حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ مُرَّةَ بْنِ كَعْبٍ أَوْ كَعْبِ بْنِ مُرَّةَ السُّلَمِيِّ قَالَ شُعْبَةُ قَالَ قَدْ حَدَّثَنِي بِهِ مَنْصُورٌ وَذَكَرَ ثَلَاثَةً بَيْنَهُ وَبَيْنَ مُرَّةَ بْنِ كَعْبٍ ثُمَّ قَالَ بَعْدُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ مُرَّةَ أَوْ عَنْ كَعْبٍ قَالَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ اللَّيْلِ أَسْمَعُ قَالَ جَوْفُ اللَّيْلِ الْآخِرِ ثُمَّ قَالَ الصَّلَاةُ مَقْبُولَةٌ حَتَّى تُصَلِّيَ الصُّبْحَ ثُمَّ لَا صَلَاةَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَتَكُونَ قِيدَ رُمْحٍ أَوْ رُمْحَيْنِ ثُمَّ الصَّلَاةُ مَقْبُولَةٌ حَتَّى يَقُومَ الظِّلُّ قِيَامَ الرُّمْحِ ثُمَّ لَا صَلَاةَ حَتَّى تَزُولَ الشَّمْسُ ثُمَّ الصَّلَاةُ مَقْبُولَةٌ حَتَّى تُصَلِّيَ الْعَصْرَ ثُمَّ لَا صَلَاةَ حَتَّى تَغِيبَ الشَّمْسُ وَإِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ فَغَسَلَ يَدَيْهِ خَرَّتْ خَطَايَاهُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ فَإِذَا غَسَلَ وَجْهَهُ خَرَّتْ خَطَايَاهُ مِنْ وَجْهِهِ وَإِذَا غَسَلَ ذِرَاعَيْهِ خَرَّتْ خَطَايَاهُ مِنْ ذِرَاعَيْهِ وَإِذَا غَسَلَ رِجْلَيْهِ خَرَّتْ خَطَايَاهُ مِنْ رِجْلَيْهِ قَالَ شُعْبَةُ وَلَمْ يَذْكُرْ مَسْحَ الرَّأْسِ وَأَيُّمَا رَجُلٍ أَعْتَقَ رَجُلًا مُسْلِمًا كَانَ فِكَاكَهُ مِنْ النَّارِ يُجْزَى بِكُلِّ عُضْوٍ مِنْ أَعْضَائِهِ عُضْوًا مِنْ أَعْضَائِهِ وَأَيُّمَا رَجُلٍ مُسْلِمٍ أَعْتَقَ امْرَأَتَيْنِ مُسْلِمَتَيْنِ كَانَتَا فِكَاكَهُ مِنْ النَّارِ يُجْزَى بِكُلِّ عُضْوَيْنِ مِنْ أَعْضَائِهِمَا عُضْوًا مِنْ أَعْضَائِهِ وَأَيُّمَا امْرَأَةٍ مُسْلِمَةٍ أَعْتَقَتْ امْرَأَةً مُسْلِمَةً كَانَتْ فِكَاكَهَا مِنْ النَّارِ يُجْزَى بِكُلِّ عُضْوٍ مِنْ

Murra ibn Kaʼb yoki Kaʼb ibn Murra as-Sulamiy aytadi: Men Rasululloh ﷺdan: «Kechaning qaysi (qismi duoga) eng eshituvchidir?» deb soʻradim. U zot: «Kechaning oxirgi yarmi», dedilar. Soʻng: «Bomdodni oʻqiguningcha namoz qabuldir; soʻng quyosh chiqib, bir yoki ikki nayza boʻyi koʻtarilguncha namoz yoʻq; soʻng soya nayza boʻyi tik boʻlguncha namoz qabuldir; soʻng quyosh ogʻguncha namoz yoʻq; soʻng asrni oʻqiguningcha namoz qabuldir; soʻng quyosh botguncha namoz yoʻq. Banda tahorat qilib qoʻllarini yuvsa, xatolari qoʻllaridan toʻkiladi; yuzini yuvsa, xatolari yuzidan toʻkiladi; bilaklarini yuvsa, xatolari bilaklaridan toʻkiladi; oyoqlarini yuvsa, xatolari oyoqlaridan toʻkiladi», dedilar. Shuʼba aytdi: U boshga mash tortishni zikr qilmadi. «Qaysi bir kishi musulmon bir kishini ozod qilsa, u uning doʻzaxdan qutulishi boʻladi; uning har bir aʼzosi evaziga (ozod qilguvchining) bir aʼzosi (doʻzaxdan) qutqariladi. Qaysi bir musulmon kishi ikkita musulmon ayolni ozod qilsa, u ikkovi uning doʻzaxdan qutulishi boʻladi; ularning har ikki aʼzosi evaziga uning bir aʼzosi qutqariladi. Qaysi bir musulmon ayol musulmon bir ayolni ozod qilsa, u uning doʻzaxdan qutulishi boʻladi; har bir aʼzosi evaziga...»