حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ، اسْتَفْتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ أُمِّي مَاتَتْ وَعَلَيْهَا نَذْرٌ وَلَمْ تَقْضِهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ اقْضِهِ عَنْهَا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Saʼd ibn Uboda (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺdan fatvo soʻrab: «Onam vafot etdi va uning zimmasida ado etmagan nazri bor edi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uning oʻrniga uni ado et», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Саъд ибн Убода (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺдан фатво сўраб: «Онам вафот этди ва унинг зиммасида адо этмаган назри бор эди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг ўрнига уни адо эт», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ عَمَّتِهِ، أَنَّهَا حَدَّثَتْهُ عَنْ جَدَّتِهِ، أَنَّهَا كَانَتْ جَعَلَتْ عَلَى نَفْسِهَا مَشْيًا إِلَى مَسْجِدِ قُبَاءٍ فَمَاتَتْ وَلَمْ تَقْضِهِ فَأَفْتَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ ابْنَتَهَا أَنْ تَمْشِيَ عَنْهَا ‏.‏ قَالَ يَحْيَى وَسَمِعْتُ مَالِكًا يَقُولُ لاَ يَمْشِي أَحَدٌ عَنْ أَحَدٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Abu Bakr (rahimahulloh) ammasidan rivoyat qiladiki, u (amma) buvisidan rivoyat qildi: buvisi Quba masjidiga (piyoda) borishni oʻz zimmasiga olgan edi, soʻng ado etmasdan vafot etdi. Shunda Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) uning qiziga onasi oʻrniga (piyoda) yurishni fatvo qildi. Yahyo aytdi: Men Molikning: «Hech kim boshqa birov oʻrniga (piyoda) yurmaydi», deganini eshitdim.Абдуллоҳ ибн Абу Бакр (раҳимаҳуллоҳ) аммасидан ривоят қиладики, у (амма) бувисидан ривоят қилди: бувиси Қуба масжидига (пиёда) боришни ўз зиммасига олган эди, сўнг адо этмасдан вафот этди. Шунда Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) унинг қизига онаси ўрнига (пиёда) юришни фатво қилди. Яҳё айтди: Мен Моликнинг: «Ҳеч ким бошқа биров ўрнига (пиёда) юрмайди», деганини эшитдим.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي حَبِيبَةَ، قَالَ قُلْتُ لِرَجُلٍ وَأَنَا حَدِيثُ السِّنِّ، مَا عَلَى الرَّجُلِ أَنْ يَقُولَ عَلَىَّ مَشْىٌ إِلَى بَيْتِ اللَّهِ وَلَمْ يَقُلْ عَلَىَّ نَذْرُ مَشْىٍ ‏.‏ فَقَالَ لِي رَجُلٌ هَلْ لَكَ أَنْ أُعْطِيَكَ هَذَا الْجِرْوَ - لِجِرْوِ قِثَّاءٍ فِي يَدِهِ - وَتَقُولُ عَلَىَّ مَشْىٌ إِلَى بَيْتِ اللَّهِ قَالَ فَقُلْتُ نَعَمْ فَقُلْتُهُ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ حَدِيثُ السِّنِّ ثُمَّ مَكَثْتُ حَتَّى عَقَلْتُ فَقِيلَ لِي إِنَّ عَلَيْكَ مَشْيًا فَجِئْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ لِي عَلَيْكَ مَشْىٌ ‏.‏ فَمَشَيْتُ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَهَذَا الأَمْرُ عِنْدَنَا ‏.‏

Abdulloh ibn Abu Habiba (rahimahulloh) aytdi: Men yosh (bola) edim, bir kishiga: «Bir odam faqat ‹Zimmamda Baytullohga (piyoda) yurish bor› desa, ammo ‹Zimmamda (piyoda) yurish nazri bor› demasa, uning zimmasida (biror narsa) boʻladimi?» dedim. Shunda bir kishi menga: «Senga mana bu (bir dona) bodringni bersam» — qoʻlidagi kichkina bodringni koʻrsatib — «‹Zimmamda Baytullohga (piyoda) yurish bor› deysanmi?» dedi. Men: «Ha», dedim va oʻsha kuni yosh boʻlganim holda buni aytdim. Soʻng aql kirguncha (voyaga yetguncha) turdim, keyin menga: «Zimmangda (piyoda) yurish bor», deyildi. Shunda men Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)ning oldiga kelib, bu haqda soʻradim. U menga: «Zimmangda (piyoda) yurish bor», dedi. Bas, men (piyoda) yurdim. Molik aytdi: «Bizning oldimizdagi (amal) shudir».