وَيُرْوَى عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، قَالَ رَأَيْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ . فَقُلْتُ لَهُ أَقَبْلَ الْمَائِدَةِ أَمْ بَعْدَ الْمَائِدَةِ فَقَالَ مَا أَسْلَمْتُ إِلاَّ بَعْدَ الْمَائِدَةِ . حَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ زِيَادٍ التِّرْمِذِيُّ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ . قَالَ وَرَوَى بَقِيَّةُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَدْهَمَ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ . وَهَذَا حَدِيثٌ مُفَسِّرٌ لأَنَّ بَعْضَ مَنْ أَنْكَرَ الْمَسْحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ تَأَوَّلَ أَنَّ مَسْحَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْخُفَّيْنِ كَانَ قَبْلَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ وَذَكَرَ جَرِيرٌ فِي حَدِيثِهِ أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ .
Shahr ibn Havshabdan rivoyat qilinadiki, u aytdi: Men Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)ni tahorat olib, ikki mahsisi ustiga mash tortayotganini koʻrdim. Men unga bu haqda (gapirdim). U: «Men Nabiy ﷺ tahorat olib, ikki mahsilari ustiga mash tortganlarini koʻrganman», dedi. Men unga: «Moida (surasi nozil boʻlishi)dan oldinmi yoki Moidadan keyinmi?» dedim. U: «Men faqat Moidadan keyin Islomga kirganman», dedi. Buni bizga Qutayba (ibn Said) hadis qilib aytdi: Bizga Xolid ibn Ziyod Termiziy Muqotil ibn Hayyondan, u Shahr ibn Havshabdan, u Jarirdan hadis qilib aytdi. (Abu Iso) aytdi: Baqiyya buni Ibrohim ibn Adhamdan, u Muqotil ibn Hayyondan, u Shahr ibn Havshabdan, u Jarirdan rivoyat qildi. Bu (chala emas, balki) tushuntiruvchi hadisdir, chunki mahsilar ustiga mash tortishni inkor etgan baʼzilar Nabiy ﷺning mahsilar ustiga mash tortishlari Moida nozil boʻlishidan oldin boʻlgan, deb taʼvil qilgan edilar. Jarir esa oʻz hadisida Nabiy ﷺ mahsilar ustiga Moida nozil boʻlganidan keyin mash tortganlarini koʻrganini zikr qildi.Шаҳр ибн Ҳавшабдан ривоят қилинадики, у айтди: Мен Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)ни таҳорат олиб, икки маҳсиси устига маш тортаётганини кўрдим. Мен унга бу ҳақда (гапирдим). У: «Мен Набий ﷺ таҳорат олиб, икки маҳсилари устига маш тортганларини кўрганман», деди. Мен унга: «Моида (сураси нозил бўлиши)дан олдинми ёки Моидадан кейинми?» дедим. У: «Мен фақат Моидадан кейин Исломга кирганман», деди. Буни бизга Қутайба (ибн Саид) ҳадис қилиб айтди: Бизга Холид ибн Зиёд Термизий Муқотил ибн Ҳайёндан, у Шаҳр ибн Ҳавшабдан, у Жарирдан ҳадис қилиб айтди. (Абу Исо) айтди: Бақийя буни Иброҳим ибн Адҳамдан, у Муқотил ибн Ҳайёндан, у Шаҳр ибн Ҳавшабдан, у Жарирдан ривоят қилди. Бу (чала эмас, балки) тушунтирувчи ҳадисдир, чунки маҳсилар устига маш тортишни инкор этган баъзилар Набий ﷺнинг маҳсилар устига маш тортишлари Моида нозил бўлишидан олдин бўлган, деб таъвил қилган эдилар. Жарир эса ўз ҳадисида Набий ﷺ маҳсилар устига Моида нозил бўлганидан кейин маш тортганларини кўрганини зикр қилди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ زِيَادٍ، عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، قَالَ رَأَيْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ فَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ . فَقُلْتُ لَهُ أَقَبْلَ الْمَائِدَةِ أَمْ بَعْدَ الْمَائِدَةِ قَالَ مَا أَسْلَمْتُ إِلاَّ بَعْدَ الْمَائِدَةِ .
Shahr ibn Havshab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U dedi: «Men Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)ning tahorat qilib, mahsilari ustiga mash tortganini koʻrdim. Shunda men unga bu haqda (soʻz) aytdim. U: ‹Men Nabiy ﷺning tahorat qilib, mahsilari ustiga mash tortganlarini koʻrdim›, dedi. Men unga: ‹Moida (surasi nozil boʻlishi)dan oldinmi yoki Moidadan keyinmi?› dedim. U: ‹Men faqat Moidadan keyin Islomni qabul qilganman›, dedi.»Шаҳр ибн Ҳавшаб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У деди: «Мен Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)нинг таҳорат қилиб, маҳсилари устига маш тортганини кўрдим. Шунда мен унга бу ҳақда (сўз) айтдим. У: ‹Мен Набий ﷺнинг таҳорат қилиб, маҳсилари устига маш тортганларини кўрдим›, деди. Мен унга: ‹Моида (сураси нозил бўлиши)дан олдинми ёки Моидадан кейинми?› дедим. У: ‹Мен фақат Моидадан кейин Исломни қабул қилганман›, деди.»
وَعَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم قَائِمًا فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ فَقَاعِدًا فَإِنْ لَمْ تستطع فعلى جنب» . رَوَاهُ البُخَارِيّ
Shahr ibn Havshab aytadi: Ummu Salama (roziyallohu anho)dan: «Rasululloh ﷺ ushbu oyatni qanday qiroat qilar edilar?» — deb soʻradim. U: «Buni {Albatta, u solih boʻlmagan amaldir} (deb emas), {Albatta, u solih boʻlmagan ish qildi} deb qiroat qilardilar», — dedi. Abu Dovud aytdi: Buni Horun an-Nahviy va Muso ibn Xalaf ham Sobitdan Abdulaziz aytganidek rivoyat qilishgan.Шаҳр ибн Ҳавшаб айтади: Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан: «Расулуллоҳ ﷺ ушбу оятни қандай қироат қилар эдилар?» — деб сўрадим. У: «Буни {Албатта, у солиҳ бўлмаган амалдир} (деб эмас), {Албатта, у солиҳ бўлмаган иш қилди} деб қироат қилардилар», — деди. Абу Довуд айтди: Буни Ҳорун ан-Наҳвий ва Мусо ибн Халаф ҳам Собитдан Абдулазиз айтганидек ривоят қилишган.
أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ ، عَنْ ابْنِ أَبِي حُسَيْنٍ ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ ، قَالَ : بَلَغَنِي أَنَّ لُقْمَانَ الْحَكِيمَ كَانَ يَقُولُ لِابْنِهِ : " يَا بُنَيَّ، لَا تَعَلَّمْ الْعِلْمَ لِتُبَاهِيَ بِهِ الْعُلَمَاءَ، أَوْ لِتُمَارِيَ بِهِ السُّفَهَاءَ، أَوْ تُرَائِيَ بِهِ فِي الْمَجَالِسِ، وَلَا تَتْرُكْ الْعِلْمَ زُهْدًا فِيهِ وَرَغْبَةً فِي الْجَهَالَةِ، يَا بُنَيَّ، اخْتَرْ الْمَجَالِسَ عَلَى عَيْنِكَ، وَإِذَا رَأَيْتَ قَوْمًا يَذْكُرُونَ اللَّهَ، فَاجْلِسْ مَعَهُمْ، فَإِنَّكَ إِنْ تَكُنْ عَالِمًا يَنْفَعْكَ عِلْمُكَ، وَإِنْ تَكُنْ جَاهِلًا يُعَلِّمُوكَ، وَلَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِمْ بِرَحْمَتِهِ فَيُصِيبَكَ بِهَا مَعَهُمْ، وَإِذَا رَأَيْتَ قَوْمًا لَا يَذْكُرُونَ اللَّهَ، فَلَا تَجْلِسْ مَعَهُمْ، فَإِنَّكَ إِنْ تَكُنْ عَالِمًا لَا يَنْفَعْكَ عِلْمُكَ، وَإِنْ تَكُنْ جَاهِلًا زَادُوكَ عَيًّا، وَلَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِمْ بِعَذَابٍ فَيُصِيبَكَ مَعَهُمْ "
Shahr ibn Havshab aytadi: Menga Luqmoni Hakim oʻgʻliga shunday der edi, deb yetib keldi: «Ey oʻgʻilchagim, ilmni u bilan olimlar oldida faxrlanish, yoki u bilan safihlar bilan tortishish, yoxud majlislarda riyo qilish uchun oʻrganma. Ilmga ragʻbatsizlik qilib va johillikni istab, uni tark ham etma. Ey oʻgʻilchagim, majlislarni oʻz koʻzing bilan tanla: Allohni zikr qilayotgan qavmni koʻrsang, ular bilan oʻtir. Chunki olim boʻlsang, ilming senga foyda beradi; johil boʻlsang, ular senga oʻrgatadilar. Balki Alloh ularga rahmati bilan nazar solar va u senga ham ular bilan birga yetar. Allohni zikr qilmaydigan qavmni koʻrsang, ular bilan oʻtirma. Chunki olim boʻlsang, ilming senga foyda bermaydi; johil boʻlsang, ular senga nodonlikni ziyoda qiladilar. Balki Alloh ularga azob bilan nazar solar va u senga ham ular bilan birga yetar».Шаҳр ибн Ҳавшаб айтади: Менга Луқмони Ҳаким ўғлига шундай дер эди, деб етиб келди: «Эй ўғилчагим, илмни у билан олимлар олдида фахрланиш, ёки у билан сафиҳлар билан тортишиш, ёхуд мажлисларда риё қилиш учун ўрганма. Илмга рағбатсизлик қилиб ва жоҳилликни истаб, уни тарк ҳам этма. Эй ўғилчагим, мажлисларни ўз кўзинг билан танла: Аллоҳни зикр қилаётган қавмни кўрсанг, улар билан ўтир. Чунки олим бўлсанг, илминг сенга фойда беради; жоҳил бўлсанг, улар сенга ўргатадилар. Балки Аллоҳ уларга раҳмати билан назар солар ва у сенга ҳам улар билан бирга етар. Аллоҳни зикр қилмайдиган қавмни кўрсанг, улар билан ўтирма. Чунки олим бўлсанг, илминг сенга фойда бермайди; жоҳил бўлсанг, улар сенга нодонликни зиёда қиладилар. Балки Аллоҳ уларга азоб билан назар солар ва у сенга ҳам улар билан бирга етар».
