حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ حَكِيمٍ الأَثْرَمِ، عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَتَى كَاهِنًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مُوسَى فِي حَدِيثِهِ ‏"‏ فَصَدَّقَهُ بِمَا يَقُولُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ اتَّفَقَا ‏"‏ أَوْ أَتَى امْرَأَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مُسَدَّدٌ ‏"‏ امْرَأَتَهُ حَائِضًا أَوْ أَتَى امْرَأَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مُسَدَّدٌ ‏"‏ امْرَأَتَهُ فِي دُبُرِهَا فَقَدْ بَرِئَ مِمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim kohinning oldiga borib, (Muso oʻz rivoyatida: ‹uning aytganini tasdiqlasa›, soʻngra ikkovi ittifoq qiladilar) yoki ayoliga hayz holatida yaqinlik qilsa, yoki ayoliga orqasidan yaqinlik qilsa, u Muhammad ﷺga nozil qilingan narsadan voz kechgan boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким коҳиннинг олдига бориб, (Мусо ўз ривоятида: ‹унинг айтганини тасдиқласа›, сўнгра иккови иттифоқ қиладилар) ёки аёлига ҳайз ҳолатида яқинлик қилса, ёки аёлига орқасидан яқинлик қилса, у Муҳаммад ﷺга нозил қилинган нарсадан воз кечган бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُسَدَّدٌ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنِ اقْتَبَسَ عِلْمًا مِنَ النُّجُومِ اقْتَبَسَ شُعْبَةً مِنَ السِّحْرِ زَادَ مَا زَادَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim yulduzlardan bir ilm oʻrgansa, sehrdan bir boʻlakni oʻrgangan boʻladi. (Oʻrganishini) qancha koʻpaytirsa, (sehrni ham shuncha) koʻpaytirgan boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким юлдузлардан бир илм ўрганса, сеҳрдан бир бўлакни ўрганган бўлади. (Ўрганишини) қанча кўпайтирса, (сеҳрни ҳам шунча) кўпайтирган бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّهُ قَالَ صَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الصُّبْحِ بِالْحُدَيْبِيَةِ فِي إِثْرِ سَمَاءٍ كَانَتْ مِنَ اللَّيْلِ فَلَمَّا انْصَرَفَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ ‏"‏ هَلْ تَدْرُونَ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ قَالَ أَصْبَحَ مِنْ عِبَادِي مُؤْمِنٌ بِي وَكَافِرٌ فَأَمَّا مَنْ قَالَ مُطِرْنَا بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَذَلِكَ مُؤْمِنٌ بِي كَافِرٌ بِالْكَوْكَبِ وَأَمَّا مَنْ قَالَ مُطِرْنَا بِنَوْءِ كَذَا وَكَذَا فَذَلِكَ كَافِرٌ بِي مُؤْمِنٌ بِالْكَوْكَبِ ‏"‏ ‏.‏

Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Hudaybiyada kechasi yoqqan yomgʻirdan soʻng bizga bomdod namozini oʻqib berdilar. Namozni tugatgach, odamlarga yuzlanib: «Robbingiz nima deganini bilasizlarmi?» dedilar. Ular: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedilar. U zot dedilarki: «(Alloh) dedi: ‹Bandalarimdan baʼzisi Menga iymon keltirgan, baʼzisi esa kofir boʻlgan holda tongni qarshiladi. Kim: ‹Allohning fazli va rahmati bilan yomgʻir yogʻdi›, desa, u Menga iymon keltiruvchi, yulduzga kofir boʻlguvchidir. Kim: ‹Falon-falon yulduz tufayli yomgʻir yogʻdi›, desa, u Menga kofir, yulduzga iymon keltirguvchidir›».Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳудайбияда кечаси ёққан ёмғирдан сўнг бизга бомдод намозини ўқиб бердилар. Намозни тугатгач, одамларга юзланиб: «Роббингиз нима деганини биласизларми?» дедилар. Улар: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедилар. У зот дедиларки: «(Аллоҳ) деди: ‹Бандаларимдан баъзиси Менга иймон келтирган, баъзиси эса кофир бўлган ҳолда тонгни қаршилади. Ким: ‹Аллоҳнинг фазли ва раҳмати билан ёмғир ёғди›, деса, у Менга иймон келтирувчи, юлдузга кофир бўлгувчидир. Ким: ‹Фалон-фалон юлдуз туфайли ёмғир ёғди›, деса, у Менга кофир, юлдузга иймон келтиргувчидир›».

