حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَوْرَاتُنَا مَا نَأْتِي مِنْهَا وَمَا نَذَرُ قَالَ احْفَظْ عَوْرَتَكَ إِلَّا مِنْ زَوْجَتِكَ أَوْ مَا مَلَكَتْ يَمِينُكَ قُلْتُ أَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ الْقَوْمُ بَعْضُهُمْ فِي بَعْضٍ قَالَ إِنْ اسْتَطَعْتَ أَنْ لَا يَرَاهَا أَحَدٌ فَلَا يَرَاهَا قُلْتُ أَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ أَحَدُنَا خَالِيًا قَالَ فَاللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَحَقُّ أَنْ يُسْتَحْيَا مِنْ النَّاسِ

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, avratlarimizning qay birini ochamiz va qay birini yopamiz?» dedim. U zot: «Xotining yoki qoʻl ostingdagi choʻridan boshqa hammadan avratingni saqla», dedilar. Men: «Aytingchi, odamlar bir-birlari bilan birga boʻlsalar-chi?» dedim. U zot: «Uni hech kim koʻrmasligiga qodir boʻlsang, hech kim koʻrmasin», dedilar. Men: «Aytingchi, birimiz yolgʻiz boʻlsa-chi?» dedim. U zot: «Alloh tabaroka va taolo odamlardan koʻra Undan hayo qilinishiga haqliroqdir», dedilar.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, авратларимизнинг қай бирини очамиз ва қай бирини ёпамиз?» дедим. У зот: «Хотининг ёки қўл остингдаги чўридан бошқа ҳаммадан авратингни сақла», дедилар. Мен: «Айтингчи, одамлар бир-бирлари билан бирга бўлсалар-чи?» дедим. У зот: «Уни ҳеч ким кўрмаслигига қодир бўлсанг, ҳеч ким кўрмасин», дедилар. Мен: «Айтингчи, биримиз ёлғиз бўлса-чи?» дедим. У зот: «Аллоҳ табарока ва таоло одамлардан кўра Ундан ҳаё қилинишига ҳақлироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَسَمِعْتُ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي كُلِّ إِبِلٍ سَائِمَةٍ فِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ لَا يُفَرَّقُ إِبِلٌ عَنْ حِسَابِهَا مَنْ أَعْطَاهَا مُؤْتَجِرًا فَلَهُ أَجْرُهَا وَمَنْ مَنَعَهَا فَإِنَّا آخِذُوهَا مِنْهُ وَشَطْرَ مَالِهِ وَقَالَ مَرَّةً إِبِلِهِ عَزْمَةً مِنْ عَزَمَاتِ رَبِّنَا تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَا يَحِلُّ لِآلِ مُحَمَّدٍ مِنْهُ شَيْءٌ

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu) aytdi: Men Allohning Nabiysi ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Oʻtlab yuruvchi tuyalarning har qirqtasida bir bintu labun bordir. Tuyalar oʻz hisobidan ajratilmaydi. Kim uni savob umidida bersa, unga uning ajri bordir. Kim uni bermay tortsa, biz uni va molining — bir safar: tuyalarining, dedi — yarmini olamiz. Bu Robbimiz tabaroka va taoloning azmlaridan bir azmdir. Undan Muhammadning oilasiga hech narsa halol emas».Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Аллоҳнинг Набийси ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Ўтлаб юрувчи туяларнинг ҳар қирқтасида бир бинту лабун бордир. Туялар ўз ҳисобидан ажратилмайди. Ким уни савоб умидида берса, унга унинг ажри бордир. Ким уни бермай тортса, биз уни ва молининг — бир сафар: туяларининг, деди — ярмини оламиз. Бу Роббимиз табарока ва таолонинг азмларидан бир азмдир. Ундан Муҳаммаднинг оиласига ҳеч нарса ҳалол эмас».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِأَنَّ أَخَاهُ أَوْ عَمَّهُ قَامَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ جِيرَانِي بِمَا أُخِذُوا فَأَعْرَضَ عَنْهُ قَالَ جِيرَانِي بِمَا أُخِذُوا فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ جِيرَانِي بِمَا أُخِذُوا فَأَعْرَضَ عَنْهُ قَالَ لَئِنْ قُلْتُ ذَاكَ لَقَدْ زَعَمَ النَّاسُ أَنَّ مُحَمَّدًا يَنْهَى عَنْ الْغَيِّ وَيَسْتَخْلِي بِهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا قَالَ فَقَامَ أَخُوهُ أَوْ ابْنُ أَخِيهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ إِنَّهُ فَقَالَ أَمَا لَقَدْ قُلْتُمُوهَا أَوْ قَالَ قَائِلُكُمْ وَلَئِنْ كُنْتُ أَفْعَلُ ذَلِكَ إِنَّهُ لَعَلَيَّ وَمَا هُوَ عَلَيْكُمْ خَلُّوا لَهُ عَنْ جِيرَانِهِ

