حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَالَ الصُّبَىُّ بْنُ مَعْبَدٍ أَهْلَلْتُ بِهِمَا مَعًا . فَقَالَ عُمَرُ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صلى الله عليه وسلم .
Usmon ibn Abu Shayba bizga aytib berdi: bizga Jarir ibn Abdulhamid Mansurdan, u Abu Voildan rivoyat qildi. U dedi: Subayy ibn Maʼbad: «Men ikkalasi (umra va haj) uchun birga talbiya aytib ihrom bogʻladim», dedi. Shunda Umar (roziyallohu anhu): «Paygʻambaring ﷺning sunnatiga hidoyat qilinibsan», dedi.Усмон ибн Абу Шайба бизга айтиб берди: бизга Жарир ибн Абдулҳамид Мансурдан, у Абу Воилдан ривоят қилди. У деди: Субайй ибн Маъбад: «Мен иккаласи (умра ва ҳаж) учун бирга талбия айтиб иҳром боғладим», деди. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу): «Пайғамбаринг ﷺнинг суннатига ҳидоят қилинибсан», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ بْنِ أَعْيَنَ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَالَ الصُّبَىُّ بْنُ مَعْبَدٍ كُنْتُ رَجُلاً أَعْرَابِيًّا نَصْرَانِيًّا فَأَسْلَمْتُ فَأَتَيْتُ رَجُلاً مِنْ عَشِيرَتِي يُقَالُ لَهُ هُذَيْمُ بْنُ ثُرْمُلَةَ فَقُلْتُ لَهُ يَا هَنَاهُ إِنِّي حَرِيصٌ عَلَى الْجِهَادِ وَإِنِّي وَجَدْتُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ مَكْتُوبَيْنِ عَلَىَّ فَكَيْفَ لِي بِأَنْ أَجْمَعَهُمَا قَالَ اجْمَعْهُمَا وَاذْبَحْ مَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْىِ . فَأَهْلَلْتُ بِهِمَا مَعًا فَلَمَّا أَتَيْتُ الْعُذَيْبَ لَقِيَنِي سَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ وَزَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَأَنَا أُهِلُّ بِهِمَا جَمِيعًا فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِلآخَرِ مَا هَذَا بِأَفْقَهَ مِنْ بَعِيرِهِ . قَالَ فَكَأَنَّمَا أُلْقِيَ عَلَىَّ جَبَلٌ حَتَّى أَتَيْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنِّي كُنْتُ رَجُلاً أَعْرَابِيًّا نَصْرَانِيًّا وَإِنِّي أَسْلَمْتُ وَأَنَا حَرِيصٌ عَلَى الْجِهَادِ وَإِنِّي وَجَدْتُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ مَكْتُوبَيْنِ عَلَىَّ فَأَتَيْتُ رَجُلاً مِنْ قَوْمِي فَقَالَ لِي اجْمَعْهُمَا وَاذْبَحْ مَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْىِ وَإِنِّي أَهْلَلْتُ بِهِمَا مَعًا . فَقَالَ لِي عُمَرُ رضى الله عنه هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صلى الله عليه وسلم .
Muhammad ibn Qudoma ibn Aʼyan va Usmon ibn Abu Shayba bizga aytib berdilar: ular: bizga Jarir ibn Abdulhamid Mansurdan, u Abu Voildan aytib berdi, dedilar. U dedi: Subayy ibn Maʼbad: «Men aʼrobiy, nasroniy kishi edim. Soʻng Islomga kirdim. Keyin qabilamdan Huzaym ibn Surmula deb ataladigan bir kishining oldiga bordim va unga: ‹Ey faloniy, men jihodga juda harisman, hamda haj bilan umra menga farz qilinganini bildim. Bu ikkalasini qanday qilib birga qilaman?