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَوْفٌ، حَدَّثَنَا حَيَّانُ، - قَالَ غَيْرُ مُسَدَّدٍ حَيَّانُ بْنُ الْعَلاَءِ - حَدَّثَنَا قَطَنُ بْنُ قَبِيصَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الْعِيَافَةُ وَالطِّيَرَةُ وَالطَّرْقُ مِنَ الْجِبْتِ ‏"‏ ‏.‏ الطَّرْقُ الزَّجْرُ وَالْعِيَافَةُ الْخَطُّ ‏.‏

Qatan ibn Qabisa otasidan rivoyat qilib aytadiki, Qabisa (roziyallohu anhu) dedi: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Iyofa (qush uchirib fol ochish), tiyara (qushdan yomon fol olish) va tarq (toshlarni tashlab fol ochish) jibtdan (sehr-jodudan)dir›, deganlarini eshitdim». Tarq — bu (qushni) uchirishdir, iyofa esa — chiziq tortishdir.Қатан ибн Қабиса отасидан ривоят қилиб айтадики, Қабиса (розияллоҳу анҳу) деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Иёфа (қуш учириб фол очиш), тияра (қушдан ёмон фол олиш) ва тарқ (тошларни ташлаб фол очиш) жибтдан (сеҳр-жодудан)дир›, деганларини эшитдим». Тарқ — бу (қушни) учиришдир, иёфа эса — чизиқ тортишдир.

حَدَّثَنَا ابْنُ بَشَّارٍ، قَالَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ عَوْفٌ الْعِيَافَةُ زَجْرُ الطَّيْرِ وَالطَّرْقُ الْخَطُّ يُخَطُّ فِي الأَرْضِ ‏.‏

Muhammad ibn Jaʼfar (rahimahulloh) aytdiki, Avf shunday dedi: «Iyofa — bu qushni (qoʻrqitib) uchirishdir, tarq esa — yerga chiziladigan chiziqdir».Муҳаммад ибн Жаъфар (раҳимаҳуллоҳ) айтдики, Авф шундай деди: «Иёфа — бу қушни (қўрқитиб) учиришдир, тарқ эса — ерга чизиладиган чизиқдир».

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ الْحَجَّاجِ الصَّوَّافِ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ الْحَكَمِ السُّلَمِيِّ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمِنَّا رِجَالٌ يَخُطُّونَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ كَانَ نَبِيٌّ مِنَ الأَنْبِيَاءِ يَخُطُّ فَمَنْ وَافَقَ خَطَّهُ فَذَاكَ ‏"‏ ‏.‏