Абдуллоҳ ибн Абу Ҳабиба (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен ёш (бола) эдим, бир кишига: «Бир одам фақат ‹Зиммамда Байтуллоҳга (пиёда) юриш бор› деса, аммо ‹Зиммамда (пиёда) юриш назри бор› демаса, унинг зиммасида (бирор нарса) бўладими?» дедим. Шунда бир киши менга: «Сенга мана бу (бир дона) бодрингни берсам» — қўлидаги кичкина бодрингни кўрсатиб — «‹Зиммамда Байтуллоҳга (пиёда) юриш бор› дейсанми?» деди. Мен: «Ҳа», дедим ва ўша куни ёш бўлганим ҳолда буни айтдим. Сўнг ақл киргунча (вояга етгунча) турдим, кейин менга: «Зиммангда (пиёда) юриш бор», дейилди. Шунда мен Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)нинг олдига келиб, бу ҳақда сўрадим. У менга: «Зиммангда (пиёда) юриш бор», деди. Бас, мен (пиёда) юрдим. Молик айтди: «Бизнинг олдимиздаги (амал) шудир».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ أُذَيْنَةَ اللَّيْثِيِّ، أَنَّهُ قَالَ خَرَجْتُ مَعَ جَدَّةٍ لِي عَلَيْهَا مَشْىٌ إِلَى بَيْتِ اللَّهِ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ عَجَزَتْ فَأَرْسَلَتْ مَوْلًى لَهَا يَسْأَلُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَخَرَجْتُ مَعَهُ فَسَأَلَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ مُرْهَا فَلْتَرْكَبْ ثُمَّ لْتَمْشِي مِنْ حَيْثُ عَجَزَتْ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى وَسَمِعْتُ مَالِكًا يَقُولُ وَنَرَى عَلَيْهَا مَعَ ذَلِكَ الْهَدْىَ ‏.‏ وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، وَأَبَا، سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ كَانَا يَقُولاَنِ مِثْلَ قَوْلِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ‏

Urva ibn Uzayna al-Laysiy (rahimahulloh) aytdi: Men zimmasida Baytullohga (piyoda) yurish (nazri) boʻlgan buvim bilan chiqdim. Yoʻlning bir qismiga yetganimizda u ojiz qoldi (holdan toydi). Shunda u Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan soʻrash uchun bir mavlosini yubordi. Men ham u bilan chiqdim. U Abdulloh ibn Umardan soʻradi. Abdulloh ibn Umar unga: «Unga ayt, minib (yurib) borsin, soʻng ojiz qolgan joyidan (piyoda) yursin», dedi. Yahyo aytdi: Men Molikning: «Biz shuning bilan birga uning zimmasida hadiy (qurbonlik) ham bor, deb hisoblaymiz», deganini eshitdim. Molikka yetib kelishicha, Said ibn al-Musayyab va Abu Salama ibn Abdurrahmon (rahimahumulloh) Abdulloh ibn Umarning soʻziga oʻxshash aytishar edi.Урва ибн Узайна ал-Лайсий (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен зиммасида Байтуллоҳга (пиёда) юриш (назри) бўлган бувим билан чиқдим. Йўлнинг бир қисмига етганимизда у ожиз қолди (ҳолдан тойди). Шунда у Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан сўраш учун бир мавлосини юборди. Мен ҳам у билан чиқдим. У Абдуллоҳ ибн Умардан сўради. Абдуллоҳ ибн Умар унга: «Унга айт, миниб (юриб) борсин, сўнг ожиз қолган жойидан (пиёда) юрсин», деди. Яҳё айтди: Мен Моликнинг: «Биз шунинг билан бирга унинг зиммасида ҳадий (қурбонлик) ҳам бор, деб ҳисоблаймиз», деганини эшитдим. Моликка етиб келишича, Саид ибн ал-Мусайяб ва Абу Салама ибн Абдурраҳмон (раҳимаҳумуллоҳ) Абдуллоҳ ибн Умарнинг сўзига ўхшаш айтишар эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّهُ قَالَ كَانَ عَلَىَّ مَشْىٌ فَأَصَابَتْنِي خَاصِرَةٌ فَرَكِبْتُ حَتَّى أَتَيْتُ مَكَّةَ فَسَأَلْتُ عَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ وَغَيْرَهُ فَقَالُوا عَلَيْكَ هَدْىٌ ‏.‏ فَلَمَّا قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ سَأَلْتُ عُلَمَاءَهَا فَأَمَرُونِي أَنْ أَمْشِيَ مَرَّةً أُخْرَى مِنْ حَيْثُ عَجَزْتُ فَمَشَيْتُ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى وَسَمِعْتُ مَالِكًا يَقُولُ فَالأَمْرُ عِنْدَنَا فِيمَنْ يَقُولُ عَلَىَّ مَشْىٌ إِلَى بَيْتِ اللَّهِ أَنَّهُ إِذَا عَجَزَ رَكِبَ ثُمَّ عَادَ فَمَشَى مِنْ حَيْثُ عَجَزَ فَإِنْ كَانَ لاَ يَسْتَطِيعُ الْمَشْىَ فَلْيَمْشِ مَا قَدَرَ عَلَيْهِ ثُمَّ لْيَرْكَبْ وَعَلَيْهِ هَدْىُ بَدَنَةٍ أَوْ بَقَرَةٍ أَوْ شَاةٍ إِنْ لَمْ يَجِدْ إِلاَّ هِيَ ‏.