› dedim. U: ‹Ikkalasini birga qilgin va qurbonlikdan oson topilganini soʻygin›, dedi. Shunda men ikkalasi uchun birga talbiya aytib ihrom bogʻladim. Uzaybga yetib kelganimda, men hamon ikkalasi uchun talbiya aytayotgan holimda, Salmon ibn Robiʼa va Zayd ibn Suvhon meni kutib oldilar. Ulardan biri ikkinchisiga: ‹Bu (kishi) oʻz tuyasidan ortiqcha fahmli emas-ku›, dedi. Shunda menga goʻyo bir togʻ tashlanganday (ogʻir) boʻldi. Toki Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ning huzuriga keldim va unga: ‹Ey muʼminlar amiri, men aʼrobiy, nasroniy kishi edim, Islomga kirdim, jihodga harisman, haj bilan umra menga farz qilinganini bildim. Soʻng qavmimdan bir kishining oldiga bordim, u menga: ‹Ikkalasini birga qilgin va qurbonlikdan oson topilganini soʻygin›, dedi. Men ham ikkalasi uchun birga talbiya aytib ihrom bogʻladim›, dedim. Shunda Umar (roziyallohu anhu) menga: ‹Paygʻambaring ﷺning sunnatiga hidoyat qilinibsan›, dedi», dedi.Муҳаммад ибн Қудома ибн Аъян ва Усмон ибн Абу Шайба бизга айтиб бердилар: улар: бизга Жарир ибн Абдулҳамид Мансурдан, у Абу Воилдан айтиб берди, дедилар. У деди: Субайй ибн Маъбад: «Мен аъробий, насроний киши эдим. Сўнг Исломга кирдим. Кейин қабиламдан Ҳузайм ибн Сурмула деб аталадиган бир кишининг олдига бордим ва унга: ‹Эй фалоний, мен жиҳодга жуда ҳарисман, ҳамда ҳаж билан умра менга фарз қилинганини билдим. Бу иккаласини қандай қилиб бирга қиламан?› дедим. У: ‹Иккаласини бирга қилгин ва қурбонликдан осон топилганини сўйгин›, деди. Шунда мен иккаласи учун бирга талбия айтиб иҳром боғладим. Узайбга етиб келганимда, мен ҳамон иккаласи учун талбия айтаётган ҳолимда, Салмон ибн Робиъа ва Зайд ибн Сувҳон мени кутиб олдилар. Улардан бири иккинчисига: ‹Бу (киши) ўз туясидан ортиқча фаҳмли эмас-ку›, деди. Шунда менга гўё бир тоғ ташлангандай (оғир) бўлди. Токи Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига келдим ва унга: ‹Эй муъминлар амири, мен аъробий, насроний киши эдим, Исломга кирдим, жиҳодга ҳарисман, ҳаж билан умра менга фарз қилинганини билдим. Сўнг қавмимдан бир кишининг олдига бордим, у менга: ‹Иккаласини бирга қилгин ва қурбонликдан осон топилганини сўйгин›, деди. Мен ҳам иккаласи учун бирга талбия айтиб иҳром боғладим›, дедим. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу) менга: ‹Пайғамбаринг ﷺнинг суннатига ҳидоят қилинибсан›, деди», деди.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنِي سَيَّارٌ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، أَنَّ رَجُلًا، كَانَ نَصْرَانِيًّا يُقَالُ لَهُ الصُّبَيُّ بْنُ مَعْبَدٍ أَسْلَمَ فَأَرَادَ الْجِهَادَ فَقِيلَ لَهُ ابْدَأْ بِالْحَجِّ فَأَتَى الْأَشْعَرِيَّ فَأَمَرَهُ أَنْ يُهِلَّ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ جَمِيعًا فَفَعَلَ فَبَيْنَمَا هُوَ يُلَبِّي إِذْ مَرَّ يَزِيدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ لَهَذَا أَضَلُّ مِنْ بَعِيرِ أَهْلِهِ فَسَمِعَهَا الصُّبَيُّ فَكَبُرَ ذَلِكَ عَلَيْهِ فَلَمَّا قَدِمَ أَتَى عُمَرَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ قَالَ وَسَمِعْتُهُ مَرَّةً أُخْرَى يَقُولُ وُفِّقْتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: nasroniy boʻlgan Subayy ibn Maʼbad degan bir kishi musulmon boʻldi va jihodga chiqmoqchi boʻldi. Unga: «Avval hajni ado et», deyildi. U Ashʼariynikiga keldi, u esa unga haj va umrani birga niyat qilib ehromga kirishni buyurdi, u shunday qildi. U talbiya aytib turganida, oldidan Yazid ibn Suhon va Salmon ibn Rabiʼa oʻtib qolishdi. Ulardan biri sherigiga: «Bu kishi oʻz ahlining tuyasidan ham koʻra adashganroq», dedi. Subayy buni eshitib qoldi va bu unga ogʻir botdi. U qaytib kelgach, Umarning oldiga borib buni aytdi. Umar (roziyallohu anhu) unga: «Sen Paygʻambaring sunnatiga hidoyat qilinding», dedilar. Roviy aytadi: yana bir marta u zot: «Sen Paygʻambaring sunnatiga muvaffaq qilinding», deganlarini eshitdim.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: насроний бўлган Субайй ибн Маъбад деган бир киши мусулмон бўлди ва жиҳодга чиқмоқчи бўлди. Унга: «Аввал ҳажни адо эт», дейилди. У Ашъарийникига келди, у эса унга ҳаж ва умрани бирга ният қилиб эҳромга киришни буюрди, у шундай қилди. У талбия айтиб турганида, олдидан Язид ибн Суҳон ва Салмон ибн Рабиъа ўтиб қолишди. Улардан бири шеригига: «Бу киши ўз аҳлининг туясидан ҳам кўра адашганроқ», деди. Субайй буни эшитиб қолди ва бу унга оғир ботди. У қайтиб келгач, Умарнинг олдига бориб буни айтди. Умар (розияллоҳу анҳу) унга: «Сен Пайғамбаринг суннатига ҳидоят қилиндинг», дедилар. Ровий айтади: яна бир марта у зот: «Сен Пайғамбаринг суннатига муваффақ қилиндинг», деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ الْأَعْمَشِ، حَدَّثَنَا شَقِيقٌ، حَدَّثَنِي الصُّبَيُّ بْنُ مَعْبَدٍ، وَكَانَ، رَجُلًا مِنْ بَنِي تَغْلِبَ قَالَ كُنْتُ نَصْرَانِيًّا فَأَسْلَمْتُ فَاجْتَهَدْتُ فَلَمْ آلُ فَأَهْلَلْتُ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ فَمَرَرْتُ بِالْعُذَيْبِ عَلَى سَلْمَانَ بْنِ رَبِيعَةَ وَزَيْدِ بْنِ صُوحَانَ فَقَالَ أَحَدُهُمَا أَبِهِمَا جَمِيعًا فَقَالَ لَهُ صَاحِبُهُ دَعْهُ فَلَهُوَ أَضَلُّ مِنْ بَعِيرِهِ قَالَ فَكَأَنَّمَا بَعِيرِي عَلَى عُنُقِي فَأَتَيْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ لِي عُمَرُ إِنَّهُمَا لَمْ يَقُولَا شَيْئًا هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: As-Subayy ibn Maʼbad — u Banu Tagʻlib qabilasidan boʻlgan kishi — aytdi: «Men nasroniy edim, soʻng musulmon boʻldim va jon-jahdim bilan harakat qilib, haj va umrani birga niyat qildim. Uzayb degan joyda Salmon ibn Robiʼa va Zayd ibn Suhon oldidan oʻtdim. Ulardan biri: ‹U ikkovini birga niyat qildimi?