Muoviya ibn al-Hakam as-Sulamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, bizning ichimizda chiziq tortib (fol ochadigan) kishilar bor», dedim. U zot: «Paygʻambarlardan bir Paygʻambar chiziq tortar edi. Bas, kimning (tortgan) chizigʻi uning chizigʻiga muvofiq kelsa, oʻsha (toʻgʻri)dir», dedilar.Муовия ибн ал-Ҳакам ас-Суламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, бизнинг ичимизда чизиқ тортиб (фол очадиган) кишилар бор», дедим. У зот: «Пайғамбарлардан бир Пайғамбар чизиқ тортар эди. Бас, кимнинг (тортган) чизиғи унинг чизиғига мувофиқ келса, ўша (тўғри)дир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ عِيسَى بْنِ عَاَصِمٍ، عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الطِّيَرَةُ شِرْكٌ الطِّيَرَةُ شِرْكٌ ‏"‏ ‏.‏ ثَلاَثًا ‏"‏ وَمَا مِنَّا إِلاَّ وَلَكِنَّ اللَّهَ يُذْهِبُهُ بِالتَّوَكُّلِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot uch marta: «Tiyara (yomon fol olish) — shirkdir, tiyara — shirkdir», dedilar. (Soʻng): «Bizdan har birimizda (uning bir narsasi) boʻladi, lekin Alloh uni tavakkul bilan ketkazadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади. У зот уч марта: «Тияра (ёмон фол олиш) — ширкдир, тияра — ширкдир», дедилар. (Сўнг): «Биздан ҳар биримизда (унинг бир нарсаси) бўлади, лекин Аллоҳ уни таваккул билан кетказади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُتَوَكِّلِ الْعَسْقَلاَنِيُّ، وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ عَدْوَى وَلاَ طِيَرَةَ وَلاَ صَفَرَ وَلاَ هَامَةَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَعْرَابِيٌّ مَا بَالُ الإِبِلِ تَكُونُ فِي الرَّمْلِ كَأَنَّهَا الظِّبَاءُ فَيُخَالِطُهَا الْبَعِيرُ الأَجْرَبُ فَيُجْرِبُهَا قَالَ ‏"‏ فَمَنْ أَعْدَى الأَوَّلَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مَعْمَرٌ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَحَدَّثَنِي رَجُلٌ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ يُورِدَنَّ مُمْرِضٌ عَلَى مُصِحٍّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَرَاجَعَهُ الرَّجُلُ فَقَالَ أَلَيْسَ قَدْ حَدَّثْتَنَا أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ عَدْوَى وَلاَ صَفَرَ وَلاَ هَامَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لَمْ أُحَدِّثْكُمُوهُ ‏.‏ قَالَ الزُّهْرِيُّ قَالَ أَبُو سَلَمَةَ قَدْ حَدَّثَ بِهِ وَمَا سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ نَسِيَ حَدِيثًا قَطُّ غَيْرَهُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «(Oʻz-oʻzidan) yuqish yoʻq, yomon fol olish yoʻq, safar (oyidan shumlanish) yoʻq va homa (oʻlik ruhi qushga aylanishi) yoʻq», dedilar. Shunda bir aʼrobiy: «Qumda xuddi kiyiklardek (sogʻlom) turgan tuyalar bor edi, ularning orasiga qoʻtir tuya kirib, ularni qoʻtir qilib qoʻyadi-ku, bunga nima deysiz?» dedi. U zot: «Bas, birinchisini kim yuqtirdi?» dedilar. Maʼmar aytdiki, Zuhriy dedi: «Bir kishi menga Abu Hurayradan rivoyat qilib aytdiki, u Rasululloh ﷺning: ‹Kasal (tuya) sogʻlom (tuya)ning ustiga (suvga) olib kelinmasin›, deganlarini eshitgan». (Roviy) aytdiki: «Soʻng haligi kishi unga (Abu Hurayraga) qaytib: ‹Siz bizga Nabiy ﷺ: ‹Yuqish yoʻq, safar yoʻq va homa yoʻq›, deganlarini rivoyat qilmaganmidingiz?› dedi. U: ‹Men buni sizlarga aytmaganman›, dedi». Zuhriy aytdiki, Abu Salama dedi: «(Abu Hurayra) buni aytgan edi. Men Abu Hurayraning bundan boshqa biror hadisni unutganini hech eshitmaganman».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «(Ўз-ўзидан) юқиш йўқ, ёмон фол олиш йўқ, сафар (ойидан шумланиш) йўқ ва ҳома (ўлик руҳи қушга айланиши) йўқ», дедилар. Шунда бир аъробий: «Қумда худди кийиклардек (соғлом) турган туялар бор эди, уларнинг орасига қўтир туя кириб, уларни қўтир қилиб қўяди-ку, бунга нима дейсиз?» деди. У зот: «Бас, биринчисини ким юқтирди?» дедилар. Маъмар айтдики, Зуҳрий деди: «Бир киши менга Абу Ҳурайрадан ривоят қилиб айтдики, у Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Касал (туя) соғлом (туя)нинг устига (сувга) олиб келинмасин›, деганларини эшитган». (Ровий) айтдики: «Сўнг ҳалиги киши унга (Абу Ҳурайрага) қайтиб: ‹Сиз бизга Набий ﷺ: ‹Юқиш йўқ, сафар йўқ ва ҳома йўқ›, деганларини ривоят қилмаганмидингиз?› деди. У: ‹Мен буни сизларга айтмаганман›, деди». Зуҳрий айтдики, Абу Салама деди: «(Абу Ҳурайра) буни айтган эди. Мен Абу Ҳурайранинг бундан бошқа бирор ҳадисни унутганини ҳеч эшитмаганман».

