حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ هَارُونَ بْنِ رِئَابٍ عَنْ كِنَانَةَ بْنِ نُعَيْمٍ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ الْمُخَارِقِ قَالَحُمِّلْتُ حَمَالَةً فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْتُهُ فِيهَا فَقَالَ أَقِمْ حَتَّى تَأْتِيَنَا الصَّدَقَةُ فَإِمَّا أَنْ نَحْمِلَهَا وَإِمَّا أَنْ نُعِينَكَ فِيهَا وَقَالَ إِنَّ الْمَسْأَلَةَ لَا تَحِلُّ إِلَّا لِثَلَاثَةٍ لِرَجُلٍ تَحَمَّلَ حَمَالَةَ قَوْمٍ فَيَسْأَلُ فِيهَا حَتَّى يُؤَدِّيَهَا ثُمَّ يُمْسِكُ وَرَجُلٍ أَصَابَتْهُ جَائِحَةٌ اجْتَاحَتْ مَالَهُ فَيَسْأَلُ فِيهَا حَتَّى يُصِيبَ قَوَامًا مِنْ عَيْشٍ أَوْ سِدَادًا مِنْ عَيْشٍ ثُمَّ يُمْسِكُ وَرَجُلٍ أَصَابَتْهُ فَاقَةٌ فَيَسْأَلُ حَتَّى يُصِيبَ قَوَامًا مِنْ عَيْشٍ أَوْ سِدَادًا مِنْ عَيْشٍ ثُمَّ يُمْسِكُ وَمَا سِوَى ذَلِكَ مِنْ الْمَسَائِلِ سُحْتًا يَا قَبِيصَةُ يَأْكُلُهُ صَاحِبُهُ سُحْتًا

Qabisa ibn al-Muxoriq (roziyallohu anhu) aytdi: Men bir moliyaviy majburiyatni oʻz zimmamga oldim, soʻng u haqda soʻrash uchun Nabiy ﷺ huzurlariga keldim. U zot: «Bizga sadaqa (moli) kelguncha turib tur; soʻng yo biz uni oʻz zimmamizga olamiz, yoki senga unda yordam beramiz», dedilar. Yana dedilar: «Albatta, soʻrash uch kishidan boshqasiga halol emas: qavmning moliyaviy majburiyatini oʻz zimmasiga olgan kishi — uni ado etguncha soʻraydi, soʻng tiyiladi; molini yoʻq qilib yuborgan ofatga uchragan kishi — tirikchiligini toʻgʻrilaydigan yoki kun kechirishga yetadigan narsani topguncha soʻraydi, soʻng tiyiladi; qashshoqlikka uchragan kishi — tirikchiligini toʻgʻrilaydigan yoki kun kechirishga yetadigan narsani topguncha soʻraydi, soʻng tiyiladi. Bulardan boshqa soʻrashlar esa, ey Qabisa, haromdir; uni yeguvchi haromni yegan boʻladi», dedilar.Қабиса ибн ал-Мухориқ (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен бир молиявий мажбуриятни ўз зиммамга олдим, сўнг у ҳақда сўраш учун Набий ﷺ ҳузурларига келдим. У зот: «Бизга садақа (моли) келгунча туриб тур; сўнг ё биз уни ўз зиммамизга оламиз, ёки сенга унда ёрдам берамиз», дедилар. Яна дедилар: «Албатта, сўраш уч кишидан бошқасига ҳалол эмас: қавмнинг молиявий мажбуриятини ўз зиммасига олган киши — уни адо этгунча сўрайди, сўнг тийилади; молини йўқ қилиб юборган офатга учраган киши — тирикчилигини тўғрилайдиган ёки кун кечиришга етадиган нарсани топгунча сўрайди, сўнг тийилади; қашшоқликка учраган киши — тирикчилигини тўғрилайдиган ёки кун кечиришга етадиган нарсани топгунча сўрайди, сўнг тийилади. Булардан бошқа сўрашлар эса, эй Қабиса, ҳаромдир; уни егувчи ҳаромни еган бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي كَرِيمَةَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ الْمُخَارِقِ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لِي يَا قَبِيصَةُ مَا جَاءَ بِكَ قُلْتُ كَبِرَتْ سِنِّي وَرَقَّ عَظْمِي فَأَتَيْتُكَ لِتُعَلِّمَنِي مَا يَنْفَعُنِي اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهِ قَالَ يَا قَبِيصَةُ مَا مَرَرْتَ بِحَجَرٍ وَلَا شَجَرٍ وَلَا مَدَرٍ إِلَّا اسْتَغْفَرَ لَكَ يَا قَبِيصَةُ إِذَا صَلَّيْتَ الْفَجْرَ فَقُلْ ثَلَاثًا سُبْحَانَ اللَّهِ الْعَظِيمِ وَبِحَمْدِهِ تُعَافَى مِنْ الْعَمَى وَالْجُذَامِ وَالْفَالِجِ يَا قَبِيصَةُ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِمَّا عِنْدَكَ وَأَفِضْ عَلَيَّ مِنْ فَضْلِكَ وَانْشُرْ عَلَيَّ رَحْمَتَكَ وَأَنْزِلْ عَلَيَّ مِنْ بَرَكَاتِكَ

