أَخْبَرَنَا الإِمَامُ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ النَّسَائِيُّ، مِنْ لَفْظِهِ قَالَ أَنْبَأَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ بَايَعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فِي الْيُسْرِ وَالْعُسْرِ وَالْمَنْشَطِ وَالْمَكْرَهِ وَأَنْ لاَ نُنَازِعَ الأَمْرَ أَهْلَهُ وَأَنْ نَقُومَ بِالْحَقِّ حَيْثُ كُنَّا لاَ نَخَافُ لَوْمَةَ لاَئِمٍ ‏.‏

Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ ga osonlikda ham, qiyinchilikda ham, xohishimiz kelganda ham, yoqtirmagan holatimizda ham eshitish va itoat qilishga, ish egalari bilan hokimiyat borasida talashmaslikka, hamda qayerda boʻlsak ham hech bir malomatchining malomatidan qoʻrqmay haqni ado etib turishga bayat qildik», dedi.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ га осонликда ҳам, қийинчиликда ҳам, хоҳишимиз келганда ҳам, ёқтирмаган ҳолатимизда ҳам эшитиш ва итоат қилишга, иш эгалари билан ҳокимият борасида талашмасликка, ҳамда қаерда бўлсак ҳам ҳеч бир маломатчининг маломатидан қўрқмай ҳақни адо этиб туришга баят қилдик», деди.

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ، قَالَ بَايَعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فِي الْعُسْرِ وَالْيُسْرِ ‏.‏ وَذَكَرَ مِثْلَهُ ‏.‏

Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ ga qiyinchilikda ham, osonlikda ham eshitish va itoat qilishga bayat qildik», dedi. Va u shunga oʻxshashini zikr qildi.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ га қийинчиликда ҳам, осонликда ҳам эшитиш ва итоат қилишга баят қилдик», деди. Ва у шунга ўхшашини зикр қилди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَادَةُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ عُبَادَةَ، قَالَ بَايَعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فِي الْيُسْرِ وَالْعُسْرِ وَالْمَنْشَطِ وَالْمَكْرَهِ وَأَنْ لاَ نُنَازِعَ الأَمْرَ أَهْلَهُ وَأَنْ نَقُولَ - أَوْ نَقُومَ - بِالْحَقِّ حَيْثُمَا كُنَّا لاَ نَخَافُ لَوْمَةَ لاَئِمٍ ‏.‏

Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ ga osonlikda ham, qiyinchilikda ham, xohishimiz kelganda ham, yoqtirmagan holatimizda ham eshitish va itoat qilishga, ish egalari bilan hokimiyat borasida talashmaslikka, hamda qayerda boʻlsak ham hech bir malomatchining malomatidan qoʻrqmay haqni aytishga — yoki haqni ado etib turishga — bayat qildik», dedi.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ га осонликда ҳам, қийинчиликда ҳам, хоҳишимиз келганда ҳам, ёқтирмаган ҳолатимизда ҳам эшитиш ва итоат қилишга, иш эгалари билан ҳокимият борасида талашмасликка, ҳамда қаерда бўлсак ҳам ҳеч бир маломатчининг маломатидан қўрқмай ҳақни айтишга — ёки ҳақни адо этиб туришга — баят қилдик», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، وَيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ بَايَعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فِي الْعُسْرِ وَالْيُسْرِ وَالْمَنْشَطِ وَالْمَكْرَهِ وَأَنْ لاَ نُنَازِعَ الأَمْرَ أَهْلَهُ وَعَلَى أَنْ نَقُولَ بِالْحَقِّ حَيْثُ كُنَّا ‏.‏

Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ ga qiyinchilikda ham, osonlikda ham, xohishimiz kelganda ham, yoqtirmagan holatimizda ham eshitish va itoat qilishga, ish egalari bilan hokimiyat borasida talashmaslikka, hamda qayerda boʻlsak ham haqni aytishga bayat qildik», dedi.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ га қийинчиликда ҳам, осонликда ҳам, хоҳишимиз келганда ҳам, ёқтирмаган ҳолатимизда ҳам эшитиш ва итоат қилишга, иш эгалари билан ҳокимият борасида талашмасликка, ҳамда қаерда бўлсак ҳам ҳақни айтишга баят қилдик», деди.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُبَادَةُ بْنُ الْوَلِيدِ، أَنَّ أَبَاهُ الْوَلِيدَ، حَدَّثَهُ عَنْ جَدِّهِ، عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ بَايَعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فِي عُسْرِنَا وَيُسْرِنَا وَمَنْشَطِنَا وَمَكَارِهِنَا وَعَلَى أَنْ لاَ نُنَازِعَ الأَمْرَ أَهْلَهُ وَعَلَى أَنْ نَقُولَ بِالْعَدْلِ أَيْنَ كُنَّا لاَ نَخَافُ فِي اللَّهِ لَوْمَةَ لاَئِمٍ ‏.‏

Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ ga qiyinchiligimizda ham, osonligimizda ham, xohishimiz kelganda ham, yoqtirmagan holatlarimizda ham eshitish va itoat qilishga, ish egalari bilan hokimiyat borasida talashmaslikka, hamda qayerda boʻlsak ham Alloh yoʻlida hech bir malomatchining malomatidan qoʻrqmay adolat bilan soʻzlashga bayat qildik», dedi.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ га қийинчилигимизда ҳам, осонлигимизда ҳам, хоҳишимиз келганда ҳам, ёқтирмаган ҳолатларимизда ҳам эшитиш ва итоат қилишга, иш эгалари билан ҳокимият борасида талашмасликка, ҳамда қаерда бўлсак ҳам Аллоҳ йўлида ҳеч бир маломатчининг маломатидан қўрқмай адолат билан сўзлашга баят қилдик», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَيَّارٍ، وَيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّهُمَا سَمِعَا عُبَادَةَ بْنَ الْوَلِيدِ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، - أَمَّا سَيَّارٌ فَقَالَ عَنْ أَبِيهِ، وَأَمَّا، يَحْيَى فَقَالَ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، - قَالَ بَايَعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فِي عُسْرِنَا وَيُسْرِنَا وَمَنْشَطِنَا وَمَكْرَهِنَا وَأَثَرَةٍ عَلَيْنَا وَأَنْ لاَ نُنَازِعَ الأَمْرَ أَهْلَهُ وَأَنْ نَقُومَ بِالْحَقِّ حَيْثُمَا كَانَ لاَ نَخَافُ فِي اللَّهِ لَوْمَةَ لاَئِمٍ ‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ سَيَّارٌ لَمْ يَذْكُرْ هَذَا الْحَرْفَ حَيْثُمَا كَانَ وَذَكَرَهُ يَحْيَى ‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ إِنْ كُنْتُ زِدْتُ فِيهِ شَيْئًا فَهُوَ عَنْ سَيَّارٍ أَوْ عَنْ يَحْيَى ‏.‏

Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ ga qiyinchiligimizda ham, osonligimizda ham, xohishimiz kelganda ham, yoqtirmagan holatimizda ham, boshqalar bizdan ustun qoʻyilganda ham eshitish va itoat qilishga, ish egalari bilan hokimiyat borasida talashmaslikka, hamda qayerda boʻlsak ham Alloh yoʻlida hech bir malomatchining malomatidan qoʻrqmay haqni ado etib turishga bayat qildik», dedi.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ га қийинчилигимизда ҳам, осонлигимизда ҳам, хоҳишимиз келганда ҳам, ёқтирмаган ҳолатимизда ҳам, бошқалар биздан устун қўйилганда ҳам эшитиш ва итоат қилишга, иш эгалари билан ҳокимият борасида талашмасликка, ҳамда қаерда бўлсак ҳам Аллоҳ йўлида ҳеч бир маломатчининг маломатидан қўрқмай ҳақни адо этиб туришга баят қилдик», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ عَلَيْكَ بِالطَّاعَةِ فِي مَنْشَطِكَ وَمَكْرَهِكَ وَعُسْرِكَ وَيُسْرِكَ وَأَثَرَةٍ عَلَيْكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Xohishing kelganda ham, yoqtirmagan holatingda ham, qiyinchiligingda ham, osonligingda ham, hatto boshqalar sendan ustun qoʻyilganda ham itoat qilishing lozim», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Хоҳишинг келганда ҳам, ёқтирмаган ҳолатингда ҳам, қийинчилигингда ҳам, осонлигингда ҳам, ҳатто бошқалар сендан устун қўйилганда ҳам итоат қилишинг лозим», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاَقَةَ، عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ بَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى النُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ ‏.‏

