حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، قَالَ سَمِعْتُ مُطَرِّفًا، يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَمَرَ بِقَتْلِ الْكِلاَبِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَا لَهُمْ وَلِلْكِلاَبِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ رَخَّصَ لَهُمْ فِي كَلْبِ الصَّيْدِ ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ itlarni oʻldirishga buyurdilar, soʻng: «Ularga itlarning nima keragi bor?» dedilar. Keyin ov itlari borasida ularga ruxsat berdilar.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ итларни ўлдиришга буюрдилар, сўнг: «Уларга итларнинг нима кераги бор?» дедилар. Кейин ов итлари борасида уларга рухсат бердилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، قَالَ سَمِعْتُ مُطَرِّفًا، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَمَرَ بِقَتْلِ الْكِلاَبِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَا لَهُمْ وَلِلْكِلاَبِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ رَخَّصَ لَهُمْ فِي كَلْبِ الزَّرْعِ وَكَلْبِ الْعِينِ ‏.‏ قَالَ بُنْدَارٌ الْعِينُ حِيطَانُ الْمَدِينَةِ ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ itlarni oʻldirishga buyurdilar, soʻng: «Ularga itlarning nima keragi bor?» dedilar. Keyin ekin iti va bogʻ-devor iti borasida ularga ruxsat berdilar. Bundor: «Al-Iyn — Madina bogʻ-devorlaridir», dedi.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ итларни ўлдиришга буюрдилар, сўнг: «Уларга итларнинг нима кераги бор?» дедилар. Кейин экин ити ва боғ-девор ити борасида уларга рухсат бердилар. Бундор: «Ал-Ийн — Мадина боғ-деворларидир», деди.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، أَنْبَأَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِقَتْلِ الْكِلاَبِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ itlarni oʻldirishga buyurdilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ итларни ўлдиришга буюрдилар».

حَدَّثَنَا أَبُو طَاهِرٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَافِعًا صَوْتَهُ يَأْمُرُ بِقَتْلِ الْكِلاَبِ وَكَانَتِ الْكِلاَبُ تُقْتَلُ إِلاَّ كَلْبَ صَيْدٍ أَوْ مَاشِيَةٍ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺni ovozlarini koʻtarib itlarni oʻldirishga buyurayotganlarini eshitdim. Shunda ov iti yoki chorva iti bundan mustasno, boshqa itlar oʻldirilardi».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺни овозларини кўтариб итларни ўлдиришга буюраётганларини эшитдим. Шунда ов ити ёки чорва ити бундан мустасно, бошқа итлар ўлдириларди».

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنِ اقْتَنَى كَلْبًا فَإِنَّهُ يَنْقُصُ مِنْ عَمَلِهِ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطٌ إِلاَّ كَلْبَ حَرْثٍ أَوْ مَاشِيَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim it saqlasa, uning amalidan har kuni bir qirot kamayadi, faqat ekin iti yoki chorva iti bundan mustasno», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ит сақласа, унинг амалидан ҳар куни бир қирот камаяди, фақат экин ити ёки чорва ити бундан мустасно», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي شِهَابٍ، حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لَوْلاَ أَنَّ الْكِلاَبَ أُمَّةٌ مِنَ الأُمَمِ لأَمَرْتُ بِقَتْلِهَا فَاقْتُلُوا مِنْهَا الأَسْوَدَ الْبَهِيمَ وَمَا مِنْ قَوْمٍ اتَّخَذُوا كَلْبًا إِلاَّ كَلْبَ مَاشِيَةٍ أَوْ كَلْبَ صَيْدٍ أَوْ كَلْبَ حَرْثٍ إِلاَّ نَقَصَ مِنْ أُجُورِهِمْ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطَانِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar itlar ham ummatlardan bir ummat boʻlmaganida, ularni oʻldirishga buyurgan boʻlardim. Bas, ulardan qop-qora rangdagilarini oʻldiringlar. Chorva iti yoki ov iti yoki ekin itidan boshqa it saqlagan hech bir qavm yoʻqki, ularning ajridan har kuni ikki qirotdan kamaymasin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар итлар ҳам умматлардан бир уммат бўлмаганида, уларни ўлдиришга буюрган бўлардим. Бас, улардан қоп-қора рангдагиларини ўлдиринглар. Чорва ити ёки ов ити ёки экин итидан бошқа ит сақлаган ҳеч бир қавм йўқки, уларнинг ажридан ҳар куни икки қиротдан камаймасин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُصَيْفَةَ، عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ مَنِ اقْتَنَى كَلْبًا لاَ يُغْنِي عَنْهُ زَرْعًا وَلاَ ضَرْعًا نَقَصَ مِنْ عَمَلِهِ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطٌ ‏"‏ ‏.‏ فَقِيلَ لَهُ أَنْتَ سَمِعْتَ مِنَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ إِي وَرَبِّ هَذَا الْمَسْجِدِ ‏.‏