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, uning akasi — yoki amakisi — Nabiy ﷺ huzurlarida turib: «Qoʻshnilarim nima uchun ushlandi?» dedi. U zot undan yuz oʻgirdilar. U yana: «Qoʻshnilarim nima uchun ushlandi?» dedi. U zot yana undan yuz oʻgirdilar. Soʻng u: «Qoʻshnilarim nima uchun ushlandi?» dedi. U zot yana undan yuz oʻgirdilar. Shunda u: «Agar buni aytsam (aytaman): odamlar Muhammad yomonlikdan qaytaradi-yu, oʻzi u bilan xoli boʻladi, deb daʼvo qildilar», dedi. Nabiy ﷺ: «U nima dedi?» dedilar. Shunda uning akasi — yoki jiyani — turib: «Ey Allohning Rasuli, u shunday-shunday (dedi)», dedi. U zot: «Bilib qoʻyinglar, sizlar buni aytdingizlar — yoki: sizlardan aytuvchi (aytdi). Agar men shunday qilsam, u mening zararimga boʻladi, sizlarga esa (zarari) yoʻq. Unga qoʻshnilarini qoʻyib yuboringlar», dedilar.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, унинг акаси — ёки амакиси — Набий ﷺ ҳузурларида туриб: «Қўшниларим нима учун ушланди?» деди. У зот ундан юз ўгирдилар. У яна: «Қўшниларим нима учун ушланди?» деди. У зот яна ундан юз ўгирдилар. Сўнг у: «Қўшниларим нима учун ушланди?» деди. У зот яна ундан юз ўгирдилар. Шунда у: «Агар буни айтсам (айтаман): одамлар Муҳаммад ёмонликдан қайтаради-ю, ўзи у билан холи бўлади, деб даъво қилдилар», деди. Набий ﷺ: «У нима деди?» дедилар. Шунда унинг акаси — ёки жияни — туриб: «Эй Аллоҳнинг Расули, у шундай-шундай (деди)», деди. У зот: «Билиб қўйинглар, сизлар буни айтдингизлар — ёки: сизлардан айтувчи (айтди). Агар мен шундай қилсам, у менинг зараримга бўлади, сизларга эса (зарари) йўқ. Унга қўшниларини қўйиб юборинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أَتَيْتُهُ فَقُلْتُ وَاللَّهِ مَا أَتَيْتُكَ حَتَّى حَلَفْتُ أَكْثَرَ مِنْ عَدَدِ أُولَاءِ أَنْ لَا آتِيَكَ وَلَا آتِيَ دِينَكَ وَجَمَعَ بَهْزٌ بَيْنَ كَفَّيْهِ وَقَدْ جِئْتُ امْرَأً لَا أَعْقِلُ شَيْئًا إِلَّا مَا عَلَّمَنِي اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَرَسُولُهُ وَإِنِّي أَسْأَلُكَ بِوَجْهِ اللَّهِ بِمَ بَعَثَكَ اللَّهُ إِلَيْنَا قَالَ بِالْإِسْلَامِ قُلْتُ وَمَا آيَاتُ الْإِسْلَامِ قَالَ أَنْ تَقُولَ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ وَتَخَلَّيْتُ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ كُلُّ مُسْلِمٍ عَلَى مُسْلِمٍ مُحَرَّمٌ أَخَوَانِ نَصِيرَانِ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنْ مُشْرِكٍ أَشْرَكَ بَعْدَ مَا أَسْلَمَ عَمَلًا وَتُفَارِقَ الْمُشْرِكِينَ إِلَى الْمُسْلِمِينَ مَا لِي أُمْسِكُ بِحُجَزِكُمْ عَنْ النَّارِ أَلَا إِنَّ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ دَاعِيَّ وَإِنَّهُ سَائِلِي هَلْ بَلَّغْتُ عِبَادَهُ وَإِنِّي قَائِلٌ رَبِّ إِنِّي قَدْ بَلَّغْتُهُمْ فَلْيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ مِنْكُمْ الْغَائِبَ ثُمَّ إِنَّكُمْ مَدْعُوُّونَ مُفَدَّمَةً أَفْوَاهُكُمْ بِالْفِدَامِ ثُمَّ إِنَّ أَوَّلَ مَا يُبِينُ عَنْ أَحَدِكُمْ لَفَخِذُهُ وَكَفُّهُ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ هَذَا دِينُنَا قَالَ هَذَا دِينُكُمْ وَأَيْنَمَا تُحْسِنْ يَكْفِكَ