‏ وَسُئِلَ مَالِكٌ عَنِ الرَّجُلِ يَقُولُ لِلرَّجُلِ أَنَا أَحْمِلُكَ إِلَى بَيْتِ اللَّهِ فَقَالَ مَالِكٌ إِنْ نَوَى أَنْ يَحْمِلَهُ عَلَى رَقَبَتِهِ يُرِيدُ بِذَلِكَ الْمَشَقَّةَ وَتَعَبَ نَفْسِهِ فَلَيْسَ ذَلِكَ عَلَيْهِ وَلْيَمْشِ عَلَى رِجْلَيْهِ وَلْيُهْدِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ نَوَى شَيْئًا فَلْيَحْجُجْ وَلْيَرْكَبْ وَلْيَحْجُجْ بِذَلِكَ الرَّجُلِ مَعَهُ وَذَلِكَ أَنَّهُ قَالَ أَنَا أَحْمِلُكَ إِلَى بَيْتِ اللَّهِ فَإِنْ أَبَى أَنْ يَحُجَّ مَعَهُ فَلَيْسَ عَلَيْهِ شَىْءٌ وَقَدْ قَضَى مَا عَلَيْهِ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى سُئِلَ مَالِكٌ عَنِ الرَّجُلِ يَحْلِفُ بِنُذُورٍ مُسَمَّاةٍ مَشْيًا إِلَى بَيْتِ اللَّهِ أَنْ لاَ يُكَلِّمَ أَخَاهُ أَوْ أَبَاهُ بِكَذَا وَكَذَا نَذْرًا لِشَىْءٍ لاَ يَقْوَى عَلَيْهِ وَلَوْ تَكَلَّفَ ذَلِكَ كُلَّ عَامٍ لَعُرِفَ أَنَّهُ لاَ يَبْلُغُ عُمْرُهُ مَا جَعَلَ عَلَى نَفْسِهِ مِنْ ذَلِكَ فَقِيلَ لَهُ هَلْ يُجْزِيهِ مِنْ ذَلِكَ نَذْرٌ وَاحِدٌ أَوْ نُذُورٌ مُسَمَّاةٌ فَقَالَ مَالِكٌ مَا أَعْلَمُهُ يُجْزِئُهُ مِنْ ذَلِكَ إِلاَّ الْوَفَاءُ بِمَا جَعَلَ عَلَى نَفْسِهِ فَلْيَمْشِ مَا قَدَرَ عَلَيْهِ مِنَ الزَّمَانِ وَلْيَتَقَرَّبْ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى بِمَا اسْتَطَاعَ مِنَ الْخَيْرِ ‏.‏

Yahyo ibn Said (rahimahulloh) aytdi: Zimmamda (piyoda) yurish (nazri) bor edi, (yon) biqinim ogʻrib qoldi, shu sababli minib (yoʻl yurib) Makkaga keldim. Ato ibn Abu Raboh (rahimahulloh) va boshqalardan soʻradim, ular: «Zimmangda hadiy (qurbonlik) bor», deyishdi. Madinaga kelganimda uning ulamolaridan soʻradim, ular menga ojiz qolgan joyimdan yana bir bor (piyoda) yurishni buyurishdi. Bas, men (piyoda) yurdim. Yahyo aytdi: Men Molikning shunday deganini eshitdim: «Bizning oldimizda ‹Zimmamda Baytullohga (piyoda) yurish bor› degan kishi haqidagi (hukm) shuki, u ojiz qolsa minib oladi, soʻng qaytib, ojiz qolgan joyidan (piyoda) yuradi. Agar (umuman) yura olmasa, qodir boʻlgan miqdorda yursin, soʻng minsin va zimmasida bitta tuya yoki sigir yoki qoʻy hadiysi boʻladi — agar shundan boshqasini topa olmasa». Molikdan bir kishining boshqa bir kishiga: «Men seni Baytullohgacha koʻtarib boraman», deyishi haqida soʻralganda, Molik: «Agar uni yelkasida koʻtarishni niyat qilib, bu bilan mashaqqat va oʻz nafsini charchatishni istagan boʻlsa, bu uning zimmasida emas; oʻz oyoqlarida (piyoda) yursin va hadiy soʻysin. Agar hech narsani niyat qilmagan boʻlsa, haj qilib, minib borsin va oʻsha kishini oʻzi bilan birga hajga olib borsin — chunki u: ‹Seni Baytullohgacha koʻtarib boraman›, degan edi. Agar (oʻsha kishi) u bilan birga haj qilishni istamasa, uning zimmasida hech narsa yoʻq va u zimmasidagini ado etgan boʻladi», dedi. Yahyo aytdi: Molikdan bir kishi haqida soʻraldi: u Baytullohga (piyoda) yurish deb nomlangan nazrlar bilan, akasi yoki otasi bilan gaplashmaslikka qasam ichadi — oʻzi bardosh bera olmaydigan narsaga shuncha-shuncha nazr; agar har yili buni oʻz zimmasiga olsa ham, umri oʻzi zimmasiga olgan narsaga yetmasligi maʼlum boʻladi. Unga: «Bundan (nazrlardan) bitta nazr yoki (baʼzi) nomlangan nazrlar unga kifoya qiladimi?» deyildi. Molik: «Men bu (masala)da unga oʻzi zimmasiga olgan narsani (toʻliq) ado etishdan boshqa narsa kifoya qilishini bilmayman; bas, u vaqtdan qodir boʻlganicha (piyoda) yursin va yaxshilikdan qoʻlidan kelganicha Alloh taologa yaqinlashsin», dedi.Яҳё ибн Саид (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Зиммамда (пиёда) юриш (назри) бор эди, (ён) биқиним оғриб қолди, шу сабабли миниб (йўл юриб) Маккага келдим. Ато ибн Абу Рабоҳ (раҳимаҳуллоҳ) ва бошқалардан сўрадим, улар: «Зиммангда ҳадий (қурбонлик) бор», дейишди. Мадинага келганимда унинг уламоларидан сўрадим, улар менга ожиз қолган жойимдан яна бир бор (пиёда) юришни буюришди. Бас, мен (пиёда) юрдим. Яҳё айтди: Мен Моликнинг шундай деганини эшитдим: «Бизнинг олдимизда ‹Зиммамда Байтуллоҳга (пиёда) юриш бор› деган киши ҳақидаги (ҳукм) шуки, у ожиз қолса миниб олади, сўнг қайтиб, ожиз қолган жойидан (пиёда) юради. Агар (умуман) юра олмаса, қодир бўлган миқдорда юрсин, сўнг минсин ва зиммасида битта туя ёки сигир ёки қўй ҳадийси бўлади — агар шундан бошқасини топа