حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنِي أَبُو نَهِيكٍ حَدَّثَنِي أَبُو زَيْدٍ عَمْرُو بْنُ أَخْطَبَ الْأَنْصَارِيُّ قَالَاسْتَسْقَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَاءً فَأَتَيْتُهُ بِقَدَحٍ فِيهِ مَاءٌ فَكَانَتْ فِيهِ شَعَرَةٌ فَأَخَذْتُهَا فَقَالَ اللَّهُمَّ جَمِّلْهُ قَالَ فَرَأَيْتُهُ وَهُوَ ابْنُ أَرْبَعٍ وَتِسْعِينَ لَيْسَ فِي لِحْيَتِهِ شَعَرَةٌ بَيْضَاءُ

Abu Zayd Amr ibn Axtab al-Ansoriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ suv soʻradilar. Men u zotga ichida suv boʻlgan bir kosa keltirdim; unda bir tuk bor edi, men uni olib tashladim. Shunda u zot: «Allohim, uni goʻzal qilgin», dedilar. (Roviy) aytdi: Men uni toʻqson toʻrt yoshda koʻrdim — soqolida bitta ham oq tuk yoʻq edi.Абу Зайд Амр ибн Ахтаб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ сув сўрадилар. Мен у зотга ичида сув бўлган бир коса келтирдим; унда бир тук бор эди, мен уни олиб ташладим. Шунда у зот: «Аллоҳим, уни гўзал қилгин», дедилар. (Ровий) айтди: Мен уни тўқсон тўрт ёшда кўрдим — соқолида битта ҳам оқ тук йўқ эди.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ حَدَّثَنِي حُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نَهِيكٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا زَيْدٍ عَمْرَو بْنَ أَخْطَبَ قَالَرَأَيْتُ الْخَاتَمَ الَّذِي بَيْنَ كَتِفَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَرَجُلٍ قَالَ بِإِصْبَعِهِ الثَّلَاثَةِ هَكَذَا فَمَسَحْتُهُ بِيَدِي

Abu Zayd Amr ibn Axtab (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning ikki kuraklari orasidagi muhrni koʻrdim — (roviy) uch barmogʻi bilan mana bunday qilib (koʻrsatdi) —, soʻng uni qoʻlim bilan siladim.Абу Зайд Амр ибн Ахтаб (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг икки кураклари орасидаги муҳрни кўрдим — (ровий) уч бармоғи билан мана бундай қилиб (кўрсатди) —, сўнг уни қўлим билан силадим.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ يَعْنِي ابْنَ شَقِيقٍ حَدَّثَنِي الْحُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ حَدَّثَنَا أَبُو نَهِيكٍ الْأَزْدِيُّ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَخْطَبَ قَالَاسْتَسْقَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَيْتُهُ بِإِنَاءٍ فِيهِ مَاءٌ وَفِيهِ شَعْرَةٌ فَرَفَعْتُهَا ثُمَّ نَاوَلْتُهُ فَقَالَ اللَّهُمَّ جَمِّلْهُقَالَ فَرَأَيْتُهُ بَعْدَ ثَلَاثٍ وَتِسْعِينَ سَنَةً وَمَا فِي رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ شَعَرَةٌ بَيْضَاءُ

Amr ibn Axtab (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ suv soʻradilar. Men u zotga ichida suv boʻlgan bir idish keltirdim; unda bir tuk bor edi, men uni olib tashladim, soʻng u zotga uzatdim. Shunda u zot: «Allohim, uni goʻzal qilgin», dedilar. (Roviy) aytdi: Men uni toʻqson uch yildan keyin koʻrdim — boshida ham, soqolida ham bitta oq tuk yoʻq edi.Амр ибн Ахтаб (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ сув сўрадилар. Мен у зотга ичида сув бўлган бир идиш келтирдим; унда бир тук бор эди, мен уни олиб ташладим, сўнг у зотга узатдим. Шунда у зот: «Аллоҳим, уни гўзал қилгин», дедилар. (Ровий) айтди: Мен уни тўқсон уч йилдан кейин кўрдим — бошида ҳам, соқолида ҳам битта оқ тук йўқ эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا تَمِيمُ بْنُ حُوَيَصٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا زَيْدٍ يَقُولُقَاتَلْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَ عَشْرَةَ مَرَّةًقَالَ شُعْبَةُ وَهُوَ جَدُّ عَزْرَةَ هَذَا

Abu Zayd (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ bilan birga oʻn uch marta jang qildim. Shuʼba aytdi: U mana shu Azraning bobosidir.Абу Зайд (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ўн уч марта жанг қилдим. Шуъба айтди: У мана шу Азранинг бобосидир.

