حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ عَوْفٍ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ، قَالَ لَمَّا قَدِمَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ الْمَدِينَةَ انْجَفَلَ النَّاسُ قِبَلَهُ وَقِيلَ قَدْ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَدْ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ قَدْ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ ‏.‏ ثَلاَثًا فَجِئْتُ فِي النَّاسِ لأَنْظُرَ فَلَمَّا تَبَيَّنْتُ وَجْهَهُ عَرَفْتُ أَنَّ وَجْهَهُ لَيْسَ بِوَجْهِ كَذَّابٍ فَكَانَ أَوَّلَ شَىْءٍ سَمِعْتُهُ تَكَلَّمَ بِهِ أَنْ قَالَ ‏"‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَفْشُوا السَّلاَمَ وَأَطْعِمُوا الطَّعَامَ وَصِلُوا الأَرْحَامَ وَصَلُّوا بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ بِسَلاَمٍ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Salom (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Nabiy ﷺ Madinaga kelganlarida, odamlar u zot tomon shoshildilar va: ‹Rasululloh ﷺ keldilar! Rasululloh ﷺ keldilar! Rasululloh ﷺ keldilar!› deyildi, uch marta. Men ham odamlar orasida u zotni koʻrgani keldim. U zotning yuzlarini yaqqol koʻrganimda, bu yuz yolgʻonchining yuzi emasligini bildim. U zotdan eshitgan birinchi soʻzim shu boʻldi, dedilarki: ‹Ey odamlar! Salomni yoyinglar, taom yediringlar, qarindoshlik rishtalarini ulanglar va odamlar uxlab yotgan tunda namoz oʻqinglar, jannatga salomatlik bilan kirasizlar›.»Абдуллоҳ ибн Салом (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Набий ﷺ Мадинага келганларида, одамлар у зот томон шошилдилар ва: ‹Расулуллоҳ ﷺ келдилар! Расулуллоҳ ﷺ келдилар! Расулуллоҳ ﷺ келдилар!› дейилди, уч марта. Мен ҳам одамлар орасида у зотни кўргани келдим. У зотнинг юзларини яққол кўрганимда, бу юз ёлғончининг юзи эмаслигини билдим. У зотдан эшитган биринчи сўзим шу бўлди, дедиларки: ‹Эй одамлар! Саломни ёйинглар, таом едиринглар, қариндошлик ришталарини уланглар ва одамлар ухлаб ётган тунда намоз ўқинглар, жаннатга саломатлик билан кирасизлар›.»

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الأَزْدِيُّ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى حُدِّثْنَا عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ أَفْشُوا السَّلاَمَ وَأَطْعِمُوا الطَّعَامَ وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Salomni yoyinglar, taom yediringlar va Alloh azza va jalla sizlarga buyurganidek, oʻzaro birodar boʻlinglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Саломни ёйинглар, таом едиринглар ва Аллоҳ азза ва жалла сизларга буюрганидек, ўзаро биродар бўлинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، ‏.‏ أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الإِسْلاَمِ خَيْرٌ قَالَ ‏"‏ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلاَمَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Rasululloh ﷺdan soʻrab: «Ey Allohning Rasuli, Islomning qaysi ishi yaxshiroq?» dedi. U zot: «Taom yedirishing va tanigan hamda tanimagan kishilaringga salom berishing», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: «Эй Аллоҳнинг Расули, Исломнинг қайси иши яхшироқ?» деди. У зот: «Таом едиришинг ва таниган ҳамда танимаган кишиларингга салом беришинг», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زِيَادٍ الأَسَدِيُّ، أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَنْبَأَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ طَعَامُ الْوَاحِدِ يَكْفِي الاِثْنَيْنِ وَطَعَامُ الاِثْنَيْنِ يَكْفِي الأَرْبَعَةَ وَطَعَامُ الأَرْبَعَةِ يَكْفِي الثَّمَانِيَةَ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir kishining taomi ikki kishiga kifoya qiladi, ikki kishining taomi toʻrt kishiga kifoya qiladi, toʻrt kishining taomi sakkiz kishiga kifoya qiladi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир кишининг таоми икки кишига кифоя қилади, икки кишининг таоми тўрт кишига кифоя қилади, тўрт кишининг таоми саккиз кишига кифоя қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَهْرَمَانُ آلِ الزُّبَيْرِ قَالَ سَمِعْتُ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّ طَعَامَ الْوَاحِدِ يَكْفِي الاِثْنَيْنِ وَإِنَّ طَعَامَ الاِثْنَيْنِ يَكْفِي الثَّلاَثَةَ وَالأَرْبَعَةَ وَإِنَّ طَعَامَ الأَرْبَعَةِ يَكْفِي الْخَمْسَةَ وَالسِّتَّةَ ‏"‏ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, bir kishining taomi ikki kishiga kifoya qiladi, ikki kishining taomi uch va toʻrt kishiga kifoya qiladi, toʻrt kishining taomi besh va olti kishiga kifoya qiladi», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бир кишининг таоми икки кишига кифоя қилади, икки кишининг таоми уч ва тўрт кишига кифоя қилади, тўрт кишининг таоми беш ва олти кишига кифоя қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ الْمُؤْمِنُ يَأْكُلُ فِي مِعًى وَاحِدٍ وَالْكَافِرُ يَأْكُلُ فِي سَبْعَةِ أَمْعَاءٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻmin bir ichak bilan yeydi, kofir esa yetti ichak bilan yeydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўмин бир ичак билан ейди, кофир эса етти ичак билан ейди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ الْكَافِرُ يَأْكُلُ فِي سَبْعَةِ أَمْعَاءٍ وَالْمُؤْمِنُ يَأْكُلُ فِي مِعًى وَاحِدٍ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kofir yetti ichak bilan yeydi, moʻmin esa bir ichak bilan yeydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кофир етти ичак билан ейди, мўмин эса бир ичак билан ейди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ جَدِّهِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ الْمُؤْمِنُ يَأْكُلُ فِي مِعًى وَاحِدٍ وَالْكَافِرُ يَأْكُلُ فِي سَبْعَةِ أَمْعَاءٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻmin bir ichak bilan yeydi, kofir esa yetti ichak bilan yeydi», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўмин бир ичак билан ейди, кофир эса етти ичак билан ейди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ مَا عَابَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ طَعَامًا قَطُّ إِنْ رَضِيَهُ أَكَلَهُ وَإِلاَّ تَرَكَهُ ‏.‏ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي يَحْيَى، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِثْلَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ نُخَالِفُ فِيهِ يَقُولُونَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ hech qachon hech bir taomni ayblamas edilar. Agar taomni yoqtirsalar, uni yer edilar, aks holda uni tark etar edilar.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ ҳеч қачон ҳеч бир таомни айбламас эдилар. Агар таомни ёқтирсалар, уни ер эдилар, акс ҳолда уни тарк этар эдилар.»

حَدَّثَنَا جُبَارَةُ بْنُ الْمُغَلِّسِ، حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ سُلَيْمٍ، سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُكْثِرَ اللَّهُ خَيْرَ بَيْتِهِ فَلْيَتَوَضَّأْ إِذَا حَضَرَ غَدَاؤُهُ وَإِذَا رُفِعَ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh uyining barakasini koʻpaytirishini istasa, taomi keltirilganda va olib qoʻyilganda qoʻlini yuvsin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ уйининг баракасини кўпайтиришини истаса, таоми келтирилганда ва олиб қўйилганда қўлини ювсин», дедилар.

حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ، حَدَّثَنَا صَاعِدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْجَزَرِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جُحَادَةَ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ الْمَكِّيُّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّهُ خَرَجَ مِنَ الْغَائِطِ فَأُتِيَ بِطَعَامٍ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ آتِيكَ بِوَضُوءٍ قَالَ ‏"‏ أُرِيدُ الصَّلاَةَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hojatxonadan chiqqan edilar, keyin u zotga taom keltirildi. Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, sizga taharat suvi keltiraymi?» dedi. U zot: «Men namoz oʻqimoqchimidim?» dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатхонадан чиққан эдилар, кейин у зотга таом келтирилди. Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, сизга таҳарат суви келтирайми?» деди. У зот: «Мен намоз ўқимоқчимидим?» дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ مِسْعَرٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الأَقْمَرِ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ لاَ آكُلُ مُتَّكِئًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men yonboshlab yemayman», dedilar.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ёнбошлаб емайман», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ دِينَارٍ الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عِرْقٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُسْرٍ، قَالَ أَهْدَيْتُ لِلنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ شَاةً فَجَثَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَلَى رُكْبَتَيْهِ يَأْكُلُ فَقَالَ أَعْرَابِيٌّ مَا هَذِهِ الْجِلْسَةُ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ جَعَلَنِي عَبْدًا كَرِيمًا وَلَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّارًا عَنِيدًا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Busr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Nabiy ﷺga bir qoʻyni hadya qildim. Rasululloh ﷺ ikki tizzalari ustiga choʻkkalab oʻtirib yeyayotgan edilar. Bir aʼrobiy: ‹Bu qanday oʻtirish?› dedi. U zot: ‹Alloh meni hurmatli banda qildi va meni takabbur, qaysar qilmadi›, dedilar.»Абдуллоҳ ибн Буср (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Набий ﷺга бир қўйни ҳадя қилдим. Расулуллоҳ ﷺ икки тиззалари устига чўккалаб ўтириб еяётган эдилар. Бир аъробий: ‹Бу қандай ўтириш?› деди. У зот: ‹Аллоҳ мени ҳурматли банда қилди ва мени такаббур, қайсар қилмади›, дедилар.»

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنِ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ، عَنْ بُدَيْلِ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَأْكُلُ طَعَامًا فِي سِتَّةِ نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَأَكَلَهُ بِلُقْمَتَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ أَمَا أَنَّهُ لَوْ كَانَ قَالَ بِسْمِ اللَّهِ لَكَفَاكُمْ فَإِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ طَعَامًا فَلْيَقُلْ بِسْمِ اللَّهِ فَإِنْ نَسِيَ أَنْ يَقُولَ بِسْمِ اللَّهِ فِي أَوَّلِهِ فَلْيَقُلْ بِسْمِ اللَّهِ فِي أَوَّلِهِ وَآخِرِهِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ oltita sahobalari bilan taom yeyayotgan edilar. Shunda bir aʼrobiy kelib, taomni ikki luqmada yeb qoʻydi. Rasululloh ﷺ: ‹Agar u bismilloh deganida, sizlarga kifoya qilar edi. Biringiz taom yesa, bismilloh desin. Agar boshida bismilloh deyishni unutsa, ‹Bismillohi fi avvalihi va oxirihi (Uning boshi va oxirida Allohning nomi bilan)› desin›, dedilar.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ олтита саҳобалари билан таом еяётган эдилар. Шунда бир аъробий келиб, таомни икки луқмада еб қўйди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Агар у бисмиллоҳ деганида, сизларга кифоя қилар эди. Бирингиз таом еса, бисмиллоҳ десин. Агар бошида бисмиллоҳ дейишни унутса, ‹Бисмиллоҳи фи аввалиҳи ва охириҳи (Унинг боши ва охирида Аллоҳнинг номи билан)› десин›, дедилар.»

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ قَالَ لِيَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَنَا آكُلُ ‏"‏ سَمِّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Umar ibn Abu Salama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men ovqat yeyayotgan edim, Nabiy ﷺ menga: «Aziz va jalil Allohning nomini ayt», dedilar.Умар ибн Абу Салама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен овқат еяётган эдим, Набий ﷺ менга: «Азиз ва жалил Аллоҳнинг номини айт», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا الْهِقْلُ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ لِيَأْكُلْ أَحَدُكُمْ بِيَمِينِهِ وَلْيَشْرَبْ بِيَمِينِهِ وَلْيَأْخُذْ بِيَمِينِهِ وَلْيُعْطِ بِيَمِينِهِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَأْكُلُ بِشِمَالِهِ وَيَشْرَبُ بِشِمَالِهِ وَيُعْطِي بِشِمَالِهِ وَيَأْخُذُ بِشِمَالِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringiz oʻng qoʻli bilan yesin, oʻng qoʻli bilan ichsin, oʻng qoʻli bilan olsin va oʻng qoʻli bilan bersin. Chunki shayton chap qoʻli bilan yeydi, chap qoʻli bilan ichadi, chap qoʻli bilan beradi va chap qoʻli bilan oladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингиз ўнг қўли билан есин, ўнг қўли билан ичсин, ўнг қўли билан олсин ва ўнг қўли билан берсин. Чунки шайтон чап қўли билан ейди, чап қўли билан ичади, чап қўли билан беради ва чап қўли билан олади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، سَمِعَهُ مِنْ، عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ قَالَ كُنْتُ غُلاَمًا فِي حِجْرِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَكَانَتْ يَدِي تَطِيشُ فِي الصَّحْفَةِ فَقَالَ لِي ‏"‏ يَا غُلاَمُ سَمِّ اللَّهَ وَكُلْ بِيَمِينِكَ وَكُلْ مِمَّا يَلِيكَ ‏"‏ ‏.‏