› dedi. Sherigi unga: ‹Uni qoʻy, u tuyasidan ham koʻra adashganroq›, dedi. Menga goʻyo tuyam yelkamga ortilgandek ogʻir botdi. Umar (roziyallohu anhu)ning oldiga borib, buni unga aytdim. Shunda Umar menga: ‹Ular hech narsa demabdilar. Sen Paygʻambaring ﷺ sunnatiga hidoyat qilinding›, dedi».Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ас-Субайй ибн Маъбад — у Бану Тағлиб қабиласидан бўлган киши — айтди: «Мен насроний эдим, сўнг мусулмон бўлдим ва жон-жаҳдим билан ҳаракат қилиб, ҳаж ва умрани бирга ният қилдим. Узайб деган жойда Салмон ибн Робиъа ва Зайд ибн Суҳон олдидан ўтдим. Улардан бири: ‹У икковини бирга ният қилдими?› деди. Шериги унга: ‹Уни қўй, у туясидан ҳам кўра адашганроқ›, деди. Менга гўё туям елкамга ортилгандек оғир ботди. Умар (розияллоҳу анҳу)нинг олдига бориб, буни унга айтдим. Шунда Умар менга: ‹Улар ҳеч нарса демабдилар. Сен Пайғамбаринг ﷺ суннатига ҳидоят қилиндинг›, деди».
حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ صُبَيِّ بْنِ مَعْبَدٍ، أَنَّهُ كَانَ نَصْرَانِيًّا تَغْلِبِيًّا فَأَسْلَمَ فَسَأَلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقِيلَ لَهُ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَرَادَ أَنْ يُجَاهِدَ فَقِيلَ لَهُ أَحَجَجْتَ قَالَ لَا فَقِيلَ لَهُ حُجَّ وَاعْتَمِرْ ثُمَّ جَاهِدْ فَأَهَلَّ بِهِمَا جَمِيعًا فَوَافَقَ زَيْدَ بْنَ صُوحَانَ وَسَلْمَانَ بْنَ رَبِيعَةَ فَقَالَا هُوَ أَضَلُّ مِنْ نَاقَتِهِ أَوْ مَا هُوَ بِأَهْدَى مِنْ جَمَلِهِ فَانْطَلَقَ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِهِمَا فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ لِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Subayy ibn Maʼbad taglibiy nasroniy edi, soʻng musulmon boʻldi va: «Qaysi amal afzalroq?» deb soʻradi. Unga: «Alloh azza va jalla yoʻlida jihod», deyildi. U jihod qilmoqchi boʻldi. Unga: «Haj qildingmi?» deyildi. U: «Yoʻq», dedi. Unga: «Avval haj va umra qil, soʻng jihod qil», deyildi. Shunda u ikkalasiga birga ehrom bogʻladi. Zayd ibn Suhon va Salmon ibn Rabiaga duch keldi. Ular: «U oʻz tuyasidan ham adashganroq», yoki «U oʻz tuyasidan ham toʻgʻri yoʻldan borayotgani yoʻq», dedilar. U Umar huzuriga borib, ularning aytganini xabar qildi. U zot: «Sen Nabiying ﷺning sunnatiga — yoki Rasululloh ﷺning sunnatiga — hidoyat topibsan», dedi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Субайй ибн Маъбад таглибий насроний эди, сўнг мусулмон бўлди ва: «Қайси амал афзалроқ?» деб сўради. Унга: «Аллоҳ азза ва жалла йўлида жиҳод», дейилди. У жиҳод қилмоқчи бўлди. Унга: «Ҳаж қилдингми?» дейилди. У: «Йўқ», деди. Унга: «Аввал ҳаж ва умра қил, сўнг жиҳод қил», дейилди. Шунда у иккаласига бирга эҳром боғлади. Зайд ибн Суҳон ва Салмон ибн Рабиага дуч келди. Улар: «У ўз туясидан ҳам адашганроқ», ёки «У ўз туясидан ҳам тўғри йўлдан бораётгани йўқ», дедилар. У Умар ҳузурига бориб, уларнинг айтганини хабар қилди. У зот: «Сен Набийинг ﷺнинг суннатига — ёки Расулуллоҳ ﷺнинг суннатига — ҳидоят топибсан», деди.