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ - عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ عَدْوَى وَلاَ هَامَةَ وَلاَ نَوْءَ وَلاَ صَفَرَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «(Oʻz-oʻzidan) yuqish yoʻq, homa (oʻlik ruhi qushga aylanishi) yoʻq, yulduzdan yomgʻir kutish yoʻq va safar (oyidan shumlanish) yoʻq», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «(Ўз-ўзидан) юқиш йўқ, ҳома (ўлик руҳи қушга айланиши) йўқ, юлдуздан ёмғир кутиш йўқ ва сафар (ойидан шумланиш) йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ بْنِ الْبَرْقِيِّ، أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْحَكَمِ، حَدَّثَهُمْ قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنِي ابْنُ عَجْلاَنَ، حَدَّثَنِي الْقَعْقَاعُ بْنُ حَكِيمٍ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مِقْسَمٍ، وَزَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ غُولَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Gʻul (deb atalmish jin-ajina) yoʻq», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ғул (деб аталмиш жин-ажина) йўқ», дедилар.

قَالَ أَبُو دَاوُدَ قُرِئَ عَلَى الْحَارِثِ بْنِ مِسْكِينٍ وَأَنَا شَاهِدٌ، أَخْبَرَكُمْ أَشْهَبُ، قَالَ سُئِلَ مَالِكٌ عَنْ قَوْلِهِ ‏"‏ لاَ صَفَرَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنَّ أَهْلَ الْجَاهِلِيَّةِ كَانُوا يُحِلُّونَ صَفَرَ يُحِلُّونَهُ عَامًا وَيُحَرِّمُونَهُ عَامًا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ صَفَرَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Dovud aytdiki: «Men hozir boʻlgan holda Horis ibn Miskinga (kitob) oʻqib eshittirildi — Ashhab sizlarga xabar berdiki, u dedi: ‹Molikdan (Nabiy ﷺning): ‹Safar yoʻq› degan soʻzlari haqida soʻraldi. U dedi: Johiliyat ahli safar (oyini bir yili) halol, (bir yili) harom qilar edilar. Bas, Nabiy ﷺ: ‹Safar yoʻq›, dedilar›».Абу Довуд айтдики: «Мен ҳозир бўлган ҳолда Ҳорис ибн Мискинга (китоб) ўқиб эшиттирилди — Ашҳаб сизларга хабар бердики, у деди: ‹Моликдан (Набий ﷺнинг): ‹Сафар йўқ› деган сўзлари ҳақида сўралди. У деди: Жоҳилият аҳли сафар (ойини бир йили) ҳалол, (бир йили) ҳаром қилар эдилар. Бас, Набий ﷺ: ‹Сафар йўқ›, дедилар›».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُصَفَّى، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، قَالَ قُلْتُ لِمُحَمَّدٍ - يَعْنِي ابْنَ رَاشِدٍ - قَوْلُهُ ‏"‏ هَامَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ كَانَتِ الْجَاهِلِيَّةُ تَقُولُ لَيْسَ أَحَدٌ يَمُوتُ فَيُدْفَنُ إِلاَّ خَرَجَ مِنْ قَبْرِهِ هَامَةٌ ‏.‏ قُلْتُ فَقَوْلُهُ صَفَرَ ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُ أَنَّ أَهْلَ الْجَاهِلِيَّةِ يَسْتَشْئِمُونَ بِصَفَرَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ صَفَرَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدٌ وَقَدْ سَمِعْنَا مَنْ يَقُولُ هُوَ وَجَعٌ يَأْخُذُ فِي الْبَطْنِ فَكَانُوا يَقُولُونَ هُوَ يُعْدِي فَقَالَ ‏"‏ لاَ صَفَرَ ‏"‏ ‏.‏