Umar ibn Abu Salama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning tarbiyalarida boʻlgan bir bola edim, qoʻlim tovoqning har yerida yurar edi. Shunda u zot menga: «Ey bola, Allohning nomini ayt, oʻng qoʻling bilan ye va oʻzingning oldingdan ye», dedilar.Умар ибн Абу Салама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг тарбияларида бўлган бир бола эдим, қўлим товоқнинг ҳар ерида юрар эди. Шунда у зот менга: «Эй бола, Аллоҳнинг номини айт, ўнг қўлинг билан е ва ўзингнинг олдингдан е», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ لاَ تَأْكُلُوا بِالشِّمَالِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَأْكُلُ بِالشِّمَالِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Chap qoʻlingiz bilan yemang, chunki shayton chap qoʻli bilan yeydi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Чап қўлингиз билан еманг, чунки шайтон чап қўли билан ейди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْعَدَنِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ طَعَامًا فَلاَ يَمْسَحْ يَدَهُ حَتَّى يَلْعَقَهَا أَوْ يُلْعِقَهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ قَيْسٍ، يَسْأَلُ عَمْرَو بْنَ دِينَارٍ أَرَأَيْتَ حَدِيثَ عَطَاءٍ ‏"‏ لاَ يَمْسَحْ أَحَدُكُمْ يَدَهُ حَتَّى يَلْعَقَهَا أَوْ يُلْعِقَهَا ‏"‏ ‏.‏ عَمَّنْ هُوَ قَالَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏ قَالَ فَإِنَّهُ حُدِّثْنَاهُ عَنْ جَابِرٍ ‏.‏ قَالَ حَفِظْنَاهُ مِنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَبْلَ أَنْ يَقْدَمَ جَابِرٌ عَلَيْنَا وَإِنَّمَا لَقِيَ عَطَاءٌ جَابِرًا فِي سَنَةٍ جَاوَرَ فِيهَا بِمَكَّةَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringiz taom yesa, qoʻlini oʻzi yalab yoki boshqaga yaladib olmaguncha artmasin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингиз таом еса, қўлини ўзи ялаб ёки бошқага яладиб олмагунча артмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنْبَأَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لاَ يَمْسَحْ أَحَدُكُمْ يَدَهُ حَتَّى يَلْعَقَهَا فَإِنَّهُ لاَ يَدْرِي فِي أَىِّ طَعَامِهِ الْبَرَكَةُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz qoʻlini yalamaguncha artmasin, chunki u taomining qaysi qismida baraka borligini bilmaydi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз қўлини яламагунча артмасин, чунки у таомининг қайси қисмида барака борлигини билмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْبَرَّاءُ، قَالَ حَدَّثَتْنِي جَدَّتِي أَمُّ عَاصِمٍ، قَالَتْ دَخَلَ عَلَيْنَا نُبَيْشَةُ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَنَحْنُ نَأْكُلُ فِي قَصْعَةٍ فَقَالَ قَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ أَكَلَ فِي قَصْعَةٍ فَلَحِسَهَا اسْتَغْفَرَتْ لَهُ الْقَصْعَةُ ‏"‏ ‏.‏

Nubaysha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim bir tovoqda ovqat yeb, uni yalab tozalasa, tovoq unga magʻfirat soʻraydi», dedilar.Нубайша (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким бир товоқда овқат еб, уни ялаб тозаласа, товоқ унга мағфират сўрайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ وَنَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ قَالاَ حَدَّثَنَا الْمُعَلَّى بْنُ رَاشِدٍ أَبُو الْيَمَانِ، حَدَّثَتْنِي جَدَّتِي، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ هُذَيْلٍ يُقَالُ لَهُ نُبَيْشَةُ الْخَيْرِ قَالَتْ دَخَلَ عَلَيْنَا نُبَيْشَةُ وَنَحْنُ نَأْكُلُ فِي قَصْعَةٍ لَنَا فَقَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَنْ أَكَلَ فِي قَصْعَةٍ ثُمَّ لَحِسَهَا اسْتَغْفَرَتْ لَهُ الْقَصْعَةُ ‏"‏ ‏.‏

Nubaysha al-Xayr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir tovoqda ovqat yeb, soʻng uni yalab tozalasa, tovoq unga magʻfirat soʻraydi», dedilar.Нубайша ал-Хайр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир товоқда овқат еб, сўнг уни ялаб тозаласа, товоқ унга мағфират сўрайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَلَفٍ الْعَسْقَلاَنِيُّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا وُضِعَتِ الْمَائِدَةُ فَلْيَأْكُلْ مِمَّا يَلِيهِ وَلاَ يَتَنَاوَلْ مِنْ بَيْنِ يَدَىْ جَلِيسِهِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dasturxon qoʻyilganda, biringiz oʻzining oldidan yesin va yonidagi hamsuhbatining oldidan olmasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дастурхон қўйилганда, бирингиз ўзининг олдидан есин ва ёнидаги ҳамсуҳбатининг олдидан олмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا الْعَلاَءُ بْنُ الْفَضْلِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي السَّوِيَّةِ، حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عِكْرَاشٍ، عَنْ أَبِيهِ، عِكْرَاشِ بْنِ ذُؤَيْبٍ قَالَ أُتِيَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِجَفْنَةٍ كَثِيرَةِ الثَّرِيدِ وَالْوَدَكِ فَأَقْبَلْنَا نَأْكُلُ مِنْهَا فَخَبَطْتُ يَدِي فِي نَوَاحِيهَا فَقَالَ ‏"‏ يَا عِكْرَاشُ كُلْ مِنْ مَوْضِعٍ وَاحِدٍ فَإِنَّهُ طَعَامٌ وَاحِدٌ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ أُتِينَا بِطَبَقٍ فِيهِ أَلْوَانٌ مِنَ الرُّطَبِ فَجَالَتْ يَدُ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي الطَّبَقِ وَقَالَ ‏"‏ يَا عِكْرَاشُ كُلْ مِنْ حَيْثُ شِئْتَ فَإِنَّهُ غَيْرُ لَوْنٍ وَاحِدٍ ‏"‏ ‏.‏

Ikrosh ibn Zuayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga tarid va yogʻli goʻshtga toʻla bir katta tovoq keltirildi, biz undan yeya boshladik. Men qoʻlimni uning har tomoniga yurgizdim, shunda u zot: «Ey Ikrosh, bir joydan ye, chunki bu bitta taom», dedilar. Soʻng bizga turli xil xurmolar solingan bir laganda keltirildi, Rasululloh ﷺning qoʻllari laganda aylanib yurdi va: «Ey Ikrosh, xohlagan yeringdan ye, chunki bular bir xil emas», dedilar.Икрош ибн Зуайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга тарид ва ёғли гўштга тўла бир катта товоқ келтирилди, биз ундан ея бошладик. Мен қўлимни унинг ҳар томонига юргиздим, шунда у зот: «Эй Икрош, бир жойдан е, чунки бу битта таом», дедилар. Сўнг бизга турли хил хурмолар солинган бир лаганда келтирилди, Расулуллоҳ ﷺнинг қўллари лаганда айланиб юрди ва: «Эй Икрош, хоҳлаган ерингдан е, чунки булар бир хил эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ دِينَارٍ الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عِرْقٍ الْيَحْصُبِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُسْرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أُتِيَ بِقَصْعَةٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ كُلُوا مِنْ جَوَانِبِهَا وَدَعُوا ذُرْوَتَهَا يُبَارَكْ فِيهَا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Busr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga bir tovoq keltirildi, shunda Rasululloh ﷺ: «Uning chetlaridan yenglar va uning tepasini qoldiringlar, unga baraka berilsin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Буср (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга бир товоқ келтирилди, шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг четларидан енглар ва унинг тепасини қолдиринглар, унга барака берилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ، عُمَرُ بْنُ الدَّرَفْسِ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي قَسِيمَةَ، عَنْ وَاثِلَةَ بْنِ الأَسْقَعِ اللَّيْثِيِّ، قَالَ أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِرَأْسِ الثَّرِيدِ فَقَالَ ‏"‏ كُلُوا بِسْمِ اللَّهِ مِنْ حَوَالَيْهَا وَاعْفُوا رَأْسَهَا فَإِنَّ الْبَرَكَةَ تَأْتِيهَا مِنْ فَوْقِهَا ‏"‏ ‏.‏

Wosila ibn al-Asqa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ taridning tepasini ushlab: «Bismillah deb uning atroflaridan yenglar va uning tepasini tegmay qoldiringlar, chunki baraka unga tepasidan keladi», dedilar.Wосила ибн ал-Асқа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тариднинг тепасини ушлаб: «Бисмиллаҳ деб унинг атрофларидан енглар ва унинг тепасини тегмай қолдиринглар, чунки барака унга тепасидан келади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا وُضِعَ الطَّعَامُ فَخُذُوا مِنْ حَافَتِهِ وَذَرُوا وَسَطَهُ فَإِنَّ الْبَرَكَةَ تَنْزِلُ فِي وَسَطِهِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Taom qoʻyilganda, uning chetidan oling va oʻrtasini qoldiring, chunki baraka uning oʻrtasiga tushadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Таом қўйилганда, унинг четидан олинг ва ўртасини қолдиринг, чунки барака унинг ўртасига тушади», дедилар.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ، قَالَ بَيْنَمَا هُوَ يَتَغَدَّى إِذْ سَقَطَتْ مِنْهُ لُقْمَةٌ فَتَنَاوَلَهَا فَأَمَاطَ مَا كَانَ فِيهَا مِنْ أَذًى فَأَكَلَهَا فَتَغَامَزَ بِهِ الدَّهَاقِينُ فَقِيلَ أَصْلَحَ اللَّهُ الأَمِيرَ إِنَّ هَؤُلاَءِ الدَّهَاقِينَ يَتَغَامَزُونَ مِنْ أَخْذِكَ اللُّقْمَةَ وَبَيْنَ يَدَيْكَ هَذَا الطَّعَامُ ‏.‏ قَالَ إِنِّي لَمْ أَكُنْ لأَدَعَ مَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لِهَذِهِ الأَعَاجِمِ إِنَّا كُنَّا نَأْمُرُ أَحَدَنَا إِذَا سَقَطَتْ لُقْمَتُهُ أَنْ يَأْخُذَهَا فَيُمِيطَ مَا كَانَ فِيهَا مِنْ أَذًى وَيَأْكُلَهَا وَلاَ يَدَعَهَا لِلشَّيْطَانِ ‏.‏

Maʼqil ibn Yasor (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U tushlik qilib oʻtirganida, undan bir luqma tushib ketdi. U uni olib, undagi kirni tozaladi-da, yedi. Shunda dehqonlar bir-birlariga koʻz qisishdi va: «Alloh amirni obod qilsin, oldingizda shuncha taom turgani holda yerdan luqmani olganingiz uchun bu dehqonlar bir-birlariga koʻz qisishmoqda», deyildi. U: «Men Rasululloh ﷺdan eshitgan narsamni bu ajamlar uchun tark etmasman. Biz birimizdan luqmasi tushib ketsa, uni olib, undagi kirni tozalab yeyishni va uni shaytonga qoldirmaslikni buyurar edik», dedi.Маъқил ибн Ясор (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У тушлик қилиб ўтирганида, ундан бир луқма тушиб кетди. У уни олиб, ундаги кирни тозалади-да, еди. Шунда деҳқонлар бир-бирларига кўз қисишди ва: «Аллоҳ амирни обод қилсин, олдингизда шунча таом тургани ҳолда ердан луқмани олганингиз учун бу деҳқонлар бир-бирларига кўз қисишмоқда», дейилди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитган нарсамни бу ажамлар учун тарк этмасман. Биз биримиздан луқмаси тушиб кетса, уни олиб, ундаги кирни тозалаб ейишни ва уни шайтонга қолдирмасликни буюрар эдик», деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا وَقَعَتِ اللُّقْمَةُ مِنْ يَدِ أَحَدِكُمْ فَلْيَمْسَحْ مَا عَلَيْهَا مِنَ الأَذَى وَلْيَأْكُلْهَا ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringizning qoʻlidan luqma tushib ketsa, uning ustidagi kirni artib, uni yesin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизнинг қўлидан луқма тушиб кетса, унинг устидаги кирни артиб, уни есин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مُرَّةَ الْهَمْدَانِيِّ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ كَمَلَ مِنَ الرِّجَالِ كَثِيرٌ وَلَمْ يَكْمُلْ مِنَ النِّسَاءِ إِلاَّ مَرْيَمُ بِنْتُ عِمْرَانَ وَآسِيَةُ امْرَأَةُ فِرْعَوْنَ وَإِنَّ فَضْلَ عَائِشَةَ عَلَى النِّسَاءِ كَفَضْلِ الثَّرِيدِ عَلَى سَائِرِ الطَّعَامِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Erkaklardan koʻplari komillikka yetdilar, ammo ayollardan Imron qizi Maryam va Firʼavnning xotini Osiyadan boshqa hech kim komillikka yetmadi. Oishaning boshqa ayollardan ustunligi tariydning boshqa taomlardan ustunligi kabidir», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Эркаклардан кўплари комилликка етдилар, аммо аёллардан Имрон қизи Марям ва Фиръавннинг хотини Осиядан бошқа ҳеч ким комилликка етмади. Оишанинг бошқа аёллардан устунлиги тарийднинг бошқа таомлардан устунлиги кабидир», дедилар.

حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَنْبَأَنَا مُسْلِمُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ فَضْلُ عَائِشَةَ عَلَى النِّسَاءِ كَفَضْلِ الثَّرِيدِ عَلَى سَائِرِ الطَّعَامِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oishaning boshqa ayollardan ustunligi tariydning boshqa taomlardan ustunligi kabidir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Оишанинг бошқа аёллардан устунлиги тарийднинг бошқа таомлардан устунлиги кабидир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمِصْرِيُّ أَبُو الْحَارِثِ الْمُرَادِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي يَحْيَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا زَمَانَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَقَلِيلٌ مَا نَجِدُ الطَّعَامَ فَإِذَا نَحْنُ وَجَدْنَاهُ لَمْ يَكُنْ لَنَا مَنَادِيلُ إِلاَّ أَكُفَّنَا وَسَوَاعِدَنَا وَأَقْدَامَنَا ثُمَّ نُصَلِّي وَلاَ نَتَوَضَّأْ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ غَرِيبٌ لَيْسَ إِلاَّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَلَمَةَ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ zamonlarida biz taomni kam topar edik. Uni topganimizda esa qoʻllarimiz, bilaklarimiz va oyoqlarimizdan boshqa sochiqlarimiz boʻlmas edi. Soʻng namoz oʻqirdik, taharat qilmasdik», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ замонларида биз таомни кам топар эдик. Уни топганимизда эса қўлларимиз, билакларимиз ва оёқларимиздан бошқа сочиқларимиз бўлмас эди. Сўнг намоз ўқирдик, таҳарат қилмасдик», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ حَجَّاجٍ، عَنْ رِيَاحِ بْنِ عَبِيدَةَ، عَنْ مَوْلًى، لأَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا أَكَلَ طَعَامًا قَالَ ‏"‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَجَعَلَنَا مُسْلِمِينَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ taom yeganlarida: «Alhamdu lillahillazi atʼamana va saqona va jaʼalana muslimin (Bizni taomlantirgan, sugʻorgan va musulmon qilgan Allohga hamd boʻlsin)», derdilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ таом еганларида: «Алҳамду лиллаҳиллази атъамана ва сақона ва жаъалана муслимин (Бизни таомлантирган, суғорган ва мусулмон қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин)», дердилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْبَاهِلِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِذَا رُفِعَ طَعَامُهُ أَوْ مَا بَيْنَ يَدَيْهِ قَالَ ‏"‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا غَيْرَ مَكْفِيٍّ وَلاَ مُوَدَّعٍ وَلاَ مُسْتَغْنًى عَنْهُ رَبَّنَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ taomlari yoki oldilaridagi narsa koʻtarib olinganda: «Alhamdu lillahi hamdan kasiran toyyiban muborakan gʻayra makfiyyin va la muvaddaʼin va la mustagʻnan anhu, Robbana (Allohga koʻp, pokiza va muborak hamdlar boʻlsin, kifoya qilinmagan, tark etilmagan va bepisand qilib boʻlmaydigan hamd bilan, ey Robbimiz)», derdilar.Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ таомлари ёки олдиларидаги нарса кўтариб олинганда: «Алҳамду лиллаҳи ҳамдан касиран тоййибан муборакан ғайра макфиййин ва ла муваддаъин ва ла мустағнан анҳу, Роббана (Аллоҳга кўп, покиза ва муборак ҳамдлар бўлсин, кифоя қилинмаган, тарк этилмаган ва беписанд қилиб бўлмайдиган ҳамд билан, эй Роббимиз)», дердилар.

حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي مَرْحُومٍ عَبْدِ الرَّحِيمِ، عَنْ سَهْلِ بْنِ مُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ الْجُهَنِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَنْ أَكَلَ طَعَامًا فَقَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنِي هَذَا وَرَزَقَنِيهِ مِنْ غَيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَلاَ قُوَّةٍ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Muoz ibn Anas al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim bir taom yeb: ‹Alhamdu lillahillazi atʼamani haza va razaqanihi min gʻayri havlin minni va la quvvatin (Menga bu taomni yedirgan va uni mendan hech bir kuch-quvvatsiz rizq qilib bergan Allohga hamd boʻlsin)›, desa, uning avvalgi gunohlari kechiriladi», dedilar.Муоз ибн Анас ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким бир таом еб: ‹Алҳамду лиллаҳиллази атъамани ҳаза ва разақаниҳи мин ғайри ҳавлин минни ва ла қувватин (Менга бу таомни едирган ва уни мендан ҳеч бир куч-қувватсиз ризқ қилиб берган Аллоҳга ҳамд бўлсин)›, деса, унинг аввалги гуноҳлари кечирилади», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَدَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، قَالُوا حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا وَحْشِيُّ بْنُ حَرْبِ بْنِ وَحْشِيِّ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، وَحْشِيٍّ، أَنَّهُمْ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَأْكُلُ وَلاَ نَشْبَعُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلَعَلَّكُمْ تَأْكُلُونَ مُتَفَرِّقِينَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَاجْتَمِعُوا عَلَى طَعَامِكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ يُبَارَكْ لَكُمْ فِيهِ ‏"‏ ‏.‏

Vahshiy ibn Harb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ular: «Ey Allohning Rasuli, biz yeymiz-u, toʻymaymiz», dedilar. U zot ﷺ: «Ehtimol, siz ayri-ayri yersizlar?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. U zot ﷺ: «Bas, taomingiz ustida jamlaningiz va uning ustida Allohning nomini zikr qilingiz, sizga u narsada barakot berilur», dedilar.Ваҳший ибн Ҳарб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз еймиз-у, тўймаймиз», дедилар. У зот ﷺ: «Эҳтимол, сиз айри-айри ерсизлар?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. У зот ﷺ: «Бас, таомингиз устида жамланингиз ва унинг устида Аллоҳнинг номини зикр қилингиз, сизга у нарсада баракот берилур», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَهْرَمَانُ آلِ الزُّبَيْرِ قَالَ سَمِعْتُ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ، سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ كُلُوا جَمِيعًا وَلاَ تَفَرَّقُوا فَإِنَّ الْبَرَكَةَ مَعَ الْجَمَاعَةِ ‏"‏ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Birgalikda yenglar, ayri-ayri boʻlmanglar, chunki barakot jamoat bilan birgadir», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биргаликда енглар, айри-айри бўлманглар, чунки баракот жамоат билан биргадир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُحَارِبِيُّ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَنْفُخُ فِي طَعَامٍ وَلاَ شَرَابٍ وَلاَ يَتَنَفَّسُ فِي الإِنَاءِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ taomga ham, ichimlikka ham puflamas edilar va idish ichiga nafas chiqarmas edilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ таомга ҳам, ичимликка ҳам пуфламас эдилар ва идиш ичига нафас чиқармас эдилар», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ أَبِيهِ، سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا جَاءَ أَحَدَكُمْ خَادِمُهُ بِطَعَامِهِ فَلْيُجْلِسْهُ فَلْيَأْكُلْ مَعَهُ فَإِنْ أَبَى فَلْيُنَاوِلْهُ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringizga xizmatkori taomini keltirsa, uni yoniga oʻtqazib, birga yesin. Agar bosh tortsa, undan unga bir oz bersin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизга хизматкори таомини келтирса, уни ёнига ўтқазиб, бирга есин. Агар бош тортса, ундан унга бир оз берсин», дедилар.

حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ الْمِصْرِيُّ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا أَحَدُكُمْ قَرَّبَ إِلَيْهِ مَمْلُوكُهُ طَعَامًا قَدْ كَفَاهُ عَنَاءَهُ وَحَرَّهُ فَلْيَدْعُهُ فَلْيَأْكُلْ مَعَهُ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ فَلْيَأْخُذْ لُقْمَةً فَلْيَجْعَلْهَا فِي يَدِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringizning quli mashaqqatiga va issigʻiga chidab tayyorlagan taomni unga yaqinlashtirsa, uni chaqirib, birga yesin. Agar buni qilmasa, bir luqma olib, uning qoʻliga bersin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизнинг қули машаққатига ва иссиғига чидаб тайёрлаган таомни унга яқинлаштирса, уни чақириб, бирга есин. Агар буни қилмаса, бир луқма олиб, унинг қўлига берсин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ الْهَجَرِيُّ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا جَاءَ خَادِمُ أَحَدِكُمْ بِطَعَامِهِ فَلْيُقْعِدْهُ مَعَهُ أَوْ لِيُنَاوِلْهُ مِنْهُ فَإِنَّهُ هُوَ الَّذِي وَلِيَ حَرَّهُ وَدُخَانَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringizga xizmatkori taomini keltirsa, uni oʻzi bilan oʻtqazsin yoki undan unga bir oz bersin. Chunki uning issigʻi va tutuniga chidagan aynan oʻshadir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизга хизматкори таомини келтирса, уни ўзи билан ўтқазсин ёки ундан унга бир оз берсин. Чунки унинг иссиғи ва тутунига чидаган айнан ўшадир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي الْفُرَاتِ الإِسْكَافِ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ مَا أَكَلَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَلَى خِوَانٍ وَلاَ فِي سُكُرُّجَةٍ ‏.‏ قَالَ فَعَلاَمَ كَانُوا يَأْكُلُونَ قَالَ عَلَى السُّفَرِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ hech qachon xontaxtada ham, alohida likopchada ham taom yemadilar», dedi. «Bas, ular nimaning ustida yer edilar?» deb soʻralganda, u: «Dasturxon ustida», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ ҳеч қачон хонтахтада ҳам, алоҳида ликопчада ҳам таом емадилар», деди. «Бас, улар ниманинг устида ер эдилар?» деб сўралганда, у: «Дастурхон устида», деди.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ الْجُبَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو بَحْرٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَكَلَ عَلَى خِوَانٍ حَتَّى مَاتَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺni vafot etgunlariga qadar dasturxon ustida (qoʻyilgan tuvakdan) taom yeganini koʻrmadim».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺни вафот этгунларига қадар дастурхон устида (қўйилган тувакдан) таом еганини кўрмадим».

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ بَشِيرِ بْنِ ذَكْوَانَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ مُنِيرِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَهَى أَنْ يُقَامَ عَنِ الطَّعَامِ حَتَّى يُرْفَعَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ taom koʻtarilmaguncha uning oldidan turishdan qaytardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ таом кўтарилмагунча унинг олдидан туришдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَلَفٍ الْعَسْقَلاَنِيُّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا وُضِعَتِ الْمَائِدَةُ فَلاَ يَقُومُ رَجُلٌ حَتَّى تُرْفَعَ الْمَائِدَةُ وَلاَ يَرْفَعُ يَدَهُ وَإِنْ شَبِعَ حَتَّى يَفْرُغَ الْقَوْمُ وَلْيُعْذِرْ فَإِنَّ الرَّجُلَ يُخْجِلُ جَلِيسَهُ فَيَقْبِضُ يَدَهُ وَعَسَى أَنْ يَكُونَ لَهُ فِي الطَّعَامِ حَاجَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dasturxon qoʻyilganida, u koʻtarilmaguncha hech kim turmasin, toʻysa ham, odamlar tugatmaguncha qoʻlini tortmasin, balki (yemasa ham yeganday) uzr koʻrsatib tursin. Chunki kishi (qoʻlini tortishi bilan) hamsuhbatini uyaltirib qoʻyadi va u qoʻlini tortadi, holbuki uning taomga hojati bordir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дастурхон қўйилганида, у кўтарилмагунча ҳеч ким турмасин, тўйса ҳам, одамлар тугатмагунча қўлини тортмасин, балки (емаса ҳам егандай) узр кўрсатиб турсин. Чунки киши (қўлини тортиши билан) ҳамсуҳбатини уялтириб қўяди ва у қўлини тортади, ҳолбуки унинг таомга ҳожати бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا جُبَارَةُ بْنُ الْمُغَلِّسِ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ وَسِيمٍ الْجَمَّالُ، حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ الْحَسَنِ، عَنْ أُمِّهِ، فَاطِمَةَ بِنْتِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أُمِّهِ، فَاطِمَةَ ابْنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ أَلاَ لاَ يَلُومَنَّ امْرُؤٌ إِلاَّ نَفْسَهُ يَبِيتُ وَفِي يَدِهِ رِيحُ غَمَرٍ ‏"‏ ‏.‏

Rasululloh ﷺning qizlari Fotima (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻlinglar! Qoʻlida (yuvilmagan) taomning yogʻ hidi turgan holda uxlagan kishi faqat oʻzinigina malomat qilsin», dedilar.Расулуллоҳ ﷺнинг қизлари Фотима (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўлинглар! Қўлида (ювилмаган) таомнинг ёғ ҳиди турган ҳолда ухлаган киши фақат ўзинигина маломат қилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمُخْتَارِ، حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِذَا نَامَ أَحَدُكُمْ وَفِي يَدِهِ رِيحُ غَمَرٍ فَلَمْ يَغْسِلْ يَدَهُ فَأَصَابَهُ شَىْءٌ فَلاَ يَلُومَنَّ إِلاَّ نَفْسَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringiz qoʻlida taomning yogʻ hidi turgan holda uxlab, qoʻlini yuvmasa-yu, unga bir narsa (zarar) yetsa, faqat oʻzinigina malomat qilsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингиз қўлида таомнинг ёғ ҳиди турган ҳолда ухлаб, қўлини ювмаса-ю, унга бир нарса (зарар) етса, фақат ўзинигина маломат қилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّ ثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ ابْنِ أَبِي حُسَيْنٍ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ، قَالَتْ أُتِيَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِطَعَامٍ فَعُرِضَ عَلَيْنَا فَقُلْنَا لاَ نَشْتَهِيهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لاَ تَجْمَعْنَ جُوعًا وَكَذِبًا ‏"‏ ‏.‏

Asmo bint Yazid (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga taom keltirildi va u bizga tutildi. Biz: «Buni istamaymiz», dedik. Shunda u zot: «Ochlik bilan yolgʻonni bir joyga jamlamanglar», dedilar.Асмо бинт Язид (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга таом келтирилди ва у бизга тутилди. Биз: «Буни истамаймиз», дедик. Шунда у зот: «Очлик билан ёлғонни бир жойга жамламанглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَوَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، - رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ الأَشْهَلِ - قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَهُوَ يَتَغَدَّى فَقَالَ ‏"‏ ادْنُ فَكُلْ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ فَيَا لَهْفَ نَفْسِي هَلاَّ كُنْتُ طَعِمْتُ مِنْ طَعَامِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ tushlik qilayotgan paytlarida huzurlariga keldim. U zot: «Yaqin kel, ye», dedilar. Men: «Roʻzadorman», dedim. Attang, koshki Rasululloh ﷺning taomlaridan yegan boʻlsam edi!Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ тушлик қилаётган пайтларида ҳузурларига келдим. У зот: «Яқин кел, е», дедилар. Мен: «Рўзадорман», дедим. Аттанг, кошки Расулуллоҳ ﷺнинг таомларидан еган бўлсам эди!

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ زِيَادٍ الْحَضْرَمِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيَّ، يَقُولُ كُنَّا نَأْكُلُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي الْمَسْجِدِ الْخُبْزَ وَاللَّحْمَ ‏.‏

Abdulloh ibn al-Horis ibn Jaz az-Zubaydiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida masjidda non va goʻsht yer edik».Абдуллоҳ ибн ал-Ҳорис ибн Жаз аз-Зубайдий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида масжидда нон ва гўшт ер эдик».

حَدَّثَنَا أَبُو السَّائِبِ، سَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كُنَّا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَأْكُلُ وَنَحْنُ نَمْشِي وَنَشْرَبُ وَنَحْنُ قِيَامٌ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida yurgan holimizda yer, tik turgan holimizda ichar edik».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида юрган ҳолимизда ер, тик турган ҳолимизда ичар эдик».

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، أَنْبَأَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُحِبُّ الْقَرْعَ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ qovoqni yaxshi koʻrardilar».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ қовоқни яхши кўрардилар».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ بَعَثَتْ مَعِي أُمُّ سُلَيْمٍ بِمِكْتَلٍ فِيهِ رُطَبٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَلَمْ أَجِدْهُ وَخَرَجَ قَرِيبًا إِلَى مَوْلًى لَهُ دَعَاهُ فَصَنَعَ لَهُ طَعَامًا فَأَتَيْتُهُ وَهُوَ يَأْكُلُ ‏.‏ قَالَ فَدَعَانِي لآكُلَ مَعَهُ ‏.‏ قَالَ وَصَنَعَ ثَرِيدَةً بِلَحْمٍ وَقَرْعٍ ‏.‏ قَالَ فَإِذَا هُوَ يُعْجِبُهُ الْقَرْعُ ‏.‏ قَالَ فَجَعَلْتُ أَجْمَعُهُ فَأُدْنِيهِ مِنْهُ فَلَمَّا طَعِمْنَا مِنْهُ رَجَعَ إِلَى مَنْزِلِهِ وَوَضَعْتُ الْمِكْتَلَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَجَعَلَ يَأْكُلُ وَيَقْسِمُ حَتَّى فَرَغَ مِنْ آخِرِهِ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ummu Sulaym men bilan ichida xurmo boʻlgan bir savatni Rasululloh ﷺga joʻnatdi. Men u zotni topmadim, chunki u zot oʻzlarini taklif qilgan bir ozod qilingan qullarining oldiga chiqib ketgan edilar, u kishi u zotga taom tayyorlagan edi. Men u zotning huzurlariga bordim, u zot taom yeyayotgan edilar. U zot meni oʻzlari bilan yeyishga taklif qildilar. U kishi goʻshtli va qovoqli tarid tayyorlagan edi. U zot qovoqni yoqtirar edilar. Shunda men qovoqni yigʻib, u zotning oldilariga yaqinlashtira boshladim. Biz undan yegach, u zot uylariga qaytdilar. Men savatni u zotning oldilariga qoʻydim. U zot uni yeb va ulashib, oxirigacha tugatdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умму Сулайм мен билан ичида хурмо бўлган бир саватни Расулуллоҳ ﷺга жўнатди. Мен у зотни топмадим, чунки у зот ўзларини таклиф қилган бир озод қилинган қулларининг олдига чиқиб кетган эдилар, у киши у зотга таом тайёрлаган эди. Мен у зотнинг ҳузурларига бордим, у зот таом еяётган эдилар. У зот мени ўзлари билан ейишга таклиф қилдилар. У киши гўштли ва қовоқли тарид тайёрлаган эди. У зот қовоқни ёқтирар эдилар. Шунда мен қовоқни йиғиб, у зотнинг олдиларига яқинлаштира бошладим. Биз ундан егач, у зот уйларига қайтдилар. Мен саватни у зотнинг олдиларига қўйдим. У зот уни еб ва улашиб, охиригача тугатдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ جَابِرٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي بَيْتِهِ وَعِنْدَهُ هَذِهِ الدُّبَّاءُ فَقُلْتُ أَىُّ شَىْءٍ هَذَا قَالَ ‏"‏ هَذَا الْقَرْعُ هُوَ الدُّبَّاءُ نُكَثِّرُ بِهِ طَعَامَنَا ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning huzurlariga, uylariga kirdim. U zotning oldilarida mana shu qovoqdan bor edi. Men: «Bu nima?» dedim. U zot: «Bu qovoq — dubbo, biz uning bilan taomimizni koʻpaytiramiz», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг ҳузурларига, уйларига кирдим. У зотнинг олдиларида мана шу қовоқдан бор эди. Мен: «Бу нима?» дедим. У зот: «Бу қовоқ — дуббо, биз унинг билан таомимизни кўпайтирамиз», дедилар.

حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ الْخَلاَّلُ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ عَطَاءٍ الْجَزَرِيُّ، حَدَّثَنِي مَسْلَمَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيُّ، عَنْ عَمِّهِ أَبِي مَشْجَعَةَ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ سَيِّدُ طَعَامِ أَهْلِ الدُّنْيَا وَأَهْلِ الْجَنَّةِ اللَّحْمُ ‏"‏ ‏.‏

Abud-Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dunyo ahli va jannat ahli taomlarining sarasi goʻshtdir», dedilar.Абуд-Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дунё аҳли ва жаннат аҳли таомларининг сараси гўштдир», дедилар.

حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ عَطَاءٍ الْجَزَرِيُّ، حَدَّثَنَا مَسْلَمَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيُّ، عَنْ عَمِّهِ أَبِي مَشْجَعَةَ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، قَالَ مَا دُعِيَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِلَى لَحْمٍ قَطُّ إِلاَّ أَجَابَ وَلاَ أُهْدِيَ لَهُ لَحْمٌ قَطُّ إِلاَّ قَبِلَهُ ‏.‏

Abud-Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ goʻsht (taomiga) hech qachon taklif qilinsalar, albatta ijobat qilardilar va u zotga hech qachon goʻsht hadya qilinsa, albatta uni qabul qilardilar».Абуд-Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ гўшт (таомига) ҳеч қачон таклиф қилинсалар, албатта ижобат қилардилар ва у зотга ҳеч қачон гўшт ҳадя қилинса, албатта уни қабул қилардилар».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ الْعَبْدِيُّ، ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ذَاتَ يَوْمٍ بِلَحْمٍ فَرُفِعَ إِلَيْهِ الذِّرَاعُ وَكَانَتْ تُعْجِبُهُ فَنَهَسَ مِنْهَا ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ ga goʻsht keltirildi. Unga oldingi qoʻl (kurak goʻshti) uzatildi. U zot bu goʻshtni yoqtirar edilar. Bas, undan tishlab yedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ га гўшт келтирилди. Унга олдинги қўл (курак гўшти) узатилди. У зот бу гўштни ёқтирар эдилар. Бас, ундан тишлаб едилар.

حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ أَبُو بِشْرٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ مِسْعَرٍ، حَدَّثَنِي شَيْخٌ، مِنْ فَهْمٍ - قَالَ وَأَظُنُّهُ يُسَمَّى مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ - أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جَعْفَرٍ يُحَدِّثُ ابْنَ الزُّبَيْرِ وَقَدْ نَحَرَ لَهُمْ جَزُورًا أَوْ بَعِيرًا أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ - قَالَ وَالْقَوْمُ يُلْقُونَ لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ اللَّحْمَ - يَقُولُ ‏"‏ أَطْيَبُ اللَّحْمِ لَحْمُ الظَّهْرِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishi Rasululloh ﷺ dan eshitgan edilar. Odamlar Rasululloh ﷺ ga goʻsht keltirishardi. U zot: «Goʻshtning eng yaxshisi belning goʻshtidir», derdilar.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У киши Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган эдилар. Одамлар Расулуллоҳ ﷺ га гўшт келтиришарди. У зот: «Гўштнинг энг яхшиси белнинг гўштидир», дердилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ مَا أَعْلَمُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَأَى شَاةً سَمِيطًا حَتَّى لَحِقَ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Alloh azza va jallaga qovushgunlaricha bir butun qovurilgan qoʻyni koʻrganlarini bilmayman», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Аллоҳ азза ва жаллага қовушгунларича бир бутун қовурилган қўйни кўрганларини билмайман», деди.

حَدَّثَنَا جُبَارَةُ بْنُ الْمُغَلِّسِ، حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ سُلَيْمٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ مَا رُفِعَ مِنْ بَيْنِ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَضْلُ شِوَاءٍ قَطُّ وَلاَ حُمِلَتْ مَعَهُ طِنْفِسَةٌ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ning oldilaridan hech qachon qovurilgan goʻshtdan ortiq koʻtarilmagan va u zot bilan birga hech qachon gilamcha koʻtarib yurilmagan», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларидан ҳеч қачон қовурилган гўштдан ортиқ кўтарилмаган ва у зот билан бирга ҳеч қачон гиламча кўтариб юрилмаган», деди.

حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ زِيَادٍ الْحَضْرَمِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ الْجَزْءِ الزُّبَيْدِيِّ، قَالَ أَكَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ طَعَامًا فِي الْمَسْجِدِ لَحْمًا قَدْ شُوِيَ فَمَسَحْنَا أَيْدِيَنَا بِالْحَصْبَاءِ ثُمَّ قُمْنَا فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ ‏.‏

Abdulloh ibn Horis ibn Jazʼ az-Zubaydiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan masjidda qovurilgan goʻshtni yedik. Soʻng qoʻllarimizni mayda toshlarga surtdik, keyin turdik. U zot esa taharat qilmasdan namoz oʻqidilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Ҳорис ибн Жазъ аз-Зубайдий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан масжидда қовурилган гўштни едик. Сўнг қўлларимизни майда тошларга суртдик, кейин турдик. У зот эса таҳарат қилмасдан намоз ўқидилар», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ أَتَى النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَجُلٌ فَكَلَّمَهُ فَجَعَلَ تُرْعَدُ فَرَائِصُهُ فَقَالَ لَهُ ‏"‏ هَوِّنْ عَلَيْكَ فَإِنِّي لَسْتُ بِمَلِكٍ إِنَّمَا أَنَا ابْنُ امْرَأَةٍ تَأْكُلُ الْقَدِيدَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ إِسْمَاعِيلُ وَحْدَهُ وَصَلَهُ ‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ ning oldilariga keldi va u zot bilan gaplashayotib qoʻrqqanidan aʼzolari titray boshladi. Shunda u zot unga: «Oʻzingizni bosing, men podshoh emasman. Men faqat quritilgan goʻsht yeydigan bir ayolning oʻgʻlidirman», dedilar.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ нинг олдиларига келди ва у зот билан гаплашаётиб қўрққанидан аъзолари титрай бошлади. Шунда у зот унга: «Ўзингизни босинг, мен подшоҳ эмасман. Мен фақат қуритилган гўшт ейдиган бир аёлнинг ўғлидирман», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَابِسٍ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَقَدْ كُنَّا نَرْفَعُ الْكُرَاعَ فَيَأْكُلُهُ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بَعْدَ خَمْسَ عَشْرَةَ مِنَ الأَضَاحِيِّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz oyoq goʻshtini saqlab qoʻyardik. Rasululloh ﷺ uni qurbonlikdan oʻn besh kun oʻtgach ham yerdilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз оёқ гўштини сақлаб қўярдик. Расулуллоҳ ﷺ уни қурбонликдан ўн беш кун ўтгач ҳам ердилар», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُصْعَبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ أُحِلَّتْ لَنَا مَيْتَتَانِ وَدَمَانِ فَأَمَّا الْمَيْتَتَانِ فَالْحُوتُ وَالْجَرَادُ وَأَمَّا الدَّمَانِ فَالْكَبِدُ وَالطِّحَالُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bizga ikki oʻlik va ikki qon halol qilindi. Ikki oʻlik baliq bilan chigirtkadir, ikki qon esa jigar bilan taloqdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бизга икки ўлик ва икки қон ҳалол қилинди. Икки ўлик балиқ билан чигирткадир, икки қон эса жигар билан талоқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ أَبِي عِيسَى، عَنْ رَجُلٍ، - أُرَاهُ مُوسَى - عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ سَيِّدُ إِدَامِكُمُ الْمِلْحُ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ovqatlaringizning eng yaxshi ziravori tuzdir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Овқатларингизнинг энг яхши зиравори туздир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي الْحَوَارِيِّ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ نِعْمَ الإِدَامُ الْخَلُّ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sirka qanday ham yaxshi ziravordir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сирка қандай ҳам яхши зиравордир», дедилар.