Jarir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ ga har bir musulmonga xayrixohlik qilishga bayat qildim», dedi.Жарир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ га ҳар бир мусулмонга хайрихоҳлик қилишга баят қилдим», деди.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ يُونُسَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، قَالَ جَرِيرٌ بَايَعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَأَنْ أَنْصَحَ لِكُلِّ مُسْلِمٍ ‏.‏

Jarir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺ ga eshitish va itoat qilishga, hamda har bir musulmonga xayrixohlik qilishga bayat qildim», dedi.Жарир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺ га эшитиш ва итоат қилишга, ҳамда ҳар бир мусулмонга хайрихоҳлик қилишга баят қилдим», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، سَمِعَ جَابِرًا، يَقُولُ لَمْ نُبَايِعْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمَوْتِ إِنَّمَا بَايَعْنَاهُ عَلَى أَنْ لاَ نَفِرَّ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ ga oʻlim ustiga bayat qilmadik, balki qochmaslik ustiga bayat qildik», dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ га ўлим устига баят қилмадик, балки қочмаслик устига баят қилдик», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، قَالَ قُلْتُ لِسَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ عَلَى أَىِّ شَىْءٍ بَايَعْتُمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ قَالَ عَلَى الْمَوْتِ ‏.‏

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Unga: «Hudaybiya kuni Nabiy ﷺ ga qaysi narsa ustiga bayat qilgan edingiz?» deyilganda, u: «Oʻlim ustiga», dedi.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Унга: «Ҳудайбия куни Набий ﷺ га қайси нарса устига баят қилган эдингиз?» дейилганда, у: «Ўлим устига», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ عَمْرَو بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أُمَيَّةَ بْنِ أَخِي، يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَاهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ يَعْلَى بْنَ أُمَيَّةَ قَالَ جِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِأَبِي أُمَيَّةَ يَوْمَ الْفَتْحِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَايِعْ أَبِي عَلَى الْهِجْرَةِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُبَايِعُهُ عَلَى الْجِهَادِ وَقَدِ انْقَطَعَتِ الْهِجْرَةُ ‏"‏ ‏.‏

Yaʼlo ibn Umayya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Fath kuni otam Umayya bilan Rasululloh ﷺ huzurlariga keldim va: ‹Yo Rasululloh, otamdan hijrat ustiga bayat oling›, dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Men uni jihod ustiga bayat qilaman, hijrat esa allaqachon toʻxtagan›, dedilar», dedi.Яъло ибн Умайя (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Фатҳ куни отам Умайя билан Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдим ва: ‹Ё Расулуллоҳ, отамдан ҳижрат устига баят олинг›, дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен уни жиҳод устига баят қиламан, ҳижрат эса аллақачон тўхтаган›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيُّ، أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ، قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ ‏"‏ تُبَايِعُونِي عَلَى أَنْ لاَ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلاَ تَسْرِقُوا وَلاَ تَزْنُوا وَلاَ تَقْتُلُوا أَوْلاَدَكُمْ وَلاَ تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلاَ تَعْصُونِي فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَّى فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْكُمْ شَيْئًا فَعُوقِبَ بِهِ فَهُوَ لَهُ كَفَّارَةٌ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَأَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ ‏"‏ ‏.‏ خَالَفَهُ أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ ‏.‏

Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ atroflarida sahobalaridan bir jamoa boʻlgan holda: «Allohga hech narsani sherik qilmaslik, oʻgʻirlik qilmaslik, zino qilmaslik, farzandlaringizni oʻldirmaslik, qoʻl va oyoqlaringiz orasida oʻzingiz toʻqib chiqargan buhtonni keltirmaslik va yaxshi ishda menga itoatsizlik qilmaslik ustiga menga bayat qilinglar. Bas, kim vafo qilsa, uning ajri Allohning zimmasida. Sizlardan kimki bulardan biror narsani qilib qoʻysa-yu, unga jazo berilsa, bu unga kafforat boʻladi. Kimki bulardan birortasini qilib qoʻysa, soʻng Alloh uni yashirsa, uning ishi Allohga havola: xohlasa, uni afv etadi, xohlasa, jazolaydi», dedilar.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ атрофларида саҳобаларидан бир жамоа бўлган ҳолда: «Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаслик, ўғирлик қилмаслик, зино қилмаслик, фарзандларингизни ўлдирмаслик, қўл ва оёқларингиз орасида ўзингиз тўқиб чиқарган буҳтонни келтирмаслик ва яхши ишда менга итоатсизлик қилмаслик устига менга баят қилинглар. Бас, ким вафо қилса, унинг ажри Аллоҳнинг зиммасида. Сизлардан кимки булардан бирор нарсани қилиб қўйса-ю, унга жазо берилса, бу унга каффорат бўлади. Кимки булардан бирортасини қилиб қўйса, сўнг Аллоҳ уни яширса, унинг иши Аллоҳга ҳавола: хоҳласа, уни афв этади, хоҳласа, жазолайди», дедилар.

أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ فُضَيْلٍ، أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ، حَدَّثَهُ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَلاَ تُبَايِعُونِي عَلَى مَا بَايَعَ عَلَيْهِ النِّسَاءُ أَنْ لاَ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلاَ تَسْرِقُوا وَلاَ تَزْنُوا وَلاَ تَقْتُلُوا أَوْلاَدَكُمْ وَلاَ تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلاَ تَعْصُونِي فِي مَعْرُوفٍ ‏"‏ ‏.‏ قُلْنَا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَمَنْ أَصَابَ بَعْدَ ذَلِكَ شَيْئًا فَنَالَتْهُ عُقُوبَةٌ فَهُوَ كَفَّارَةٌ وَمَنْ لَمْ تَنَلْهُ عُقُوبَةٌ فَأَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ ‏"‏ ‏.‏

Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ayollar bayat qilgan narsa ustiga menga bayat qilmaysizlarmi? Yaʼni Allohga hech narsani sherik qilmaslik, oʻgʻirlik qilmaslik, zino qilmaslik, farzandlaringizni oʻldirmaslik, qoʻl va oyoqlaringiz orasida oʻzingiz toʻqib chiqargan buhtonni keltirmaslik va yaxshi ishda menga itoatsizlik qilmaslik ustiga», dedilar. Biz: «Ha, yo Rasululloh», dedik va shu asosda unga bayat qildik. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kimki shundan keyin biror narsani qilib qoʻysa-yu, unga jazo yetsa, bu unga kafforat boʻladi. Kimga jazo yetmasa, uning ishi Allohga havola: xohlasa, uni magʻfirat qiladi, xohlasa, jazolaydi», dedilar.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аёллар баят қилган нарса устига менга баят қилмайсизларми? Яъни Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаслик, ўғирлик қилмаслик, зино қилмаслик, фарзандларингизни ўлдирмаслик, қўл ва оёқларингиз орасида ўзингиз тўқиб чиқарган буҳтонни келтирмаслик ва яхши ишда менга итоатсизлик қилмаслик устига», дедилар. Биз: «Ҳа, ё Расулуллоҳ», дедик ва шу асосда унга баят қилдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки шундан кейин бирор нарсани қилиб қўйса-ю, унга жазо етса, бу унга каффорат бўлади. Кимга жазо етмаса, унинг иши Аллоҳга ҳавола: хоҳласа, уни мағфират қилади, хоҳласа, жазолайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنِّي جِئْتُ أُبَايِعُكَ عَلَى الْهِجْرَةِ وَلَقَدْ تَرَكْتُ أَبَوَىَّ يَبْكِيَانِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ارْجِعْ إِلَيْهِمَا فَأَضْحِكْهُمَا كَمَا أَبْكَيْتَهُمَا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺ huzurlariga kelib: «Men senga hijrat qilishga bayʼat berish uchun keldim, ota-onamni yigʻlab qolgan holida tashlab keldim», dedi. U zot: «Ularning oldiga qaytib bor va ularni yigʻlatganing kabi endi kuldirgin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келиб: «Мен сенга ҳижрат қилишга байъат бериш учун келдим, ота-онамни йиғлаб қолган ҳолида ташлаб келдим», деди. У зот: «Уларнинг олдига қайтиб бор ва уларни йиғлатганинг каби энди кулдиргин», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْهِجْرَةِ فَقَالَ ‏"‏ وَيْحَكَ إِنَّ شَأْنَ الْهِجْرَةِ شَدِيدٌ فَهَلْ لَكَ مِنْ إِبِلٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَهَلْ تُؤَدِّي صَدَقَتَهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَاعْمَلْ مِنْ وَرَاءِ الْبِحَارِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَنْ يَتِرَكَ مِنْ عَمَلِكَ شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Rasululloh ﷺdan hijrat haqida soʻradi. U zot: «Voy senga! Hijratning ishi ogʻirdir. Sening tuyalaring bormi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Ularning zakotini ado etasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Undoq boʻlsa, dengizlar ortida boʻlsang ham amal qilaver, chunki Alloh azza va jalla sening amalingdan hech narsani zoye qilmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Расулуллоҳ ﷺдан ҳижрат ҳақида сўради. У зот: «Вой сенга! Ҳижратнинг иши оғирдир. Сенинг туяларинг борми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Уларнинг закотини адо этасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Ундоқ бўлса, денгизлар ортида бўлсанг ҳам амал қилавер, чунки Аллоҳ азза ва жалла сенинг амалингдан ҳеч нарсани зое қилмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الْهِجْرَةِ أَفْضَلُ قَالَ ‏"‏ أَنْ تَهْجُرَ مَا كَرِهَ رَبُّكَ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْهِجْرَةُ هِجْرَتَانِ هِجْرَةُ الْحَاضِرِ وَهِجْرَةُ الْبَادِي فَأَمَّا الْبَادِي فَيُجِيبُ إِذَا دُعِيَ وَيُطِيعُ إِذَا أُمِرَ وَأَمَّا الْحَاضِرُ فَهُوَ أَعْظَمُهُمَا بَلِيَّةً وَأَعْظَمُهُمَا أَجْرًا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli! Qaysi hijrat afzalroq?» dedi. U zot: «Robbing azza va jalla yomon koʻrgan narsani tark etishingdir», dedilar. Rasululloh ﷺ yana: «Hijrat ikki xildir: shahar aholisining hijrati va sahroyi badaviyning hijrati. Sahroyi badaviyga kelsak, u chaqirilganda javob beradi va buyurilganda itoat qiladi. Shahar aholisiga kelsak, u ikkovining ichida eng ogʻir sinaladigani va eng katta ajr oladiganidir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули! Қайси ҳижрат афзалроқ?» деди. У зот: «Роббинг азза ва жалла ёмон кўрган нарсани тарк этишингдир», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ яна: «Ҳижрат икки хилдир: шаҳар аҳолисининг ҳижрати ва саҳройи бадавийнинг ҳижрати. Саҳройи бадавийга келсак, у чақирилганда жавоб беради ва буюрилганда итоат қилади. Шаҳар аҳолисига келсак, у икковининг ичида энг оғир синаладигани ва энг катта ажр оладиганидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُبَشِّرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ، عَنْ يَعْلَى بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ كَانُوا مِنَ الْمُهَاجِرِينَ لأَنَّهُمْ هَجَرُوا الْمُشْرِكِينَ وَكَانَ مِنَ الأَنْصَارِ مُهَاجِرُونَ لأَنَّ الْمَدِينَةَ كَانَتْ دَارَ شِرْكٍ فَجَاءُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ, Abu Bakr va Umar muhojirlardan edilar, chunki ular mushriklarni tark etgan edilar. Ansorlardan ham muhojirlar bor edi, chunki Madina shirk diyori edi, ular Aqaba kechasi Rasululloh ﷺ huzurlariga kelgan edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр ва Умар муҳожирлардан эдилар, чунки улар мушрикларни тарк этган эдилар. Ансорлардан ҳам муҳожирлар бор эди, чунки Мадина ширк диёри эди, улар Ақаба кечаси Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келган эдилар.