Baqiyya aytdiki: «Men Muhammad ibn Roshidga: ‹(Nabiy ﷺning) ‹homa› degan soʻzlari (nima maʼnoda)?› dedim. U: ‹Johiliyat ahli: Kim oʻlib koʻmilsa, albatta uning qabridan bir qush (homa) chiqadi, der edilar›, dedi. Men: ‹Safar degan soʻzlari-chi?› dedim. U: ‹Eshitishimcha, johiliyat ahli safar (oyidan) shumlanar edilar. Bas, Nabiy ﷺ: ‹Safar yoʻq›, dedilar›, dedi». Muhammad (ibn Roshid) aytdiki: «Biz baʼzilarning: ‹U (safar) — qorinda paydo boʻladigan ogʻriqdir›, deganini eshitganmiz. Ular: ‹U yuqadi›, der edilar. Shunda (Nabiy ﷺ): ‹Safar yoʻq›, dedilar».Бақийя айтдики: «Мен Муҳаммад ибн Рошидга: ‹(Набий ﷺнинг) ‹ҳома› деган сўзлари (нима маънода)?› дедим. У: ‹Жоҳилият аҳли: Ким ўлиб кўмилса, албатта унинг қабридан бир қуш (ҳома) чиқади, дер эдилар›, деди. Мен: ‹Сафар деган сўзлари-чи?› дедим. У: ‹Эшитишимча, жоҳилият аҳли сафар (ойидан) шумланар эдилар. Бас, Набий ﷺ: ‹Сафар йўқ›, дедилар›, деди». Муҳаммад (ибн Рошид) айтдики: «Биз баъзиларнинг: ‹У (сафар) — қоринда пайдо бўладиган оғриқдир›, деганини эшитганмиз. Улар: ‹У юқади›, дер эдилар. Шунда (Набий ﷺ): ‹Сафар йўқ›, дедилар».

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ عَدْوَى وَلاَ طِيَرَةَ وَيُعْجِبُنِي الْفَأْلُ الصَّالِحُ وَالْفَأْلُ الصَّالِحُ الْكَلِمَةُ الْحَسَنَةُ ‏"‏ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «(Oʻz-oʻzidan) yuqish yoʻq, yomon fol olish yoʻq, menga esa yaxshi fol yoqadi. Yaxshi fol — bu yaxshi soʻzdir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «(Ўз-ўзидан) юқиш йўқ, ёмон фол олиш йўқ, менга эса яхши фол ёқади. Яхши фол — бу яхши сўздир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعَ كَلِمَةً فَأَعْجَبَتْهُ فَقَالَ ‏"‏ أَخَذْنَا فَأْلَكَ مِنْ فِيكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir soʻzni eshitib, u soʻz ularga yoqib qoldi-da: «Biz sening yaxshi folingni ogʻzingdan oldik», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир сўзни эшитиб, у сўз уларга ёқиб қолди-да: «Биз сенинг яхши фолингни оғзингдан олдик», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، قَالَ يَقُولُ النَّاسُ الصَّفَرُ وَجَعٌ يَأْخُذُ فِي الْبَطْنِ ‏.‏ قُلْتُ فَمَا الْهَامَةُ قَالَ يَقُولُ النَّاسُ الْهَامَةُ الَّتِي تَصْرُخُ هَامَةُ النَّاسِ وَلَيْسَتْ بِهَامَةِ الإِنْسَانِ إِنَّمَا هِيَ دَابَّةٌ ‏.‏