Мурра ибн Каъб ёки Каъб ибн Мурра ас-Суламий айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺдан: «Кечанинг қайси (қисми дуога) энг эшитувчидир?» деб сўрадим. У зот: «Кечанинг охирги ярми», дедилар. Сўнг: «Бомдодни ўқигунингча намоз қабулдир; сўнг қуёш чиқиб, бир ёки икки найза бўйи кўтарилгунча намоз йўқ; сўнг соя найза бўйи тик бўлгунча намоз қабулдир; сўнг қуёш оғгунча намоз йўқ; сўнг асрни ўқигунингча намоз қабулдир; сўнг қуёш ботгунча намоз йўқ. Банда таҳорат қилиб қўлларини ювса, хатолари қўлларидан тўкилади; юзини ювса, хатолари юзидан тўкилади; билакларини ювса, хатолари билакларидан тўкилади; оёқларини ювса, хатолари оёқларидан тўкилади», дедилар. Шуъба айтди: У бошга маш тортишни зикр қилмади. «Қайси бир киши мусулмон бир кишини озод қилса, у унинг дўзахдан қутулиши бўлади; унинг ҳар бир аъзоси эвазига (озод қилгувчининг) бир аъзоси (дўзахдан) қутқарилади. Қайси бир мусулмон киши иккита мусулмон аёлни озод қилса, у иккови унинг дўзахдан қутулиши бўлади; уларнинг ҳар икки аъзоси эвазига унинг бир аъзоси қутқарилади. Қайси бир мусулмон аёл мусулмон бир аёлни озод қилса, у унинг дўзахдан қутулиши бўлади; ҳар бир аъзоси эвазига...»

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَلَمَّا قُتِلَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَامَ خُطَبَاءُ بِإِيلِيَاءَ فَقَامَ مِنْ آخِرِهِمْ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ مُرَّةُ بْنُ كَعْبٍ فَقَالَ لَوْلَا حَدِيثٌ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا قُمْتُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَكَرَ فِتْنَةً وَأَحْسَبُهُ قَالَ فَقَرَّبَهَا شَكَّ إِسْمَاعِيلُ فَمَرَّ رَجُلٌ مُتَقَنِّعٌ فَقَالَ هَذَا وَأَصْحَابُهُ يَوْمَئِذٍ عَلَى الْحَقِّ فَانْطَلَقْتُ فَأَخَذْتُ بِمَنْكِبِهِ وَأَقْبَلْتُ بِوَجْهِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ هَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ فَإِذَا هُوَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ

Abu Qilobadan rivoyat qilinadi: Usmon (roziyallohu anhu) oʻldirilganida Iyliyoda xatiblar turib (soʻzlashdi). Ularning eng oxirida Paygʻambar ﷺning sahobalaridan Murra ibn Kaʼb deb ataluvchi bir kishi turib: «Agar Rasululloh ﷺdan eshitgan bir hadis boʻlmaganida, men turmagan boʻlardim. Albatta, Rasululloh ﷺ bir fitnani zikr qildilar va uni yaqin (deb) sanadilar. Shu payt boshini burkab olgan bir kishi oʻtdi. U zot: ‹Bu va uning ashoblari oʻsha kunda haq ustidadirlar›, dedilar. Men borib uning yelkasidan ushladim va yuzini Rasululloh ﷺ tomon burdim-da: ‹Shumi?› dedim. U zot: ‹Ha›, dedilar. Qarasam, u Usmon (roziyallohu anhu) ekan», dedi.