أَخْبَرَنِي هَارُونُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بَكَّارِ بْنِ بِلاَلٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، - وَهُوَ ابْنُ عِيسَى بْنِ سُمَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ وَاقِدٍ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ مُرَّةَ، أَنَّ أَبَا فَاطِمَةَ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدِّثْنِي بِعَمَلٍ، أَسْتَقِيمُ عَلَيْهِ وَأَعْمَلُهُ ‏.‏ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عَلَيْكَ بِالْهِجْرَةِ فَإِنَّهُ لاَ مِثْلَ لَهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Fotima (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Ey Allohning Rasuli! Menga mustahkam turadigan va amal qiladigan bir amalni aytib bering», dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Hijratni lozim tut, chunki uning oʻxshashi yoʻqdir», dedilar.Абу Фотима (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Эй Аллоҳнинг Расули! Менга мустаҳкам турадиган ва амал қиладиган бир амални айтиб беринг», деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ҳижратни лозим тут, чунки унинг ўхшаши йўқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أُمَيَّةَ، أَنَّ أَبَاهُ، أَخْبَرَهُ أَنَّ يَعْلَى قَالَ جِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِأَبِي يَوْمَ الْفَتْحِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَايِعْ أَبِي عَلَى الْهِجْرَةِ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُبَايِعُهُ عَلَى الْجِهَادِ وَقَدِ انْقَطَعَتِ الْهِجْرَةُ ‏"‏ ‏.‏

Yaʼlo ibn Umayya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Fath kuni otam bilan Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: ‹Ey Allohning Rasuli! Otamdan hijratga bayʼat oling›, dedim. Rasululloh ﷺ: ‹Undan jihodga bayʼat olaman, zero hijrat toʻxtagan›, dedilar».Яъло ибн Умайя (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Фатҳ куни отам билан Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: ‹Эй Аллоҳнинг Расули! Отамдан ҳижратга байъат олинг›, дедим. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ундан жиҳодга байъат оламан, зеро ҳижрат тўхтаган›, дедилар».

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ أُمَيَّةَ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّ الْجَنَّةَ لاَ يَدْخُلُهَا إِلاَّ مُهَاجِرٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ هِجْرَةَ بَعْدَ فَتْحِ مَكَّةَ وَلَكِنْ جِهَادٌ وَنِيَّةٌ فَإِذَا اسْتُنْفِرْتُمْ فَانْفِرُوا ‏"‏ ‏.‏

Safvon ibn Umayya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli! Ular jannatga faqat muhojir kirsa kiradi, deyishmoqda», dedim. U zot: «Makka fathidan keyin hijrat yoʻq, lekin jihod va niyat bordir. Bas, jangga chorlansangiz, otlaninglar», dedilar.Сафвон ибн Умайя (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули! Улар жаннатга фақат муҳожир кирса киради, дейишмоқда», дедим. У зот: «Макка фатҳидан кейин ҳижрат йўқ, лекин жиҳод ва ният бордир. Бас, жангга чорлансангиз, отланинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْفَتْحِ ‏"‏ لاَ هِجْرَةَ وَلَكِنْ جِهَادٌ وَنِيَّةٌ فَإِذَا اسْتُنْفِرْتُمْ فَانْفِرُوا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Fath kuni: «Hijrat yoʻq, lekin jihod va niyat bordir. Bas, jangga chorlansangiz, otlaninglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ куни: «Ҳижрат йўқ, лекин жиҳод ва ният бордир. Бас, жангга чорлансангиз, отланинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ هَانِئٍ، عَنْ نُعَيْمِ بْنِ دِجَاجَةَ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَقُولُ لاَ هِجْرَةَ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ vafotlaridan keyin hijrat yoʻqdir», deb aytar edi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ вафотларидан кейин ҳижрат йўқдир», деб айтар эди.

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ مُسَاوِرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْعَلاَءِ بْنِ زَبْرٍ، عَنْ بُسْرِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ وَاقِدٍ السَّعْدِيِّ، قَالَ وَفَدْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي وَفْدٍ كُلُّنَا يَطْلُبُ حَاجَةً وَكُنْتُ آخِرَهُمْ دُخُولاً عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي تَرَكْتُ مَنْ خَلْفِي وَهُمْ يَزْعُمُونَ أَنَّ الْهِجْرَةَ قَدِ انْقَطَعَتْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ تَنْقَطِعُ الْهِجْرَةُ مَا قُوتِلَ الْكُفَّارُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Voqid as-Saʼdiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men bir vakillar guruhi ichida Rasululloh ﷺ huzurlariga bordim, har birimiz bir hojatimizni soʻrar edik. Men Rasululloh ﷺ huzurlariga eng oxiri kirgan edim. ‹Ey Allohning Rasuli! Men ortimda bir qavmni tashlab keldim, ular hijrat toʻxtagan deb daʼvo qilishmoqda›, dedim. U zot: ‹Kofirlar bilan jang qilinar ekan, hijrat toʻxtamaydi›, dedilar».Абдуллоҳ ибн Воқид ас-Саъдий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен бир вакиллар гуруҳи ичида Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бордим, ҳар биримиз бир ҳожатимизни сўрар эдик. Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига энг охири кирган эдим. ‹Эй Аллоҳнинг Расули! Мен ортимда бир қавмни ташлаб келдим, улар ҳижрат тўхтаган деб даъво қилишмоқда›, дедим. У зот: ‹Кофирлар билан жанг қилинар экан, ҳижрат тўхтамайди›, дедилар».