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺ huzurlariga kelganimda: «Allohga qasamki, men sizning huzuringizga ham, diningizga ham kelmaslikka mana shularning sonidan koʻproq qasam ichmagunimcha kelmagan edim» — va Bahz ikki kaftini birlashtirdi — «men shunday kishi boʻlib keldimki, Alloh tabaroka va taolo hamda Uning Rasuli oʻrgatgan narsadan boshqasini bilmayman. Men sizdan Allohning yuzi bilan soʻrayman: Alloh sizni bizga nima bilan yubordi?» dedim. U zot: «Islom bilan», dedilar. Men: «Islomning belgilari nima?» dedim. U zot: «‹Yuzimni Allohga taslim qildim va (shirkdan) xoli boʻldim›, deyishing, namozni toʻkis ado etishing va zakot berishingdir. Har bir musulmon (boshqa) musulmonga harom — daxlsizdir; ular oʻzaro yordam beruvchi ikki birodardir. Alloh Islomni qabul qilganidan soʻng shirk keltirgan mushrikdan hech bir amalni qabul qilmaydi; va sen mushriklardan ajralib, musulmonlar tomon (chiqasan). Men nega sizlarni belbogʻlaringizdan ushlab, oʻtdan (tortib) turibman?! Ogoh boʻlinglar, albatta Robbim azza va jalla meni chorlaydi va mendan: ‹Bandalariga yetkazdingmi?› deb soʻraydi. Men esa: ‹Ey Robbim, men ularga yetkazdim›, deyman. Bas, sizlardan hozir boʻlganingiz gʻoyibga yetkazsin. Soʻng sizlar ogʻizlaringiz tiqin bilan bogʻlangan holda chaqirilasizlar. Soʻng biringizdan birinchi boʻlib bayon qiladigan (aʼzo) — albatta uning soni va kaftidir», dedilar. Men: «Ey Allohning Nabiysi, bu bizning dinimizmi?» dedim. U zot: «Bu sizning diningiz. Qayerda yaxshilik qilsang, senga kifoya qiladi», dedilar.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺ ҳузурларига келганимда: «Аллоҳга қасамки, мен сизнинг ҳузурингизга ҳам, динингизга ҳам келмасликка мана шуларнинг сонидан кўпроқ қасам ичмагунимча келмаган эдим» — ва Баҳз икки кафтини бирлаштирди — «мен шундай киши бўлиб келдимки, Аллоҳ табарока ва таоло ҳамда Унинг Расули ўргатган нарсадан бошқасини билмайман. Мен сиздан Аллоҳнинг юзи билан сўрайман: Аллоҳ сизни бизга нима билан юборди?» дедим. У зот: «Ислом билан», дедилар. Мен: «Исломнинг белгилари нима?» дедим. У зот: «‹Юзимни Аллоҳга таслим қилдим ва (ширкдан) холи бўлдим›, дейишинг, намозни тўкис адо этишинг ва закот беришингдир. Ҳар бир мусулмон (бошқа) мусулмонга ҳаром — дахлсиздир; улар ўзаро ёрдам берувчи икки биродардир. Аллоҳ Исломни қабул қилганидан сўнг ширк келтирган мушрикдан ҳеч бир амални қабул қилмайди; ва сен мушриклардан ажралиб, мусулмонлар томон (чиқасан). Мен нега сизларни белбоғларингиздан ушлаб, ўтдан (тортиб) турибман?! Огоҳ бўлинглар, албатта Роббим азза ва жалла мени чорлайди ва мендан: ‹Бандаларига етказдингми?› деб сўрайди. Мен эса: ‹Эй Роббим, мен уларга етказдим›, дейман. Бас, сизлардан ҳозир бўлганингиз ғойибга етказсин. Сўнг сизлар оғизларингиз тиқин билан боғланган ҳолда чақириласизлар. Сўнг бирингиздан биринчи бўлиб баён қиладиган (аъзо) — албатта унинг сони ва кафтидир», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Набийси, бу бизнинг динимизми?» дедим. У зот: «Бу сизнинг динингиз. Қаерда яхшилик қилсанг, сенга кифоя қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَسَمِعْتُ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّهُ كَانَ عَبْدٌ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ جَلَّ وَعَزَّ أَعْطَاهُ اللَّهُ مَالًا وَوَلَدًا فَكَانَ لَا يَدِينُ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى دِينًا فَلَبِثَ حَتَّى إِذَا ذَهَبَ مِنْهُ عُمُرٌ أَوْ بَقِيَ عُمُرٌ تَذَكَّرَ فَعَلِمَ أَنَّهُ لَنْ يَبْتَئِرَ عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى خَيْرًا دَعَا بَنِيهِ فَقَالَ أَيَّ أَبٍ تَعْلَمُونِي قَالُوا خَيْرَهُ يَا أَبَانَا قَالَ وَاللَّهِ لَا أَدَعُ عِنْدَ أَحَدٍ مِنْكُمْ مَالًا هُوَ مِنِّي إِلَّا أَنَا آخِذُهُ مِنْهُ وَلَتَفْعَلُنَّ بِي مَا آمُرُكُمْ قَالَ فَأَخَذَ مِنْهُمْ مِيثَاقًا وَرَبِّي فَقَالَ أَمَّا لَا فَإِذَا أَنَا مُتُّ فَأَلْقُونِي فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا كُنْتُ حُمَمًا فَدُقُّونِي قَالَ فَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ بِيَدِهِ عَلَى فَخِذِهِ ثُمَّ اذْرُونِي فِي الرِّيحِ لَعَلِّي أَضِلُّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ فَفَعَلُوا ذَلِكَ بِهِ وَرَبِّ مُحَمَّدٍ حِينَ مَاتَ فَجِيءَ بِهِ فِي أَحْسَنِ مَا كَانَ قَطُّ فَعُرِضَ عَلَى رَبِّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فَقَالَ مَا حَمَلَكَ عَلَى النَّارِ قَالَ خَشْيَتُكَ يَا رَبَّاهُ قَالَ إِنِّي أَسْمَعُكَ لَرَاهِبًا فَتِيبَ عَلَيْهِ

