Usoma ibn Zayd ibn Horisa

عَنْ أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الرِّبَا فِي النَّسِيئَةِ» . وَفِي رِوَايَةٍ قَالَ: «لَا رِبًا فِيمَا كَانَ يدا بيد»

Usoma ibn Zayd (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Riba nasiyada (muddatli savdoda) boʻlur», dedilar. Boshqa rivoyatda: «Qoʻlma-qoʻl (naqd) boʻlgan narsada riba yoʻq», dedilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Усома ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Риба насияда (муддатли савдода) бўлур», дедилар. Бошқа ривоятда: «Қўлма-қўл (нақд) бўлган нарсада риба йўқ», дедилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.

وَعَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " مَنْ صُنِعَ إِلَيْهِ مَعْرُوفٌ فَقَالَ لِفَاعِلِهِ: جَزَاكَ اللَّهُ خَيْرًا فَقَدْ أَبْلَغَ فِي الثَّنَاءِ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Usoma ibn Zayd (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimga yaxshilik qilinsa-yu, u yaxshilik qilgan kishiga: ‹Jazokallohu xayron (Alloh senga yaxshilik ila mukofot bersin)›, desa, u maqtovning eng yuqori (darajasi)ga yetkazibdi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan, jayyid, gʻaribdir. Biz uni Usoma ibn Zayd hadisi (silsilasi)dan faqat shu yoʻl bilangina bilamiz. Abu Hurayradan ham Nabiy ﷺdan shunga oʻxshashi rivoyat qilingan. Men Muhammaddan soʻradim, u buni bilmadi.Усома ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимга яхшилик қилинса-ю, у яхшилик қилган кишига: ‹Жазокаллоҳу хайрон (Аллоҳ сенга яхшилик ила мукофот берсин)›, деса, у мақтовнинг энг юқори (даражаси)га етказибди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан, жаййид, ғарибдир. Биз уни Усома ибн Зайд ҳадиси (силсиласи)дан фақат шу йўл билангина биламиз. Абу Ҳурайрадан ҳам Набий ﷺдан шунга ўхшаши ривоят қилинган. Мен Муҳаммаддан сўрадим, у буни билмади.

وَعَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَرِثُ الْمُسْلِمُ الْكَافِرَ وَلَا الْكَافِرُ الْمُسْلِمَ»

Usoma ibn Zayd (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Ey Rasululloh, Makkadagi uyingizga tushasizmi?» dedi. U zot: «Aqiyl bizga biror hovli yoki uy qoldirdimi?» dedilar. Aqiyl va Tolib Abu Tolibga voris boʻlishgan, Jaʼfar ham, Ali ham hech narsaga voris boʻlmagan edilar, chunki ikkovlari musulmon edilar, Aqiyl va Tolib esa kofir edilar. Shu sababdan Umar: «Moʻmin kofirga voris boʻlmaydi», der edi. Usoma dedi: Rasululloh ﷺ: «Musulmon kofirga voris boʻlmaydi, kofir ham musulmonga voris boʻlmaydi», dedilar.Усома ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Эй Расулуллоҳ, Маккадаги уйингизга тушасизми?» деди. У зот: «Ақийл бизга бирор ҳовли ёки уй қолдирдими?» дедилар. Ақийл ва Толиб Абу Толибга ворис бўлишган, Жаъфар ҳам, Али ҳам ҳеч нарсага ворис бўлмаган эдилар, чунки икковлари мусулмон эдилар, Ақийл ва Толиб эса кофир эдилар. Шу сабабдан Умар: «Мўмин кофирга ворис бўлмайди», дер эди. Усома деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмон кофирга ворис бўлмайди, кофир ҳам мусулмонга ворис бўлмайди», дедилар.

وَعَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا تَرَكْتُ بَعْدِي فِتْنَةً أَضَرَّ عَلَى الرِّجَالِ من النِّسَاء»

Usoma ibn Zayd (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men oʻzimdan keyin erkaklar uchun ayollardan koʻra zararliroq biror fitnani qoldirmadim», — dedilar.Усома ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ўзимдан кейин эркаклар учун аёллардан кўра зарарлироқ бирор фитнани қолдирмадим», — дедилар.

وَعَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ: بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أُنَاسٍ مِنْ جُهَيْنَةَ فَأَتَيْتُ عَلَى رَجُلٍ مِنْهُمْ فَذَهَبْتُ أَطْعَنُهُ فَقَالَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَطَعَنْتُهُ فَقَتَلْتُهُ فَجِئْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ: «أقَتلتَه وقدْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ؟» قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا فَعَلَ ذَلِكَ تَعَوُّذًا قَالَ: «فهَلاَّ شقَقتَ عَن قلبه؟» وَفِي رِوَايَةِ جُنْدُبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «كَيْفَ تَصْنَعُ بِلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ إِذَا جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ؟» . قَالَهُ مِرَارًا. رَوَاهُ مُسلم

Usoma ibn Zayd (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni Huruqotga bir sariyya (qoʻshin)da joʻnatdilar. Ular bizdan ogoh boʻlib, qochib qoldilar. Bas, biz bir kishiga yetib oldik. Uni bosib olganimizda, u ‹Lo ilaha illalloh› dedi. Biz esa uni uribgina qolmay, oʻldirib qoʻydik. Buni Nabiy ﷺ ga zikr qilsam, u zot: «Qiyomat kunida ‹Lo ilaha illalloh›ning (haqqida) sen uchun kim (javob beradi)?» dedilar. Men: «Ey Rasululloh, u buni faqat qurol(dan)ning qoʻrqqani uchun aytdi», dedim. U zot: «Uning qalbini yorib koʻrmadingmi, shuning uchun aytdimi yoki yoʻqmi — buni bilib olsang boʻlardi! Qiyomat kunida ‹Lo ilaha illalloh›ning (haqqida) sen uchun kim (javob beradi)?» dedilar. U zot buni qaytaraverdilarki, oxiri men oʻsha kun Islom keltirgan boʻlsam edi (yaʼni, undan ilgari emas), deb orzu qildim.Усома ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни Ҳуруқотга бир сарийя (қўшин)да жўнатдилар. Улар биздан огоҳ бўлиб, қочиб қолдилар. Бас, биз бир кишига етиб олдик. Уни босиб олганимизда, у ‹Ло илаҳа иллаллоҳ› деди. Биз эса уни урибгина қолмай, ўлдириб қўйдик. Буни Набий ﷺ га зикр қилсам, у зот: «Қиёмат кунида ‹Ло илаҳа иллаллоҳ›нинг (ҳаққида) сен учун ким (жавоб беради)?» дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, у буни фақат қурол(дан)нинг қўрққани учун айтди», дедим. У зот: «Унинг қалбини ёриб кўрмадингми, шунинг учун айтдими ёки йўқми — буни билиб олсанг бўларди! Қиёмат кунида ‹Ло илаҳа иллаллоҳ›нинг (ҳаққида) сен учун ким (жавоб беради)?» дедилар. У зот буни қайтаравердиларки, охири мен ўша кун Ислом келтирган бўлсам эди (яъни, ундан илгари эмас), деб орзу қилдим.

وَعَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ: أَشْرَفَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أُطُمٍ مِنْ آطَامِ الْمَدِينَةِ فَقَالَ: " هَلْ تَرَوْنَ مَا أَرَى؟ قَالُوا: لَا. قَالَ: «فَإِنِّي لأرى الْفِتَن خلال بُيُوتكُمْ كوقع الْمَطَر» . مُتَّفق عَلَيْهِ

(Usoma ibn Zayd (roziyallohu anhumo) rivoyat qildiki,) Paygʻambar ﷺ Madinaning qasrlaridan (baland binolaridan) biriga chiqib (qarab): «Men koʻrayotgan narsani sizlar koʻryapsizmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», dedilar. U zot: «Albatta, men fitnalarni — yomgʻir tomchilari (tushgani) kabi — uylaringiz oralab tushayotganini koʻryapman», dedilar.(Усома ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилдики,) Пайғамбар ﷺ Мадинанинг қасрларидан (баланд биноларидан) бирига чиқиб (қараб): «Мен кўраётган нарсани сизлар кўряпсизми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дедилар. У зот: «Албатта, мен фитналарни — ёмғир томчилари (тушгани) каби — уйларингиз оралаб тушаётганини кўряпман», дедилар.

وَعَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «من تَقول عَليّ مالم أَقُلْ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ» . وَذَلِكَ أَنَّهُ بَعَثَ رَجُلًا فَكَذَبَ عَلَيْهِ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ مَيِّتًا وَقد انشقَّ بَطْنه وَلم تقبله الأَرْض. رَوَاهُمَا الْبَيْهَقِيّ فِي دَلَائِل النُّبُوَّة

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim men aytmagan gapni menga nisbat bersa, joyini doʻzaxdan tayyorlab qoʻyaversin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким мен айтмаган гапни менга нисбат берса, жойини дўзахдан тайёрлаб қўяверсин», дедилар.

وَعَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الطَّاعُونُ رِجْزٌ أُرْسِلَ عَلَى طَائِفَةٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَوْ عَلَى مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ فَإِذَا سَمِعْتُمْ بِهِ بِأَرْضٍ فَلَا تَقْدَمُوا عَلَيْهِ وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلَا تَخْرُجُوا فِرَارًا مِنْهُ»

Usoma ibn Zayd (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Vabo (toʻun) — bir guruh isroilliklarga (yoki sizlardan oldingi baʼzi odamlarga) yuborilgan bir azob vositasi edi. Bas, agar uning (biror) yerda tarqalganini eshitsangiz, oʻsha (yer)ga yaqinlashmanglar; va agar siz boʻlgan yerda vabo paydo boʻlsa, undan (yaʼni vabodan) qochish uchun oʻsha yerni tark etmanglar», — dedi.Усома ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Вабо (тўун) — бир гуруҳ исроилликларга (ёки сизлардан олдинги баъзи одамларга) юборилган бир азоб воситаси эди. Бас, агар унинг (бирор) ерда тарқалганини эшицангиз, ўша (ер)га яқинлашманглар; ва агар сиз бўлган ерда вабо пайдо бўлса, ундан (яъни вабодан) қочиш учун ўша ерни тарк этманглар», — деди.

وَعَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ: أَرْسَلَتِ ابْنَةُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْهِ: إِنَّ ابْنًا لِي قُبِضَ فَأْتِنَا. فَأَرْسَلَ يُقْرِئُ السَّلَامَ وَيَقُولُ: «إِنَّ لِلَّهِ مَا أَخَذَ وَلَهُ مَا أَعْطَى وَكُلٌّ عِنْدَهُ بِأَجَلٍ مُسَمًّى فَلْتَصْبِرْ وَلْتَحْتَسِبْ» . فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ تُقْسِمُ عَلَيْهِ لَيَأْتِيَنَّهَا فَقَامَ وَمَعَهُ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَمُعَاذُ بْنُ جبل وَأبي بن كَعْب وَزيد ابْن ثَابِتٍ وَرِجَالٌ فَرُفِعَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّبِيُّ وَنَفْسُهُ تَتَقَعْقَعُ فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ. فَقَالَ سَعْدٌ: يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا هَذَا؟ فَقَالَ: «هَذِهِ رَحْمَةٌ جَعَلَهَا اللَّهُ فِي قُلُوبِ عِبَادِهِ. فَإِنَّمَا يَرْحَمُ اللَّهُ مِنْ عِبَادِهِ الرُّحَمَاء»

Usoma ibn Zayd (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ning qizi u zotga (xabarchi) joʻnatdi — uning bolasi oʻlim holatida (yoki joni uzilayotgan) edi — va u zotni kelishni soʻradi; lekin Paygʻambar ﷺ xabarchini qaytardilar va unga — u zotning salomini unga yetkazishni hamda: «Alloh olgan narsa Unga xosdir va U bergan narsa (ham) Unga xosdir; Uning huzurida har bir narsaga belgilangan muddat bor; bas, u sabr qilsin va Allohning savobini umid qilsin», — deyishni aytdilar. U yana u zotga (xabarchi) joʻnatdi va u zotning kelishini qasam ichib (soʻradi). Paygʻambar ﷺ turdilar, Saʼd ibn Uboda, Muoz ibn Jabal, Ubay ibn Kaʼb, Zayd ibn Sobit va boshqa baʼzi kishilar ham (turdi). Bola Rasululloh ﷺ ga keltirildi — uning nafasi koʻkragida qiyinlashgan (yaʼni goʻyo charm mesh kabi shovqinli) edi. Shunda Paygʻambar ﷺ ning koʻzlari yosh toʻka boshladi. Saʼd: «Yo Rasululloh, bu nima?» — dedi. U zot: «Bu — Alloh oʻz bandalarining qalbiga joylagan rahmat(dir); va Alloh oʻz bandalaridan faqat rahmdil (boshqalarga rahm qiladigan)larigagina rahm qiladi», — dedilar.Усома ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ нинг қизи у зотга (хабарчи) жўнатди — унинг боласи ўлим ҳолатида (ёки жони узилаётган) эди — ва у зотни келишни сўради; лекин Пайғамбар ﷺ хабарчини қайтардилар ва унга — у зотнинг саломини унга етказишни ҳамда: «Аллоҳ олган нарса Унга хосдир ва У берган нарса (ҳам) Унга хосдир; Унинг ҳузурида ҳар бир нарсага белгиланган муддат бор; бас, у сабр қилсин ва Аллоҳнинг савобини умид қилсин», — дейишни айтдилар. У яна у зотга (хабарчи) жўнатди ва у зотнинг келишини қасам ичиб (сўради). Пайғамбар ﷺ турдилар, Саъд ибн Убода, Муоз ибн Жабал, Убай ибн Каъб, Зайд ибн Собит ва бошқа баъзи кишилар ҳам (турди). Бола Расулуллоҳ ﷺ га келтирилди — унинг нафаси кўкрагида қийинлашган (яъни гўё чарм меш каби шовқинли) эди. Шунда Пайғамбар ﷺ нинг кўзлари ёш тўка бошлади. Саъд: «Ё Расулуллоҳ, бу нима?» — деди. У зот: «Бу — Аллоҳ ўз бандаларининг қалбига жойлаган раҳмат(дир); ва Аллоҳ ўз бандаларидан фақат раҳмдил (бошқаларга раҳм қиладиган)ларигагина раҳм қилади», — дедилар.