حَدَّثَنَا جُبَارَةُ بْنُ الْمُغَلِّسِ، حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ نِعْمَ الإِدَامُ الْخَلُّ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sirka qanday ham yaxshi ziravordir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сирка қандай ҳам яхши зиравордир», дедилар.

حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عُثْمَانَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَاذَانَ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ قَالَ حَدَّثَتْنِي أُمُّ سَعْدٍ، قَالَتْ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَلَى عَائِشَةَ وَأَنَا عِنْدَهَا فَقَالَ ‏"‏ هَلْ مِنْ غَدَاءٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ عِنْدَنَا خُبْزٌ وَتَمْرٌ وَخَلٌّ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ نِعْمَ الإِدَامُ الْخَلُّ اللَّهُمَّ بَارِكْ فِي الْخَلِّ فَإِنَّهُ كَانَ إِدَامَ الأَنْبِيَاءِ قَبْلِي وَلَمْ يَفْتَقِرْ بَيْتٌ فِيهِ خَلٌّ ‏"‏ ‏.‏

Ummu Saʼd (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Oishaning yonida edim, Rasululloh ﷺ uning oldiga kirib: «Tushlikka biror narsa bormi?» dedilar. U: «Bizda non, xurmo va sirka bor», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sirka qanday ham yaxshi ziravordir. Ey Alloh, sirkaga baraka ber, chunki u mendan oldingi paygʻambarlarning ziravori boʻlgan. Ichida sirka boʻlgan uy hech qachon kambagʻal boʻlmaydi», dedilar.Умму Саъд (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Оишанинг ёнида эдим, Расулуллоҳ ﷺ унинг олдига кириб: «Тушликка бирор нарса борми?» дедилар. У: «Бизда нон, хурмо ва сирка бор», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сирка қандай ҳам яхши зиравордир. Эй Аллоҳ, сиркага барака бер, чунки у мендан олдинги пайғамбарларнинг зиравори бўлган. Ичида сирка бўлган уй ҳеч қачон камбағал бўлмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ اِئْتَدِمُوا بِالزَّيْتِ وَادَّهِنُوا بِهِ فَإِنَّهُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zaytun yogʻini ovqatingizga ziravor qiling va u bilan moylaning, chunki u muborak daraxtdandir», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Зайтун ёғини овқатингизга зиравор қилинг ва у билан мойланинг, чунки у муборак дарахтдандир», дедилар.

حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ، حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ كُلُوا الزَّيْتَ وَادَّهِنُوا بِهِ فَإِنَّهُ مُبَارَكٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zaytun yogʻini yenglar va u bilan moylaninglar, chunki u muborakdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Зайтун ёғини енглар ва у билан мойланинглар, чунки у муборакдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بُرْدٍ الرَّاسِبِيِّ، حَدَّثَتْنِي مَوْلاَتِي أُمُّ سَالِمٍ الرَّاسِبِيَّةُ، قَالَتْ سَمِعْتُ عَائِشَةَ، تَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا أُتِيَ بِلَبَنٍ قَالَ ‏"‏ بَرَكَةٌ أَوْ بَرَكَتَانِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga sut keltirilsa: «Bir baraka yoki ikki baraka», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга сут келтирилса: «Бир барака ёки икки барака», дер эдилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ أَطْعَمَهُ اللَّهُ طَعَامًا فَلْيَقُلِ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيهِ وَارْزُقْنَا خَيْرًا مِنْهُ ‏.‏ وَمَنْ سَقَاهُ اللَّهُ لَبَنًا فَلْيَقُلِ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيهِ وَزِدْنَا مِنْهُ فَإِنِّي لاَ أَعْلَمُ مَا يُجْزِئُ مِنَ الطَّعَامِ وَالشَّرَابِ إِلاَّ اللَّبَنُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimga Alloh taom yedirsa, u: ‹Allohumma, bize buni baraka qil va bizni bundan yaxshirogʻi bilan rizqlantir›, desin. Kimga Alloh sut ichirsa, u: ‹Allohumma, bize buni baraka qil va bizga bundan yana ziyoda qil›, desin. Chunki men taom va ichimliklardan sutdan boshqa hech nima toʻldiradigan (yetadigan) narsani bilmayman», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимга Аллоҳ таом едирса, у: ‹Аллоҳумма, бизе буни барака қил ва бизни бундан яхшироғи билан ризқлантир›, десин. Кимга Аллоҳ сут ичирса, у: ‹Аллоҳумма, бизе буни барака қил ва бизга бундан яна зиёда қил›, десин. Чунки мен таом ва ичимликлардан сутдан бошқа ҳеч нима тўлдирадиган (етадиган) нарсани билмайман», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُحِبُّ الْحَلْوَاءَ وَالْعَسَلَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shirinlik va asalni yaxshi koʻrar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ширинлик ва асални яхши кўрар эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَتْ أُمِّي تُعَالِجُنِي لِلسُّمْنَةِ تُرِيدُ أَنْ تُدْخِلَنِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَمَا اسْتَقَامَ لَهَا ذَلِكَ حَتَّى أَكَلْتُ الْقِثَّاءَ بِالرُّطَبِ فَسَمِنْتُ كَأَحْسَنِ سُمْنَةٍ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Onam meni Rasululloh ﷺ huzurlariga kiritmoqchi boʻlib, semirtirish uchun davolar edi. Ammo men bodring bilan xurmoni yemagunimcha unga bu ish rost kelmadi. Soʻng men eng chiroyli semizlik bilan semirdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Онам мени Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига киритмоқчи бўлиб, семиртириш учун даволар эди. Аммо мен бодринг билан хурмони емагунимча унга бу иш рост келмади. Сўнг мен энг чиройли семизлик билан семирдим.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى، قَالاَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَأْكُلُ الْقِثَّاءَ بِالرُّطَبِ ‏.‏

Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni bodring bilan yangi xurmoni yeyayotganlarini koʻrdim.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни бодринг билан янги хурмони еяётганларини кўрдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، وَعَمْرُو بْنُ رَافِعٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ الْمَدَنِيُّ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَأْكُلُ الرُّطَبَ بِالْبِطِّيخِ ‏.‏

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yangi xurmoni tarvuz bilan yer edilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ янги хурмони тарвуз билан ер эдилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي الْحَوَارِيِّ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ بَيْتٌ لاَ تَمْرَ فِيهِ جِيَاعٌ أَهْلُهُ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xurmosi yoʻq uyning ahli och qoladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хурмоси йўқ уйнинг аҳли оч қолади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ جَدَّتِهِ، سَلْمَى أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ بَيْتٌ لاَ تَمْرَ فِيهِ كَالْبَيْتِ لاَ طَعَامَ فِيهِ ‏"‏ ‏.‏

Salmo (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Xurmosi yoʻq uy taomi yoʻq uy kabidir», dedilar.Салмо (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Хурмоси йўқ уй таоми йўқ уй кабидир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، وَيَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنِي سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ إِذَا أُتِيَ بِأَوَّلِ الثَّمَرَةِ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي مَدِينَتِنَا وَفِي ثِمَارِنَا وَفِي مُدِّنَا وَفِي صَاعِنَا بَرَكَةً مَعَ بَرَكَةٍ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ يُنَاوِلُهُ أَصْغَرَ مَنْ بِحَضْرَتِهِ مِنَ الْوِلْدَانِ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga mevaning ilki (yangi hosili) keltirilsa: «Allohumma, bizga shahrimizda, mevalarimizda, muddimizda va soʻimizda baraka ustiga baraka ato qil», der edilar. Soʻng uni oʻz huzurlaridagi bolalarning eng kichigiga berar edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга меванинг илки (янги ҳосили) келтирилса: «Аллоҳумма, бизга шаҳримизда, меваларимизда, муддимизда ва сўимизда барака устига барака ато қил», дер эдилар. Сўнг уни ўз ҳузурларидаги болаларнинг энг кичигига берар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ الْمَدَنِيُّ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ كُلُوا الْبَلَحَ بِالتَّمْرِ كُلُوا الْخَلَقَ بِالْجَدِيدِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَغْضَبُ وَيَقُولُ بَقِيَ ابْنُ آدَمَ حَتَّى أَكَلَ الْخَلَقَ بِالْجَدِيدِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xom xurmoni yetilgan xurmo bilan yenglar, eski xurmoni yangisi bilan yenglar. Chunki shayton gʻazablanib: ‹Odam bolasi eski xurmoni yangisi bilan yeyaguncha yashab qoldi›, deydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хом хурмони етилган хурмо билан енглар, эски хурмони янгиси билан енглар. Чунки шайтон ғазабланиб: ‹Одам боласи эски хурмони янгиси билан еягунча яшаб қолди›, дейди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ جَبَلَةَ بْنِ سُحَيْمٍ، سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ يَقْرِنَ الرَّجُلُ بَيْنَ التَّمْرَتَيْنِ حَتَّى يَسْتَأْذِنَ أَصْحَابَهُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kishining hamrohlaridan izn soʻramaguncha ikkita xurmoni qoʻshib (baravar) yeyishidan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кишининг ҳамроҳларидан изн сўрамагунча иккита хурмони қўшиб (баравар) ейишидан қайтардилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْخَزَّازُ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَعْدٍ، مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ - وَكَانَ سَعْدٌ يَخْدُمُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَكَانَ يُعْجِبُهُ حَدِيثُهُ - أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَهَى عَنِ الإِقْرَانِ ‏.‏ يَعْنِي فِي التَّمْرِ ‏.‏

Abu Bakrning ozod qilgan quli Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ, yaʼni xurmoda, qoʻshib yeyishdan qaytardilar.Абу Бакрнинг озод қилган қули Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ, яъни хурмода, қўшиб ейишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أُتِيَ بِتَمْرٍ عَتِيقٍ فَجَعَلَ يُفَتِّشُهُ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni koʻrdim, ularga eski xurmo keltirildi, ular uni tekshira boshladilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни кўрдим, уларга эски хурмо келтирилди, улар уни текшира бошладилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنِي ابْنُ جَابِرٍ، حَدَّثَنِي سُلَيْمُ بْنُ عَامِرٍ، عَنِ ابْنَىْ، بُسْرٍ السُّلَمِيَّيْنِ قَالاَ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَوَضَعْنَا تَحْتَهُ قَطِيفَةً لَنَا صَبَبْنَاهَا لَهُ صَبًّا فَجَلَسَ عَلَيْهَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ الْوَحْىَ فِي بَيْتِنَا وَقَدَّمْنَا لَهُ زُبْدًا وَتَمْرًا وَكَانَ يُحِبُّ الزُّبْدَ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏

Busr as-Sulamiyning ikki oʻgʻlidan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzurimizga kirdilar. Biz ularning ostiga oʻzimizning bir kigizni yozib qoʻydik. Ular unga oʻtirdilar. Alloh azza va jalla uyimizda ularga vahiy nozil qildi. Biz ularga sariyogʻ va xurmo taqdim etdik. U zot ﷺ sariyogʻni yaxshi koʻrar edilar.Буср ас-Суламийнинг икки ўғлидан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримизга кирдилар. Биз уларнинг остига ўзимизнинг бир кигизни ёзиб қўйдик. Улар унга ўтирдилар. Аллоҳ азза ва жалла уйимизда уларга ваҳий нозил қилди. Биз уларга сариёғ ва хурмо тақдим этдик. У зот ﷺ сариёғни яхши кўрар эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، وَسُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، سَأَلْتُ سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ هَلْ رَأَيْتَ النَّقِيَّ قَالَ مَا رَأَيْتُ النَّقِيَّ حَتَّى قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏ فَقُلْتُ فَهَلْ كَانَ لَهُمْ مَنَاخِلُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ مَا رَأَيْتُ مُنْخُلاً حَتَّى قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏ قُلْتُ فَكَيْفَ كُنْتُمْ تَأْكُلُونَ الشَّعِيرَ غَيْرَ مَنْخُولٍ قَالَ نَعَمْ نَنْفُخُهُ فَيَطِيرُ مِنْهُ مَا طَارَ وَمَا بَقِيَ ثَرَّيْنَاهُ ‏.‏