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu) aytdi: Men Allohning Nabiysi ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Alloh jalla va azzaning bandalaridan bir banda bor edi; Alloh unga mol va farzand bergan edi, u esa Alloh tabaroka va taologa biror din bilan ibodat qilmas edi. U shu holda turaverdi; nihoyat umridan (koʻpi) ketib yoki ozi qolganida oʻylab koʻrdi-da, Alloh tabaroka va taolo huzurida oʻziga hech bir yaxshilik gʻamlab qoʻymaganini bildi. Shunda u oʻgʻillarini chaqirib: ‹Meni qanday ota deb bilasizlar?› dedi. Ular: ‹Eng yaxshi ota, ey otamiz›, dedilar. U: ‹Allohga qasamki, sizlardan birortangizda mendan (qolgan) molni qoldirmayman, albatta uni undan olaman; sizlar esa men buyurgan ishni albatta menga qilasizlar›, dedi. Robbimga qasamki, u ulardan ahd oldi. Soʻng: ‹Unday boʻlsa, men oʻlsam, meni oʻtga tashlanglar; koʻmirga aylanganimda, meni maydalanglar›, dedi». (Muoviya) aytdi: Men goʻyo Rasululloh ﷺni qoʻllarini sonlariga qoʻygan holda: «‹Soʻng meni shamolga sochib yuboringlar; shoyad Alloh tabaroka va taolodan yashirinib qolsam›, dedi», deb turganlarini koʻrib turgandekman. U zot dedilar: «Muhammadning Robbiga qasamki, u oʻlganida ular unga shuni qildilar. Bas, u hech qachon boʻlmagan darajada goʻzal holda keltirilib, Robbi tabaroka va taolo huzuriga koʻndalang qilindi. (Alloh): ‹Seni oʻtga (kirishga) nima olib bordi?› dedi. U: ‹Sendan qoʻrqqanim, ey Robbim›, dedi. (Alloh): ‹Men seni haqiqatan qoʻrquvchi (banda) deb eshitmoqdaman›, dedi. Bas, uning tavbasi qabul qilindi».Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Аллоҳнинг Набийси ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Аллоҳ жалла ва аззанинг бандаларидан бир банда бор эди; Аллоҳ унга мол ва фарзанд берган эди, у эса Аллоҳ табарока ва таолога бирор дин билан ибодат қилмас эди. У шу ҳолда тураверди; ниҳоят умридан (кўпи) кетиб ёки ози қолганида ўйлаб кўрди-да, Аллоҳ табарока ва таоло ҳузурида ўзига ҳеч бир яхшилик ғамлаб қўймаганини билди. Шунда у ўғилларини чақириб: ‹Мени қандай ота деб биласизлар?› деди. Улар: ‹Энг яхши ота, эй отамиз›, дедилар. У: ‹Аллоҳга қасамки, сизлардан бирортангизда мендан (қолган) молни қолдирмайман, албатта уни ундан оламан; сизлар эса мен буюрган ишни албатта менга қиласизлар›, деди. Роббимга қасамки, у улардан аҳд олди. Сўнг: ‹Ундай бўлса, мен ўлсам, мени ўтга ташланглар; кўмирга айланганимда, мени майдаланглар›, деди». (Муовия) айтди: Мен гўё Расулуллоҳ ﷺни қўлларини сонларига қўйган ҳолда: «‹Сўнг мени шамолга сочиб юборинглар; шояд Аллоҳ табарока ва таолодан яшириниб қолсам›, деди», деб турганларини кўриб тургандекман. У зот дедилар: «Муҳаммаднинг Роббига қасамки, у ўлганида улар унга шуни қилдилар. Бас, у ҳеч қачон бўлмаган даражада гўзал ҳолда келтирилиб, Робби табарока ва таоло ҳузурига кўндаланг қилинди. (Аллоҳ): ‹Сени ўтга (киришга) нима олиб борди?› деди. У: ‹Сендан қўрққаним, эй Роббим›, деди. (Аллоҳ): ‹Мен сени ҳақиқатан қўрқувчи (банда) деб эшитмоқдаман›, деди. Бас, унинг тавбаси қабул қилинди».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمِ بْنِ مُعَاوِيَةَ بْنِ حَيْدَةَ الْقُشَيْرِيِّ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ نِسَاؤُنَا مَا نَأْتِي مِنْهُنَّ وَمَا نَذَرُ قَالَ حَرْثُكَ ائْتِ حَرْثَكَ أَنَّى شِئْتَ فِي أَنْ لَا تَضْرِبَ الْوَجْهَ وَلَا تُقَبِّحْ وَأَطْعِمْ إِذَا أُطْعِمْتَ وَاكْسُ إِذَا اكْتَسَيْتَ وَلَا تَهْجُرْ إِلَّا فِي الْبَيْتِ كَيْفَ وَقَدْ أَفْضَى بَعْضُكُمْ إِلَى بَعْضٍ إِلَّا بِمَا حَلَّ عَلَيْهِنَّ