Sufyon ibn Abu Zuhayr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺni: ‹Kim ekin yoki chorva uchun keragi boʻlmagan it saqlasa, uning amalidan har kuni bir qirot kamayadi›, deb aytayotganlarini eshitdim». Unga: «Sen buni Nabiy ﷺdan eshitdingmi?» deyildi. U: «Ha, mana shu masjidning Robbiga qasamki», dedi.Суфён ибн Абу Зуҳайр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺни: ‹Ким экин ёки чорва учун кераги бўлмаган ит сақласа, унинг амалидан ҳар куни бир қирот камаяди›, деб айтаётганларини эшитдим». Унга: «Сен буни Набий ﷺдан эшитдингми?» дейилди. У: «Ҳа, мана шу масжиднинг Роббига қасамки», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، حَدَّثَنِي رَبِيعَةُ بْنُ يَزِيدَ، أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيُّ، عَنْ أَبِي ثَعْلَبَةَ الْخُشَنِيِّ، قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا بِأَرْضِ أَهْلِ كِتَابٍ نَأْكُلُ فِي آنِيَتِهِمْ وَبِأَرْضِ صَيْدٍ أَصِيدُ بِقَوْسِي وَأَصِيدُ بِكَلْبِيَ الْمُعَلَّمِ وَأَصِيدُ بِكَلْبِيَ الَّذِي لَيْسَ بِمُعَلَّمٍ ‏.‏ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ أَمَّا مَا ذَكَرْتَ أَنَّكُمْ فِي أَرْضِ أَهْلِ كِتَابٍ فَلاَ تَأْكُلُوا فِي آنِيَتِهِمْ إِلاَّ أَنْ لاَ تَجِدُوا مِنْهَا بُدًّا فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا مِنْهَا بُدًّا فَاغْسِلُوهَا وَكُلُوا فِيهَا وَأَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ أَمْرِ الصَّيْدِ فَمَا أَصَبْتَ بِقَوْسِكَ فَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ وَكُلْ وَمَا صِدْتَ بِكَلْبِكَ الْمُعَلَّمِ فَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ وَكُلْ وَمَا صِدْتَ بِكَلْبِكَ الَّذِي لَيْسَ بِمُعَلَّمٍ فَأَدْرَكْتَ ذَكَاتَهُ فَكُلْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Saʼlaba al-Xushaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: ‹Ey Allohning Rasuli, biz ahli kitob yurtida yashaymiz, ularning idishlarida ovqatlanamiz. Yana ov yurtida yashaymiz, men yoyim bilan ov qilaman, oʻrgatilgan itim bilan ov qilaman va oʻrgatilmagan itim bilan ham ov qilaman›, dedim». Shunda Rasululloh ﷺ dedilar: «Sen ahli kitob yurtida ekaningizni aytding — ularning idishlarida ovqatlanmanglar, faqat boshqa iloj topmasangizgina. Agar boshqa iloj topmasangiz, ularni yuvib, ularda ovqatlaninglar. Ov ishi haqida aytganingga kelsak, yoying bilan ovlaganingda Allohning nomini zikr qilib yegin, oʻrgatilgan iting bilan ovlaganingda ham Allohning nomini zikr qilib yegin, oʻrgatilmagan iting bilan ovlaganingda esa uning boʻgʻizlanishiga ulgursang, yegin.»Абу Саълаба ал-Хушаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, биз аҳли китоб юртида яшаймиз, уларнинг идишларида овқатланамиз. Яна ов юртида яшаймиз, мен ёйим билан ов қиламан, ўргатилган итим билан ов қиламан ва ўргатилмаган итим билан ҳам ов қиламан›, дедим». Шунда Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Сен аҳли китоб юртида эканингизни айтдинг — уларнинг идишларида овқатланманглар, фақат бошқа илож топмасангизгина. Агар бошқа илож топмасангиз, уларни ювиб, уларда овқатланинглар. Ов иши ҳақида айтганингга келсак, ёйинг билан овлаганингда Аллоҳнинг номини зикр қилиб егин, ўргатилган итинг билан овлаганингда ҳам Аллоҳнинг номини зикр қилиб егин, ўргатилмаган итинг билан овлаганингда эса унинг бўғизланишига улгурсанг, егин.»

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا بَيَانُ بْنُ بِشْرٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقُلْتُ إِنَّا قَوْمٌ نَصِيدُ بِهَذِهِ الْكِلاَبِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِذَا أَرْسَلْتَ كِلاَبَكَ الْمُعَلَّمَةَ وَذَكَرْتَ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا فَكُلْ مَا أَمْسَكْنَ عَلَيْكَ وَإِنْ قَتَلْنَ إِلاَّ أَنْ يَأْكُلَ الْكَلْبُ فَإِنْ أَكَلَ الْكَلْبُ فَلاَ تَأْكُلْ فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ يَكُونَ إِنَّمَا أَمْسَكَ عَلَى نَفْسِهِ وَإِنْ خَالَطَهَا كِلاَبٌ أُخَرُ فَلاَ تَأْكُلْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ مَاجَهْ سَمِعْتُهُ - يَعْنِي عَلِيَّ بْنَ الْمُنْذِرِ - يَقُولُ حَجَجْتُ ثَمَانِيَةً وَخَمْسِينَ حِجَّةً أَكْثَرُهَا رَاجِلٌ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan soʻrab: ‹Biz shu itlar bilan ov qiluvchi qavmmiz›, dedim». U zot dedilar: «Oʻrgatilgan itlaringni qoʻyib yuborsang va ularga Allohning nomini zikr qilsang, ular sen uchun tutgan narsani, garchi oʻldirgan boʻlsalar ham, yegin. Faqat it ovdan yegan boʻlsa, bundan mustasno. Agar it yegan boʻlsa, yema, chunki men uning faqat oʻzi uchun tutgan boʻlishidan qoʻrqaman. Agar unga boshqa itlar aralashgan boʻlsa ham, yema.»Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: ‹Биз шу итлар билан ов қилувчи қавммиз›, дедим». У зот дедилар: «Ўргатилган итларингни қўйиб юборсанг ва уларга Аллоҳнинг номини зикр қилсанг, улар сен учун тутган нарсани, гарчи ўлдирган бўлсалар ҳам, егин. Фақат ит овдан еган бўлса, бундан мустасно. Агар ит еган бўлса, ема, чунки мен унинг фақат ўзи учун тутган бўлишидан қўрқаман. Агар унга бошқа итлар аралашган бўлса ҳам, ема.»

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ شَرِيكٍ، عَنْ حَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ أَبِي بَزَّةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ الْيَشْكُرِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ نُهِينَا عَنْ صَيْدِ، كَلْبِهِمْ وَطَائِرِهِمْ يَعْنِي الْمَجُوسَ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Bizga ularning, yaʼni majusiylarning itlari va qushlari bilan ovlangan ovdan yeyish man etildi».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Бизга уларнинг, яъни мажусийларнинг итлари ва қушлари билан овланган овдан ейиш ман этилди».

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنِ الْكَلْبِ الأَسْوَدِ الْبَهِيمِ فَقَالَ ‏"‏ شَيْطَانٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan qop-qora it haqida soʻradim». Shunda u zot: «Shayton», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан қоп-қора ит ҳақида сўрадим». Шунда у зот: «Шайтон», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عُمَيْرٍ، عِيسَى بْنُ مُحَمَّدٍ النَّحَّاسُ وَعِيسَى بْنُ يُونُسَ الرَّمْلِيُّ قَالاَ حَدَّثَنَا ضَمْرَةُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي ثَعْلَبَةَ الْخُشَنِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ كُلْ مَا رَدَّتْ عَلَيْكَ قَوْسُكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Saʼlaba al-Xushaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Yoying senga qaytargan narsani yegin», dedilar.Абу Саълаба ал-Хушаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ёйинг сенга қайтарган нарсани егин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا مُجَالِدُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا قَوْمٌ نَرْمِي ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِذَا رَمَيْتَ وَخَزَقْتَ فَكُلْ مَا خَزَقْتَ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men: ‹Ey Allohning Rasuli, biz kamon otuvchi qavmmiz›, dedim». U zot: «Otganingda ovni teshsang, teshgan narsangni yegin», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, биз камон отувчи қавммиз›, дедим». У зот: «Отганингда овни тешсанг, тешган нарсангни егин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرْمِي الصَّيْدَ فَيَغِيبُ عَنِّي لَيْلَةً قَالَ ‏"‏ إِذَا وَجَدْتَ فِيهِ سَهْمَكَ وَلَمْ تَجِدْ فِيهِ شَيْئًا غَيْرَهُ فَكُلْهُ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men: ‹Ey Allohning Rasuli, ovni otaman, u esa bir kecha mendan gʻoyib boʻladi›, dedim». U zot: «Uning ichida oʻz oʻqingni topsang va undan boshqa hech narsa topmasang, uni yegin», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, овни отаман, у эса бир кеча мендан ғойиб бўлади›, дедим». У зот: «Унинг ичида ўз ўқингни топсанг ва ундан бошқа ҳеч нарса топмасанг, уни егин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنِ الصَّيْدِ بِالْمِعْرَاضِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا أَصَبْتَ بِحَدِّهِ فَكُلْ وَمَا أَصَبْتَ بِعَرْضِهِ فَهُوَ وَقِيذٌ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan meʼroj (uchli tayoq) bilan ov qilish haqida soʻradim. U zot: ‹Uning oʻtkir uchi bilan urib olganingni ye, yon tomoni bilan urib olganing esa qattiq zarbdan oʻlgan boʻladi (uni yema)›, dedilar.»Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан меърож (учли таёқ) билан ов қилиш ҳақида сўрадим. У зот: ‹Унинг ўткир учи билан уриб олганингни е, ён томони билан уриб олганинг эса қаттиқ зарбдан ўлган бўлади (уни ема)›, дедилар.»

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ النَّخَعِيِّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنِ الْمِعْرَاضِ فَقَالَ ‏"‏ لاَ تَأْكُلْ إِلاَّ أَنْ يَخْزِقَ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan meʼroj haqida soʻradim. U zot: ‹Uni teshib oʻtmaguncha yema›, dedilar.»Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан меърож ҳақида сўрадим. У зот: ‹Уни тешиб ўтмагунча ема›, дедилар.»

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى، عَنْ هِشَامِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَا قُطِعَ مِنَ الْبَهِيمَةِ وَهِيَ حَيَّةٌ فَمَا قُطِعَ مِنْهَا فَهُوَ مَيْتَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ: «Hayvon tirik holida undan nima kesib olinsa, kesib olingan narsa oʻlik (murdor) boʻladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ: «Ҳайвон тирик ҳолида ундан нима кесиб олинса, кесиб олинган нарса ўлик (мурдор) бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْهُذَلِيُّ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ يَكُونُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ قَوْمٌ يَجُبُّونَ أَسْنِمَةَ الإِبِلِ وَيَقْطَعُونَ أَذْنَابَ الْغَنَمِ أَلاَ فَمَا قُطِعَ مِنْ حَىٍّ فَهُوَ مَيِّتٌ ‏"‏ ‏.‏

Tamim ad-Doriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ: ‹Oxirzamonda tuyalarning oʻrkachlarini va qoʻylarning dumlarini kesadigan bir qavm boʻladi. Ogoh boʻlinglar, tirik hayvondan kesib olingan narsa oʻlik (murdor) boʻladi›, dedilar.»Тамим ад-Дорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Охирзамонда туяларнинг ўркачларини ва қўйларнинг думларини кесадиган бир қавм бўлади. Огоҳ бўлинглар, тирик ҳайвондан кесиб олинган нарса ўлик (мурдор) бўлади›, дедилар.»

حَدَّثَنَا أَبُو مُصْعَبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ أُحِلَّتْ لَنَا مَيْتَتَانِ الْحُوتُ وَالْجَرَادُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Bizga ikki xil oʻlik halol qilindi: baliq va chigirtka», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бизга икки хил ўлик ҳалол қилинди: балиқ ва чигиртка», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ وَنَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ قَالاَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو الْعَوَّامِ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ، عَنْ سَلْمَانَ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنِ الْجَرَادِ فَقَالَ ‏"‏ أَكْثَرُ جُنُودِ اللَّهِ لاَ آكُلُهُ وَلاَ أُحَرِّمُهُ ‏"‏ ‏.‏

Salmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺdan chigirtka haqida soʻralganda, u zot: ‹U Allohning eng koʻp lashkarlaridandir. Men uni yemayman ham, harom qilmayman ham›, dedilar.»Салмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺдан чигиртка ҳақида сўралганда, у зот: ‹У Аллоҳнинг энг кўп лашкарларидандир. Мен уни емайман ҳам, ҳаром қилмайман ҳам›, дедилар.»

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي سَعْدٍ الْبَقَّالِ، سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ كُنَّ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَتَهَادَيْنَ الْجَرَادَ عَلَى الأَطْبَاقِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Paygʻambar ﷺning ayollari bir-birlariga laganlarda chigirtka hadya qilar edilar.»Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Пайғамбар ﷺнинг аёллари бир-бирларига лаганларда чигиртка ҳадя қилар эдилар.»