Абу Қилобадан ривоят қилинади: Усмон (розияллоҳу анҳу) ўлдирилганида Ийлиёда хатиблар туриб (сўзлашди). Уларнинг энг охирида Пайғамбар ﷺнинг саҳобаларидан Мурра ибн Каъб деб аталувчи бир киши туриб: «Агар Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир ҳадис бўлмаганида, мен турмаган бўлардим. Албатта, Расулуллоҳ ﷺ бир фитнани зикр қилдилар ва уни яқин (деб) санадилар. Шу пайт бошини буркаб олган бир киши ўтди. У зот: ‹Бу ва унинг ашоблари ўша кунда ҳақ устидадирлар›, дедилар. Мен бориб унинг елкасидан ушладим ва юзини Расулуллоҳ ﷺ томон бурдим-да: ‹Шуми?› дедим. У зот: ‹Ҳа›, дедилар. Қарасам, у Усмон (розияллоҳу анҳу) экан», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ السِّمْطِ قَالَ قَالَ رَجُلٌ لِكَعْبِ بْنِ مُرَّةَ أَوْ مُرَّةَ بْنِ كَعْبٍ حَدِّثْنَا حَدِيثًا سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلَّهِ أَبُوكَ وَاحْذَرْ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَيُّمَا رَجُلٍ أَعْتَقَ رَجُلًا مُسْلِمًا كَانَ فِكَاكَهُ مِنْ النَّارِ يُجْزَى بِكُلِّ عَظْمٍ مِنْ عِظَامِهِ عَظْمًا مِنْ عِظَامِهِ وَأَيُّمَا رَجُلٍ مُسْلِمٍ أَعْتَقَ امْرَأَتَيْنِ مُسْلِمَتَيْنِ كَانَتَا فِكَاكَهُ مِنْ النَّارِ يُجْزَى بِكُلِّ عَظْمَيْنِ مِنْ عِظَامِهِمَا عَظْمًا مِنْ عِظَامِهِ وَأَيُّمَا امْرَأَةٍ مُسْلِمَةٍ أَعْتَقَتْ امْرَأَةً مُسْلِمَةً كَانَتْ فِكَاكَهَا مِنْ النَّارِ تُجْزَى بِكُلِّ عَظْمٍ مِنْ عِظَامِهَا عَظْمًا مِنْ عِظَامِهَا قَالَ وَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى مُضَرَ قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ نَصَرَكَ وَأَعْطَاكَ وَاسْتَجَابَ لَكَ وَإِنَّ قَوْمَكَ قَدْ هَلَكُوا فَادْعُ اللَّهَ لَهُمْ فَأَعْرَضَ عَنْهُ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ نَصَرَكَ وَأَعْطَاكَ وَاسْتَجَابَ لَكَ وَإِنَّ قَوْمَكَ قَدْ هَلَكُوا فَادْعُ اللَّهَ لَهُمْ قَالَ اللَّهُمَّ اسْقِنَا غَيْثًا مُغِيثًا مَرِيعًا طَبَقًا غَدَقًا غَيْرَ رَائِثٍ نَافِعًا غَيْرَ ضَارٍّ فَمَا كَانَتْ إِلَّا جُمُعَةً أَوْ نَحْوَهَا حَتَّى مُطِرُواقَالَ شُعْبَةُ فِي الدُّعَاءِ كَلِمَةٌ سَمِعْتُهَا مِنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ سَالِمٍ فِي الِاسْتِسْقَاءِ وَفِي حَدِيث

Shurahbil ibn as-Simt aytadi: Bir kishi Kaʼb ibn Murraga — yoki Murra ibn Kaʼbga: «Bizga siz Rasululloh ﷺdan eshitgan bir hadis aytib bering, otangizga qasam, ehtiyot boʻling», dedi. U aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Qaysi bir kishi musulmon bir kishini ozod qilsa, u uning doʻzaxdan qutulishi boʻladi; uning har bir suyagi evaziga (ozod qilguvchining) bir suyagi (doʻzaxdan) qutqariladi. Qaysi bir musulmon kishi ikkita musulmon ayolni ozod qilsa, u ikkovi uning doʻzaxdan qutulishi boʻladi; ularning har ikki suyagi evaziga uning bir suyagi qutqariladi. Qaysi bir musulmon ayol musulmon bir ayolni ozod qilsa, u uning doʻzaxdan qutulishi boʻladi; uning har bir suyagi evaziga (ozod qilguvchi ayolning) bir suyagi qutqariladi». U aytdi: Rasululloh ﷺ Muzarga qarshi duo qildilar. Men u zotning oldilariga kelib: «Yo Rasululloh, Alloh azza va jalla sizga nusrat berdi, ato