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, ayollarimizga qay tarzda yaqinlashamiz va qay tarzda tark etamiz?» dedim. U zot: «(U) sening ekinzoring; ekinzoringga xohlaganingcha kel — yuziga urmaslik va uni qabihlamaslik (sharti bilan). Oʻzing yeganingda unga ham yedir, oʻzing kiyganingda unga ham kiydir va faqat uy ichida (undan) yuz oʻgir. Qanday qilib (boshqacha boʻlsin) — axir bir-biringizga qoʻshilgansizlar, faqat ularga halol boʻlgan narsa bilan (boʻladi)», dedilar.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, аёлларимизга қай тарзда яқинлашамиз ва қай тарзда тарк этамиз?» дедим. У зот: «(У) сенинг экинзоринг; экинзорингга хоҳлаганингча кел — юзига урмаслик ва уни қабиҳламаслик (шарти билан). Ўзинг еганингда унга ҳам едир, ўзинг кийганингда унга ҳам кийдир ва фақат уй ичида (ундан) юз ўгир. Қандай қилиб (бошқача бўлсин) — ахир бир-бирингизга қўшилгансизлар, фақат уларга ҳалол бўлган нарса билан (бўлади)», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ وَيْلٌ لِلَّذِي يُحَدِّثُ فَيَكْذِبُ لِيُضْحِكَ بِهِ الْقَوْمَ وَيْلٌ لَهُ