Qabisa ibn al-Muxoriq (roziyallohu anhu) aytdi: Men Allohning Rasuli ﷺ huzurlariga keldim. U zot menga: «Ey Qabisa, seni nima olib keldi?» dedilar. Men: «Yoshim ulgʻaydi, suyagim ingichkalashdi. Shuning uchun menga Alloh azza va jalla foyda beradigan narsani oʻrgatishingiz uchun huzuringizga keldim», dedim. U zot: «Ey Qabisa, sen biror tosh, biror daraxt va biror kesak yonidan oʻtmadingki, u sen uchun magʻfirat soʻramagan boʻlsin. Ey Qabisa, bomdod namozini oʻqisang, uch marta: ‹Subhanallohil-Azimi va bihamdih›, degin — koʻrlikdan, moxovlikdan va shol boʻlishdan omon qolasan. Ey Qabisa: ‹Allohumma inni asʼaluka mimma indak, va afid alayya min fazlik, vanshur alayya rahmatak, va anzil alayya min barakatik›, degin», dedilar.Қабиса ибн ал-Мухориқ (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳузурларига келдим. У зот менга: «Эй Қабиса, сени нима олиб келди?» дедилар. Мен: «Ёшим улғайди, суягим ингичкалашди. Шунинг учун менга Аллоҳ азза ва жалла фойда берадиган нарсани ўргатишингиз учун ҳузурингизга келдим», дедим. У зот: «Эй Қабиса, сен бирор тош, бирор дарахт ва бирор кесак ёнидан ўтмадингки, у сен учун мағфират сўрамаган бўлсин. Эй Қабиса, бомдод намозини ўқисанг, уч марта: ‹Субҳаналлоҳил-Азими ва биҳамдиҳ›, дегин — кўрликдан, моховликдан ва шол бўлишдан омон қоласан. Эй Қабиса: ‹Аллоҳумма инни асъалука мимма индак, ва афид алайя мин фазлик, ваншур алайя раҳматак, ва анзил алайя мин баракатик›, дегин», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ حَيَّانَ أَبِي الْعَلَاءِ عَنْ قَطَنِ بْنِ قَبِيصَةَ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ الْمُخَارِقِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْعِيَافَةَ وَالطِّيَرَةَ وَالطَّرْقَ مِنْ الْجِبْتِ

Qabisa ibn al-Muxoriq (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Albatta, iyofa, tiyara va tarq — jibtdandir», dedilar.Қабиса ибн ал-Мухориқ (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Албатта, иёфа, тияра ва тарқ — жибтдандир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ حَيَّانَ حَدَّثَنِي قَطَنُ بْنُ قَبِيصَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْعِيَافَةَ وَالطَّرْقَ وَالطِّيَرَةَ مِنْ الْجِبْتِقَالَ عَوْفٌ الْعِيَافَةُ زَجْرُ الطَّيْرِ وَالطَّرْقُ الْخَطُّ يُخَطُّ فِي الْأَرْضِ وَالْجِبْتُ قَالَ الْحَسَنُ إِنَّهُ الشَّيْطَانُ

Qatan ibn Qabisa otasidan rivoyat qiladi: U Allohning Rasuli ﷺning: «Albatta, iyofa, tarq va tiyara — jibtdandir», deganlarini eshitdi. Avf aytdi: Iyofa — qushni uchirib fol ochish; tarq — yerga tortiladigan chiziq. Jibt haqida esa Hasan: «U — shaytondir», dedi.Қатан ибн Қабиса отасидан ривоят қилади: У Аллоҳнинг Расули ﷺнинг: «Албатта, иёфа, тарқ ва тияра — жибтдандир», деганларини эшитди. Авф айтди: Иёфа — қушни учириб фол очиш; тарқ — ерга тортиладиган чизиқ. Жибт ҳақида эса Ҳасан: «У — шайтондир», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ مُخَارِقٍ وَزُهَيْرِ بْنِ عَمْرٍو قَالَلَمَّا نَزَلَتْ {وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ} صَعِدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَقْمَةً مِنْ جَبَلٍ عَلَى أَعْلَاهَا حَجَرٌ فَجَعَلَ يُنَادِي يَا بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ إِنَّمَا أَنَا نَذِيرٌ إِنَّمَا مَثَلِي وَمَثَلُكُمْ كَرَجُلٍ رَأَى الْعَدُوَّ فَذَهَبَ يَرْبَأُ أَهْلَهُ فَخَشِيَ أَنْ يَسْبِقُوهُ فَجَعَلَ يُنَادِي وَيَهْتِفُ يَا صَبَاحَاهْحَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنِ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ مُخَارِقٍ وَزُهَيْرِ بْنِ عَمْرٍو قَالَا لَمَّا نَزَلَتْ {وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ} فَذَكَرَ نَحْوَهُ