Yahyo ibn Xalaf bizga Abu Osim orqali, u Ibn Jurayjdan, u Atodan rivoyat qiladi. Ato (rahimahulloh) aytdi: «Odamlar: ‹Safar — qoringa tushadigan ogʻriqdir›, deyishadi». Men: «Homa nima?» deb soʻradim. U: «Odamlar: ‹Homa — qichqiruvchi qush boʻlib, u odamlarning ruhidir›, deyishadi. Aslida u inson ruhi emas, balki bir jonivordir», dedi.Яҳё ибн Халаф бизга Абу Осим орқали, у Ибн Журайждан, у Атодан ривоят қилади. Ато (раҳимаҳуллоҳ) айтди: «Одамлар: ‹Сафар — қоринга тушадиган оғриқдир›, дейишади». Мен: «Ҳома нима?» деб сўрадим. У: «Одамлар: ‹Ҳома — қичқирувчи қуш бўлиб, у одамларнинг руҳидир›, дейишади. Аслида у инсон руҳи эмас, балки бир жонивордир», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ الْمَعْنَى قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ عَامِرٍ، - قَالَ أَحْمَدُ الْقُرَشِيُّ - قَالَ ذُكِرَتِ الطِّيَرَةُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَحْسَنُهَا الْفَأْلُ وَلاَ تَرُدُّ مُسْلِمًا فَإِذَا رَأَى أَحَدُكُمْ مَا يَكْرَهُ فَلْيَقُلِ اللَّهُمَّ لاَ يَأْتِي بِالْحَسَنَاتِ إِلاَّ أَنْتَ وَلاَ يَدْفَعُ السَّيِّئَاتِ إِلاَّ أَنْتَ وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِكَ ‏"‏ ‏.‏

Urva ibn Omir al-Qurashiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ huzurlarida fol (tatayyur) haqida soʻz ochildi. Shunda u zot: «Uning eng yaxshisi yaxshi fol (faʼl)dir va u musulmonni (oʻz ishidan) qaytarmasin. Biron kishi oʻziga yoqmagan narsani koʻrsa, ‹Allohumma laa yaʼtiy bil-hasanaati illaa Anta, va laa yadfaʼus-sayyiaati illaa Anta, va laa havla va laa quvvata illaa Bika› (Ey Alloh, yaxshiliklarni faqat Sen keltirasan, yomonliklarni faqat Sen daf qilasan, kuch-quvvat faqat Sendandir) desin», dedilar.Урва ибн Омир ал-Қураший (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳузурларида фол (татайюр) ҳақида сўз очилди. Шунда у зот: «Унинг энг яхшиси яхши фол (фаъл)дир ва у мусулмонни (ўз ишидан) қайтармасин. Бирон киши ўзига ёқмаган нарсани кўрса, ‹Аллоҳумма лаа яътий бил-ҳасанаати иллаа Анта, ва лаа ядфаъус-саййиаати иллаа Анта, ва лаа ҳавла ва лаа қуввата иллаа Бика› (Эй Аллоҳ, яхшиликларни фақат Сен келтирасан, ёмонликларни фақат Сен даф қиласан, куч-қувват фақат Сендандир) десин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ لاَ يَتَطَيَّرُ مِنْ شَىْءٍ وَكَانَ إِذَا بَعَثَ عَامِلاً سَأَلَ عَنِ اسْمِهِ فَإِذَا أَعْجَبَهُ اسْمُهُ فَرِحَ بِهِ وَرُئِيَ بِشْرُ ذَلِكَ فِي وَجْهِهِ وَإِنْ كَرِهَ اسْمَهُ رُئِيَ كَرَاهِيَةُ ذَلِكَ فِي وَجْهِهِ وَإِذَا دَخَلَ قَرْيَةً سَأَلَ عَنِ اسْمِهَا فَإِنْ أَعْجَبَهُ اسْمُهَا فَرِحَ بِهَا وَرُئِيَ بِشْرُ ذَلِكَ فِي وَجْهِهِ وَإِنْ كَرِهَ اسْمَهَا رُئِيَ كَرَاهِيَةُ ذَلِكَ فِي وَجْهِهِ ‏.‏