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْحَمَّالُ، حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ، حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُلاَثَةَ، عَنْ مُوسَى بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ إِذَا دَعَا عَلَى الْجَرَادِ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَهْلِكْ كِبَارَهُ وَاقْتُلْ صِغَارَهُ وَأَفْسِدْ بَيْضَهُ وَاقْطَعْ دَابِرَهُ وَخُذْ بِأَفْوَاهِهَا عَنْ مَعَايِشِنَا وَأَرْزَاقِنَا إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ تَدْعُو عَلَى جُنْدٍ مِنْ أَجْنَادِ اللَّهِ بِقَطْعِ دَابِرِهِ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الْجَرَادَ نَثْرَةُ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَاشِمٌ قَالَ زِيَادٌ فَحَدَّثَنِي مَنْ رَأَى الْحُوتَ يَنْثُرُهُ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ chigirtkaga qargʻish qilganlarida: «Allohim, uning kattalarini halok qilgin, kichiklarini oʻldirgin, tuxumlarini buzgin, naslini uzgin va uning ogʻzini bizning tirikchiligimizu rizqimizdan tortib olgin. Albatta, Sen duoni eshituvchisan», deb aytar edilar. Bir kishi: «Yo Rasululloh, Allohning lashkarlaridan bir lashkarning naslini uzishni soʻrab qanday qargʻish qilyapsiz?» dedi. U zot: «Albatta, chigirtka dengizdagi baliqning aksiridir (aksa urganidan paydo boʻlgandir)», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ чигирткага қарғиш қилганларида: «Аллоҳим, унинг катталарини ҳалок қилгин, кичикларини ўлдиргин, тухумларини бузгин, наслини узгин ва унинг оғзини бизнинг тирикчилигимизу ризқимиздан тортиб олгин. Албатта, Сен дуони эшитувчисан», деб айтар эдилар. Бир киши: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳнинг лашкарларидан бир лашкарнинг наслини узишни сўраб қандай қарғиш қиляпсиз?» деди. У зот: «Албатта, чигиртка денгиздаги балиқнинг аксиридир (акса урганидан пайдо бўлгандир)», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي الْمُهَزِّمِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي حَجَّةٍ أَوْ عُمْرَةٍ فَاسْتَقْبَلَنَا رِجْلٌ مِنْ جَرَادٍ أَوْ ضَرْبٌ مِنْ جَرَادٍ فَجَعَلْنَا نَضْرِبُهُنَّ بِأَسْوَاطِنَا وَنِعَالِنَا فَقَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ كُلُوهُ فَإِنَّهُ مِنْ صَيْدِ الْبَحْرِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Paygʻambar ﷺ bilan haj yoki umra safarida chiqqan edik. Bizni bir toʻda chigirtka yoki bir dasta chigirtka qarshi oldi. Biz ularni qamchilarimiz va oyoq kiyimlarimiz bilan ura boshladik. Shunda Paygʻambar ﷺ: ‹Uni yenglar, chunki u dengiz ovidandir›, dedilar.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Пайғамбар ﷺ билан ҳаж ёки умра сафарида чиққан эдик. Бизни бир тўда чигиртка ёки бир даста чигиртка қарши олди. Биз уларни қамчиларимиз ва оёқ кийимларимиз билан ура бошладик. Шунда Пайғамбар ﷺ: ‹Уни енглар, чунки у денгиз овидандир›, дедилар.»

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْفَضْلِ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنْ قَتْلِ الصُّرَدِ وَالضِّفْدَعِ وَالنَّمْلَةِ وَالْهُدْهُدِ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ surad qushini, baqani, chumolini va sassiqpopushakni oʻldirishdan qaytardilar.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ сурад қушини, бақани, чумолини ва сассиқпопушакни ўлдиришдан қайтардилар.»

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنْ قَتْلِ أَرْبَعٍ مِنَ الدَّوَابِّ النَّمْلَةِ وَالنَّحْلِ وَالْهُدْهُدِ وَالصُّرَدِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ jonzotlardan toʻrttasini — chumoli, asalari, sassiqpopushak va surad qushini oʻldirishdan qaytardilar.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ жонзотлардан тўрттасини — чумоли, асалари, сассиқпопушак ва сурад қушини ўлдиришдан қайтардилар.»

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى الْمِصْرِيَّانِ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ نَبِيِّ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِنَّ نَبِيًّا مِنَ الأَنْبِيَاءِ قَرَصَتْهُ نَمْلَةٌ فَأَمَرَ بِقَرْيَةِ النَّمْلِ فَأُحْرِقَتْ فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَيْهِ فِي أَنْ قَرَصَتْكَ نَمْلَةٌ أَهْلَكْتَ أُمَّةً مِنَ الأُمَمِ تُسَبِّحُ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ، حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، بِإِسْنَادِهِ نَحْوَهُ وَقَالَ قَرَصَتْ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ: «Paygʻambarlardan bir Paygʻambarni chumoli chaqdi. Shunda u chumolilar uyasini buyurib, u yoqib yuborildi. Bas, Alloh azza va jalla unga: ‹Seni bitta chumoli chaqqani uchun Allohga tasbeh aytadigan bir ummatni halok qildingmi?› deb vahiy yubordi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Пайғамбарлардан бир Пайғамбарни чумоли чақди. Шунда у чумолилар уясини буюриб, у ёқиб юборилди. Бас, Аллоҳ азза ва жалла унга: ‹Сени битта чумоли чаққани учун Аллоҳга тасбеҳ айтадиган бир умматни ҳалок қилдингми?› деб ваҳий юборди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، أَنَّ قَرِيبًا، لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ خَذَفَ فَنَهَاهُ وَقَالَ إِنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَهَى عَنِ الْخَذْفِ وَقَالَ ‏"‏ إِنَّهَا لاَ تَصِيدُ صَيْدًا وَلاَ تَنْكَأُ عَدُوًّا وَلَكِنَّهَا تَكْسِرُ السِّنَّ وَتَفْقَأُ الْعَيْنَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَعَادَ ‏.‏ فَقَالَ أُحَدِّثُكَ أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَهَى عَنْهُ ثُمَّ عُدْتَ لاَ أُكَلِّمُكَ أَبَدًا ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, uning bir qarindoshi tosh otdi. Shunda u kishi uni qaytardi va: «Paygʻambar ﷺ tosh otishdan qaytarib: ‹Albatta, u na bir ovni oʻldiradi, na bir dushmanga ozor yetkazadi, balki u tishni sindiradi va koʻzni chiqaradi›, dedilar», dedi. Soʻng u yana otdi. Shunda u: «Men senga Paygʻambar ﷺ bundan qaytarganlarini aytsamu, keyin sen yana otsang?! Endi men sen bilan hech qachon gaplashmayman», dedi.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, унинг бир қариндоши тош отди. Шунда у киши уни қайтарди ва: «Пайғамбар ﷺ тош отишдан қайтариб: ‹Албатта, у на бир овни ўлдиради, на бир душманга озор етказади, балки у тишни синдиради ва кўзни чиқаради›, дедилар», деди. Сўнг у яна отди. Шунда у: «Мен сенга Пайғамбар ﷺ бундан қайтарганларини айтсаму, кейин сен яна отсанг?! Энди мен сен билан ҳеч қачон гаплашмайман», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ صُهْبَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، قَالَ نَهَى النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنِ الْخَذْفِ وَقَالَ ‏"‏ إِنَّهَا لاَ تَقْتُلُ الصَّيْدَ وَلاَ تَنْكِي الْعَدُوَّ وَلَكِنَّهَا تَفْقَأُ الْعَيْنَ وَتَكْسِرُ السِّنَّ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Paygʻambar ﷺ tosh otishdan qaytarib: ‹Albatta, u na ovni oʻldiradi, na dushmanga ozor yetkazadi, balki u koʻzni chiqaradi va tishni sindiradi›, dedilar.»Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Пайғамбар ﷺ тош отишдан қайтариб: ‹Албатта, у на овни ўлдиради, на душманга озор етказади, балки у кўзни чиқаради ва тишни синдиради›, дедилар.»