олмаса». Моликдан бир кишининг бошқа бир кишига: «Мен сени Байтуллоҳгача кўтариб бораман», дейиши ҳақида сўралганда, Молик: «Агар уни елкасида кўтаришни ният қилиб, бу билан машаққат ва ўз нафсини чарчатишни истаган бўлса, бу унинг зиммасида эмас; ўз оёқларида (пиёда) юрсин ва ҳадий сўйсин. Агар ҳеч нарсани ният қилмаган бўлса, ҳаж қилиб, миниб борсин ва ўша кишини ўзи билан бирга ҳажга олиб борсин — чунки у: ‹Сени Байтуллоҳгача кўтариб бораман›, деган эди. Агар (ўша киши) у билан бирга ҳаж қилишни истамаса, унинг зиммасида ҳеч нарса йўқ ва у зиммасидагини адо этган бўлади», деди. Яҳё айтди: Моликдан бир киши ҳақида сўралди: у Байтуллоҳга (пиёда) юриш деб номланган назрлар билан, акаси ёки отаси билан гаплашмасликка қасам ичади — ўзи бардош бера олмайдиган нарсага шунча-шунча назр; агар ҳар йили буни ўз зиммасига олса ҳам, умри ўзи зиммасига олган нарсага етмаслиги маълум бўлади. Унга: «Бундан (назрлардан) битта назр ёки (баъзи) номланган назрлар унга кифоя қиладими?» дейилди. Молик: «Мен бу (масала)да унга ўзи зиммасига олган нарсани (тўлиқ) адо этишдан бошқа нарса кифоя қилишини билмайман; бас, у вақтдан қодир бўлганича (пиёда) юрсин ва яхшиликдан қўлидан келганича Аллоҳ таолога яқинлашсин», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ قَيْسٍ، وَثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدِّيلِيِّ، أَنَّهُمَا أَخْبَرَاهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَحَدُهُمَا يَزِيدُ فِي الْحَدِيثِ عَلَى صَاحِبِهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً قَائِمًا فِي الشَّمْسِ فَقَالَ ‏"‏ مَا بَالُ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا نَذَرَ أَنْ لاَ يَتَكَلَّمَ وَلاَ يَسْتَظِلَّ مِنَ الشَّمْسِ وَلاَ يَجْلِسَ وَيَصُومَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مُرُوهُ فَلْيَتَكَلَّمْ وَلْيَسْتَظِلَّ وَلْيَجْلِسْ وَلْيُتِمَّ صِيَامَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَلَمْ أَسْمَعْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَهُ بِكَفَّارَةٍ وَقَدْ أَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُتِمَّ مَا كَانَ لِلَّهِ طَاعَةً وَيَتْرُكَ مَا كَانَ لِلَّهِ مَعْصِيَةً ‏.‏

Humayd ibn Qays va Savr ibn Zayd ad-Diliy (rahimahumulloh) — ulardan biri hadisda sherigidan (ziyoda) qoʻshib — Rasululloh ﷺdan xabar berishlaricha, Rasululloh ﷺ quyoshda tik turgan bir kishini koʻrib: «Bunga nima boʻldi?» dedilar. Ular: «U gapirmaslikka, quyoshdan soya izlamaslikka, oʻtirmaslikka va roʻza tutishga nazr qilibdi», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Unga ayting, gapirsin, soyalansin, oʻtirsin va roʻzasini tugatsin», dedilar. Molik aytdi: «Men Rasululloh ﷺ unga kafforat (buyurganlarini) eshitmadim; Rasululloh ﷺ unga Allohga toat boʻlgan narsani tugatishni va Allohga maʼsiyat boʻlgan narsani tark etishni buyurdilar».Ҳумайд ибн Қайс ва Савр ибн Зайд ад-Дилий (раҳимаҳумуллоҳ) — улардан бири ҳадисда шеригидан (зиёда) қўшиб — Расулуллоҳ ﷺдан хабар беришларича, Расулуллоҳ ﷺ қуёшда тик турган бир кишини кўриб: «Бунга нима бўлди?» дедилар. Улар: «У гапирмасликка, қуёшдан соя изламасликка, ўтирмасликка ва рўза тутишга назр қилибди», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унга айтинг, гапирсин, соялансин, ўтирсин ва рўзасини тугатсин», дедилар. Молик айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ унга каффорат (буюрганларини) эшитмадим; Расулуллоҳ ﷺ унга Аллоҳга тоат бўлган нарсани тугатишни ва Аллоҳга маъсият бўлган нарсани тарк этишни буюрдилар».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ أَتَتِ امْرَأَةٌ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَتْ إِنِّي نَذَرْتُ أَنْ أَنْحَرَ ابْنِي ‏.‏ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لاَ تَنْحَرِي ابْنَكِ وَكَفِّرِي عَنْ يَمِينِكِ، ‏.‏ فَقَالَ شَيْخٌ عِنْدَ ابْنِ عَبَّاسٍ وَكَيْفَ يَكُونُ فِي هَذَا كَفَّارَةٌ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ وَ ‏{‏الَّذِينَ يُظَاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسَائِهِمْ‏}‏ ثُمَّ جَعَلَ فِيهِ مِنَ الْكَفَّارَةِ مَا قَدْ رَأَيْتَ ‏.‏

