حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي بُرَيْدٌ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ قَالَ وُلِدَ لِي غُلاَمٌ، فَأَتَيْتُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَسَمَّاهُ إِبْرَاهِيمَ، فَحَنَّكَهُ بِتَمْرَةٍ، وَدَعَا لَهُ بِالْبَرَكَةِ وَدَفَعَهُ إِلَىَّ، وَكَانَ أَكْبَرَ وَلَدِ أَبِي مُوسَى‏.‏

(Abu Muso (roziyallohu anhu) aytdi:) Mening bir oʻgʻ lim tugʻ ildi; men uni Paygʻambar ﷺning oldiga olib keldim. U zot unga Ibrohim deb ism qoʻ ydilar, uni bir xurmo bilan tahnik qildilar (xurmo chaynab ogʻ ziga surdilar), unga baraka (duosini) tiladilar va uni menga qaytarib berdilar. U — Abu Musoning eng katta bolasi edi.(Абу Мусо (розияллоҳу анҳу) айтди:) Менинг бир ўғ лим туғ илди; мен уни Пайғамбар ﷺнинг олдига олиб келдим. У зот унга Иброҳим деб исм қў йдилар, уни бир хурмо билан таҳник қилдилар (хурмо чайнаб оғ зига сурдилар), унга барака (дуосини) тиладилар ва уни менга қайтариб бердилар. У — Абу Мусонинг энг катта боласи эди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ أُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِصَبِيٍّ يُحَنِّكُهُ، فَبَالَ عَلَيْهِ، فَأَتْبَعَهُ الْمَاءَ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺning oldiga bir goʻdak — u zot tahnik qilishlari (xurmo surishlari) uchun — keltirildi; u (goʻdak) u zotning ustiga siydi; (shunda) u zot uning (ustiga) suv quydilar (tomizdilar).(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺнинг олдига бир гўдак — у зот таҳник қилишлари (хурмо суришлари) учун — келтирилди; у (гўдак) у зотнинг устига сийди; (шунда) у зот унинг (устига) сув қуйдилар (томиздилар).

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهَا حَمَلَتْ بِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ بِمَكَّةَ قَالَتْ فَخَرَجْتُ وَأَنَا مُتِمٌّ، فَأَتَيْتُ الْمَدِينَةَ فَنَزَلْتُ قُبَاءً فَوَلَدْتُ بِقُبَاءٍ، ثُمَّ أَتَيْتُ بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوَضَعْتُهُ فِي حَجْرِهِ، ثُمَّ دَعَا بِتَمْرَةٍ فَمَضَغَهَا، ثُمَّ تَفَلَ فِي فِيهِ فَكَانَ أَوَّلَ شَىْءٍ دَخَلَ جَوْفَهُ رِيقُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ حَنَّكَهُ بِالتَّمْرَةِ، ثُمَّ دَعَا لَهُ فَبَرَّكَ عَلَيْهِ، وَكَانَ أَوَّلَ مَوْلُودٍ وُلِدَ فِي الإِسْلاَمِ، فَفَرِحُوا بِهِ فَرَحًا شَدِيدًا، لأَنَّهُمْ قِيلَ لَهُمْ إِنَّ الْيَهُودَ قَدْ سَحَرَتْكُمْ فَلاَ يُولَدُ لَكُمْ‏.‏