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أُمِّ شَرِيكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَمَرَهَا بِقَتْلِ الأَوْزَاغِ ‏.‏

Ummu Shariyk (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ unga sluppilarni (uy kaltakesaklarini) oʻldirishga buyurdilar.Умму Шарийк (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ унга слуппиларни (уй калтакесакларини) ўлдиришга буюрдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمُخْتَارِ، حَدَّثَنَا سُهَيْلٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَنْ قَتَلَ وَزَغًا فِي أَوَّلِ ضَرْبَةٍ فَلَهُ كَذَا وَكَذَا حَسَنَةً وَمَنْ قَتَلَهَا فِي الثَّانِيَةِ فَلَهُ كَذَا وَكَذَا - أَدْنَى مِنَ الأُولَى - وَمَنْ قَتَلَهَا فِي الضَّرْبَةِ الثَّالِثَةِ فَلَهُ كَذَا وَكَذَا حَسَنَةً - أَدْنَى مِنَ الَّذِي ذَكَرَهُ فِي الْمَرَّةِ الثَّانِيَةِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim uy kaltakesagini birinchi zarbda oʻldirsa, unga shuncha-shuncha savob boʻladi. Kim uni ikkinchi zarbda oʻldirsa, unga shuncha-shuncha savob boʻladi — birinchisidan kamroq. Kim uni uchinchi zarbda oʻldirsa, unga shuncha-shuncha savob boʻladi — ikkinchi marta zikr qilinganidan kamroq», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким уй калтакесагини биринчи зарбда ўлдирса, унга шунча-шунча савоб бўлади. Ким уни иккинчи зарбда ўлдирса, унга шунча-шунча савоб бўлади — биринчисидан камроқ. Ким уни учинчи зарбда ўлдирса, унга шунча-шунча савоб бўлади — иккинчи марта зикр қилинганидан камроқ», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ لِلْوَزَغِ ‏"‏ الْفُوَيْسِقَةُ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uy kaltakesagi haqida: «Kichkina fosiq», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уй калтакесаги ҳақида: «Кичкина фосиқ», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ سَائِبَةَ، - مَوْلاَةِ الْفَاكِهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ - أَنَّهَا دَخَلَتْ عَلَى عَائِشَةَ فَرَأَتْ فِي بَيْتِهَا رُمْحًا مَوْضُوعًا فَقَالَتْ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ مَا تَصْنَعِينَ بِهَذَا قَالَتْ نَقْتُلُ بِهِ هَذِهِ الأَوْزَاغَ فَإِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَخْبَرَنَا أَنَّ إِبْرَاهِيمَ لَمَّا أُلْقِيَ فِي النَّارِ لَمْ تَكُنْ فِي الأَرْضِ دَابَّةٌ إِلاَّ أَطْفَأَتِ النَّارَ غَيْرَ الْوَزَغِ فَإِنَّهَا كَانَتْ تَنْفُخُ عَلَيْهِ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِقَتْلِهِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U kishining uyiga bir ayol kirib, uyda qoʻyilgan nayzani koʻrdi va: «Ey moʻminlar onasi, buni nima qilasiz?» dedi. Oisha (roziyallohu anho): «Biz bu bilan mana shu uy kaltakesaklarini oʻldiramiz. Chunki Allohning Nabiysi ﷺ bizga xabar berdilarki, Ibrohim (alayhissalom) oʻtga tashlanganida, yer yuzida uy kaltakesagidan boshqa oʻsha oʻtni oʻchirmagan hech bir jonivor qolmadi. U (kaltakesak) esa oʻtga puflardi. Shuning uchun Rasululloh ﷺ uni oʻldirishga buyurdilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У кишининг уйига бир аёл кириб, уйда қўйилган найзани кўрди ва: «Эй мўминлар онаси, буни нима қиласиз?» деди. Оиша (розияллоҳу анҳо): «Биз бу билан мана шу уй калтакесакларини ўлдирамиз. Чунки Аллоҳнинг Набийси ﷺ бизга хабар бердиларки, Иброҳим (алайҳиссалом) ўтга ташланганида, ер юзида уй калтакесагидан бошқа ўша ўтни ўчирмаган ҳеч бир жонивор қолмади. У (калтакесак) эса ўтга пуфларди. Шунинг учун Расулуллоҳ ﷺ уни ўлдиришга буюрдилар», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ، عَنْ أَبِي ثَعْلَبَةَ الْخُشَنِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَهَى عَنْ أَكْلِ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنَ السِّبَاعِ ‏.‏ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَلَمْ أَسْمَعْ بِهَذَا حَتَّى دَخَلْتُ الشَّامَ ‏.‏

Abu Saʼlaba al-Xushaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ har qanday oʻtkir tishli yirtqich hayvonni yeyishdan qaytardilar. Zuhriy: «Men buni Shomga kirmagunimcha eshitmagan edim», dedi.Абу Саълаба ал-Хушаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳар қандай ўткир тишли йиртқич ҳайвонни ейишдан қайтардилар. Зуҳрий: «Мен буни Шомга кирмагунимча эшитмаган эдим», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالاَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي حَكِيمٍ، عَنْ عَبِيدَةَ بْنِ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ أَكْلُ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنَ السِّبَاعِ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Har qanday oʻtkir tishli yirtqich hayvonni yeyish haromdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳар қандай ўткир тишли йиртқич ҳайвонни ейиш ҳаромдир», дедилар.

حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَوْمَ خَيْبَرَ عَنْ أَكْلِ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنَ السِّبَاعِ وَعَنْ كُلِّ ذِي مِخْلَبٍ مِنَ الطَّيْرِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xaybar kuni har qanday oʻtkir tishli yirtqich hayvonni va tirnoqli har qanday qushni yeyishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни ҳар қандай ўткир тишли йиртқич ҳайвонни ва тирноқли ҳар қандай қушни ейишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ وَاضِحٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ، عَنْ حِبَّانَ بْنِ جَزْءٍ، عَنْ أَخِيهِ، خُزَيْمَةَ بْنِ جَزْءٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ جِئْتُكَ لأَسْأَلَكَ عَنْ أَحْنَاشِ الأَرْضِ مَا تَقُولُ فِي الثَّعْلَبِ قَالَ ‏"‏ وَمَنْ يَأْكُلُ الثَّعْلَبَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا تَقُولُ فِي الذِّئْبِ قَالَ ‏"‏ وَيَأْكُلُ الذِّئْبَ أَحَدٌ فِيهِ خَيْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Xuzayma ibn Jazʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, huzuringizga yerning hasharotlari haqida soʻramoqchi boʻlib keldim. Tulki haqida nima deysiz?» dedim. U zot: «Tulkini kim yeydi?» dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, boʻri haqida nima deysiz?» dedim. U zot: «Oʻzida xayr boʻlgan biror kishi boʻrini yeydimi?» dedilar.Хузайма ибн Жазъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, ҳузурингизга ернинг ҳашаротлари ҳақида сўрамоқчи бўлиб келдим. Тулки ҳақида нима дейсиз?» дедим. У зот: «Тулкини ким ейди?» дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, бўри ҳақида нима дейсиз?» дедим. У зот: «Ўзида хайр бўлган бирор киши бўрини ейдими?» дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ الْمَكِّيُّ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي عَمَّارٍ، - وَهُوَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ - قَالَ سَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ الضَّبُعِ أَصَيْدٌ هُوَ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قُلْتُ آكُلُهَا قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قُلْتُ أَشَىْءٌ سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ نَعَمْ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi undan sirtlon haqida: «U ovmi?» deb soʻradi. U: «Ha», dedi. Haligi kishi: «Uni yeymanmi?» dedi. Jobir: «Ha», dedi. U: «Bu Rasululloh ﷺdan eshitgan narsangmi?» dedi. Jobir: «Ha», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши ундан сиртлон ҳақида: «У овми?» деб сўради. У: «Ҳа», деди. Ҳалиги киши: «Уни ейманми?» деди. Жобир: «Ҳа», деди. У: «Бу Расулуллоҳ ﷺдан эшитган нарсангми?» деди. Жобир: «Ҳа», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ وَاضِحٍ، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ، عَنْ حِبَّانَ بْنِ جَزْءٍ، عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ جَزْءٍ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا تَقُولُ فِي الضَّبُعِ قَالَ ‏"‏ وَمَنْ يَأْكُلُ الضَّبُعَ ‏"‏ ‏.‏

Xuzayma ibn Jazʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, sirtlon haqida nima deysiz?» dedim. U zot: «Sirtlonni kim yeydi?» dedilar.Хузайма ибн Жазъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиртлон ҳақида нима дейсиз?» дедим. У зот: «Сиртлонни ким ейди?» дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ ثَابِتِ بْنِ يَزِيدَ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَصَابَ النَّاسُ ضِبَابًا فَاشْتَوَوْهَا فَأَكَلُوا مِنْهَا فَأَصَبْتُ مِنْهَا ضَبًّا فَشَوَيْتُهُ ثُمَّ أَتَيْتُ بِهِ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَخَذَ جَرِيدَةً فَجَعَلَ يَعُدُّ بِهَا أَصَابِعَهُ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ أُمَّةً فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ مُسِخَتْ دَوَابَّ فِي الأَرْضِ وَإِنِّي لاَ أَدْرِي لَعَلَّهَا هِيَ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ إِنَّ النَّاسَ قَدِ اشْتَوَوْهَا فَأَكَلُوهَا فَلَمْ يَأْكُلْ وَلَمْ يَنْهَ ‏.‏

Sobit ibn Yazid al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan birga edik. Odamlar bir necha echkemarni tutib, ularni qovurib yeyishdi. Men ham ulardan bir echkemar tutib, uni qovurdim, soʻng uni Nabiy ﷺga olib keldim. U zot bir xurmo shoxini olib, u bilan barmoqlarini sanay boshladilar va: «Bani Isroildan bir ummat yer yuzidagi jonivorlarga aylantirilgan edi, men bu (echkemar) oʻshami-yoʻqmi bilmayman», dedilar. Men: «Odamlar uni qovurib yeyishdi», dedim. U zot uni yemadilar ham, qaytarmadilar ham.Собит ибн Язид ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан бирга эдик. Одамлар бир неча эчкемарни тутиб, уларни қовуриб ейишди. Мен ҳам улардан бир эчкемар тутиб, уни қовурдим, сўнг уни Набий ﷺга олиб келдим. У зот бир хурмо шохини олиб, у билан бармоқларини санай бошладилар ва: «Бани Исроилдан бир уммат ер юзидаги жониворларга айлантирилган эди, мен бу (эчкемар) ўшами-йўқми билмайман», дедилар. Мен: «Одамлар уни қовуриб ейишди», дедим. У зот уни емадилар ҳам, қайтармадилар ҳам.

حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الْهَرَوِيُّ، إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ الْيَشْكُرِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لَمْ يُحَرِّمِ الضَّبَّ وَلَكِنْ قَذِرَهُ وَإِنَّهُ لَطَعَامُ عَامَّةِ الرِّعَاءِ وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَيَنْفَعُ بِهِ غَيْرَ وَاحِدٍ وَلَوْ كَانَ عِنْدِي لأَكَلْتُهُ ‏.‏ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَحْوَهُ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ echkemarni harom qilmadilar, lekin uni yoqtirmadilar. U koʻpchilik choʻponlarning taomidir. Aziz va jalil Alloh u bilan nechalab kishilarni manfaatdor qiladi. Agar mening oldimda boʻlganida, uni yer edim, dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ эчкемарни ҳаром қилмадилар, лекин уни ёқтирмадилар. У кўпчилик чўпонларнинг таомидир. Азиз ва жалил Аллоҳ у билан нечалаб кишиларни манфаатдор қилади. Агар менинг олдимда бўлганида, уни ер эдим, дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَادَى رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الصُّفَّةِ حِينَ انْصَرَفَ مِنَ الصَّلاَةِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَرْضَنَا أَرْضٌ مَضَبَّةٌ فَمَا تَرَى فِي الضِّبَابِ قَالَ ‏"‏ بَلَغَنِي أَنَّهُ أُمَّةٌ مُسِخَتْ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمْ يَأْمُرْ بِهِ وَلَمْ يَنْهَ عَنْهُ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozdan qaytganlarida, suffa ahlidan bir kishi u zotni chaqirib: «Ey Allohning Rasuli, bizning yerimiz echkemar koʻp yer. Echkemarlar haqida nima deysiz?» dedi. U zot: «Menga u bir aylantirilgan ummat ekani xabari yetgan», dedilar. U zot uni yeyishga buyurmadilar ham, undan qaytarmadilar ham.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намоздан қайтганларида, суффа аҳлидан бир киши у зотни чақириб: «Эй Аллоҳнинг Расули, бизнинг еримиз эчкемар кўп ер. Эчкемарлар ҳақида нима дейсиз?» деди. У зот: «Менга у бир айлантирилган уммат экани хабари етган», дедилар. У зот уни ейишга буюрмадилар ҳам, ундан қайтармадилар ҳам.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُصَفَّى الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ الزُّبَيْدِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أُتِيَ بِضَبٍّ مَشْوِيٍّ فَقُرِّبَ إِلَيْهِ فَأَهْوَى بِيَدِهِ لِيَأْكُلَ مِنْهُ فَقَالَ لَهُ مَنْ حَضَرَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ لَحْمُ ضَبٍّ ‏.‏ فَرَفَعَ يَدَهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ خَالِدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَحَرَامٌ الضَّبُّ قَالَ ‏"‏ لاَ وَلَكِنَّهُ لَمْ يَكُنْ بِأَرْضِي فَأَجِدُنِي أَعَافُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَهْوَى خَالِدٌ إِلَى الضَّبِّ فَأَكَلَ مِنْهُ وَرَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَنْظُرُ إِلَيْهِ ‏.‏

Xolid ibn Valid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga qovurilgan echkemar keltirildi va u zotning oldiga qoʻyildi. U zot undan yeyish uchun qoʻllarini choʻzdilar. Shunda huzurlarida boʻlganlardan biri: «Ey Allohning Rasuli, bu echkemar goʻshti», dedi. U zot qoʻllarini undan tortdilar. Xolid u zotga: «Ey Allohning Rasuli, echkemar harommi?» dedi. U zot: «Yoʻq, lekin u mening yurtimda boʻlmagani uchun undan koʻnglim aynayotganini sezyapman», dedilar. Xolid echkemarga qoʻl choʻzib, undan yedi, Rasululloh ﷺ esa unga qarab turardilar.Холид ибн Валид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга қовурилган эчкемар келтирилди ва у зотнинг олдига қўйилди. У зот ундан ейиш учун қўлларини чўздилар. Шунда ҳузурларида бўлганлардан бири: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу эчкемар гўшти», деди. У зот қўлларини ундан тортдилар. Холид у зотга: «Эй Аллоҳнинг Расули, эчкемар ҳаромми?» деди. У зот: «Йўқ, лекин у менинг юртимда бўлмагани учун ундан кўнглим айнаётганини сезяпман», дедилар. Холид эчкемарга қўл чўзиб, ундан еди, Расулуллоҳ ﷺ эса унга қараб турардилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُصَفَّى، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لاَ أُحَرِّمُ ‏"‏ ‏.‏ يَعْنِي الضَّبَّ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kaltakesak (zabb) haqida: «Men uni harom qilmayman», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ калтакесак (забб) ҳақида: «Мен уни ҳаром қилмайман», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ مَرَرْنَا بِمَرِّ الظَّهْرَانِ فَأَنْفَجْنَا أَرْنَبًا فَسَعَوْا عَلَيْهَا فَلَغَبُوا فَسَعَيْتُ حَتَّى أَدْرَكْتُهَا فَأَتَيْتُ بِهَا أَبَا طَلْحَةَ فَذَبَحَهَا فَبَعَثَ بِعَجُزِهَا وَوَرِكِهَا إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَبِلَهَا ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Marruzzahron degan joydan oʻtayotgan edik, bir quyonni hurkitib yubordik. Odamlar uning ketidan quvishdi, ammo charchab qolishdi. Men esa quvib borib, uni tutib oldim. Soʻng uni Abu Talha (roziyallohu anhu)ning oldiga olib keldim. U uni soʻydi va uning dumbasi bilan sonini Paygʻambar ﷺ ga yubordi, u zot uni qabul qildilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Марруззаҳрон деган жойдан ўтаётган эдик, бир қуённи ҳуркитиб юбордик. Одамлар унинг кетидан қувишди, аммо чарчаб қолишди. Мен эса қувиб бориб, уни тутиб олдим. Сўнг уни Абу Талҳа (розияллоҳу анҳу)нинг олдига олиб келдим. У уни сўйди ва унинг думбаси билан сонини Пайғамбар ﷺ га юборди, у зот уни қабул қилдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَفْوَانَ، أَنَّهُ مَرَّ عَلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِأَرْنَبَيْنِ مُعَلِّقَهُمَا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَصَبْتُ هَذَيْنِ الأَرْنَبَيْنِ فَلَمْ أَجِدْ حَدِيدَةً أُذَكِّيهِمَا بِهَا فَذَكَّيْتُهُمَا بِمَرْوَةٍ أَفَآكُلُ قَالَ ‏"‏ كُلْ ‏"‏ ‏.‏