qildi va (duoingizni) ijobat qildi; qavmingiz esa halok boʻldi. Bas, ular uchun Allohga duo qiling», dedim. U zot yuz oʻgirdilar. Men yana: «Yo Rasululloh, Alloh azza va jalla sizga nusrat berdi, ato qildi va (duoingizni) ijobat qildi; qavmingiz esa halok boʻldi. Bas, ular uchun Allohga duo qiling», dedim. U zot: «Ey Allohim, bizga yordam beruvchi, oʻt-oʻlan undiruvchi, (yerni) qoplovchi, sersuv, kechikmaydigan, foydali, zarar bermaydigan yomgʻir ber», dedilar. Bir juma yoki shunga yaqin (vaqt) oʻtmasdan ularga yomgʻir yogʻdi. Shuʼba aytdi: Duodagi bir kalimani men Habib ibn Abu Sobitdan, u Solimdan istisqo haqida (rivoyat qilganini) eshitganman.Шураҳбил ибн ас-Симт айтади: Бир киши Каъб ибн Муррага — ёки Мурра ибн Каъбга: «Бизга сиз Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир ҳадис айтиб беринг, отангизга қасам, эҳтиёт бўлинг», деди. У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Қайси бир киши мусулмон бир кишини озод қилса, у унинг дўзахдан қутулиши бўлади; унинг ҳар бир суяги эвазига (озод қилгувчининг) бир суяги (дўзахдан) қутқарилади. Қайси бир мусулмон киши иккита мусулмон аёлни озод қилса, у иккови унинг дўзахдан қутулиши бўлади; уларнинг ҳар икки суяги эвазига унинг бир суяги қутқарилади. Қайси бир мусулмон аёл мусулмон бир аёлни озод қилса, у унинг дўзахдан қутулиши бўлади; унинг ҳар бир суяги эвазига (озод қилгувчи аёлнинг) бир суяги қутқарилади». У айтди: Расулуллоҳ ﷺ Музарга қарши дуо қилдилар. Мен у зотнинг олдиларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳ азза ва жалла сизга нусрат берди, ато қилди ва (дуоингизни) ижобат қилди; қавмингиз эса ҳалок бўлди. Бас, улар учун Аллоҳга дуо қилинг», дедим. У зот юз ўгирдилар. Мен яна: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳ азза ва жалла сизга нусрат берди, ато қилди ва (дуоингизни) ижобат қилди; қавмингиз эса ҳалок бўлди. Бас, улар учун Аллоҳга дуо қилинг», дедим. У зот: «Эй Аллоҳим, бизга ёрдам берувчи, ўт-ўлан ундирувчи, (ерни) қопловчи, серсув, кечикмайдиган, фойдали, зарар бермайдиган ёмғир бер», дедилар. Бир жума ёки шунга яқин (вақт) ўтмасдан уларга ёмғир ёғди. Шуъба айтди: Дуодаги бир калимани мен Ҳабиб ибн Абу Собитдан, у Солимдан истисқо ҳақида (ривоят қилганини) эшитганман.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ السِّمْطِ قَالَ قَالَ لِكَعْبِ بْنِ مُرَّةَ يَا كَعْبُ بْنَ مُرَّةَ حَدِّثْنَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاحْذَرْ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ارْمُوا أَهْلَ صُنْعٍ مَنْ بَلَغَ الْعَدُوَّ بِسَهْمٍ رَفَعَهُ اللَّهُ بِهِ دَرَجَةً قَالَ فَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي النَّحَّامِ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الدَّرَجَةُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهَا لَيْسَتْ بِعَتَبَةِ أُمِّكَ وَلَكِنَّهَا بَيْنَ الدَّرَجَتَيْنِ مِائَةُ عَامٍ