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Undan: «Elangan un donidan tayyorlangan oq nonni koʻrganmisiz?» deb soʻralganda, u: «Rasululloh ﷺ vafot etgunlariga qadar elangan undan qilingan oq nonni koʻrmadim», dedi. Men: «Rasululloh ﷺ zamonlarida ularning elaklari bormidi?» deb soʻradim. U: «Rasululloh ﷺ vafot etgunlariga qadar elakni koʻrmadim», dedi. Men: «Unda arpani elamay qanday yer edingiz?» dedim. U: «Ha, uni puflar edik, uchgani uchib ketardi, qolganini esa xamir qilar edik», dedi.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ундан: «Эланган ун донидан тайёрланган оқ нонни кўрганмисиз?» деб сўралганда, у: «Расулуллоҳ ﷺ вафот этгунларига қадар эланган ундан қилинган оқ нонни кўрмадим», деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ замонларида уларнинг элаклари бормиди?» деб сўрадим. У: «Расулуллоҳ ﷺ вафот этгунларига қадар элакни кўрмадим», деди. Мен: «Унда арпани эламай қандай ер эдингиз?» дедим. У: «Ҳа, уни пуфлар эдик, учгани учиб кетарди, қолганини эса хамир қилар эдик», деди.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، أَخْبَرَنِي بَكْرُ بْنُ سَوَادَةَ، أَنَّ حَنَشَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَهُ عَنْ أُمِّ أَيْمَنَ، أَنَّهَا غَرْبَلَتْ دَقِيقًا فَصَنَعَتْهُ لِلنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَغِيفًا فَقَالَ ‏"‏ مَا هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ طَعَامٌ نَصْنَعُهُ بِأَرْضِنَا فَأَحْبَبْتُ أَنْ أَصْنَعَ مِنْهُ لَكَ رَغِيفًا ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ رُدِّيهِ فِيهِ ثُمَّ اعْجِنِيهِ ‏"‏ ‏.‏

Umm Ayman (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u unni elab, Nabiy ﷺ uchun undan bir non tayyorladi. Shunda u zot: «Bu nima?» dedilar. U: «Bu bizning yurtimizda tayyorlaydigan taomimiz, sizga undan bir non qilishni istadim», dedi. U zot: «Uni yana unga qaytar, soʻng xamir qil», dedilar.Умм Айман (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у унни элаб, Набий ﷺ учун ундан бир нон тайёрлади. Шунда у зот: «Бу нима?» дедилар. У: «Бу бизнинг юртимизда тайёрлайдиган таомимиз, сизга ундан бир нон қилишни истадим», деди. У зот: «Уни яна унга қайтар, сўнг хамир қил», дедилар.

حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ أَبُو الْجَمَاهِرِ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ بَشِيرٍ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ مَا رَأَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَغِيفًا مُحَوَّرًا بِوَاحِدٍ مِنْ عَيْنَيْهِ حَتَّى لَحِقَ بِاللَّهِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Allohga qovushgunlariga qadar elangan undan qilingan yupqa oq nonni oʻz koʻzlari bilan koʻrmadilar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Аллоҳга қовушгунларига қадар эланган ундан қилинган юпқа оқ нонни ўз кўзлари билан кўрмадилар», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو عُمَيْرٍ، عِيسَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ النَّحَّاسِ الرَّمْلِيُّ حَدَّثَنَا ضَمْرَةُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنِ ابْنِ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ زَارَ أَبُو هُرَيْرَةَ قَوْمَهُ بِيُبْنَا فَأَتَوْهُ بِرُقَاقٍ مِنْ رُقَاقِ الأُوَلِ فَبَكَى وَقَالَ مَا رَأَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ هَذَا بِعَيْنِهِ قَطُّ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u oʻz qavmining oldiga bir qishloqqa borgan edi, ular unga oʻsha davrning yupqa nonlaridan olib kelishdi. Shunda u yigʻlab: «Rasululloh ﷺ buni oʻz koʻzlari bilan hech qachon koʻrmaganlar», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у ўз қавмининг олдига бир қишлоққа борган эди, улар унга ўша даврнинг юпқа нонларидан олиб келишди. Шунда у йиғлаб: «Расулуллоҳ ﷺ буни ўз кўзлари билан ҳеч қачон кўрмаганлар», деди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الدَّارِمِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، قَالَ كُنَّا نَأْتِي أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ - قَالَ إِسْحَاقُ وَخَبَّازُهُ قَائِمٌ وَقَالَ الدَّارِمِيُّ وَخِوَانُهُ مَوْضُوعٌ - فَقَالَ يَوْمًا كُلُوا فَمَا أَعْلَمُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَأَى رَغِيفًا مُرَقَّقًا بِعَيْنِهِ حَتَّى لَحِقَ بِاللَّهِ وَلاَ شَاةً سَمِيطًا قَطُّ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u bir kuni: «Yenglar, chunki men bilishimcha, Rasululloh ﷺ Allohga qovushgunlariga qadar yupqa nonni oʻz koʻzlari bilan koʻrmaganlar va terisi bilan qovurilgan qoʻyni ham hech qachon koʻrmaganlar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у бир куни: «Енглар, чунки мен билишимча, Расулуллоҳ ﷺ Аллоҳга қовушгунларига қадар юпқа нонни ўз кўзлари билан кўрмаганлар ва териси билан қовурилган қўйни ҳам ҳеч қачон кўрмаганлар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ الضَّحَّاكِ السُّلَمِيُّ أَبُو الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَلْحَةَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ يَحْيَى، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَوَّلُ مَا سَمِعْنَا بِالْفَالُوذَجِ، أَنَّ جِبْرِيلَ، عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَتَى النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ تُفْتَحُ عَلَيْهِمُ الأَرْضُ فَيُفَاضُ عَلَيْهِمْ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى إِنَّهُمْ لَيَأْكُلُونَ الْفَالُوذَجَ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ وَمَا الْفَالُوذَجُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يَخْلِطُونَ السَّمْنَ وَالْعَسَلَ جَمِيعًا ‏.‏ فَشَهَقَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لِذَلِكَ شَهْقَةً ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Faluzaj haqida biz birinchi bor shuni eshitdik: Jibril alayhissalom Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: ‹Ummatingga yer yuzi ochib beriladi va ularga dunyo shu qadar keng beriladiki, hatto ular faluzaj yeydilar›, dedi. Nabiy ﷺ: ‹Faluzaj nima?› dedilar. U: ‹Ular sariyogʻ bilan asalni birga aralashtiradilar›, dedi. Shunda Nabiy ﷺ bundan chuqur bir xoʻrsindilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Фалузаж ҳақида биз биринчи бор шуни эшитдик: Жибрил алайҳиссалом Набий ﷺ ҳузурларига келиб: ‹Умматингга ер юзи очиб берилади ва уларга дунё шу қадар кенг бериладики, ҳатто улар фалузаж ейдилар›, деди. Набий ﷺ: ‹Фалузаж нима?› дедилар. У: ‹Улар сариёғ билан асални бирга аралаштирадилар›, деди. Шунда Набий ﷺ бундан чуқур бир хўрсиндилар», деди.

حَدَّثَنَا هَدِيَّةُ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى السِّيْنَانِيُّ، حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ذَاتَ يَوْمٍ ‏"‏ وَدِدْتُ لَوْ أَنَّ عِنْدَنَا خُبْزَةً بَيْضَاءَ مِنْ بُرَّةٍ سَمْرَاءَ مُلَبَّقَةٍ بِسَمْنٍ نَأْكُلُهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَسَمِعَ بِذَلِكَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَاتَّخَذَهُ فَجَاءَ بِهِ إِلَيْهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ فِي أَىِّ شَىْءٍ كَانَ هَذَا السَّمْنُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فِي عُكَّةِ ضَبٍّ ‏.‏ قَالَ فَأَبَى أَنْ يَأْكُلَهُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kuni: «Oldimizda sariyogʻga yumshatilgan qoramtir bugʻdoydan qilingan bir oq non boʻlsa-yu, uni yesak deb orzu qildim», dedilar. Buni ansorlardan bir kishi eshitib qolib, uni tayyorladi va u zotning huzurlariga olib keldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu sariyogʻ nimada saqlangan edi?» dedilar. U: «Kaltakesak terisidan qilingan idishda», dedi. U zot uni yeyishdan bosh tortdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир куни: «Олдимизда сариёғга юмшатилган қорамтир буғдойдан қилинган бир оқ нон бўлса-ю, уни есак деб орзу қилдим», дедилар. Буни ансорлардан бир киши эшитиб қолиб, уни тайёрлади ва у зотнинг ҳузурларига олиб келди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу сариёғ нимада сақланган эди?» дедилар. У: «Калтакесак терисидан қилинган идишда», деди. У зот уни ейишдан бош тортдилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا حُمَيْدُ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ صَنَعَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ لِلنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ خُبْزَةً وَضَعَتْ فِيهَا شَيْئًا مِنْ سَمْنٍ ثُمَّ قَالَتِ اذْهَبْ إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَادْعُهُ قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ أُمِّي تَدْعُوكَ ‏.‏ قَالَ فَقَامَ وَقَالَ لِمَنْ كَانَ عِنْدَهُ مِنَ النَّاسِ ‏"‏ قُومُوا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَسَبَقْتُهُمْ إِلَيْهَا فَأَخْبَرْتُهَا فَجَاءَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ ‏"‏ هَاتِي مَا صَنَعْتِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتْ إِنَّمَا صَنَعْتُهُ لَكَ وَحْدَكَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ هَاتِيهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ يَا أَنَسُ أَدْخِلْ عَلَىَّ عَشْرَةً عَشْرَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَمَا زِلْتُ أُدْخِلُ عَلَيْهِ عَشْرَةً عَشْرَةً فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَكَانُوا ثَمَانِينَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umm Sulaym Nabiy ﷺ uchun bir non tayyorladi va unga bir oz sariyogʻ qoʻshdi. Soʻng: «Nabiy ﷺ huzurlariga borib, u zotni chaqir», dedi. Men u zotning huzurlariga borib: «Onam sizni chaqiryapti», dedim. U zot oʻrinlaridan turdilar va oldilarida boʻlgan kishilarga: «Turinglar», dedilar. Men ulardan oldin onamning oldiga borib, unga xabar berdim. Soʻng Nabiy ﷺ kelib: «Tayyorlaganingni keltir», dedilar. U: «Men buni faqat sizning oʻzingiz uchun tayyorlagan edim», dedi. U zot: «Keltiraver», dedilar. Soʻng: «Ey Anas, huzurimga oʻntadan kishini kirgiz», dedilar. Men u zotning huzurlariga oʻntadan kirgizaverdim, ular toʻyguncha yedilar, ular sakson kishi edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умм Сулайм Набий ﷺ учун бир нон тайёрлади ва унга бир оз сариёғ қўшди. Сўнг: «Набий ﷺ ҳузурларига бориб, у зотни чақир», деди. Мен у зотнинг ҳузурларига бориб: «Онам сизни чақиряпти», дедим. У зот ўринларидан турдилар ва олдиларида бўлган кишиларга: «Туринглар», дедилар. Мен улардан олдин онамнинг олдига бориб, унга хабар бердим. Сўнг Набий ﷺ келиб: «Тайёрлаганингни келтир», дедилар. У: «Мен буни фақат сизнинг ўзингиз учун тайёрлаган эдим», деди. У зот: «Келтиравер», дедилар. Сўнг: «Эй Анас, ҳузуримга ўнтадан кишини киргиз», дедилар. Мен у зотнинг ҳузурларига ўнтадан киргизавердим, улар тўйгунча едилар, улар саксон киши эдилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا شَبِعَ نَبِيُّ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ تِبَاعًا مِنْ خُبْزِ الْحِنْطَةِ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, Allohning Nabiysi ﷺ aziz va jalil Alloh u zotni vafot ettirgunlariga qadar uch kun ketma-ket bugʻdoy nonidan toʻymadilar», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, Аллоҳнинг Набийси ﷺ азиз ва жалил Аллоҳ у зотни вафот эттиргунларига қадар уч кун кетма-кет буғдой нонидан тўймадилар», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا شَبِعَ آلُ مُحَمَّدٍ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مُنْذُ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ ثَلاَثَ لَيَالٍ تِبَاعًا مِنْ خُبْزِ بُرٍّ حَتَّى تُوُفِّيَ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Muhammad ﷺ oilalari Madinaga kelganlaridan boshlab, u zot ﷺ vafot etgunlariga qadar uch kecha ketma-ket bugʻdoy nonidan toʻymadilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Муҳаммад ﷺ оилалари Мадинага келганларидан бошлаб, у зот ﷺ вафот этгунларига қадар уч кеча кетма-кет буғдой нонидан тўймадилар», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَقَدْ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَمَا فِي بَيْتِي مِنْ شَىْءٍ يَأْكُلُهُ ذُو كَبِدٍ إِلاَّ شَطْرُ شَعِيرٍ فِي رَفٍّ لِي فَأَكَلْتُ مِنْهُ حَتَّى طَالَ عَلَىَّ فَكِلْتُهُ فَفَنِيَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ vafot etganlarida, uyimda jigar egasi (tirik jon) yeydigan hech narsa yoʻq edi, faqat javonimda bir oz arpa bor edi. Men undan uzoq vaqt yedim, soʻng uni oʻlchadim va tez orada u tugadi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ вафот этганларида, уйимда жигар эгаси (тирик жон) ейдиган ҳеч нарса йўқ эди, фақат жавонимда бир оз арпа бор эди. Мен ундан узоқ вақт едим, сўнг уни ўлчадим ва тез орада у тугади», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ يَزِيدَ، يُحَدِّثُ عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا شَبِعَ آلُ مُحَمَّدٍ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِنْ خُبْزِ الشَّعِيرِ حَتَّى قُبِضَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Muhammad ﷺ oilalari u zot vafot etgunlariga qadar arpa nonidan toʻymadilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Муҳаммад ﷺ оилалари у зот вафот этгунларига қадар арпа нонидан тўймадилар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْجُمَحِيُّ، حَدَّثَنَا ثَابِتُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ خَبَّابٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَبِيتُ اللَّيَالِيَ الْمُتَتَابِعَةَ طَاوِيًا وَأَهْلُهُ لاَ يَجِدُونَ الْعَشَاءَ وَكَانَ عَامَّةَ خُبْزِهِمْ خُبْزُ الشَّعِيرِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ketma-ket kechalarni och holda oʻtkazar edilar va ahli oilalari kechki ovqat topolmas edilar, ularning noni koʻpincha arpa noni edi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ кетма-кет кечаларни оч ҳолда ўтказар эдилар ва аҳли оилалари кечки овқат тополмас эдилар, уларнинг нони кўпинча арпа нони эди», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ دِينَارٍ الْحِمْصِيُّ، - وَكَانَ يُعَدُّ مِنَ الأَبْدَالِ - حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ نُوحِ بْنِ ذَكْوَانَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَبِسَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ الصُّوفَ وَاحْتَذَى الْمَخْصُوفَ ‏.‏ وَقَالَ أَكَلَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بَشِعًا وَلَبِسَ خَشِنًا ‏.‏ فَقِيلَ لِلْحَسَنِ مَا الْبَشِعُ قَالَ غَلِيظُ الشَّعِيرِ مَا كَانَ يُسِيغُهُ إِلاَّ بِجُرْعَةِ مَاءٍ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ jun kiyim kiyar va yamalgan (dagʻal) oyoq kiyim kiyar edilar», dedi. U yana: «Rasululloh ﷺ dagʻal taom yer va qoʻpol kiyim kiyar edilar», dedi. Hasandan: «Dagʻal taom nima?» deb soʻralganda, u: «Qoʻpol arpaki, uni faqat bir hoʻplam suv bilan yutar edilar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ жун кийим кияр ва ямалган (дағал) оёқ кийим кияр эдилар», деди. У яна: «Расулуллоҳ ﷺ дағал таом ер ва қўпол кийим кияр эдилар», деди. Ҳасандан: «Дағал таом нима?» деб сўралганда, у: «Қўпол арпаки, уни фақат бир ҳўплам сув билан ютар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَتْنِي أُمِّي، عَنْ أُمِّهَا، أَنَّهَا سَمِعَتِ الْمِقْدَامَ بْنَ مَعْدِيكَرِبَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ مَا مَلأَ آدَمِيٌّ وِعَاءً شَرًّا مِنْ بَطْنٍ حَسْبُ الآدَمِيِّ لُقَيْمَاتٌ يُقِمْنَ صُلْبَهُ فَإِنْ غَلَبَتِ الآدَمِيَّ نَفْسُهُ فَثُلُثٌ لِلطَّعَامِ وَثُلُثٌ لِلشَّرَابِ وَثُلُثٌ لِلنَّفَسِ ‏"‏ ‏.‏