(Asmoʼ bint Abu Bakr (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, u Abdulloh ibn Zubayrga Makkada homilador boʻ ldi. U aytdi: «Men homilam toʻ lgan (oxirlagan) holda (Makkadan) chiqdim va Madinaga keldim; Quboʼda tushdim va Quboʼda tugʻ dim. Soʻng men uni Rasululloh ﷺning oldiga olib keldim va uni u zotning hujralariga (tizzalariga) qoʻ ydim. U zot bir xurmo soʻrab, uni chaynadilar, soʻng (uning) ogʻ ziga (oʻ z) tuparlarini soldilar; bas, uning qorniga kirgan ilk narsa — Rasululloh ﷺning tupari boʻ ldi. Soʻng u zot uni xurmo bilan tahnik qildilar, soʻng unga duo qilib, baraka tiladilar. U — Islomda tugʻ ilgan ilk bola edi; shu sababli (musulmonlar) unga qattiq xursand boʻ ldi — chunki ularga: ‹Yahudiylar sizlarni sehrlab qoʻ ydi; (endi) sizlarga bola tugʻ ilmaydi› deyilgan edi.»(Асмў бинт Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, у Абдуллоҳ ибн Зубайрга Маккада ҳомиладор бў лди. У айтди: «Мен ҳомилам тў лган (охирлаган) ҳолда (Маккадан) чиқдим ва Мадинага келдим; Қубўда тушдим ва Қубўда туғ дим. Сўнг мен уни Расулуллоҳ ﷺнинг олдига олиб келдим ва уни у зотнинг ҳужраларига (тиззаларига) қў йдим. У зот бир хурмо сўраб, уни чайнадилар, сўнг (унинг) оғ зига (ў з) тупарларини солдилар; бас, унинг қорнига кирган илк нарса — Расулуллоҳ ﷺнинг тупари бў лди. Сўнг у зот уни хурмо билан таҳник қилдилар, сўнг унга дуо қилиб, барака тиладилар. У — Исломда туғ илган илк бола эди; шу сабабли (мусулмонлар) унга қаттиқ хурсанд бў лди — чунки уларга: ‹Яҳудийлар сизларни сеҳрлаб қў йди; (энди) сизларга бола туғ илмайди› дейилган эди.»

حَدَّثَنَا مَطَرُ بْنُ الْفَضْلِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَوْنٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ ابْنٌ لأَبِي طَلْحَةَ يَشْتَكِي، فَخَرَجَ أَبُو طَلْحَةَ، فَقُبِضَ الصَّبِيُّ فَلَمَّا رَجَعَ أَبُو طَلْحَةَ قَالَ مَا فَعَلَ ابْنِي قَالَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ هُوَ أَسْكَنُ مَا كَانَ‏.‏ فَقَرَّبَتْ إِلَيْهِ الْعَشَاءَ فَتَعَشَّى، ثُمَّ أَصَابَ مِنْهَا، فَلَمَّا فَرَغَ قَالَتْ وَارِ الصَّبِيَّ‏.‏ فَلَمَّا أَصْبَحَ أَبُو طَلْحَةَ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ ‏"‏ أَعْرَسْتُمُ اللَّيْلَةَ ‏"‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمَا ‏"‏‏.‏ فَوَلَدَتْ غُلاَمًا قَالَ لِي أَبُو طَلْحَةَ احْفَظْهُ حَتَّى تَأْتِيَ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَتَى بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَأَرْسَلَتْ مَعَهُ بِتَمَرَاتٍ، فَأَخَذَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَمَعَهُ شَىْءٌ ‏"‏‏.‏ قَالُوا نَعَمْ تَمَرَاتٌ‏.‏ فَأَخَذَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَمَضَغَهَا، ثُمَّ أَخَذَ مِنْ فِيهِ فَجَعَلَهَا فِي فِي الصَّبِيِّ، وَحَنَّكَهُ بِهِ، وَسَمَّاهُ عَبْدَ اللَّهِ‏.‏

