Sufyon ibn Uyayna

وَحَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ الْعَبْدِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ، يَقُولُ أَخْبَرُونِي عَنْ أَبِي عَقِيلٍ، صَاحِبِ بُهَيَّةَ أَنَّ أَبْنَاءً، لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ سَأَلُوهُ عَنْ شَىْءٍ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ فِيهِ عِلْمٌ فَقَالَ لَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَاللَّهِ إِنِّي لأُعْظِمُ أَنْ يَكُونَ مِثْلُكَ وَأَنْتَ ابْنُ إِمَامَىِ الْهُدَى - يَعْنِي عُمَرَ وَابْنَ عُمَرَ - تُسْأَلُ عَنْ أَمْرٍ لَيْسَ عِنْدَكَ فِيهِ عِلْمٌ ‏.‏ فَقَالَ أَعْظَمُ مِنْ ذَلِكَ وَاللَّهِ عِنْدَ اللَّهِ وَعِنْدَ مَنْ عَقَلَ عَنِ اللَّهِ أَنْ أَقُولَ بِغَيْرِ عِلْمٍ أَوْ أُخْبِرَ عَنْ غَيْرِ ثِقَةٍ ‏.‏ قَالَ وَشَهِدَهُمَا أَبُو عَقِيلٍ يَحْيَى بْنُ الْمُتَوَكِّلِ حِينَ قَالاَ ذَلِكَ ‏.‏

Sufyon ibn Uyayna (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Menga Abu Aqil — Buhayyaning sohibi(dan rivoyat qilib) xabar berishdiki, Abdulloh ibn Umarning bir farzandidan oʻzida ilmi boʻlmagan bir narsa soʻraldi. Shunda Yahyo ibn Said unga: «Allohga qasamki, sendek — hidoyatning ikki imomi (Umar va Ibn Umar)ning naslidan boʻlgan kishidan — oʻzingda ilmi boʻlmagan bir ish soʻralishini men juda (ulkan) deb bilaman», dedi. (al-Qosim): «Allohga qasamki, Alloh nazdida va Allohni anglagan kishi nazdida bundan ham ulkanrogʻi — mening ilmsiz soʻz aytishim yoki ishonchli boʻlmagan kishidan (rivoyat qilib) xabar berishimdir», dedi. (Ibn Uyayna) dedi: Abu Aqil Yahyo ibn al-Mutavakkil ular ikkisi buni aytganlarida (oʻsha majlisda) hozir edi.Суфён ибн Уяйна (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Менга Абу Ақил — Буҳайянинг соҳиби(дан ривоят қилиб) хабар беришдики, Абдуллоҳ ибн Умарнинг бир фарзандидан ўзида илми бўлмаган бир нарса сўралди. Шунда Яҳё ибн Саид унга: «Аллоҳга қасамки, сендек — ҳидоятнинг икки имоми (Умар ва Ибн Умар)нинг наслидан бўлган кишидан — ўзингда илми бўлмаган бир иш сўралишини мен жуда (улкан) деб биламан», деди. (ал-Қосим): «Аллоҳга қасамки, Аллоҳ наздида ва Аллоҳни англаган киши наздида бундан ҳам улканроғи — менинг илмсиз сўз айтишим ёки ишончли бўлмаган кишидан (ривоят қилиб) хабар беришимдир», деди. (Ибн Уяйна) деди: Абу Ақил Яҳё ибн ал-Мутаваккил улар иккиси буни айтганларида (ўша мажлисда) ҳозир эди.

وَحَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ رَجُلاً، سَأَلَ جَابِرًا عَنْ قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ فَلَنْ أَبْرَحَ الأَرْضَ حَتَّى يَأْذَنَ لِي أَبِي أَوْ يَحْكُمَ اللَّهُ لِي وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ‏}‏ فَقَالَ جَابِرٌ لَمْ يَجِئْ تَأْوِيلُ هَذِهِ ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ وَكَذَبَ ‏.‏ فَقُلْنَا لِسُفْيَانَ وَمَا أَرَادَ بِهَذَا فَقَالَ إِنَّ الرَّافِضَةَ تَقُولُ إِنَّ عَلِيًّا فِي السَّحَابِ فَلاَ نَخْرُجُ مَعَ مَنْ خَرَجَ مِنْ وَلَدِهِ حَتَّى يُنَادِيَ مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ ‏.‏ يُرِيدُ عَلِيًّا أَنَّهُ يُنَادِي اخْرُجُوا مَعَ فُلاَنٍ ‏.‏ يَقُولُ جَابِرٌ فَذَا تَأْوِيلُ هَذِهِ الآيَةِ وَكَذَبَ كَانَتْ فِي إِخْوَةِ يُوسُفَ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Sufyon ibn Uyayna (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men bir kishining Jobirdan Alloh azza va jallaning: {Otam menga izn bermaguncha yoki Alloh men haqimda hukm chiqarmaguncha, bu yerni sira tark etmayman. U hukm qiluvchilarning yaxshisidir} [Yusuf: 80] degan oyati haqida soʻraganini eshitdim. Jobir: «Bularning taʼvili (sharhi) hali kelmagan», dedi. Sufyon: «U yolgʻon gapirdi», dedi. Biz Sufyonga: «U buni nima (deb) hisoblamoqchi?» dedik. (Sufyon): «Albatta rofizalar: ‹Ali bulutlar (ichi)da; biz uning bolalaridan (xalifa boʻlib) chiqqan kishi bilan, osmondan bir munodiy (jarchi) — yaʼni Ali — nido qilmaguncha (qoʻzgʻolonga) chiqmaymiz› deyishadi; goʻyo (Ali): ‹Falonchi bilan chiqinglar›, deb nido qiladi. Jobir: ‹Ana shu — bu oyatning taʼvili›, deydi-yu, yolgʻon gapiradi; aslida bu (oyatlar) Yusuf (alayhissalom)ning aka-ukalari haqida edi», dedi.Суфён ибн Уяйна (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен бир кишининг Жобирдан Аллоҳ азза ва жалланинг: {Отам менга изн бермагунча ёки Аллоҳ мен ҳақимда ҳукм чиқармагунча, бу ерни сира тарк этмайман. У ҳукм қилувчиларнинг яхшисидир} [Юсуф: 80] деган ояти ҳақида сўраганини эшитдим. Жобир: «Буларнинг таъвили (шарҳи) ҳали келмаган», деди. Суфён: «У ёлғон гапирди», деди. Биз Суфёнга: «У буни нима (деб) ҳисобламоқчи?» дедик. (Суфён): «Албатта рофизалар: ‹Али булутлар (ичи)да; биз унинг болаларидан (халифа бўлиб) чиққан киши билан, осмондан бир мунодий (жарчи) — яъни Али — нидо қилмагунча (қўзғолонга) чиқмаймиз› дейишади; гўё (Али): ‹Фалончи билан чиқинглар›, деб нидо қилади. Жобир: ‹Ана шу — бу оятнинг таъвили›, дейди-ю, ёлғон гапиради; аслида бу (оятлар) Юсуф (алайҳиссалом)нинг ака-укалари ҳақида эди», деди.

وَحَدَّثَنِي سَلَمَةُ، حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا، يُحَدِّثُ بِنَحْوٍ مِنْ ثَلاَثِينَ أَلْفَ حَدِيثٍ مَا أَسْتَحِلُّ أَنْ أَذْكُرَ مِنْهَا شَيْئًا وَأَنَّ لِي كَذَا وَكَذَا ‏.‏ قَالَ مُسْلِمٌ وَسَمِعْتُ أَبَا غَسَّانَ، مُحَمَّدَ بْنَ عَمْرٍو الرَّازِيَّ قَالَ سَأَلْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ الْحَمِيدِ فَقُلْتُ الْحَارِثُ بْنُ حَصِيرَةَ لَقِيتَهُ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ شَيْخٌ طَوِيلُ السُّكُوتِ يُصِرُّ عَلَى أَمْرٍ عَظِيمٍ ‏.‏

Sufyon ibn Uyayna (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Men Jobirning taxminan oʻttiz ming hadis aytayotganini eshitdim — men ulardan birortasini ham (rivoyat qilib) zikr qilishni oʻzimga halol deb bilmayman; menda shuncha-shuncha (hadis bor, derdi)». Muslim dedi: Men Abu Gʻasson Muhammad ibn Amr ar-Roziyning shunday deganini eshitdim: «Men Jarir ibn Abdulhamiddan: ‹al-Horis ibn Hasira — uni uchratganmisan?› deb soʻradim. U: ‹Ha, (u) koʻp sukut saqlaydigan shayx (qariya) edi; ulkan bir ish (botil eʼtiqod)da qatʼiy turardi›, dedi».Суфён ибн Уяйна (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Мен Жобирнинг тахминан ўттиз минг ҳадис айтаётганини эшитдим — мен улардан бирортасини ҳам (ривоят қилиб) зикр қилишни ўзимга ҳалол деб билмайман; менда шунча-шунча (ҳадис бор, дерди)». Муслим деди: Мен Абу Ғассон Муҳаммад ибн Амр ар-Розийнинг шундай деганини эшитдим: «Мен Жарир ибн Абдулҳамиддан: ‹ал-Ҳорис ибн Ҳасира — уни учратганмисан?› деб сўрадим. У: ‹Ҳа, (у) кўп сукут сақлайдиган шайх (қария) эди; улкан бир иш (ботил эътиқод)да қатъий турарди›, деди».

قَالَ: وأَخْبَرَنِي أحمد بن مُحَمَّدٌ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ، قَالَ: " أَجْهَلُ النَّاسِ مَنْ تَرَكَ مَا يَعْلَمُ، وَأَعْلَمُ النَّاسِ مَنْ عَمِلَ بِمَا يَعْلَمُ، وَأَفْضَلُ النَّاسِ أَخْشَعَهُمْ لِلَّهِ عز وجل "

Sufyon ibn Uyayna aytdi: «Odamlarning eng johili — bilganini tark etgan kishidir, odamlarning eng olimi — bilganiga amal qilgan kishidir, odamlarning eng afzali — Alloh azza va jallaga eng xushuʼ qilganidir».Суфён ибн Уяйна айтди: «Одамларнинг энг жоҳили — билганини тарк этган кишидир, одамларнинг энг олими — билганига амал қилган кишидир, одамларнинг энг афзали — Аллоҳ азза ва жаллага энг хушуъ қилганидир».