Qabisa ibn Muxoriq va Zuhayr ibn Amr (roziyallohu anhumo) aytdilar: {Va eng yaqin qarindoshlaringni ogohlantir} (oyati) nozil boʻlganda, Allohning Rasuli ﷺ togʻning bir toshloq joyiga — uning eng tepasida bir tosh bor edi — chiqib, nido qila boshladilar: «Ey Abdu Manof oʻgʻillari! Men faqat ogohlantiruvchiman. Mening misolim va sizlarning misolingiz — dushmanni koʻrib, oʻz ahlini ogohlantirgani ketgan, ammo (dushman) undan oldin ularga yetib borishidan qoʻrqib, ‹Yo sabohoh!› deb baqira boshlagan bir kishining misoli kabidir». Ismoil bizga Taymiydan, u Abu Usmondan, u Qabisa ibn Muxoriq va Zuhayr ibn Amrdan rivoyat qildi. Ikkovlari: {Va eng yaqin qarindoshlaringni ogohlantir} (oyati) nozil boʻlganda — dedilar-da, shunga oʻxshashini zikr qildilar.Қабиса ибн Мухориқ ва Зуҳайр ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) айтдилар: {Ва энг яқин қариндошларингни огоҳлантир} (ояти) нозил бўлганда, Аллоҳнинг Расули ﷺ тоғнинг бир тошлоқ жойига — унинг энг тепасида бир тош бор эди — чиқиб, нидо қила бошладилар: «Эй Абду Маноф ўғиллари! Мен фақат огоҳлантирувчиман. Менинг мисолим ва сизларнинг мисолингиз — душманни кўриб, ўз аҳлини огоҳлантиргани кетган, аммо (душман) ундан олдин уларга етиб боришидан қўрқиб, ‹Ё сабоҳоҳ!› деб бақира бошлаган бир кишининг мисоли кабидир». Исмоил бизга Таймийдан, у Абу Усмондан, у Қабиса ибн Мухориқ ва Зуҳайр ибн Амрдан ривоят қилди. Икковлари: {Ва энг яқин қариндошларингни огоҳлантир} (ояти) нозил бўлганда — дедилар-да, шунга ўхшашини зикр қилдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ قَبِيصَةَ قَالَانْكَسَفَتْ الشَّمْسُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ فَأَطَالَ فِيهِمَا الْقِرَاءَةَ فَانْجَلَتْ فَقَالَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يُخَوِّفُ بِهِمَا عِبَادَهُ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَصَلُّوا كَأَحْدَثِ صَلَاةٍ صَلَّيْتُمُوهَا مِنْ الْمَكْتُوبَةِحَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ قَبِيصَةَ الْهِلَالِيِّ قَالَ انْكَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ مَعَهُ بِالْمَدِينَةِ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Qabisa (roziyallohu anhu) aytdi: Quyosh tutildi, shunda Allohning Rasuli ﷺ chiqib, ikki rakaat namoz oʻqidilar va ularda qiroatni choʻzdilar. Soʻng (quyosh) ochildi. Shunda u zot: «Albatta, quyosh va oy — Alloh taboraka va taoloning oyatlaridan ikki oyatdir; U ular bilan bandalarini qoʻrqitadi. Bas, buni koʻrsangiz, farz namozlardan eng oxirgi oʻqigan namozingizdek namoz oʻqinglar», dedilar. Bani Hoshimning mavlosi Abu Said bizga aytib berdi: Vuhayb bizga aytib berdi: Ayyub bizga Abu Qilobadan, u Qabisa al-Hiloliydan rivoyat qildi. U aytdi: Allohning Rasuli ﷺ zamonlarida quyosh tutildi, men oʻsha kuni Madinada u zot bilan birga edim — soʻng shu maʼnoni zikr qildi.Қабиса (розияллоҳу анҳу) айтди: Қуёш тутилди, шунда Аллоҳнинг Расули ﷺ чиқиб, икки ракаат намоз ўқидилар ва уларда қироатни чўздилар. Сўнг (қуёш) очилди. Шунда у зот: «Албатта, қуёш ва ой — Аллоҳ таборака ва таолонинг оятларидан икки оятдир; У улар билан бандаларини қўрқитади. Бас, буни кўрсангиз, фарз намозлардан энг охирги ўқиган намозингиздек намоз ўқинглар», дедилар. Бани Ҳошимнинг мавлоси Абу Саид бизга айтиб берди: Вуҳайб бизга айтиб берди: Айюб бизга Абу Қилобадан, у Қабиса ал-Ҳилолийдан ривоят қилди. У айтди: Аллоҳнинг Расули ﷺ замонларида қуёш тутилди, мен ўша куни Мадинада у зот билан бирга эдим — сўнг шу маънони зикр қилди.