Shurahbil ibn as-Simt aytadi: (Bir kishi) Kaʼb ibn Murraga: «Ey Kaʼb ibn Murra, bizga Rasululloh ﷺdan (hadis) ayt va ehtiyot boʻl», dedi. U aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Oʻq otinglar, ey sanʼat ahli! Kim dushmanga bir oʻq yetkazsa, Alloh uni shu bilan bir daraja koʻtaradi», deganlarini eshitdim. Shunda Abdurrahmon ibn Abun-Nahhom: «Yo Rasululloh, daraja nima?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Bilingki, u onangning ostonasi kabi emas, balki ikki daraja orasi yuz yillik (masofa)dir», dedilar.Шураҳбил ибн ас-Симт айтади: (Бир киши) Каъб ибн Муррага: «Эй Каъб ибн Мурра, бизга Расулуллоҳ ﷺдан (ҳадис) айт ва эҳтиёт бўл», деди. У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ўқ отинглар, эй санъат аҳли! Ким душманга бир ўқ етказса, Аллоҳ уни шу билан бир даража кўтаради», деганларини эшитдим. Шунда Абдурраҳмон ибн Абун-Наҳҳом: «Ё Расулуллоҳ, даража нима?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Билингки, у онангнинг остонаси каби эмас, балки икки даража ораси юз йиллик (масофа)дир», дедилар.

قَالَ يَا كَعْبُ بْنَ مُرَّةَ حَدِّثْنَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاحْذَرْ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ أَعْتَقَ امْرَأً مُسْلِمًا كَانَ فِكَاكَهُ مِنْ النَّارِ يُجْزَى بِكُلِّ عَظْمٍ مِنْهُ عَظْمًا مِنْهُ وَمَنْ أَعْتَقَ امْرَأَتَيْنِ مُسْلِمَتَيْنِ كَانَتَا فِكَاكَهُ مِنْ النَّارِ يُجْزَى بِكُلِّ عَظْمَيْنِ مِنْهُمَا عَظْمًا مِنْهُ وَمَنْ شَابَ شَيْبَةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَانَتْ لَهُ نُورًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ

(Bir kishi:) «Ey Kaʼb ibn Murra, bizga Rasululloh ﷺdan (hadis) ayt va ehtiyot boʻl», dedi. U aytdi: Rasululloh ﷺning: «Kim bir musulmon kishini ozod qilsa, u (ozod qilingan qul) uning doʻzaxdan qutulishiga sabab boʻladi; uning har bir suyagi evaziga (ozod qiluvchining) bir suyagi (doʻzaxdan) forigʻ boʻladi. Kim ikki musulmon ayolni ozod qilsa, u ikkovi uning doʻzaxdan qutulishiga sabab boʻladi; ularning har ikki suyagi evaziga (ozod qiluvchining) bir suyagi (doʻzaxdan) forigʻ boʻladi. Kim Alloh yoʻlida bir tola sochi oqarsa, bu unga qiyomat kuni nur boʻladi», deganlarini eshitdim.(Бир киши:) «Эй Каъб ибн Мурра, бизга Расулуллоҳ ﷺдан (ҳадис) айт ва эҳтиёт бўл», деди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким бир мусулмон кишини озод қилса, у (озод қилинган қул) унинг дўзахдан қутулишига сабаб бўлади; унинг ҳар бир суяги эвазига (озод қилувчининг) бир суяги (дўзахдан) фориғ бўлади. Ким икки мусулмон аёлни озод қилса, у иккови унинг дўзахдан қутулишига сабаб бўлади; уларнинг ҳар икки суяги эвазига (озод қилувчининг) бир суяги (дўзахдан) фориғ бўлади. Ким Аллоҳ йўлида бир тола сочи оқарса, бу унга қиёмат куни нур бўлади», деганларини эшитдим.