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ نُصَيْرٍ الْفَسَاطِيطِيُّ قَالَ وَلَمْ أَسْمَعْ مِنْهُ غَيْرَهُ قَالَ حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ حَدَّثَنِي أَبُو زَيْدِ بْنُ أَخْطَبَ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمَّلَكَ اللَّهُقَالَ أَنَسٌ وَكَانَ رَجُلًا جَمِيلًا حَسَنَ السَّمْتِ

Abu Zayd ibn Axtab (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Alloh seni goʻzal qilsin», dedilar. Anas aytdi: U goʻzal, koʻrinishi chiroyli kishi edi.Абу Зайд ибн Ахтаб (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Аллоҳ сени гўзал қилсин», дедилар. Анас айтди: У гўзал, кўриниши чиройли киши эди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ قَوْمِهِ قَالَ خَالِدٌ أَحْسِبُهُ عَمْرَو بْنَ بُجْدَانَ عَنْ أَبِي زَيْدٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَمَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ دُورِ الْأَنْصَارِ فَوَجَدَ قُتَارًا فَقَالَ مَنْ صَنَعَ هَذَا أَوْ كَمَا قَالَ شَكَّ إِسْمَاعِيلُ فَخَرَجَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا يَوْمٌ اللَّحْمُ فِيهِ كَرِيهٌ وَإِنِّي عَجَّلْتُ نَسِيكَتِي قَالَ فَأَعِدْ قَالَ وَاللَّهِ مَا عِنْدِي إِلَّا جَذَعٌ أَوْ حَمَلٌ مِنْ الضَّأْنِ قَالَ فَاذْبَحْهُ وَلَا يُجْزِئُ جَذَعٌ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَحَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ حَدَّثَنَا أَبُو قِلَابَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ بُجْدَانَ عَنْ أَبِي زَيْدٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِ دِيَارِنَا فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Abu Zayd al-Ansoriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ ansorlarning uylari orasidan oʻtayotib, (soʻyilgan) goʻsht hidini sezdilar va: «Buni kim qildi?» dedilar — yoki qanday aytgan boʻlsalar, Ismoil shubha qildi. Shunda bir kishi chiqib: «Ey Allohning Rasuli, bu shunday kunki, unda (bu vaqtdan oldin soʻyilgan) goʻsht yoqimsizdir; men qurbonligimni shoshilib (soʻyib) qoʻydim», dedi. U zot: «Bas, qaytadan (soʻy)», dedilar. U: «Allohga qasamki, mende qoʻyning jazaʼsidan (bir yashar qoʻzisidan) boshqa narsa yoʻq», dedi. U zot: «Uni soʻy; sendan keyin hech kimga jazaʼ kifoya qilmaydi», dedilar. Abu Zayd al-Ansoriy aytdi: Rasululloh ﷺ bizning diyorlarimiz orasidan oʻtdilar — deb shu maʼnoni zikr qildi.Абу Зайд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ансорларнинг уйлари орасидан ўтаётиб, (сўйилган) гўшт ҳидини сездилар ва: «Буни ким қилди?» дедилар — ёки қандай айтган бўлсалар, Исмоил шубҳа қилди. Шунда бир киши чиқиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу шундай кунки, унда (бу вақтдан олдин сўйилган) гўшт ёқимсиздир; мен қурбонлигимни шошилиб (сўйиб) қўйдим», деди. У зот: «Бас, қайтадан (сўй)», дедилар. У: «Аллоҳга қасамки, менде қўйнинг жазаъсидан (бир яшар қўзисидан) бошқа нарса йўқ», деди. У зот: «Уни сўй; сендан кейин ҳеч кимга жазаъ кифоя қилмайди», дедилар. Абу Зайд ал-Ансорий айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизнинг диёрларимиз орасидан ўтдилар — деб шу маънони зикр қилди.

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنَا عَزْرَةُ بْنُ ثَابِتٍ حَدَّثَنَا عِلْبَاءُ بْنُ أَحْمَرَ الْيَشْكُرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو زَيْدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَصَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الصُّبْحِ ثُمَّ صَعِدَ الْمِنْبَرَ فَخَطَبَنَا حَتَّى حَضَرَتْ الظُّهْرُ ثُمَّ نَزَلَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ صَعِدَ الْمِنْبَرَ فَخَطَبَنَا حَتَّى حَضَرَتْ الْعَصْرُ ثُمَّ نَزَلَ فَصَلَّى الْعَصْرَ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَخَطَبَنَا حَتَّى غَابَتْ الشَّمْسُ فَحَدَّثَنَا بِمَا كَانَ وَمَا هُوَ كَائِنٌ فَأَعْلَمُنَا أَحْفَظُنَا

Abu Zayd al-Ansoriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga bomdod namozini oʻqib berdilar, soʻng minbarga chiqib, peshin (vaqti) kirguncha bizga xutba qildilar; keyin tushib, peshinni oʻqidilar, soʻng minbarga chiqib, asr (vaqti) kirguncha bizga xutba qildilar; keyin tushib, asrni oʻqidilar, soʻng minbarga chiqib, quyosh botguncha bizga xutba qildilar. Bas, u zot bizga boʻlgan va boʻladigan (barcha) narsani aytib berdilar. Bizning eng bilimlimiz — eng koʻp yodda saqlaganimizdir.Абу Зайд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга бомдод намозини ўқиб бердилар, сўнг минбарга чиқиб, пешин (вақти) киргунча бизга хутба қилдилар; кейин тушиб, пешинни ўқидилар, сўнг минбарга чиқиб, аср (вақти) киргунча бизга хутба қилдилар; кейин тушиб, асрни ўқидилар, сўнг минбарга чиқиб, қуёш ботгунча бизга хутба қилдилар. Бас, у зот бизга бўлган ва бўладиган (барча) нарсани айтиб бердилар. Бизнинг энг билимлимиз — энг кўп ёдда сақлаганимиздир.