Al-Qosim ibn Muhammad (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Bir ayol Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning oldiga kelib: «Men oʻgʻlimni soʻyishga (qurbon qilishga) nazr qildim», dedi. Ibn Abbos: «Oʻgʻlingni soʻyma, qasaming uchun kafforat ber», dedi. Ibn Abbosning yonidagi bir keksa (kishi): «Bunda qanday qilib kafforat boʻladi?» dedi. Ibn Abbos: «Alloh taolo: {Sizlardan xotinlarini zihor qiladiganlar...} degan, soʻng unda sen koʻrgan kafforatni (belgilab) qoʻygan» (Mujodala 2), dedi.Ал-Қосим ибн Муҳаммад (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Бир аёл Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг олдига келиб: «Мен ўғлимни сўйишга (қурбон қилишга) назр қилдим», деди. Ибн Аббос: «Ўғлингни сўйма, қасаминг учун каффорат бер», деди. Ибн Аббоснинг ёнидаги бир кекса (киши): «Бунда қандай қилиб каффорат бўлади?» деди. Ибн Аббос: «Аллоҳ таоло: {Сизлардан хотинларини зиҳор қиладиганлар...} деган, сўнг унда сен кўрган каффоратни (белгилаб) қўйган» (Мужодала 2), деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ الأَيْلِيِّ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الصِّدِّيقِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنْ نَذَرَ أَنْ يُطِيعَ اللَّهَ فَلْيُطِعْهُ وَمَنْ نَذَرَ أَنْ يَعْصِيَ اللَّهَ فَلاَ يَعْصِهِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga itoat qilishga nazr qilsa, Unga itoat qilsin; kim Allohga isyon qilishga nazr qilsa, Unga isyon qilmasin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга итоат қилишга назр қилса, Унга итоат қилсин; ким Аллоҳга исён қилишга назр қилса, Унга исён қилмасин», дедилар.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّهَا كَانَتْ تَقُولُ لَغْوُ الْيَمِينِ قَوْلُ الإِنْسَانِ لاَ وَاللَّهِ بَلَى وَاللَّهِ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ أَحْسَنُ مَا سَمِعْتُ فِي هَذَا أَنَّ اللَّغْوَ حَلِفُ الإِنْسَانِ عَلَى الشَّىْءِ يَسْتَيْقِنُ أَنَّهُ كَذَلِكَ ثُمَّ يُوجَدُ عَلَى غَيْرِ ذَلِكَ فَهُوَ اللَّغْوُ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَعَقْدُ الْيَمِينِ أَنْ يَحْلِفَ الرَّجُلُ أَنْ لاَ يَبِيعَ ثَوْبَهُ بِعَشَرَةِ دَنَانِيرَ ثُمَّ يَبِيعَهُ بِذَلِكَ أَوْ يَحْلِفَ لَيَضْرِبَنَّ غُلاَمَهُ ثُمَّ لاَ يَضْرِبُهُ وَنَحْوَ هَذَا فَهَذَا الَّذِي يُكَفِّرُ صَاحِبُهُ عَنْ يَمِينِهِ وَلَيْسَ فِي اللَّغْوِ كَفَّارَةٌ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ فَأَمَّا الَّذِي يَحْلِفُ عَلَى الشَّىْءِ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ آثِمٌ وَيَحْلِفُ عَلَى الْكَذِبِ وَهُوَ يَعْلَمُ لِيُرْضِيَ بِهِ أَحَدًا أَوْ لِيَعْتَذِرَ بِهِ إِلَى مُعْتَذَرٍ إِلَيْهِ أَوْ لِيَقْطَعَ بِهِ مَالاً فَهَذَا أَعْظَمُ مِنْ أَنْ تَكُونَ فِيهِ كَفَّارَةٌ ‏.‏

Oisha — umm al-muʼminin (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday der edi: «Lagʻv (behuda) qasam — insonning ‹Yoʻq, vallohi!›, ‹Ha, vallohi!› deyishidir». Molik aytdi: «Men bu haqda eshitgan eng yaxshi (soʻz) shuki, lagʻv — insonning bir narsani shundoq deb aniq ishonib qasam ichishi, soʻng uning boshqacha ekani maʼlum boʻlishidir; ana shu lagʻvdir». Molik aytdi: «Aqdli (qatʼiy) qasam esa — kishi koʻylagini oʻn dinorga sotmaslikka qasam ichib, soʻng uni oʻshanga sotishi, yoki qulini urishga qasam ichib, soʻng urmasligi va shunga oʻxshashdir; ana shuning uchun kishi qasamining kafforatini beradi; lagʻvda esa kafforat yoʻq». Molik aytdi: «Bir narsaga oʻzi gunohkor ekanini bilib turib qasam ichadigan, yolgʻonligini bilib turib birovni rozi qilish uchun yoki oldida uzr soʻralayotgan kimsaga uzr bildirish uchun yoxud (birovning) molini (nohaq) olish uchun yolgʻonga qasam ichadigan kishi(ning ishi) esa — unda kafforat boʻlishidan koʻra kattaroqdir (ogʻirroqdir)».