قَالَ يَا كَعْبُ بْنَ مُرَّةَ حَدِّثْنَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاحْذَرْ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ رَمَى بِسَهْمٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ كَانَ كَمَنْ أَعْتَقَ رَقَبَةً

(Bir kishi:) «Ey Kaʼb ibn Murra, bizga Rasululloh ﷺdan (hadis) ayt va ehtiyot boʻl», dedi. U aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim Alloh azza va jalla yoʻlida bir oʻq otsa, u qul ozod qilgan kishi kabidir», deganlarini eshitdim.(Бир киши:) «Эй Каъб ибн Мурра, бизга Расулуллоҳ ﷺдан (ҳадис) айт ва эҳтиёт бўл», деди. У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким Аллоҳ азза ва жалла йўлида бир ўқ отса, у қул озод қилган киши кабидир», деганларини эшитдим.

وَقَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ وَجَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ اسْتَسْقِ اللَّهَ لِمُضَرَ قَالَ فَقَالَ إِنَّكَ لَجَرِيءٌ أَلِمُضَرَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اسْتَنْصَرْتَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَنَصَرَكَ وَدَعَوْتَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَأَجَابَكَ قَالَ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَيْهِ يَقُولُ اللَّهُمَّ اسْقِنَا غَيْثًا مُغِيثًا مَرِيعًا مَرِيئًا طَبَقًا غَدَقًا عَاجِلًا غَيْرَ رَائِثٍ نَافِعًا غَيْرَ ضَارٍّ قَالَ فَأُحْيُوا قَالَ فَمَا لَبِثُوا أَنْ أَتَوْهُ فَشَكَوْا إِلَيْهِ كَثْرَةَ الْمَطَرِ فَقَالُوا قَدْ تَهَدَّمَتْ الْبُيُوتُ قَالَ فَرَفَعَ يَدَيْهِ وَقَالَ اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا وَلَا عَلَيْنَا قَالَ فَجَعَلَ السَّحَابُ يَتَقَطَّعُ يَمِينًا وَشِمَالًا

U aytdi: Men Rasululloh ﷺdan eshitdim — u zotning huzurlariga bir kishi kelib: «Muzar uchun Allohdan yomgʻir soʻrang», dedi. U zot: «Sen haqiqatan ham jurʼatlisan — Muzar uchunmi?» dedilar. U: «Yo Rasululloh, siz Alloh azza va jalladan nusrat soʻradingiz, U sizga nusrat berdi; Alloh azza va jallaga duo qildingiz, U sizga ijobat qildi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ qoʻllarini koʻtarib: «Ey Allohim, bizga yordam beruvchi, oʻt-oʻlan undiruvchi, xush, (yerni) qoplovchi, sersuv, tez keladigan, kechikmaydigan, foydali, zarar bermaydigan yomgʻir ber», dedilar. Bas, ular (yomgʻir bilan) tirildilar. Koʻp oʻtmay u zotning oldilariga kelib, yomgʻirning koʻpligidan shikoyat qilishdi va: «Uylar buzilib ketdi», dedilar. U zot qoʻllarini koʻtarib: «Ey Allohim, atrofimizga (yogʻdir), ustimizga emas», dedilar. Shunda bulut oʻngga va chapga boʻlina boshladi.