Burayda ibn al-Husayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hech narsadan badfol olmas edilar. Biror amaldorni joʻnatganlarida, uning ismini soʻrar edilar. Agar uning ismi u zotga yoqsa, undan xursand boʻlar va bu xursandchilik chehralarida koʻrinib turar edi. Agar uning ismini yoqtirmasalar, buni yoqtirmaslik chehralarida koʻrinib turardi. Biror qishloqqa kirganlarida ham, uning nomini soʻrar edilar. Agar uning nomi u zotga yoqsa, undan xursand boʻlar va bu xursandchilik chehralarida koʻrinib turardi. Agar uning nomini yoqtirmasalar, buni yoqtirmaslik chehralarida koʻrinib turardi.Бурайда ибн ал-Ҳусайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳеч нарсадан бадфол олмас эдилар. Бирор амалдорни жўнатганларида, унинг исмини сўрар эдилар. Агар унинг исми у зотга ёқса, ундан хурсанд бўлар ва бу хурсандчилик чеҳраларида кўриниб турар эди. Агар унинг исмини ёқтирмасалар, буни ёқтирмаслик чеҳраларида кўриниб турарди. Бирор қишлоққа кирганларида ҳам, унинг номини сўрар эдилар. Агар унинг номи у зотга ёқса, ундан хурсанд бўлар ва бу хурсандчилик чеҳраларида кўриниб турарди. Агар унинг номини ёқтирмасалар, буни ёқтирмаслик чеҳраларида кўриниб турарди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنِي يَحْيَى، أَنَّ الْحَضْرَمِيَّ بْنَ لاَحِقٍ، حَدَّثَهُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ ‏"‏ لاَ هَامَةَ وَلاَ عَدْوَى وَلاَ طِيَرَةَ وَإِنْ تَكُنِ الطِّيَرَةُ فِي شَىْءٍ فَفِي الْفَرَسِ وَالْمَرْأَةِ وَالدَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Saʼd ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Homa ham, yuqumli kasallik ham, badfol ham yoʻq. Agar badfol biror narsada boʻladigan boʻlsa, u ot, ayol va uyda boʻlardi», deb aytar edilar.Саъд ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳома ҳам, юқумли касаллик ҳам, бадфол ҳам йўқ. Агар бадфол бирор нарсада бўладиган бўлса, у от, аёл ва уйда бўларди», деб айтар эдилар.

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حَمْزَةَ، وَسَالِمِ، ابْنَىْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الشُّؤْمُ فِي الدَّارِ وَالْمَرْأَةِ وَالْفَرَسِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قُرِئَ عَلَى الْحَارِثِ بْنِ مِسْكِينٍ وَأَنَا شَاهِدٌ أَخْبَرَكَ ابْنُ الْقَاسِمِ قَالَ سُئِلَ مَالِكٌ عَنِ الشُّؤْمِ فِي الْفَرَسِ وَالدَّارِ قَالَ كَمْ مِنْ دَارٍ سَكَنَهَا نَاسٌ فَهَلَكُوا ثُمَّ سَكَنَهَا آخَرُونَ فَهَلَكُوا فَهَذَا تَفْسِيرُهُ فِيمَا نَرَى وَاللَّهُ أَعْلَمُ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ عُمَرُ رضى الله عنه حَصِيرٌ فِي الْبَيْتِ خَيْرٌ مِنَ امْرَأَةٍ لاَ تَلِدُ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Shumlik uch narsada — uyda, ayolda va otda boʻladi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Horis ibn Miskinga (hadis) oʻqib berildi, men esa shohid edim. Ibn Qosim sizga xabar bergan deyildi. U aytdi: Molikdan ot va uydagi shumlik haqida soʻralganda, u: «Qanchadan-qancha uy borki, unda odamlar yashab halok boʻlishgan, soʻng boshqalar yashab, ular ham halok boʻlishgan. Bizning fikrimizcha, uning tafsiri shudir. Alloh eng yaxshi biluvchidir», dedi. Abu Dovud aytdi: Umar (roziyallohu anhu): «Uydagi boʻyra tugʻmaydigan ayoldan koʻra yaxshiroqdir», degan.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Шумлик уч нарсада — уйда, аёлда ва отда бўлади», дедилар. Абу Довуд айтди: Ҳорис ибн Мискинга (ҳадис) ўқиб берилди, мен эса шоҳид эдим. Ибн Қосим сизга хабар берган дейилди. У айтди: Моликдан от ва уйдаги шумлик ҳақида сўралганда, у: «Қанчадан-қанча уй борки, унда одамлар яшаб ҳалок бўлишган, сўнг бошқалар яшаб, улар ҳам ҳалок бўлишган. Бизнинг фикримизча, унинг тафсири шудир. Аллоҳ энг яхши билувчидир», деди. Абу Довуд айтди: Умар (розияллоҳу анҳу): «Уйдаги бўйра туғмайдиган аёлдан кўра яхшироқдир», деган.

حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ خَالِدٍ، وَعَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَحِيرٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْ، سَمِعَ فَرْوَةَ بْنَ مُسَيْكٍ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرْضٌ عِنْدَنَا يُقَالُ لَهَا أَرْضُ أَبْيَنَ هِيَ أَرْضُ رِيفِنَا وَمِيرَتِنَا وَإِنَّهَا وَبِئَةٌ أَوْ قَالَ وَبَاؤُهَا شَدِيدٌ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ دَعْهَا عَنْكَ فَإِنَّ مِنَ الْقَرَفِ التَّلَفَ ‏"‏ ‏.‏

Yahyo ibn Abdulloh ibn Buhayr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Menga Farva ibn Musaykdan eshitgan kishi xabar berib aytdi: Farva: «Ey Allohning Rasuli, bizning yonimizda Abyan deb ataladigan bir yer bor. U bizning hosildor va don yetishtiradigan yerimiz, biroq u juda ham vaboli (kasalliklar koʻp tarqaladigan) — yoki: uning vabosi qattiq — joydir», dedi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Uni tark et, chunki (kasallik manbaiga) yaqinlikda halokat bordir», dedilar.Яҳё ибн Абдуллоҳ ибн Буҳайр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Менга Фарва ибн Мусайкдан эшитган киши хабар бериб айтди: Фарва: «Эй Аллоҳнинг Расули, бизнинг ёнимизда Абян деб аталадиган бир ер бор. У бизнинг ҳосилдор ва дон етиштирадиган еримиз, бироқ у жуда ҳам ваболи (касалликлар кўп тарқаладиган) — ёки: унинг вабоси қаттиқ — жойдир», деди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Уни тарк эт, чунки (касаллик манбаига) яқинликда ҳалокат бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا فِي دَارٍ كَثِيرٌ فِيهَا عَدَدُنَا وَكَثِيرٌ فِيهَا أَمْوَالُنَا فَتَحَوَّلْنَا إِلَى دَارٍ أُخْرَى فَقَلَّ فِيهَا عَدَدُنَا وَقَلَّتْ فِيهَا أَمْوَالُنَا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ذَرُوهَا ذَمِيمَةً ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, biz bir uyda edik, unda sonimiz koʻp va mol-mulkimiz koʻp edi. Soʻng boshqa bir uyga koʻchdik, unda sonimiz ozaydi va mol-mulkimiz kamaydi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni yomonlangan holda tark etinglar», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз бир уйда эдик, унда сонимиз кўп ва мол-мулкимиз кўп эди. Сўнг бошқа бир уйга кўчдик, унда сонимиз озайди ва мол-мулкимиз камайди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни ёмонланган ҳолда тарк этинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا مُفَضَّلُ بْنُ فَضَالَةَ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخَذَ بِيَدِ مَجْذُومٍ فَوَضَعَهَا مَعَهُ فِي الْقَصْعَةِ وَقَالَ ‏"‏ كُلْ ثِقَةً بِاللَّهِ وَتَوَكُّلاً عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ moxov kasaliga chalingan bir kishining qoʻlidan ushlab, uni oʻzlari bilan birga (taom) tovogʻiga soldilar va: «Allohga ishonib va Unga tavakkul qilib yegin», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мохов касалига чалинган бир кишининг қўлидан ушлаб, уни ўзлари билан бирга (таом) товоғига солдилар ва: «Аллоҳга ишониб ва Унга таваккул қилиб егин», дедилар.