Muoviya ibn Hayda al-Qushayriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Gapirib, odamlarni kuldirish uchun yolgʻon soʻzlaydigan kishiga voy boʻlsin! Unga voy boʻlsin!» deyayotganlarini eshitdim.Муовия ибн Ҳайда ал-Қушайрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Гапириб, одамларни кулдириш учун ёлғон сўзлайдиган кишига вой бўлсин! Унга вой бўлсин!» деяётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَأْتِي رَجُلٌ مَوْلًى لَهُ يَسْأَلُهُ مِنْ فَضْلٍ عِنْدَهُ فَيَمْنَعُهُ إِلَّا دُعِيَ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شُجَاعٌ يَتَلَمَّظُ فَضْلَهُ الَّذِي مَنَعَ

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Bir kishi oʻz mavlosi oldiga kelib, undan qoʻlidagi ortiqchadan soʻrasa-yu, u bermay man qilsa, qiyomat kuni unga oʻzi man qilgan oʻsha ortiqchani yalab turgan ilon chaqiriladi».Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Бир киши ўз мавлоси олдига келиб, ундан қўлидаги ортиқчадан сўраса-ю, у бермай ман қилса, қиёмат куни унга ўзи ман қилган ўша ортиқчани ялаб турган илон чақирилади».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَبَرُّ قَالَ أُمَّكَ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ مَنْ قَالَ ثُمَّ أُمَّكَ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ مَنْ قَالَ أُمَّكَ ثُمَّ أَبَاكَ ثُمَّ الْأَقْرَبَ فَالْأَقْرَبَ

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, kimga yaxshilik qilay?» dedim. U zot: «Onangga», dedilar. Men: «Soʻng kimga?» dedim. U zot: «Soʻng onangga», dedilar. Men: «Soʻng kimga?» dedim. U zot: «Onangga, soʻng otangga, soʻng eng yaqin, soʻng undan keyingi (qarindoshingga)», dedilar.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, кимга яхшилик қилай?» дедим. У зот: «Онангга», дедилар. Мен: «Сўнг кимга?» дедим. У зот: «Сўнг онангга», дедилар. Мен: «Сўнг кимга?» дедим. У зот: «Онангга, сўнг отангга, сўнг энг яқин, сўнг ундан кейинги (қариндошингга)», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ بَهْزٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّكُمْ وَفَيْتُمْ سَبْعِينَ أُمَّةً أَنْتُمْ آخِرُهَا وَأَكْرَمُهَا عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Albatta, sizlar yetmishta ummatni toʻldirdingiz; sizlar ularning eng oxirgisi va Alloh azza va jalla huzurida eng karamlisisiz».Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Албатта, сизлар етмишта умматни тўлдирдингиз; сизлар уларнинг энг охиргиси ва Аллоҳ азза ва жалла ҳузурида энг карамлисисиз».