У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитдим — у зотнинг ҳузурларига бир киши келиб: «Музар учун Аллоҳдан ёмғир сўранг», деди. У зот: «Сен ҳақиқатан ҳам журъатлисан — Музар учунми?» дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, сиз Аллоҳ азза ва жалладан нусрат сўрадингиз, У сизга нусрат берди; Аллоҳ азза ва жаллага дуо қилдингиз, У сизга ижобат қилди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ қўлларини кўтариб: «Эй Аллоҳим, бизга ёрдам берувчи, ўт-ўлан ундирувчи, хуш, (ерни) қопловчи, серсув, тез келадиган, кечикмайдиган, фойдали, зарар бермайдиган ёмғир бер», дедилар. Бас, улар (ёмғир билан) тирилдилар. Кўп ўтмай у зотнинг олдиларига келиб, ёмғирнинг кўплигидан шикоят қилишди ва: «Уйлар бузилиб кетди», дедилар. У зот қўлларини кўтариб: «Эй Аллоҳим, атрофимизга (ёғдир), устимизга эмас», дедилар. Шунда булут ўнгга ва чапга бўлина бошлади.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ قَالَكُنَّا مُعَسْكِرِينَ مَعَ مُعَاوِيَةَ بَعْدَ قَتْلِ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَامَ كَعْبُ بْنُ مُرَّةَ الْبَهْزِيُّ فَقَالَ لَوْلَا شَيْءٌ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا قُمْتُ هَذَا الْمَقَامَ فَلَمَّا سَمِعَ بِذِكْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْلَسَ النَّاسَ فَقَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ مَرَّ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ عَلَيْهِ مُرَجِّلًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَتَخْرُجَنَّ فِتْنَةٌ مِنْ تَحْتِ قَدَمَيْ أَوْ مِنْ بَيْنِ رِجْلَيْ هَذَا هَذَا يَوْمَئِذٍ وَمَنْ اتَّبَعَهُ عَلَى الْهُدَى قَالَ فَقَامَ ابْنُ حَوَالَةَ الْأَزْدِيُّ مِنْ عِنْدِ الْمِنْبَرِ فَقَالَ إِنَّكَ لَصَاحِبُ هَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَاللَّهِ إِنِّي لَحَاضِرٌ ذَلِكَ الْمَجْلِسَ وَلَوْ عَلِمْتُ أَنَّ لِي فِي الْجَيْشِ مُصَدِّقًا كُنْتُ أَوَّلَ مَنْ تَكَلَّمَ بِهِ

Jubayr ibn Nufayr aytadi: Biz Usmon (roziyallohu anhu) oʻldirilganidan keyin Muoviya bilan birga lashkargohda edik. Kaʼb ibn Murra al-Bahziy turib: «Agar Rasululloh ﷺdan eshitgan bir narsa boʻlmaganida, men bu oʻrinda turmagan boʻlardim», dedi. Odamlar Rasululloh ﷺning zikrini eshitgach, u odamlarni oʻtqazdi va: «Biz Rasululloh ﷺning huzurlarida edik, shu payt Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu) sochlarini taragan holda oʻtib qoldi. Rasululloh ﷺ: ‹Mana shu (kishi)ning ikki oyogʻi ostidan bir fitna chiqadi. Oʻsha kunda bu (kishi) va unga ergashganlar hidoyat ustidadirlar›, dedilar», dedi. Shunda Ibn Havola al-Azdiy minbar yonidan turib: «Sen shuning egasimisan?» dedi. U: «Ha», dedi. U: «Allohga qasamki, men ham oʻsha majlisda hozir edim; agar lashkarda meni tasdiqlaydigan kishi borligini bilganimda, bu haqda birinchi boʻlib men gapirgan boʻlardim», dedi.