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Abu Talhaning bir oʻgʻ li kasal (boʻ lib yotar) edi. Abu Talha (uydan) chiqdi; (shu payt) bola (vafot etib) qabz qilindi. Abu Talha qaytgach: «Oʻgʻ lim nima boʻ ldi?» dedi. Ummu Sulaym: «U — boʻ lgan (holatlari) ichida eng tinch (osoyishta)dir» dedi. Soʻng unga kechki taom yaqinlashtirdi; u kechki taom yedi; soʻng u (Abu Talha) u (xotini) bilan (yaqinlik) qildi. (Abu Talha) boʻ shagach, u (Ummu Sulaym): «Bolani (koʻ mib) yashir» dedi. Abu Talha tongni qarshilagach, Rasululloh ﷺning oldiga kelib, u zotga (buni) xabar berdi. U zot: «Bu kecha (yaqinlik) qildingmi?» dedilar. U: «Ha» dedi. U zot: «Allohim, ikkoviga baraka ber» dedilar. (Ummu Sulaym) bir oʻgʻ il tugʻ di. Abu Talha menga: «Uni — to uni Paygʻambar ﷺning oldiga olib borgunimizgacha — saqla» dedi va uni Paygʻambar ﷺning oldiga olib keldi; (Ummu Sulaym) uning bilan (birga) bir necha xurmo yubordi. Paygʻambar ﷺ uni oldilar va: «Yonida biror narsa bormi?» dedilar. Ular: «Ha, (bir necha) xurmo» dedi. Paygʻambar ﷺ ularni olib, chaynadilar, soʻng (uni) oʻ z ogʻ izlaridan olib, uni bolaning ogʻ ziga soldilar va uni shu bilan tahnik qildilar; va unga Abdulloh deb ism qoʻ ydilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Абу Талҳанинг бир ўғ ли касал (бў либ ётар) эди. Абу Талҳа (уйдан) чиқди; (шу пайт) бола (вафот этиб) қабз қилинди. Абу Талҳа қайтгач: «Ўғ лим нима бў лди?» деди. Умму Сулайм: «У — бў лган (ҳолатлари) ичида энг тинч (осойишта)дир» деди. Сўнг унга кечки таом яқинлаштирди; у кечки таом еди; сўнг у (Абу Талҳа) у (хотини) билан (яқинлик) қилди. (Абу Талҳа) бў шагач, у (Умму Сулайм): «Болани (кў миб) яшир» деди. Абу Талҳа тонгни қаршилагач, Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келиб, у зотга (буни) хабар берди. У зот: «Бу кеча (яқинлик) қилдингми?» дедилар. У: «Ҳа» деди. У зот: «Аллоҳим, икковига барака бер» дедилар. (Умму Сулайм) бир ўғ ил туғ ди. Абу Талҳа менга: «Уни — то уни Пайғамбар ﷺнинг олдига олиб боргунимизгача — сақла» деди ва уни Пайғамбар ﷺнинг олдига олиб келди; (Умму Сулайм) унинг билан (бирга) бир неча хурмо юборди. Пайғамбар ﷺ уни олдилар ва: «Ёнида бирор нарса борми?» дедилар. Улар: «Ҳа, (бир неча) хурмо» деди. Пайғамбар ﷺ уларни олиб, чайнадилар, сўнг (уни) ў з оғ изларидан олиб, уни боланинг оғ зига солдилар ва уни шу билан таҳник қилдилар; ва унга Абдуллоҳ деб исм қў йдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَنَسٍ، وَسَاقَ الْحَدِيثَ،‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu)dan — Muhammad (ibn Sirin) orqali — hadis (yuqoridagidek) keltirildi.(Анас (розияллоҳу анҳу)дан — Муҳаммад (ибн Сирин) орқали — ҳадис (юқоридагидек) келтирилди.

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ سَلْمَانَ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ مَعَ الْغُلاَمِ عَقِيقَةٌ‏.‏ وَقَالَ حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ وَقَتَادَةُ وَهِشَامٌ وَحَبِيبٌ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ سَلْمَانَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَقَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ عَاصِمٍ، وَهِشَامٍ، عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ، عَنِ الرَّبَابِ، عَنْ سَلْمَانَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَرَوَاهُ يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ سَلْمَانَ قَوْلَهُ‏.‏

(Muhammad (ibn Sirin), Salmon ibn Omirdan (rivoyat qildi)ki,) u: «Bola bilan (birga) aqiqa (qurbonligi) bordir» dedi. (Hajjoj: «Bizga Hammod, Ayyub, Qatoda, Hishom va Habibdan — Ibn Sirindan, Salmondan, Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qildi)» dedi. Boshqa (roviy)lar Osim va Hishomdan — Hafsa bint Sirindan, Robobdan, Salmondan, Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qildi). Yazid ibn Ibrohim uni Ibn Sirindan, Salmondan — uning (oʻ z) soʻzi (sifatida) — rivoyat qildi.)(Муҳаммад (ибн Сирин), Салмон ибн Омирдан (ривоят қилди)ки,) у: «Бола билан (бирга) ақиқа (қурбонлиги) бордир» деди. (Ҳажжож: «Бизга Ҳаммод, Айюб, Қатода, Ҳишом ва Ҳабибдан — Ибн Сириндан, Салмондан, Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилди)» деди. Бошқа (ровий)лар Осим ва Ҳишомдан — Ҳафса бинт Сириндан, Робобдан, Салмондан, Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилди). Язид ибн Иброҳим уни Ибн Сириндан, Салмондан — унинг (ў з) сўзи (сифатида) — ривоят қилди.)