Оиша — умм ал-муъминин (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай дер эди: «Лағв (беҳуда) қасам — инсоннинг ‹Йўқ, валлоҳи!›, ‹Ҳа, валлоҳи!› дейишидир». Молик айтди: «Мен бу ҳақда эшитган энг яхши (сўз) шуки, лағв — инсоннинг бир нарсани шундоқ деб аниқ ишониб қасам ичиши, сўнг унинг бошқача экани маълум бўлишидир; ана шу лағвдир». Молик айтди: «Ақдли (қатъий) қасам эса — киши кўйлагини ўн динорга сотмасликка қасам ичиб, сўнг уни ўшанга сотиши, ёки қулини уришга қасам ичиб, сўнг урмаслиги ва шунга ўхшашдир; ана шунинг учун киши қасамининг каффоратини беради; лағвда эса каффорат йўқ». Молик айтди: «Бир нарсага ўзи гуноҳкор эканини билиб туриб қасам ичадиган, ёлғонлигини билиб туриб бировни рози қилиш учун ёки олдида узр сўралаётган кимсага узр билдириш учун ёхуд (бировнинг) молини (ноҳақ) олиш учун ёлғонга қасам ичадиган киши(нинг иши) эса — унда каффорат бўлишидан кўра каттароқдир (оғирроқдир)».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَنْ قَالَ وَاللَّهِ ثُمَّ قَالَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ لَمْ يَفْعَلِ الَّذِي حَلَفَ عَلَيْهِ لَمْ يَحْنَثْ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ أَحْسَنُ مَا سَمِعْتُ فِي الثُّنْيَا أَنَّهَا لِصَاحِبِهَا مَا لَمْ يَقْطَعْ كَلاَمَهُ وَمَا كَانَ مِنْ ذَلِكَ نَسَقًا يَتْبَعُ بَعْضُهُ بَعْضًا قَبْلَ أَنْ يَسْكُتَ فَإِذَا سَكَتَ وَقَطَعَ كَلاَمَهُ فَلاَ ثُنْيَا لَهُ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى وَقَالَ مَالِكٌ فِي الرَّجُلِ يَقُولُ كَفَرَ بِاللَّهِ أَوْ أَشْرَكَ بِاللَّهِ ثُمَّ يَحْنَثُ إِنَّهُ لَيْسَ عَلَيْهِ كَفَّارَةٌ وَلَيْسَ بِكَافِرٍ وَلاَ مُشْرِكٍ حَتَّى يَكُونَ قَلْبُهُ مُضْمِرًا عَلَى الشِّرْكِ وَالْكُفْرِ وَلْيَسْتَغْفِرِ اللَّهَ وَلاَ يَعُدْ إِلَى شَىْءٍ مِنْ ذَلِكَ وَبِئْسَ مَا صَنَعَ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday der edi: «Kim ‹Vallohi› deb, soʻng ‹in sho Alloh (Alloh xohlasa)› desa, keyin qasam ichgan narsasini qilmasa, qasamini buzgan boʻlmaydi». Molik aytdi: «Men istisno (‹in sho Alloh›) haqida eshitgan eng yaxshi (soʻz) shuki, u soʻlovchiga (foydali boʻlib) qoladi — toki u soʻzini uzib qoʻymagan boʻlsa va u (istisno) sukut qilishdan oldin bir-biriga ulangan, ketma-ket (aytilgan) boʻlsa. Agar u sukut qilib, soʻzini uzsa, unda istisno yoʻq». Yahyo aytdi: Molik ‹Allohga kufr keltirdim› yoki ‹Allohga shirk keltirdim› deb, soʻng qasamini buzgan kishi haqida: «Uning zimmasida kafforat yoʻq va u koʻngli shirk hamda kufrni ich-ichidan niyat qilmaguncha kofir ham, mushrik ham emas. U Allohdan magʻfirat soʻrasin va bunday narsaga qaytmasin; u qilgan ish qanday yomon!» dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай дер эди: «Ким ‹Валлоҳи› деб, сўнг ‹ин шо Аллоҳ (Аллоҳ хоҳласа)› деса, кейин қасам ичган нарсасини қилмаса, қасамини бузган бўлмайди». Молик айтди: «Мен истисно (‹ин шо Аллоҳ›) ҳақида эшитган энг яхши (сўз) шуки, у сўловчига (фойдали бўлиб) қолади — токи у сўзини узиб қўймаган бўлса ва у (истисно) сукут қилишдан олдин бир-бирига уланган, кетма-кет (айтилган) бўлса. Агар у сукут қилиб, сўзини узса, унда истисно йўқ». Яҳё айтди: Молик ‹Аллоҳга куфр келтирдим› ёки ‹Аллоҳга ширк келтирдим› деб, сўнг қасамини бузган киши ҳақида: «Унинг зиммасида каффорат йўқ ва у кўнгли ширк ҳамда куфрни ич-ичидан ният қилмагунча кофир ҳам, мушрик ҳам эмас. У Аллоҳдан мағфират сўрасин ва бундай нарсага қайтмасин; у қилган иш қандай ёмон!» деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنْ حَلَفَ بِيَمِينٍ فَرَأَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَلْيُكَفِّرْ عَنْ يَمِينِهِ وَلْيَفْعَلِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir qasam ichsa, soʻng undan koʻra boshqa narsani yaxshiroq deb bilsa, qasamining kafforatini bersin va yaxshiroq boʻlgan ishni qilsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир қасам ичса, сўнг ундан кўра бошқа нарсани яхшироқ деб билса, қасамининг каффоратини берсин ва яхшироқ бўлган ишни қилсин», дедилар.