Жубайр ибн Нуфайр айтади: Биз Усмон (розияллоҳу анҳу) ўлдирилганидан кейин Муовия билан бирга лашкаргоҳда эдик. Каъб ибн Мурра ал-Баҳзий туриб: «Агар Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир нарса бўлмаганида, мен бу ўринда турмаган бўлардим», деди. Одамлар Расулуллоҳ ﷺнинг зикрини эшитгач, у одамларни ўтқазди ва: «Биз Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида эдик, шу пайт Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу) сочларини тараган ҳолда ўтиб қолди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мана шу (киши)нинг икки оёғи остидан бир фитна чиқади. Ўша кунда бу (киши) ва унга эргашганлар ҳидоят устидадирлар›, дедилар», деди. Шунда Ибн Ҳавола ал-Аздий минбар ёнидан туриб: «Сен шунинг эгасимисан?» деди. У: «Ҳа», деди. У: «Аллоҳга қасамки, мен ҳам ўша мажлисда ҳозир эдим; агар лашкарда мени тасдиқлайдиган киши борлигини билганимда, бу ҳақда биринчи бўлиб мен гапирган бўлардим», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ يَعْنِي البُرْسَانِيَّ أَخْبَرَنَا وُهَيْبُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي الْأَشْعَثِ قَالَقَامَتْ خُطَبَاءُ بِإِيلِيَاءَ فِي إِمَارَةِ مُعَاوِيَةَ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ فَتَكَلَّمُوا وَكَانَ آخِرَ مَنْ تَكَلَّمَ مُرَّةُ بْنُ كَعْبٍ فَقَالَ لَوْلَا حَدِيثٌ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا قُمْتُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ فِتْنَةً فَقَرَّبَهَا فَمَرَّ رَجُلٌ مُقَنَّعٌ فَقَالَ هَذَا يَوْمَئِذٍ وَأَصْحَابُهُ عَلَى الْحَقِّ وَالْهُدَى فَقُلْتُ هَذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَقْبَلْتُ بِوَجْهِهِ إِلَيْهِ فَقَالَ هَذَا فَإِذَا هُوَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ

Abul-Ashʼas aytadi: Muoviya (roziyallohu anhu)ning amirligi paytida Iyliyoda xatiblar turib soʻzladilar. Eng oxirida gapirgan kishi Murra ibn Kaʼb edi. U: «Agar Rasululloh ﷺdan eshitgan bir hadis boʻlmaganida, men turmagan boʻlardim. Men Rasululloh ﷺning bir fitnani zikr qilib, uni yaqin (deb) sanaganlarini eshitdim. Shu payt boshini burkab olgan bir kishi oʻtdi. U zot: ‹Oʻsha kunda bu va uning ashoblari haq va hidoyat ustidadirlar›, dedilar. Men uning yuzini u zot tomon burib: ‹Shumi, yo Rasululloh?› dedim. U zot: ‹Shu›, dedilar. Qarasam, u Usmon (roziyallohu anhu) ekan», dedi.Абул-Ашъас айтади: Муовия (розияллоҳу анҳу)нинг амирлиги пайтида Ийлиёда хатиблар туриб сўзладилар. Энг охирида гапирган киши Мурра ибн Каъб эди. У: «Агар Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир ҳадис бўлмаганида, мен турмаган бўлардим. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг бир фитнани зикр қилиб, уни яқин (деб) санаганларини эшитдим. Шу пайт бошини буркаб олган бир киши ўтди. У зот: ‹Ўша кунда бу ва унинг ашоблари ҳақ ва ҳидоят устидадирлар›, дедилар. Мен унинг юзини у зот томон буриб: ‹Шуми, ё Расулуллоҳ?› дедим. У зот: ‹Шу›, дедилар. Қарасам, у Усмон (розияллоҳу анҳу) экан», деди.