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْعَلاَءِ بْنِ زَبْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي بُسْرُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ حَسَّانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الضَّمْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّعْدِيِّ، قَالَ وَفَدْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَدَخَلَ أَصْحَابِي فَقَضَى حَاجَتَهُمْ وَكُنْتُ آخِرَهُمْ دُخُولاً فَقَالَ ‏"‏ حَاجَتُكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى تَنْقَطِعُ الْهِجْرَةُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَنْقَطِعُ الْهِجْرَةُ مَا قُوتِلَ الْكُفَّارُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh as-Saʼdiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Biz Rasululloh ﷺ huzurlariga bir vakillar guruhi bilan bordik. Sheriklarim kirib, hojatlarini soʻrashdi, men esa eng oxiri kirdim. U zot: ‹Hojating nima?› dedilar. Men: ‹Ey Allohning Rasuli! Hijrat qachon toʻxtaydi?› dedim. Rasululloh ﷺ: ‹Kofirlar bilan jang qilinar ekan, hijrat toʻxtamaydi›, dedilar».Абдуллоҳ ас-Саъдий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бир вакиллар гуруҳи билан бордик. Шерикларим кириб, ҳожатларини сўрашди, мен эса энг охири кирдим. У зот: ‹Ҳожатинг нима?› дедилар. Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули! Ҳижрат қачон тўхтайди?› дедим. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Кофирлар билан жанг қилинар экан, ҳижрат тўхтамайди›, дедилар».

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، عَنْ جَرِيرٍ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، وَالشَّعْبِيِّ، قَالاَ قَالَ جَرِيرٌ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ أُبَايِعُكَ عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فِيمَا أَحْبَبْتُ وَفِيمَا كَرِهْتُ ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَوَتَسْتَطِيعُ ذَلِكَ يَا جَرِيرُ أَوَتُطِيقُ ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ قُلْ فِيمَا اسْتَطَعْتُ ‏"‏ ‏.‏ فَبَايَعَنِي وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ ‏.‏

Jarir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Paygʻambar ﷺ huzurlariga kelib: ‹Yoqtirgan va yoqtirmagan narsamda eshitish va itoat qilishga senga bayʼat beraman›, dedim. Paygʻambar ﷺ: ‹Ey Jarir, sen bunga qodir boʻlasanmi yoki buning uddasidan chiqasanmi?› dedilar. Soʻng: ‹Qodir boʻlganingcha deb ayt›, dedilar. Shunda mendan har bir musulmonga xolis boʻlish shartida ham bayʼat oldilar».Жарир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келиб: ‹Ёқтирган ва ёқтирмаган нарсамда эшитиш ва итоат қилишга сенга байъат бераман›, дедим. Пайғамбар ﷺ: ‹Эй Жарир, сен бунга қодир бўласанми ёки бунинг уддасидан чиқасанми?› дедилар. Сўнг: ‹Қодир бўлганингча деб айт›, дедилар. Шунда мендан ҳар бир мусулмонга холис бўлиш шартида ҳам байъат олдилар».

أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ بَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى إِقَامِ الصَّلاَةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ وَعَلَى فِرَاقِ الْمُشْرِكِ ‏.‏

Jarir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Rasululloh ﷺga namozni toʻkis ado etishga, zakotni berishga, har bir musulmonga xolis boʻlishga va mushrikni tark etishga bayʼat berdim».Жарир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺга намозни тўкис адо этишга, закотни беришга, ҳар бир мусулмонга холис бўлишга ва мушрикни тарк этишга байъат бердим».