ثَنَاهُ يُوسُفُ بْنُ مُوسَى ، ثنا جَرِيرٌ ، عَنْ مَنْصُورٍ ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ ، قَالَ : قَالَ الضَّبِّيُّ بْنُ مَعْبَدٍ : كُنْتُ رَجُلا أَعْرَابِيًّا نَصْرَانِيًّا ، فَأَسْلَمْتُ ، فَكُنْتُ حَرِيصًا عَلَى الْجِهَادِ ، وَإِنِّي وَجَدْتُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ مَكْتُوبَتَيْنِ عَلَيَّ ، فَأَتَيْتُ رَجُلا مِنْ عَشِيرَتِي ، يُقَالُ لَهُ : هُدَيْمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، فَقُلْتُ : يَا هَنَاهُ ، إِنِّي حَرِيصٌ عَلَى الْجِهَادِ ، وَإِنِّي وَجَدْتُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ مَكْتُوبَتَيْنِ عَلَيَّ ، فَكَيْفَ لِي أَنْ أَجْمَعَهُمَا ؟ فَقَالَ : اجْمَعْهَا ، ثُمَّ اذْبَحْ مَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ ، قَالَ : فَأَهْلَلْتُ بِهِمَا مَعًا ، فَلَمَّا أَتَيْتُ الْعُذَيْبَ لَقِيَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ ، وَزِيدُ بْنُ صُوحَانَ ، وَأَنَا أُهِلُّ بِهِمَا مَعًا فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِلآخَرِ : مَا هَذَا بِأَفْقَهَ مِنْ بَعِيرِهِ ، فَكَأَنَّمَا أُلْقِيَ عَلَيَّ جَبَلٌ حَتَّى أَتَيْتُ عُمَرَ ، فَقُلْتُ لَهُ : يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ، " إِنِّي كُنْتُ رَجُلا أَعْرَابِيًّا نَصْرَانِيًّا وَإِنِّي أَسْلَمْتُ ، وَأَنَا حَرِيصٌ عَلَى الْجِهَادِ ، وَإِنِّي وَجَدْتُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ مَكْتُوبَتَيْنِ عَلَيَّ ، فَأَتَيْتُ رَجُلا مِنْ عَشِيرَتِي يُقَالُ لَهُ : هُدَيْمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، فَقُلْتُ : يَا هَنْتَاهُ ، إِنِّي حَرِيصٌ عَلَى الْجِهَادِ ، وَإِنِّي وَجَدْتُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ مَكْتُوبَتَيْنِ عَلَيَّ ، فَكَيْفَ لِي أَنْ أَجْمَعَهُمَا ؟ فَقَالَ : اجْمَعْهُمَا ، ثُمَّ اذْبَحْ مَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ ، وَإِنِّي أَهْلَلْتُ بِهِمَا جَمِيعًا ، فَلَمَّا أَتَيْتُ الْعُذَيْبَ لَقِيَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ ، وَزِيدُ بْنُ صُوحَانَ ، وَأَنَا أُهِلُّ بِهِمَا مَعًا ، فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِلآخَرِ : مَا هَذَا بِأَفْقَهَ مِنْ بَعِيرِهِ ، قَالَ : فَقَالَ لِي عُمَرُ : هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ " ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ : فِي تَرْكِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ النَّكِيرَ عَلَى الضَّبِّيِّ بْنِ مَعْبَدٍ قَوْلَهُ : وَإِنِّي وَجَدْتُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ مَكْتُوبَتَيْنِ عَلَيَّ أَبْيَنُ الدِّلالَةِ عَلَى أَنَّ الْعُمْرَةَ عِنْدَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ كَانَتْ وَاجِبَةً كَالْحَجِّ ، إِذْ لَوْ كَانَتِ الْعُمْرَةُ عِنْدَهُ تَطَوُّعًا لا وَاجِبَةً ، لأَشْبَهَ أَنْ يُنْكِرَ عَلَيْهِ قَوْلَهُ ، وَلَقَالَ لَهُ : لَمْ نَجِدْ ذَلِكَ مَكْتُوبَتَيْنُ عَلَيْكَ بَلْ إِنَّمَا وَجَدْتُ الْحَجَّ مَكْتُوبًا عَلَيْكَ دُونَ الْعُمْرَةِ ، وَفِي تَرْكِهِ الإِنْكَارَ عَلَيْهِ مَا أَفْتَاهُ هُدَيْمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ دَلالَةٌ بَيِّنَةٌ بِأَنَّ الْقِرَانَ عِنْدَهُ جَائِزٌ مِنْ غَيْرِ سَوْقِ بَدَنَةٍ ، وَلا بَقَرَةٍ مِنَ الْمِيقَاتِ الَّذِي يُحْرِمُ مِنْهُ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ ، وَفِيهِ دَلالَةٌ عَلَى أَنَّ مَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ جَائِزٌ عَنِ الْقَارِنِ كَهُوَ عَنِ الْمُتَمَتِّعِ ، لا كَمَا قَالَ بَعْضُ الْعُلَمَاءِ : إِنَّ الْقِرَانَ لا يَكُونُ إِلا بِسَوْقِ بَدَنَةٍ ، أَوْ بَقَرَةٍ يَسُوقُهُ مِنْ حَيْثُ يُحْرِمُ
Abu Voil dedi: Subayy ibn Maʼbad dedi: Men aʼrobiy, nasroniy kishi edim, soʻng Islomga kirdim. Men jihodga juda haris edim, haj bilan umra menga farz qilinganini ham bildim. Shunda qabilamdan Huzaym ibn Abdulloh deb ataladigan bir kishining oldiga borib: «Ey falon, men jihodga harisman, haj bilan umra esa menga farz qilinganini bildim. Bu ikkalasini qanday qilib birga qilaman?» dedim. U: «Ikkalasini birga qilgin, soʻng qurbonlikdan oson topilganini soʻygin», dedi. Shunda men ikkalasiga birga ihrom bogʻladim. Uzaybga yetganimda, men hamon ikkalasiga talbiya aytayotgan holimda Sulaymon ibn Robiʼa bilan Zayd ibn Suvhon meni kutib oldilar. Ulardan biri ikkinchisiga: «Bu oʻz tuyasidan koʻra fahmliroq emas-ku», dedi. Shunda menga goʻyo bir togʻ tashlanganday (ogʻir) boʻldi. Toki Umarning huzuriga keldim va unga: «Ey moʻminlar amiri, men aʼrobiy, nasroniy kishi edim, soʻng Islomga kirdim, jihodga harisman, haj bilan umra menga farz qilinganini bildim. Shunda qabilamdan Huzaym ibn Abdulloh deb ataladigan bir kishining oldiga borib: ‹Ey falon, men jihodga harisman, haj bilan umra menga farz qilinganini bildim, bu ikkalasini qanday qilib birga qilaman?› dedim. U: ‹Ikkalasini birga qilgin, soʻng qurbonlikdan oson topilganini soʻygin›, dedi. Men ham ikkalasiga birga ihrom bogʻladim. Uzaybga yetganimda, ikkalasiga talbiya aytayotgan holimda Sulaymon ibn Robiʼa bilan Zayd ibn Suvhon meni kutib olishdi va ulardan biri ikkinchisiga: ‹Bu oʻz tuyasidan koʻra fahmliroq emas-ku›, dedi», dedim. Shunda Umar menga: «Paygʻambaringning sunnatiga hidoyat qilinibsan», dedi. Abu Bakr dedi: Umar ibn Xattobning Subayy ibn Maʼbadga uning: «Haj bilan umra menga farz qilinganini bildim», degan soʻzi uchun inkor qilmagani — umra Umar ibn Xattobning nazdida xuddi hajdek vojib ekaniga eng ayon dalildir; chunki agar umra uning nazdida vojib emas, nafl boʻlganida, uning soʻzini inkor qilib: «Biz senga bu ikkovi farz qilingan deb topmadik, balki senga umra emas, haj farz qilingan», deyishi maʼqulroq boʻlar edi. Huzaym ibn Abdulloh unga bergan fatvoni inkor qilmaganida esa uning nazdida haj va umraga ihrom bogʻlaydigan miqotdan tuya yoki sigir haydab bormasdan ham qiron joiz ekaniga ochiq dalolat bordir. Yana bunda qurbonlikdan oson topilgani mutamattiʼdan kifoya qilganidek, qorindan ham kifoya qilishiga dalolat bor; baʼzi olimlar: «Qiron faqat ihrom bogʻlagan joyidan tuya yoki sigir haydab borish bilangina boʻladi», deganidek emas.