Muhammad ibn Safvon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Paygʻambar ﷺ ning oldidan ikkita quyonni osilgan holda koʻtarib oʻtdi va: «Yo Rasululloh, men bu ikki quyonni tutdim, ammo ularni soʻyish uchun temir topolmadim, shuning uchun ularni oq tosh (marva) bilan soʻydim. Ularni yeyaveraymi?» dedi. U zot: «Ye», dedilar.Муҳаммад ибн Сафвон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Пайғамбар ﷺ нинг олдидан иккита қуённи осилган ҳолда кўтариб ўтди ва: «Ё Расулуллоҳ, мен бу икки қуённи тутдим, аммо уларни сўйиш учун темир тополмадим, шунинг учун уларни оқ тош (марва) билан сўйдим. Уларни еяверайми?» деди. У зот: «Е», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ وَاضِحٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ، عَنْ حِبَّانَ بْنِ جَزْءٍ، عَنْ أَخِيهِ، خُزَيْمَةَ بْنِ جَزْءٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ جِئْتُكَ لأَسْأَلَكَ عَنْ أَحْنَاشِ الأَرْضِ مَا تَقُولُ فِي الضَّبِّ قَالَ ‏"‏ لاَ آكُلُهُ وَلاَ أُحَرِّمُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ فَإِنِّي آكُلُ مِمَّا لَمْ تُحَرِّمْ وَلِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ فُقِدَتْ أُمَّةٌ مِنَ الأُمَمِ وَرَأَيْتُ خَلْقًا رَابَنِي ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا تَقُولُ فِي الأَرْنَبِ قَالَ لاَ آكُلُهُ وَلاَ أُحَرِّمُهُ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ فَإِنِّي آكُلُ مِمَّا لَمْ تُحَرِّمْ وَلِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ نُبِّئْتُ أَنَّهَا تَدْمَى ‏"‏ ‏.‏

Xuzayma ibn Jazʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, sizdan yerdagi hasharotlar haqida soʻrash uchun keldim. Kaltakesak (zabb) haqida nima deysiz?» dedim. U zot: «Men uni yemayman, harom ham qilmayman», dedilar. Men: «Unda men siz harom qilmagan narsani yeyaveraman. Nega yemaysiz, yo Rasululloh?» dedim. U zot: «Ummatlardan bir ummat yoʻqoldi (boshqa suratga aylandi), men esa meni shubhaga solgan bir maxluqni koʻrdim», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, quyon haqida nima deysiz?» dedim. U zot: «Men uni yemayman, harom ham qilmayman», dedilar. Men: «Unda men siz harom qilmagan narsani yeyaveraman. Nega yemaysiz, yo Rasululloh?» dedim. U zot: «Menga uning hayz koʻrishi xabar berildi», dedilar.Хузайма ибн Жазъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, сиздан ердаги ҳашаротлар ҳақида сўраш учун келдим. Калтакесак (забб) ҳақида нима дейсиз?» дедим. У зот: «Мен уни емайман, ҳаром ҳам қилмайман», дедилар. Мен: «Унда мен сиз ҳаром қилмаган нарсани еявераман. Нега емайсиз, ё Расулуллоҳ?» дедим. У зот: «Умматлардан бир уммат йўқолди (бошқа суратга айланди), мен эса мени шубҳага солган бир махлуқни кўрдим», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, қуён ҳақида нима дейсиз?» дедим. У зот: «Мен уни емайман, ҳаром ҳам қилмайман», дедилар. Мен: «Унда мен сиз ҳаром қилмаган нарсани еявераман. Нега емайсиз, ё Расулуллоҳ?» дедим. У зот: «Менга унинг ҳайз кўриши хабар берилди», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، حَدَّثَنِي صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَلَمَةَ، مِنْ آلِ ابْنِ الأَزْرَقِ أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ أَبِي بُرْدَةَ، - وَهُوَ مِنْ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ - حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ الْبَحْرُ الطَّهُورُ مَاؤُهُ الْحِلُّ مَيْتَتُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ بَلَغَنِي عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ الْجَوَادِ أَنَّهُ قَالَ هَذَا نِصْفُ الْعِلْمِ لأَنَّ الدُّنْيَا بَرٌّ وَبَحْرٌ فَقَدْ أَفْتَاكَ فِي الْبَحْرِ وَبَقِيَ الْبَرُّ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dengizning suvi pok, oʻligi haloldir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Денгизнинг суви пок, ўлиги ҳалолдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ الطَّائِفِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَا أَلْقَى الْبَحْرُ أَوْ جَزَرَ عَنْهُ فَكُلُوهُ وَمَا مَاتَ فِيهِ فَطَفَا فَلاَ تَأْكُلُوهُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dengiz nimani sohilga tashlasa yoki suvi qaytganda nimani qoldirsa, uni yenglar. Uning ichida oʻlib, suv yuziga qalqib chiqqan narsani esa yemanglar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Денгиз нимани соҳилга ташласа ёки суви қайтганда нимани қолдирса, уни енглар. Унинг ичида ўлиб, сув юзига қалқиб чиққан нарсани эса еманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الأَزْهَرِ النَّيْسَابُورِيُّ، حَدَّثَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ جَمِيلٍ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ مَنْ يَأْكُلُ الْغُرَابَ وَقَدْ سَمَّاهُ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ فَاسِقًا ‏"‏ ‏.‏ وَاللَّهِ مَا هُوَ مِنَ الطَّيِّبَاتِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u: «Kim qargʻani yeydi?! Holbuki Rasululloh ﷺ uni fosiq (buzuq) deb ataganlar. Allohga qasamki, u pok-halol narsalardan emas», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у: «Ким қарғани ейди?! Ҳолбуки Расулуллоҳ ﷺ уни фосиқ (бузуқ) деб атаганлар. Аллоҳга қасамки, у пок-ҳалол нарсалардан эмас», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ الْحَيَّةُ فَاسِقَةٌ وَالْعَقْرَبُ فَاسِقَةٌ وَالْفَأْرَةُ فَاسِقَةٌ وَالْغُرَابُ فَاسِقٌ ‏"‏ ‏.‏ فَقِيلَ لِلْقَاسِمِ أَيُؤْكَلُ الْغُرَابُ قَالَ مَنْ يَأْكُلُهُ بَعْدَ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ فَاسِقٌ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ilon fosiqdir, chayon fosiqdir, sichqon fosiqdir va qargʻa fosiqdir», dedilar. Soʻng Qosimdan: «Qargʻa yeyiladimi?» deb soʻralganda, u: «Rasululloh ﷺ uni ‹fosiq› deganlaridan keyin kim uni yeydi?!» dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Илон фосиқдир, чаён фосиқдир, сичқон фосиқдир ва қарға фосиқдир», дедилар. Сўнг Қосимдан: «Қарға ейиладими?» деб сўралганда, у: «Расулуллоҳ ﷺ уни ‹фосиқ› деганларидан кейин ким уни ейди?!» деди.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَهْدِيٍّ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا عُمَرُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنْ أَكْلِ الْهِرَّةِ وَثَمَنِهَا‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mushukni yeyishdan va uning bahosidan (pulini olishdan) qaytardilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мушукни ейишдан ва унинг баҳосидан (пулини олишдан) қайтардилар.