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ شَابُورَ ، سَمِعَ شَهْرَ بْنَ حَوْشَبٍ ، يَقُولُ : قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ : " يَا بُنَيَّ، لَا تَعَلَّمْ الْعِلْمَ لِتُبَاهِيَ بِهِ الْعُلَمَاءَ ، أَوْ تُمَارِيَ بِهِ السُّفَهَاءَ، وَتُرَائِيَ بِهِ فِي الْمَجَالِسِ، وَلَا تَتْرُكْ الْعِلْمَ زَهَادَةً فِيهِ، وَرَغْبَةً فِي الْجَهَالَةِ، وَإِذَا رَأَيْتَ قَوْمًا يَذْكُرُونَ اللَّهَ، فَاجْلِسْ مَعَهُمْ، إِنْ تَكُنْ عَالِمًا يَنْفَعْكَ عِلْمُكَ، وَإِنْ تَكُنْ جَاهِلًا عَلَّمُوكَ، وَلَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِمْ بِرَحْمَتِهِ فَيُصِيبَكَ بِهَا مَعَهُمْ، وَإِذَا رَأَيْتَ قَوْمًا لَا يَذْكُرُونَ اللَّهَ فَلَا تَجْلِسْ مَعَهُمْ، إِنْ تَكُنْ عَالِمًا لَمْ يَنْفَعْكَ عِلْمُكَ، وَإِنْ تَكُنْ جَاهِلًا زَادُوكَ غَيًّا أَوْ عِيًّا وَلَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِمْ بِسَخَطٍ فَيُصِيبَكَ بِهِ مَعَهُمْ "
Shahr ibn Havshab aytadi: Luqmon oʻgʻliga shunday dedi: «Ey oʻgʻilchagim, ilmni u bilan olimlar oldida faxrlanish, yoki u bilan safihlar bilan tortishish, yoxud majlislarda riyo qilish uchun oʻrganma. Ilmga ragʻbatsizlik qilib va johillikni istab, uni tark ham etma. Allohni zikr qilayotgan qavmni koʻrsang, ular bilan oʻtir: olim boʻlsang, ilming senga foyda beradi; johil boʻlsang, ular senga oʻrgatadilar. Balki Alloh ularga rahmati bilan nazar solar va u senga ham ular bilan birga yetar. Allohni zikr qilmaydigan qavmni koʻrsang, ular bilan oʻtirma: olim boʻlsang, ilming senga foyda bermaydi; johil boʻlsang, ular senga gumrohlikni yoxud nodonlikni ziyoda qiladilar. Balki Alloh ularga gʻazab bilan nazar solar va u senga ham ular bilan birga yetar».Шаҳр ибн Ҳавшаб айтади: Луқмон ўғлига шундай деди: «Эй ўғилчагим, илмни у билан олимлар олдида фахрланиш, ёки у билан сафиҳлар билан тортишиш, ёхуд мажлисларда риё қилиш учун ўрганма. Илмга рағбатсизлик қилиб ва жоҳилликни истаб, уни тарк ҳам этма. Аллоҳни зикр қилаётган қавмни кўрсанг, улар билан ўтир: олим бўлсанг, илминг сенга фойда беради; жоҳил бўлсанг, улар сенга ўргатадилар. Балки Аллоҳ уларга раҳмати билан назар солар ва у сенга ҳам улар билан бирга етар. Аллоҳни зикр қилмайдиган қавмни кўрсанг, улар билан ўтирма: олим бўлсанг, илминг сенга фойда бермайди; жоҳил бўлсанг, улар сенга гумроҳликни ёхуд нодонликни зиёда қиладилар. Балки Аллоҳ уларга ғазаб билан назар солар ва у сенга ҳам улар билан бирга етар».
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ أَشْعَثَ الْحُدَّانِيِّ ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " فَضْلُ كَلَامِ اللَّهِ عَلَى كَلَامِ خَلْقِهِ، كَفَضْلِ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ "
Shahr ibn Havshabdan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohning kalomining Oʻz xalqi kalomidan ustunligi Allohning Oʻz xalqidan ustunligi kabidir», dedilar.Шаҳр ибн Ҳавшабдан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳнинг каломининг Ўз халқи каломидан устунлиги Аллоҳнинг Ўз халқидан устунлиги кабидир», дедилар.
ثنا بُنْدَارٌ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ عَثْمَةَ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ بَشِيرٍ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ ، قَالَ : الْعَضْبُ الْقَرْنُ الدَّاخِلُ
Shahr ibn Havshab aytdi: Azb — ichkariga oʻsgan shoxdir.Шаҳр ибн Ҳавшаб айтди: Азб — ичкарига ўсган шохдир.