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ بَهْزٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيْنَ تَأْمُرُنِي خِرْ لِي فَقَالَ بِيَدِهِ نَحْوَ الشَّامِ وَقَالَ إِنَّكُمْ مَحْشُورُونَ رِجَالًا وَرُكْبَانًا وَتُجَرُّونَ عَلَى وُجُوهِكُمْ

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, meni qayerga borishga buyurasiz? Men uchun (yaxshisini) ixtiyor qiling», dedim. Shunda u zot qoʻllari bilan Shom tomonga (ishora qildilar) va: «Albatta, sizlar piyoda va ulov ustida mahsharga toʻplanasizlar hamda yuzlaringiz uzra sudralasizlar», dedilar.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, мени қаерга боришга буюрасиз? Мен учун (яхшисини) ихтиёр қилинг», дедим. Шунда у зот қўллари билан Шом томонга (ишора қилдилар) ва: «Албатта, сизлар пиёда ва улов устида маҳшарга тўпланасизлар ҳамда юзларингиз узра судраласизлар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ بَهْزٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا قَوْمٌ نَتَسَاءَلُ أَمْوَالَنَا قَالَ يَسْأَلُ أَحَدُكُمْ فِي الْجَائِحَةِ وَالْفَتْقِ لِيُصْلِحَ بَيْنَ قَوْمِهِ فَإِذَا بَلَغَ أَوْ كَرَبَ اسْتَعَفَّ

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, biz bir-birimizdan mol-mulk soʻraydigan qavmmiz», dedim. U zot: «Biringiz ofat va nizo (paytida), oʻz qavmi orasini isloh qilish uchun soʻraydi. Qachonki (maqsadiga) yetsa yoki yaqinlashsa, (soʻrashdan) tiyilsin», dedilar.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, биз бир-биримиздан мол-мулк сўрайдиган қавммиз», дедим. У зот: «Бирингиз офат ва низо (пайтида), ўз қавми орасини ислоҳ қилиш учун сўрайди. Қачонки (мақсадига) етса ёки яқинлашса, (сўрашдан) тийилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ حَكِيمِ بْنِ مُعَاوِيَةَ أَبِي بَهْزٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي الْجَنَّةِ بَحْرُ اللَّبَنِ وَبَحْرُ الْمَاءِ وَبَحْرُ الْعَسَلِ وَبَحْرُ الْخَمْرِ ثُمَّ تَشَقَّقُ الْأَنْهَارُ مِنْهَا بَعْدَهُ

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Jannatda sut dengizi, suv dengizi, asal dengizi va xamr dengizi bordir; soʻng ulardan keyin daryolar ayrilib chiqadi».Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Жаннатда сут денгизи, сув денгизи, асал денгизи ва хамр денгизи бордир; сўнг улардан кейин дарёлар айрилиб чиқади».

حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَبِي قَزَعَةَ الْبَاهِلِيِّ عَنْ حَكِيمِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ تَوْبَةَ عَبْدٍ أَشْرَكَ بِاللَّهِ بَعْدَ إِسْلَامِهِ

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla islomni qabul qilganidan soʻng Allohga shirk keltirgan bandaning tavbasini qabul qilmaydi», dedilar.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла исломни қабул қилганидан сўнг Аллоҳга ширк келтирган банданинг тавбасини қабул қилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُتِيَ بِالشَّيْءِ سَأَلَ عَنْهُ أَهَدِيَّةٌ أَمْ صَدَقَةٌ فَإِنْ قَالُوا هَدِيَّةٌ بَسَطَ يَدَهُ وَإِنْ قَالُوا صَدَقَةٌ قَالَ لِأَصْحَابِهِ خُذُوا

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga bir narsa keltirilsa, u zot u haqda: «Bu hadyami yoki sadaqami?» deb soʻrardilar. Agar: «Hadya», deyilsa, qoʻllarini uzatardilar; agar: «Sadaqa», deyilsa, sahobalariga: «Olinglar», derdilar.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга бир нарса келтирилса, у зот у ҳақда: «Бу ҳадями ёки садақами?» деб сўрардилар. Агар: «Ҳадя», дейилса, қўлларини узатардилар; агар: «Садақа», дейилса, саҳобаларига: «Олинглар», дердилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا بَهْزٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ وَيْلٌ لِلَّذِي يُحَدِّثُ فَيَكْذِبُ لِيُضْحِكَ بِهِ الْقَوْمَ وَيْلٌ لَهُ وَيْلٌ لَهُ

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Odamlarni kuldirish uchun gapirib, yolgʻon soʻzlaydigan kishiga voy boʻlsin! Unga voy boʻlsin! Unga voy boʻlsin!»Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Одамларни кулдириш учун гапириб, ёлғон сўзлайдиган кишига вой бўлсин! Унга вой бўлсин! Унга вой бўлсин!»