Абу Воил деди: Субайй ибн Маъбад деди: Мен аъробий, насроний киши эдим, сўнг Исломга кирдим. Мен жиҳодга жуда ҳарис эдим, ҳаж билан умра менга фарз қилинганини ҳам билдим. Шунда қабиламдан Ҳузайм ибн Абдуллоҳ деб аталадиган бир кишининг олдига бориб: «Эй фалон, мен жиҳодга ҳарисман, ҳаж билан умра эса менга фарз қилинганини билдим. Бу иккаласини қандай қилиб бирга қиламан?» дедим. У: «Иккаласини бирга қилгин, сўнг қурбонликдан осон топилганини сўйгин», деди. Шунда мен иккаласига бирга иҳром боғладим. Узайбга етганимда, мен ҳамон иккаласига талбия айтаётган ҳолимда Сулаймон ибн Робиъа билан Зайд ибн Сувҳон мени кутиб олдилар. Улардан бири иккинчисига: «Бу ўз туясидан кўра фаҳмлироқ эмас-ку», деди. Шунда менга гўё бир тоғ ташлангандай (оғир) бўлди. Токи Умарнинг ҳузурига келдим ва унга: «Эй мўминлар амири, мен аъробий, насроний киши эдим, сўнг Исломга кирдим, жиҳодга ҳарисман, ҳаж билан умра менга фарз қилинганини билдим. Шунда қабиламдан Ҳузайм ибн Абдуллоҳ деб аталадиган бир кишининг олдига бориб: ‹Эй фалон, мен жиҳодга ҳарисман, ҳаж билан умра менга фарз қилинганини билдим, бу иккаласини қандай қилиб бирга қиламан?› дедим. У: ‹Иккаласини бирга қилгин, сўнг қурбонликдан осон топилганини сўйгин›, деди. Мен ҳам иккаласига бирга иҳром боғладим. Узайбга етганимда, иккаласига талбия айтаётган ҳолимда Сулаймон ибн Робиъа билан Зайд ибн Сувҳон мени кутиб олишди ва улардан бири иккинчисига: ‹Бу ўз туясидан кўра фаҳмлироқ эмас-ку›, деди», дедим. Шунда Умар менга: «Пайғамбарингнинг суннатига ҳидоят қилинибсан», деди. Абу Бакр деди: Умар ибн Хаттобнинг Субайй ибн Маъбадга унинг: «Ҳаж билан умра менга фарз қилинганини билдим», деган сўзи учун инкор қилмагани — умра Умар ибн Хаттобнинг наздида худди ҳаждек вожиб эканига энг аён далилдир; чунки агар умра унинг наздида вожиб эмас, нафл бўлганида, унинг сўзини инкор қилиб: «Биз сенга бу иккови фарз қилинган деб топмадик, балки сенга умра эмас, ҳаж фарз қилинган», дейиши маъқулроқ бўлар эди. Ҳузайм ибн Абдуллоҳ унга берган фатвони инкор қилмаганида эса унинг наздида ҳаж ва умрага иҳром боғлайдиган миқотдан туя ёки сигир ҳайдаб бормасдан ҳам қирон жоиз эканига очиқ далолат бордир. Яна бунда қурбонликдан осон топилгани мутаматтиъдан кифоя қилганидек, қориндан ҳам кифоя қилишига далолат бор; баъзи олимлар: «Қирон фақат иҳром боғлаган жойидан туя ёки сигир ҳайдаб бориш билангина бўлади», деганидек эмас.