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَنْ حَلَفَ بِيَمِينٍ فَوَكَّدَهَا ثُمَّ حَنِثَ فَعَلَيْهِ عِتْقُ رَقَبَةٍ أَوْ كِسْوَةُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ وَمَنْ حَلَفَ بِيَمِينٍ فَلَمْ يُؤَكِّدْهَا ثُمَّ حَنِثَ فَعَلَيْهِ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ لِكُلِّ مِسْكِينٍ مُدٌّ مِنْ حِنْطَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday der edi: «Kim bir qasam ichib, uni taʼkidlasa (qatʼiylashtirsa), soʻng buzsa, uning zimmasida bir qul ozod qilish yoki oʻnta miskinni kiyintirish boʻladi. Kim bir qasam ichib, uni taʼkidlamasa, soʻng buzsa, uning zimmasida oʻnta miskinni taomlantirish — har bir miskinga bir mudd bugʻdoy — boʻladi. Kim (buni) topa olmasa, uch kun roʻza tutadi».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай дер эди: «Ким бир қасам ичиб, уни таъкидласа (қатъийлаштирса), сўнг бузса, унинг зиммасида бир қул озод қилиш ёки ўнта мискинни кийинтириш бўлади. Ким бир қасам ичиб, уни таъкидламаса, сўнг бузса, унинг зиммасида ўнта мискинни таомлантириш — ҳар бир мискинга бир мудд буғдой — бўлади. Ким (буни) топа олмаса, уч кун рўза тутади».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يُكَفِّرُ عَنْ يَمِينِهِ، بِإِطْعَامِ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ لِكُلِّ مِسْكِينٍ مُدٌّ مِنْ حِنْطَةٍ وَكَانَ يَعْتِقُ الْمِرَارَ إِذَا وَكَّدَ الْيَمِينَ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u qasamining kafforatini oʻnta miskinni taomlantirish bilan — har bir miskinga bir mudd bugʻdoy — ado etar edi; qasamni taʼkidlaganda (qatʼiylashtirganda) esa baʼzan qul ozod qilar edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у қасамининг каффоратини ўнта мискинни таомлантириш билан — ҳар бир мискинга бир мудд буғдой — адо этар эди; қасамни таъкидлаганда (қатъийлаштирганда) эса баъзан қул озод қилар эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّهُ قَالَ أَدْرَكْتُ النَّاسَ وَهُمْ إِذَا أَعْطَوْا فِي كَفَّارَةِ الْيَمِينِ أَعْطَوْا مُدًّا مِنْ حِنْطَةٍ بِالْمُدِّ الأَصْغَرِ وَرَأَوْا ذَلِكَ مُجْزِئًا عَنْهُمْ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ أَحْسَنُ مَا سَمِعْتُ فِي الَّذِي يُكَفِّرُ عَنْ يَمِينِهِ بِالْكِسْوَةِ أَنَّهُ إِنْ كَسَا الرِّجَالَ كَسَاهُمْ ثَوْبًا ثَوْبًا وَإِنْ كَسَا النِّسَاءَ كَسَاهُنَّ ثَوْبَيْنِ ثَوْبَيْنِ دِرْعًا وَخِمَارًا وَذَلِكَ أَدْنَى مَا يُجْزِي كُلاًّ فِي صَلاَتِهِ ‏.‏

Yahyo ibn Said (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Sulaymon ibn Yasor (rahimahulloh) shunday dedi: «Men odamlarni koʻrdimki, ular qasam kafforatida (biror narsa) berganlarida, kichik mudd oʻlchovi bilan bir mudd bugʻdoy berishar va buni oʻzlariga kifoya deb hisoblashar edi». Molik aytdi: «Men qasamining kafforatini kiyintirish bilan ado etadigan kishi haqida eshitgan eng yaxshi (soʻz) shuki, agar u erkaklarni kiyintirsa, har biriga bittadan koʻylak kiydiradi; agar ayollarni kiyintirsa, har biriga ikkitadan koʻylak — bir koʻylak va bir roʻmol — kiydiradi; ana shu (miqdor) har biriga namozida kifoya qiladigan eng kam (miqdor)dir».Яҳё ибн Саид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Сулаймон ибн Ясор (раҳимаҳуллоҳ) шундай деди: «Мен одамларни кўрдимки, улар қасам каффоратида (бирор нарса) берганларида, кичик мудд ўлчови билан бир мудд буғдой беришар ва буни ўзларига кифоя деб ҳисоблашар эди». Молик айтди: «Мен қасамининг каффоратини кийинтириш билан адо этадиган киши ҳақида эшитган энг яхши (сўз) шуки, агар у эркакларни кийинтирса, ҳар бирига биттадан кўйлак кийдиради; агар аёлларни кийинтирса, ҳар бирига иккитадан кўйлак — бир кўйлак ва бир рўмол — кийдиради; ана шу (миқдор) ҳар бирига намозида кифоя қиладиган энг кам (миқдор)дир».