وَقَالَ أَصْبَغُ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ عَنْ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ حَدَّثَنَا سَلْمَانُ بْنُ عَامِرٍ الضَّبِّيُّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَعَ الْغُلاَمِ عَقِيقَةٌ، فَأَهْرِيقُوا عَنْهُ دَمًا وَأَمِيطُوا عَنْهُ الأَذَى ‏"‏‏.‏ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي الأَسْوَدِ، حَدَّثَنَا قُرَيْشُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ، قَالَ أَمَرَنِي ابْنُ سِيرِينَ أَنْ أَسْأَلَ الْحَسَنَ، مِمَّنْ سَمِعَ حَدِيثَ الْعَقِيقَةِ، فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ مِنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ‏.‏

(Salmon ibn Omir ad-Dabbiy (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Rasululloh ﷺni: «Bola bilan (birga) aqiqa (qurbonligi) bordir; bas, u uchun qon (qurbon) toʻ kinglar va undan aziyat (najosat-soch)ni ketkazinglar» deb aytayotganlarini eshitdim. (Habib ibnush-Shahid: «Menga Ibn Sirin — al-Hasandan: ‹aqiqa hadisini kimdan eshitding?› deb soʻrashni buyurdi; men undan soʻradim; u: ‹Samura ibn Jundabdan› dedi» dedi.)(Салмон ибн Омир ад-Даббий (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺни: «Бола билан (бирга) ақиқа (қурбонлиги) бордир; бас, у учун қон (қурбон) тў кинглар ва ундан азият (нажосат-соч)ни кетказинглар» деб айтаётганларини эшитдим. (Ҳабиб ибнуш-Шаҳид: «Менга Ибн Сирин — ал-Ҳасандан: ‹ақиқа ҳадисини кимдан эшитдинг?› деб сўрашни буюрди; мен ундан сўрадим; у: ‹Самура ибн Жундабдан› деди» деди.)

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، أَخْبَرَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ فَرَعَ وَلاَ عَتِيرَةَ ‏"‏‏.‏ وَالْفَرَعُ أَوَّلُ النِّتَاجِ، كَانُوا يَذْبَحُونَهُ لَطِوَاغِيتِهِمْ، وَالْعَتِيرَةُ فِي رَجَبٍ‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Faraʼ ham, atira ham yoʻq» dedilar. Faraʼ — (tuya yoki qoʻ yning) ilk (tugʻ ilgan) bolasi (boʻ lib), ular uni oʻ z butlariga (toʻ garlariga) soʻ yar edi; atira esa — rajab (oyida soʻ yiladigan qurbon)dir.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Фараъ ҳам, атира ҳам йўқ» дедилар. Фараъ — (туя ёки қў йнинг) илк (туғ илган) боласи (бў либ), улар уни ў з бутларига (тў гарларига) сў яр эди; атира эса — ражаб (ойида сў йиладиган қурбон)дир.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ الزُّهْرِيُّ حَدَّثَنَا عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ فَرَعَ وَلاَ عَتِيرَةَ ‏"‏‏.‏ قَالَ وَالْفَرَعَ أَوَّلُ نِتَاجٍ كَانَ يُنْتَجُ لَهُمْ، كَانُوا يَذْبَحُونَهُ لِطَوَاغِيتِهِمْ، وَالْعَتِيرَةُ فِي رَجَبٍ‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Faraʼ ham, atira ham yoʻq» dedilar. (Roviy:) Faraʼ — ularga tugʻ iladigan ilk (tugʻ ilgan) bola (boʻ lib), ular uni oʻ z butlariga soʻ yar edi; atira esa — rajab (oyida)dir.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Фараъ ҳам, атира ҳам йўқ» дедилар. (Ровий:) Фараъ — уларга туғ иладиган илк (туғ илган) бола (бў либ), улар уни ў з бутларига сў яр эди; атира эса — ражаб (ойида)дир.