Miqdom ibn Maʼdiykarib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitdim: «Odam farzandi qorindan yomonroq idishni toʻldirmagan. Odam farzandiga belini tik tutib turadigan bir necha luqma yetarli. Agar (nafsi) yengib ketsa, uchdan biri taomga, uchdan biri ichimlikka va uchdan biri nafas olishga boʻlsin», dedilar.Миқдом ибн Маъдийкариб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитдим: «Одам фарзанди қориндан ёмонроқ идишни тўлдирмаган. Одам фарзандига белини тик тутиб турадиган бир неча луқма етарли. Агар (нафси) енгиб кетса, учдан бири таомга, учдан бири ичимликка ва учдан бири нафас олишга бўлсин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَبُو يَحْيَى، عَنْ يَحْيَى الْبَكَّاءِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ تَجَشَّأَ رَجُلٌ عِنْدَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ ‏"‏ كُفَّ جُشَاءَكَ عَنَّا فَإِنَّ أَطْوَلَكُمْ جُوعًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَكْثَرُكُمْ شِبَعًا فِي دَارِ الدُّنْيَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺ huzurlarida kekirdi. Shunda u zot: «Kekirigingni bizdan tut! Chunki Qiyomat kunida eng uzoq och qoladiganingiz dunyoda eng koʻp qorin toʻydirganingizdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Пайғамбар ﷺ ҳузурларида кекирди. Шунда у зот: «Кекиригингни биздан тут! Чунки Қиёмат кунида энг узоқ оч қоладиганингиз дунёда энг кўп қорин тўйдирганингиздир», дедилар.

حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْعَسْكَرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الثَّقَفِيُّ، عَنْ مُوسَى الْجُهَنِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ عَطِيَّةَ بْنِ عَامِرٍ الْجُهَنِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ سَلْمَانَ، وَأُكْرِهَ، عَلَى طَعَامٍ يَأْكُلُهُ فَقَالَ حَسْبِي إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ شِبَعًا فِي الدُّنْيَا أَطْوَلُهُمْ جُوعًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏

Atiyya ibn Omir al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Salmon (roziyallohu anhu)ni bir taomni yeyishga majburlashganida, u shunday deganini eshitdim: «Menga shu yetarli. Chunki men Rasululloh ﷺ: ‹Dunyoda eng koʻp qorin toʻydirgan odamlar Qiyomat kunida eng uzoq och qoladiganlaridir›, deganlarini eshitganman».Атийя ибн Омир ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Салмон (розияллоҳу анҳу)ни бир таомни ейишга мажбурлашганида, у шундай деганини эшитдим: «Менга шу етарли. Чунки мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Дунёда энг кўп қорин тўйдирган одамлар Қиёмат кунида энг узоқ оч қоладиганларидир›, деганларини эшитганман».

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَسُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، وَيَحْيَى بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ دِينَارٍ الْحِمْصِيُّ، قَالُوا حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ نُوحِ بْنِ ذَكْوَانَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّ مِنَ السَّرَفِ أَنْ تَأْكُلَ كُلَّ مَا اشْتَهَيْتَ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xohlagan hamma narsangni yeyishing isrofdandir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хоҳлаган ҳамма нарсангни ейишинг исрофдандир», дедилар.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ الْفِرْيَابِيُّ، حَدَّثَنَا وَسَّاجُ بْنُ عُقْبَةَ بْنِ وَسَّاجٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُوَقَّرِيُّ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ دَخَلَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ الْبَيْتَ فَرَأَى كِسْرَةً مُلْقَاةً فَأَخَذَهَا فَمَسَحَهَا ثُمَّ أَكَلَهَا وَقَالَ ‏"‏ يَا عَائِشَةُ أَكْرِمِي كَرِيمَكِ فَإِنَّهَا مَا نَفَرَتْ عَنْ قَوْمٍ قَطُّ فَعَادَتْ إِلَيْهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ uyga kirib, tashlab qoʻyilgan bir burda nonni koʻrdilar. Uni olib, artdilar, soʻng yedilar va: «Ey Oisha, azizingni izzat qil! Chunki u (baraka) qaysi qavmdan bir marta qochsa, ularga hech qaytmaydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ уйга кириб, ташлаб қўйилган бир бурда нонни кўрдилар. Уни олиб, артдилар, сўнг едилар ва: «Эй Оиша, азизингни иззат қил! Чунки у (барака) қайси қавмдан бир марта қочса, уларга ҳеч қайтмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا هُرَيْمٌ، عَنْ لَيْثٍ، عَنْ كَعْبٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْجُوعِ فَإِنَّهُ بِئْسَ الضَّجِيعُ وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْخِيَانَةِ فَإِنَّهَا بِئْسَتِ الْبِطَانَةُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday der edilar: «Allohim, ochlikdan Senga panoh tilayman, chunki u yomon hamrohdir. Va xiyonatdan Senga panoh tilayman, chunki u yomon (koʻngil) ichidir».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дер эдилар: «Аллоҳим, очликдан Сенга паноҳ тилайман, чунки у ёмон ҳамроҳдир. Ва хиёнатдан Сенга паноҳ тилайман, чунки у ёмон (кўнгил) ичидир».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَبْدِ السَّلاَمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَابَاهْ الْمَخْزُومِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَيْمُونٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لاَ تَدَعُوا الْعَشَاءَ وَلَوْ بِكَفٍّ مِنْ تَمْرٍ فَإِنَّ تَرْكَهُ يُهْرِمُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kechki ovqatni, bir hovuch xurmo boʻlsa ham, tark etmanglar. Chunki uni tark etish (odamni) qaritadi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кечки овқатни, бир ҳовуч хурмо бўлса ҳам, тарк этманглар. Чунки уни тарк этиш (одамни) қаритади», дедилар.

حَدَّثَنَا جُبَارَةُ بْنُ الْمُغَلِّسِ، حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ سُلَيْمٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ الْخَيْرُ أَسْرَعُ إِلَى الْبَيْتِ الَّذِي يُغْشَى مِنَ الشَّفْرَةِ إِلَى سَنَامِ الْبَعِيرِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yaxshilik mehmon kelib turadigan uyga, pichoq tuyaning oʻrkachiga yetganidan koʻra tezroq yetadi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Яхшилик меҳмон келиб турадиган уйга, пичоқ туянинг ўркачига етганидан кўра тезроқ етади», дедилар.

حَدَّثَنَا جُبَارَةُ بْنُ الْمُغَلِّسِ، حَدَّثَنَا الْمُحَارِبِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ نَهْشَلٍ، عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ مُزَاحِمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ الْخَيْرُ أَسْرَعُ إِلَى الْبَيْتِ الَّذِي يُؤْكَلُ فِيهِ مِنَ الشَّفْرَةِ إِلَى سَنَامِ الْبَعِيرِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yaxshilik ichida taom yeyiladigan uyga, pichoq tuyaning oʻrkachiga yetganidan koʻra tezroq yetadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Яхшилик ичида таом ейиладиган уйга, пичоқ туянинг ўркачига етганидан кўра тезроқ етади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّ مِنَ السُّنَّةِ أَنْ يَخْرُجَ الرَّجُلُ مَعَ ضَيْفِهِ إِلَى بَابِ الدَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishining mehmoni bilan birga uy eshigigacha chiqib borishi sunnatdandir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кишининг меҳмони билан бирга уй эшигигача чиқиб бориши суннатдандир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ صَنَعْتُ طَعَامًا فَدَعَوْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَجَاءَ فَرَأَى فِي الْبَيْتِ تَصَاوِيرَ فَرَجَعَ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men taom tayyorlab, Rasululloh ﷺni chorladim. U zot keldilar va uyda suratlarni koʻrib, qaytib ketdilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен таом тайёрлаб, Расулуллоҳ ﷺни чорладим. У зот келдилар ва уйда суратларни кўриб, қайтиб кетдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْجَزَرِيُّ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُمْهَانَ، حَدَّثَنَا سَفِينَةُ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ رَجُلاً، أَضَافَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ فَصَنَعَ لَهُ طَعَامًا فَقَالَتْ فَاطِمَةُ لَوْ دَعَوْنَا النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَكَلَ مَعَنَا ‏.‏ فَدَعَوْهُ فَجَاءَ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى عِضَادَتَىِ الْبَابِ فَرَأَى قِرَامًا فِي نَاحِيَةِ الْبَيْتِ فَرَجَعَ فَقَالَتْ فَاطِمَةُ لِعَلِيٍّ الْحَقْ فَقُلْ لَهُ مَا رَجَعَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ إِنَّهُ لَيْسَ لِي أَنْ أَدْخُلَ بَيْتًا مُزَوَّقًا ‏"‏ ‏.‏