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَدْرَكَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ - رضى الله عنه - وَهُوَ يَسِيرُ فِي رَكْبٍ وَهُوَ يَحْلِفُ بِأَبِيهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ فَمَنْ كَانَ حَالِفًا فَلْيَحْلِفْ بِاللَّهِ أَوْ لِيَصْمُتْ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ni bir karvonda ketayotib, otasi bilan qasam ichayotgan holida uchratib qoldilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Alloh sizlarni otalaringiz bilan qasam ichishdan qaytaradi. Kim qasam ichadigan boʻlsa, Alloh bilan qasam ichsin yoki sukut qilsin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)ни бир карвонда кетаётиб, отаси билан қасам ичаётган ҳолида учратиб қолдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ сизларни оталарингиз билан қасам ичишдан қайтаради. Ким қасам ичадиган бўлса, Аллоҳ билан қасам ичсин ёки сукут қилсин», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ ‏ "‏ لاَ وَمُقَلِّبِ الْقُلُوبِ ‏"‏ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Rasululloh ﷺ: «Yoʻq, qalblarni agʻdaruvchi (Zot)ga qasam!» der edilar.Моликка етиб келишича, Расулуллоҳ ﷺ: «Йўқ, қалбларни ағдарувчи (Зот)га қасам!» дер эдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ حَفْصِ بْنِ عُمَرَ بْنِ خَلْدَةَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ أَبَا لُبَابَةَ بْنَ عَبْدِ الْمُنْذِرِ، حِينَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَهْجُرُ دَارَ قَوْمِي الَّتِي أَصَبْتُ فِيهَا الذَّنْبَ وَأُجَاوِرُكَ وَأَنْخَلِعُ مِنْ مَالِي صَدَقَةً إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ يُجْزِيكَ مِنْ ذَلِكَ الثُّلُثُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Shihobga yetib kelishicha, Abu Luboba ibn Abdulmunzir (roziyallohu anhu) — Alloh uning tavbasini qabul qilganda — «Yo Rasululloh, men gunoh qilgan qavmimning uyini tark etib, sizga qoʻshni boʻlsam va butun molimdan Allohga hamda Uning Rasuliga sadaqa qilib ajrasam (boʻladimi)?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Bundan uchdan biri senga kifoya qiladi», dedilar.Ибн Шиҳобга етиб келишича, Абу Лубоба ибн Абдулмунзир (розияллоҳу анҳу) — Аллоҳ унинг тавбасини қабул қилганда — «Ё Расулуллоҳ, мен гуноҳ қилган қавмимнинг уйини тарк этиб, сизга қўшни бўлсам ва бутун молимдан Аллоҳга ҳамда Унинг Расулига садақа қилиб ажрасам (бўладими)?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бундан учдан бири сенга кифоя қилади», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى، عَنْ مَنْصُورِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحَجَبِيِّ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، - رضى الله عنها أَنَّهَا سُئِلَتْ عَنْ رَجُلٍ قَالَ مَالِي فِي رِتَاجِ الْكَعْبَةِ ‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ يُكَفِّرُهُ مَا يُكَفِّرُ الْيَمِينَ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ فِي الَّذِي يَقُولُ مَالِي فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ يَحْنَثُ قَالَ يَجْعَلُ ثُلُثَ مَالِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَذَلِكَ لِلَّذِي جَاءَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي أَمْرِ أَبِي لُبَابَةَ ‏.‏

Oisha — umm al-muʼminin (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, undan bir kishi haqida soʻralgan edi: u «Molim Kaʼba eshigiga (bagʻishlangan)» degan edi. Oisha: «U buning (kafforatini) qasam kafforati bilan ado etadi», dedi. Molik «Molim Alloh yoʻlida» deb, soʻng qasamini buzgan kishi haqida: «U molining uchdan birini Alloh yoʻlida (sarflasa boʻladi)», dedi. Bu — Abu Luboba ishida Rasululloh ﷺdan kelgan (rivoyat) sabablidir.Оиша — умм ал-муъминин (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, ундан бир киши ҳақида сўралган эди: у «Молим Каъба эшигига (бағишланган)» деган эди. Оиша: «У бунинг (каффоратини) қасам каффорати билан адо этади», деди. Молик «Молим Аллоҳ йўлида» деб, сўнг қасамини бузган киши ҳақида: «У молининг учдан бирини Аллоҳ йўлида (сарфласа бўлади)», деди. Бу — Абу Лубоба ишида Расулуллоҳ ﷺдан келган (ривоят) сабаблидир.