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنَا عَزْرَةُ حَدَّثَنَا عِلْبَاءُ بْنُ أَحْمَرَ حَدَّثَنَا أَبُو زَيْدٍ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا زَيْدٍ ادْنُ مِنِّي وَامْسَحْ ظَهْرِي وَكَشَفَ ظَهْرَهُ فَمَسَحْتُ ظَهْرَهُ وَجَعَلْتُ الْخَاتَمَ بَيْنَ أَصَابِعِي قَالَ فَغَمَزْتُهَا قَالَ فَقِيلَ وَمَا الْخَاتَمُ قَالَ شَعَرٌ مُجْتَمِعٌ عَلَى كَتِفِهِ

Abu Zayd (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Ey Abu Zayd, menga yaqinlash va orqamni sila», dedilar va orqalarini ochdilar. Men orqalarini siladim va muhrni barmoqlarim orasiga oldim. (Roviy) aytdi: Men uni qisdim. «Muhr nima?» deyildi. U: «Yelkalarida yigʻilgan tuk», dedi.Абу Зайд (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Абу Зайд, менга яқинлаш ва орқамни сила», дедилар ва орқаларини очдилар. Мен орқаларини силадим ва муҳрни бармоқларим орасига олдим. (Ровий) айтди: Мен уни қисдим. «Муҳр нима?» дейилди. У: «Елкаларида йиғилган тук», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنَا عَزْرَةُ بْنُ ثَابِتٍ حَدَّثَنَا عِلْبَاءُ بْنُ أَحْمَرَ حَدَّثَنَا أَبُو زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ وَجْهَهُ وَدَعَا لَهُ بِالْجَمَالِقَالَ و أَخْبَرَنِي غَيْرُ وَاحِدٍ أَنَّهُ بَلَغَ بِضْعًا وَمِائَةَ سَنَةٍ أَسْوَدَ الرَّأْسِ وَاللِّحْيَةِ إِلَّا نُبَذُ شَعَرٍ بِيضٌ فِي رَأْسِهِ

Abu Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uning yuzini silab, u uchun goʻzallik (soʻrab) duo qildilar. (Azra) aytdi: Menga bir necha kishi xabar berdiki, u bir yuz yildan ortiq umr koʻrgan, boshi va soqoli qora edi, faqat boshida bir necha oq tuk bor edi.Абу Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унинг юзини силаб, у учун гўзаллик (сўраб) дуо қилдилар. (Азра) айтди: Менга бир неча киши хабар бердики, у бир юз йилдан ортиқ умр кўрган, боши ва соқоли қора эди, фақат бошида бир неча оқ тук бор эди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي زَيْدٍ الْأَنْصَارِيِّأَنَّ رَجُلًا أَعْتَقَ سِتَّةَ أَعْبُدٍ عِنْدَ مَوْتِهِ لَيْسَ لَهُ مَالٌ غَيْرَهُمْ فَأَقْرَعَ بَيْنَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَعْتَقَ اثْنَيْنِ وَأَرَقَّ أَرْبَعَةًحَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ حَدَّثَنَا أَبُو قِلَابَةَ عَنْ أَبِي زَيْدٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَ ذَلِكَ يَعْنِي مِثْلَ حَدِيثِ مَنْصُورٍ عَنْ الْحَسَنِ أَنَّ رَجُلًا أَعْتَقَ سِتَّةَ مَمْلُوكِينَ لَهُ وَقَالَ فِيهِ فَأَقْرَعَ بَيْنَهُمْ

Abu Zayd al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi oʻlimi oldidan olti qulini ozod qildi; undan boshqa moli ham yoʻq edi. Shunda Rasululloh ﷺ ular oʻrtasida qurʼa tashlab, ikkitasini ozod qildilar, toʻrttasini esa qullikda qoldirdilar. Abu Zayd al-Ansoriy Nabiy ﷺdan xuddi shunga oʻxshash — yaʼni Mansurning al-Hasandan (rivoyat qilgan) hadisiga oʻxshash — rivoyat qildi: Bir kishi oʻzining olti mamlukini ozod qildi; va unda: «Bas, ular oʻrtasida qurʼa tashladi», dedi.Абу Зайд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши ўлими олдидан олти қулини озод қилди; ундан бошқа моли ҳам йўқ эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ улар ўртасида қуръа ташлаб, иккитасини озод қилдилар, тўрттасини эса қулликда қолдирдилар. Абу Зайд ал-Ансорий Набий ﷺдан худди шунга ўхшаш — яъни Мансурнинг ал-Ҳасандан (ривоят қилган) ҳадисига ўхшаш — ривоят қилди: Бир киши ўзининг олти мамлукини озод қилди; ва унда: «Бас, улар ўртасида қуръа ташлади», деди.