Safina Abu Abdurrahmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Ali ibn Abu Tolibni mehmon qildi va unga taom tayyorladi. Shunda Fotima: «Paygʻambar ﷺni chaqirsak, u zot biz bilan birga yesalar (yaxshi boʻlardi)», dedi. Bas, u zotni chaqirishdi. U zot kelib, qoʻllarini eshikning ikki tirgagiga qoʻydilar va uyning bir chetida naqshli parda koʻrib, qaytib ketdilar. Fotima Aliga: «Yetib borib, unga: ‹Nima uchun qaytib ketdingiz, ey Rasululloh?› deb ayt», dedi. U zot: «Menga bezatilgan uyga kirish (durust) emas», dedilar.Сафина Абу Абдурраҳмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Али ибн Абу Толибни меҳмон қилди ва унга таом тайёрлади. Шунда Фотима: «Пайғамбар ﷺни чақирсак, у зот биз билан бирга есалар (яхши бўларди)», деди. Бас, у зотни чақиришди. У зот келиб, қўлларини эшикнинг икки тиргагига қўйдилар ва уйнинг бир четида нақшли парда кўриб, қайтиб кетдилар. Фотима Алига: «Етиб бориб, унга: ‹Нима учун қайтиб кетдингиз, эй Расулуллоҳ?› деб айт», деди. У зот: «Менга безатилган уйга кириш (дуруст) эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَرْحَبِيُّ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ أَبِي الْيَعْفُورِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ دَخَلَ عَلَيْهِ عُمَرُ وَهُوَ عَلَى مَائِدَتِهِ فَأَوْسَعَ لَهُ عَنْ صَدْرِ الْمَجْلِسِ فَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ ‏.‏ ثُمَّ ضَرَبَ بِيَدِهِ فَلَقِمَ لُقْمَةً ثُمَّ ثَنَّى بِأُخْرَى ثُمَّ قَالَ إِنِّي لأَجِدُ طَعْمَ دَسَمٍ مَا هُوَ بِدَسَمِ اللَّحْمِ ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنِّي خَرَجْتُ إِلَى السُّوقِ أَطْلُبُ السَّمِينَ لأَشْتَرِيَهُ فَوَجَدْتُهُ غَالِيًا فَاشْتَرَيْتُ بِدِرْهَمٍ مِنَ الْمَهْزُولِ وَحَمَلْتُ عَلَيْهِ بِدِرْهَمٍ سَمْنًا فَأَرَدْتُ أَنْ يَتَرَدَّدَ عِيَالِي عَظْمًا عَظْمًا ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ مَا اجْتَمَعَا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَطُّ إِلاَّ أَكَلَ أَحَدَهُمَا وَتَصَدَّقَ بِالآخَرِ ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ خُذْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَلَنْ يَجْتَمِعَا عِنْدِي إِلاَّ فَعَلْتُ ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ مَا كُنْتُ لأَفْعَلَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar uning oldiga kirdi, u dasturxon boshida edi. U (Umar)ga majlisning toʻrida joy boʻshatdi. U (Umar): «Bismillah», dedi, soʻng qoʻlini uzatib bir luqma oldi, keyin yana bir luqma oldi. Soʻng: «Men bir yogʻning taʼmini sezyapman, u goʻshtning yogʻi emas», dedi. Abdulloh: «Ey moʻminlar amiri, men bozorga semiz goʻsht izlab, uni sotib olmoqchi boʻlib chiqqan edim, uni qimmat topdim. Shu bois bir dirhamga oriq goʻshtdan sotib oldim va unga bir dirhamga saryogʻ qoʻshdim. Oilam har bir suyakni tanovul qilsin, deb istagan edim», dedi. Shunda Umar: «Bu ikkovi Rasululloh ﷺ huzurlarida hech qachon jam boʻlmagan, faqat u zot birini yeb, ikkinchisini sadaqa qilardilar», dedi. Abdulloh: «Ol, ey moʻminlar amiri, bundan buyon bu ikkovi mening oldimda jam boʻlsa, albatta shunday qilaman», dedi. U (Umar): «Men (buni yeydigan kishi) emasman», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар унинг олдига кирди, у дастурхон бошида эди. У (Умар)га мажлиснинг тўрида жой бўшатди. У (Умар): «Бисмиллаҳ», деди, сўнг қўлини узатиб бир луқма олди, кейин яна бир луқма олди. Сўнг: «Мен бир ёғнинг таъмини сезяпман, у гўштнинг ёғи эмас», деди. Абдуллоҳ: «Эй мўминлар амири, мен бозорга семиз гўшт излаб, уни сотиб олмоқчи бўлиб чиққан эдим, уни қиммат топдим. Шу боис бир дирҳамга ориқ гўштдан сотиб олдим ва унга бир дирҳамга сарёғ қўшдим. Оилам ҳар бир суякни тановул қилсин, деб истаган эдим», деди. Шунда Умар: «Бу иккови Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида ҳеч қачон жам бўлмаган, фақат у зот бирини еб, иккинчисини садақа қилардилар», деди. Абдуллоҳ: «Ол, эй мўминлар амири, бундан буён бу иккови менинг олдимда жам бўлса, албатта шундай қиламан», деди. У (Умар): «Мен (буни ейдиган киши) эмасман», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْخَزَّازُ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِذَا عَمِلْتَ مَرَقَةً فَأَكْثِرْ مَاءَهَا وَاغْتَرِفْ لِجِيرَانِكَ مِنْهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Shorva tayyorlasang, uning suvini koʻproq qilib, qoʻshnilaringga ham ozgina uzatib qoʻy», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Шорва тайёрласанг, унинг сувини кўпроқ қилиб, қўшниларингга ҳам озгина узатиб қўй», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ الْغَطَفَانِيِّ، عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمُرِيِّ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، قَامَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ خَطِيبًا فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَأْكُلُونَ شَجَرَتَيْنِ لاَ أُرَاهُمَا إِلاَّ خَبِيثَتَيْنِ هَذَا الثُّومُ وَهَذَا الْبَصَلُ وَلَقَدْ كُنْتُ أَرَى الرَّجُلَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُوجَدُ رِيحُهُ مِنْهُ فَيُؤْخَذُ بِيَدِهِ حَتَّى يُخْرَجَ بِهِ إِلَى الْبَقِيعِ فَمَنْ كَانَ آكِلَهُمَا لاَ بُدَّ فَلْيُمِتْهُمَا طَبْخًا ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishi juma kuni xutba oʻqish uchun turib, Allohga hamdu sano aytdilar, soʻng: «Ey odamlar! Sizlar men xabis deb bilgan ikki oʻsimlikni yeyapsizlar. Bu sarimsoq va bu piyozdir. Men Rasululloh ﷺ zamonlarida bir kishidan bularning hidi kelsa, uni qoʻlidan ushlab, Baqiʼga chiqarib qoʻyilar edi, deb koʻrardim. Kim bularni yesa, ularni yaxshilab pishirib olsin», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У киши жума куни хутба ўқиш учун туриб, Аллоҳга ҳамду сано айтдилар, сўнг: «Эй одамлар! Сизлар мен хабис деб билган икки ўсимликни еяпсизлар. Бу саримсоқ ва бу пиёздир. Мен Расулуллоҳ ﷺ замонларида бир кишидан буларнинг ҳиди келса, уни қўлидан ушлаб, Бақиъга чиқариб қўйилар эди, деб кўрардим. Ким буларни еса, уларни яхшилаб пишириб олсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أُمِّ أَيُّوبَ، قَالَتْ صَنَعْتُ لِلنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ طَعَامًا فِيهِ مِنْ بَعْضِ الْبُقُولِ فَلَمْ يَأْكُلْ وَقَالَ ‏"‏ إِنِّي أَكْرَهُ أَنْ أُوذِيَ صَاحِبِي ‏"‏ ‏.‏

Umm Ayyub (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U ayol dedi: «Men Nabiy ﷺ uchun ichida baʼzi koʻkatlar boʻlgan taom tayyorladim. U zot uni yemadilar va: ‹Men sherigimga ozor berishni yoqtirmayman›, dedilar».Умм Айюб (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У аёл деди: «Мен Набий ﷺ учун ичида баъзи кўкатлар бўлган таом тайёрладим. У зот уни емадилар ва: ‹Мен шеригимга озор беришни ёқтирмайман›, дедилар».

حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَنْبَأَنَا أَبُو شُرَيْحٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نِمْرَانَ الْحَجْرِيِّ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ نَفَرًا، أَتَوُا النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَوَجَدَ مِنْهُمْ رِيحَ الْكُرَّاثِ فَقَالَ ‏"‏ أَلَمْ أَكُنْ نَهَيْتُكُمْ عَنْ أَكْلِ هَذِهِ الشَّجَرَةِ إِنَّ الْمَلاَئِكَةَ تَتَأَذَّى مِمَّا يَتَأَذَّى مِنْهُ الإِنْسَانُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir necha kishi Nabiy ﷺ huzurlariga keldilar. U zot ulardan poriy hidini sezib: «Men sizlarni bu oʻsimlikni yeyishdan qaytarmaganmidim? Albatta, farishtalar insonga ozor beradigan narsadan ozor topadi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир неча киши Набий ﷺ ҳузурларига келдилар. У зот улардан порий ҳидини сезиб: «Мен сизларни бу ўсимликни ейишдан қайтармаганмидим? Албатта, фаришталар инсонга озор берадиган нарсадан озор топади», дедилар.

حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ نُعَيْمٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ نَهِيكٍ، عَنْ دُخَيْنٍ الْحَجْرِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ الْجُهَنِيَّ، يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ لأَصْحَابِهِ ‏"‏ لاَ تَأْكُلُوا الْبَصَلَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ كَلِمَةً خَفِيَّةً ‏"‏ النِّيءَ ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Omir al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ashoblariga: «Piyoz yemanglar», dedilar. Soʻng past ovozda: «Xomini», dedilar.Уқба ибн Омир ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ашобларига: «Пиёз еманглар», дедилар. Сўнг паст овозда: «Хомини», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى السُّدِّيُّ، حَدَّثَنَا سَيْفُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ، عَنْ سَلْمَانَ الْفَارِسِيِّ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنِ السَّمْنِ وَالْجُبْنِ وَالْفِرَاءِ قَالَ ‏"‏ الْحَلاَلُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ وَالْحَرَامُ مَا حَرَّمَ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ وَمَا سَكَتَ عَنْهُ فَهُوَ مِمَّا عَفَا عَنْهُ ‏"‏ ‏.‏

Salmon al-Forisiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan yogʻ, pishloq va yovvoyi eshak haqida soʻralganda, u zot: «Halol narsa Alloh Oʻz Kitobida halol qilgan narsadir, harom narsa Alloh Oʻz Kitobida harom qilgan narsadir. U jim turgan narsa esa afv etilgan narsalar jumlasidandir», dedilar.Салмон ал-Форисий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан ёғ, пишлоқ ва ёввойи эшак ҳақида сўралганда, у зот: «Ҳалол нарса Аллоҳ Ўз Китобида ҳалол қилган нарсадир, ҳаром нарса Аллоҳ Ўз Китобида ҳаром қилган нарсадир. У жим турган нарса эса афв этилган нарсалар жумласидандир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ دِينَارٍ الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عِرْقٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ أُهْدِيَ لِلنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عِنَبٌ مِنَ الطَّائِفِ فَدَعَانِي فَقَالَ ‏"‏ خُذْ هَذَا الْعُنْقُودَ فَأَبْلِغْهُ أُمَّكَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَكَلْتُهُ قَبْلَ أَنْ أُبْلِغَهُ إِيَّاهَا فَلَمَّا كَانَ بَعْدَ لَيَالٍ قَالَ لِي ‏"‏ مَا فَعَلَ الْعُنْقُودُ هَلْ أَبْلَغْتَهُ أُمَّكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ لاَ ‏.‏ قَالَ فَسَمَّانِي غُدَرَ ‏.‏

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishi dedi: «Nabiy ﷺga Toifdan uzum hadya qilindi. U zot meni chaqirib: ‹Mana bu shingilni ol va onangga yetkaz›, dedilar. Men uni onamga yetkazmasdan oldin yeb qoʻydim. Bir necha kecha oʻtgach, u zot menga: ‹Shingil nima boʻldi, onangga yetkazdingmi?› dedilar. Men: ‹Yoʻq›, dedim. Shunda u zot meni xiyonatchi deb ataydilar».Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У киши деди: «Набий ﷺга Тоифдан узум ҳадя қилинди. У зот мени чақириб: ‹Мана бу шингилни ол ва онангга етказ›, дедилар. Мен уни онамга етказмасдан олдин еб қўйдим. Бир неча кеча ўтгач, у зот менга: ‹Шингил нима бўлди, онангга етказдингми?› дедилар. Мен: ‹Йўқ›, дедим. Шунда у зот мени хиёнатчи деб атайдилар».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الطَّلْحِيُّ، حَدَّثَنَا نُقَيْبُ بْنُ حَاجِبٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ الزُّبَيْرِيِّ، عَنْ طَلْحَةَ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَبِيَدِهِ سَفَرْجَلَةٌ فَقَالَ ‏"‏ دُونَكَهَا يَا طَلْحَةُ فَإِنَّهَا تُجِمُّ الْفُؤَادَ ‏"‏ ‏.‏

Talha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishi dedi: «Men Nabiy ﷺ huzurlariga kirdim, u zotning qoʻllarida bir behi bor edi. U zot: ‹Buni ol, ey Talha, chunki u qalbni tinchlantiradi›, dedilar».Талҳа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У киши деди: «Мен Набий ﷺ ҳузурларига кирдим, у зотнинг қўлларида бир беҳи бор эди. У зот: ‹Буни ол, эй Талҳа, чунки у қалбни тинчлантиради›, дедилар».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ بُرْقَانَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ يَأْكُلَ الرَّجُلُ وَهُوَ مُنْبَطِحٌ عَلَى وَجْهِهِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kishining yuz tuban yotgan holida yeyishidan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кишининг юз тубан ётган ҳолида ейишидан қайтардилар.