bir gʻoʻvullash tovushi orqaligina bilar edi. Soʻng u shu maʼnoni zikr qildi.Саъид ибн Абдулазиз айтади: Ҳарра кунлари бўлганда, Набий ﷺнинг масжидларида уч кун азон ҳам айтилмади, иқомат ҳам айтилмади. Саъид ибн Мусайяб масжиддан чиқмади ва у намоз вақтини фақат Набий ﷺнинг қабрларидан эшитиб турадиган бир ғўвуллаш товуши орқалигина билар эди. Сўнг у шу маънони зикр қилди.
نَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ بُهْلُولٍ ، نَا أَبِي , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى , عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ، " قَتَلَ أُمَّ قِرْفَةَ الْفَزَارِيَّةَ فِي رِدَّتِهَا قِتْلَةً مُثْلَةً , شَدَّ رِجْلَيْهَا بِفَرَسَيْنِ ثُمَّ صَاحَ بِهِمَا فَشَقَّاهَا ، وَأُمُّ وَرَقَةَ الأَنْصَارِيَّةُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُسَمِّيهَا الشَّهِيدَةَ , فَلَمَّا كَانَ فِي خِلافَةِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , قَتَلَهَا غُلامُهَا وَجَارِيَتُهَا , فَأُتِيَ بِهِمَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَتَلَهُمَا وَصَلَبَهُمَا " ، نَا بِذَلِكَ ابْنُ الْبُهْلُولِ , نَا أَبِي , نَا مُحَمَّدُ بْنُ يَعْلَى , عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ , عَنْ جَدَّتِهِ لَيْلَى بِنْتِ مَالِكٍ , وَعَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ خَلادٍ , كِلاهُمَا عَنْ أُمِّ وَرَقَةَ , عَنْ عُمَرَ , بِذَلِكَ
Said ibn Abdulazizdan rivoyat qilinishicha, Abu Bakr Ummu Qirfa al-Fazoriyani riddasi sababli mayib qiluvchi oʻldirish bilan oʻldirdi: uning ikki oyogʻini ikki otga bogʻlab, soʻng ularga qichqirdi va ular uni ikkiga yorib yubordilar. Ummu Varaqa al-Ansoriyani esa Rasululloh ﷺ shahida deb atardilar. Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ning xalifaligi paytida uni oʻz quli va choʻrisi oʻldirdi. Ikkovi Umar ibn al-Xattobning oldiga keltirildi, u ikkovini oʻldirdi va dorga osdi. Buni Layla bint Molik hamda Abdurrahmon ibn Xollod, ikkovi Ummu Varaqadan, u Umardan (rivoyat qilib) shunday keltirdilar.Саид ибн Абдулазиздан ривоят қилинишича, Абу Бакр Умму Қирфа ал-Фазорияни риддаси сабабли майиб қилувчи ўлдириш билан ўлдирди: унинг икки оёғини икки отга боғлаб, сўнг уларга қичқирди ва улар уни иккига ёриб юбордилар. Умму Варақа ал-Ансорияни эса Расулуллоҳ ﷺ шаҳида деб атардилар. Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг халифалиги пайтида уни ўз қули ва чўриси ўлдирди. Иккови Умар ибн ал-Хаттобнинг олдига келтирилди, у икковини ўлдирди ва дорга осди. Буни Лайла бинт Молик ҳамда Абдурраҳмон ибн Холлод, иккови Умму Варақадан, у Умардан (ривоят қилиб) шундай келтирдилар.