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ أَبِي نُخَيْلَةَ، عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ نَحْوَهُ ‏.‏

Jarir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Rasululloh ﷺ huzurlariga keldim», deb shunga oʻxshashini zikr qildi.Жарир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдим», деб шунга ўхшашини зикр қилди.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ أَبِي نُخَيْلَةَ الْبَجَلِيِّ، قَالَ قَالَ جَرِيرٌ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يُبَايِعُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ابْسُطْ يَدَكَ حَتَّى أُبَايِعَكَ وَاشْتَرِطْ عَلَىَّ فَأَنْتَ أَعْلَمُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أُبَايِعُكَ عَلَى أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتُنَاصِحَ الْمُسْلِمِينَ وَتُفَارِقَ الْمُشْرِكِينَ ‏"‏ ‏.‏

Jarir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺ huzurlariga kelsam, u zot baytga qabul qilayotgan edilar. Men: ‹Yo Rasululloh, qoʻlingizni choʻzing, sizga baytga bergayman va menga shart qoʻying, siz yaxshiroq bilasiz›, dedim. U zot: ‹Men sendan Allohga ibodat qilishing, namozni toʻkis oʻqishing, zakotni berishing, musulmonlarga xayrixohlik qilishing va mushriklardan ajralib chiqishing shartiga baytga qabul qilaman›, dedilar.»Жарир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺ ҳузурларига келсам, у зот байтга қабул қилаётган эдилар. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, қўлингизни чўзинг, сизга байтга бергайман ва менга шарт қўйинг, сиз яхшироқ биласиз›, дедим. У зот: ‹Мен сендан Аллоҳга ибодат қилишинг, намозни тўкис ўқишинг, закотни беришинг, мусулмонларга хайрихоҳлик қилишинг ва мушриклардан ажралиб чиқишинг шартига байтга қабул қиламан›, дедилар.»

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ، قَالَ بَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ فَقَالَ ‏"‏ أُبَايِعُكُمْ عَلَى أَنْ لاَ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلاَ تَسْرِقُوا وَلاَ تَزْنُوا وَلاَ تَقْتُلُوا أَوْلاَدَكُمْ وَلاَ تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلاَ تَعْصُونِي فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَّى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِيهِ فَهُوَ طَهُورُهُ وَمَنْ سَتَرَهُ اللَّهُ فَذَاكَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَذَّبَهُ وَإِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏

Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men bir jamoat orasida Rasululloh ﷺga baytga berdim. U zot: ‹Men sizlardan Allohga hech narsani sherik qilmasligingiz, oʻgʻrilik qilmasligingiz, zino qilmasligingiz, bolalaringizni oʻldirmasligingiz, qoʻllaringiz va oyoqlaringiz orasida toʻqib chiqargan bir bemaʼni tuhmatni keltirmasligingiz va yaxshi ishda menga qarshi chiqmasligingiz shartiga baytga qabul qilaman. Endi sizlardan kim (ushbu ahdga) vafo qilsa, uning ajri Allohning zimmasidadir. Kim ulardan biror narsani qilib qoʻyib, uning uchun jazolansa, oʻsha jazo uning kafforati boʻladi. Kimni Alloh (aybini) yopsa, uning ishi Allohga havoladir: xohlasa uni azoblaydi, xohlasa unga magʻfirat qiladi›, dedilar.»Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен бир жамоат орасида Расулуллоҳ ﷺга байтга бердим. У зот: ‹Мен сизлардан Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаслигингиз, ўғрилик қилмаслигингиз, зино қилмаслигингиз, болаларингизни ўлдирмаслигингиз, қўлларингиз ва оёқларингиз орасида тўқиб чиқарган бир бемаъни туҳматни келтирмаслигингиз ва яхши ишда менга қарши чиқмаслигингиз шартига байтга қабул қиламан. Энди сизлардан ким (ушбу аҳдга) вафо қилса, унинг ажри Аллоҳнинг зиммасидадир. Ким улардан бирор нарсани қилиб қўйиб, унинг учун жазоланса, ўша жазо унинг каффорати бўлади. Кимни Аллоҳ (айбини) ёпса, унинг иши Аллоҳга ҳаволадир: хоҳласа уни азоблайди, хоҳласа унга мағфират қилади›, дедилар.»

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، قَالَتْ لَمَّا أَرَدْتُ أَنْ أُبَايِعَ، رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ امْرَأَةً أَسْعَدَتْنِي فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَذْهَبُ فَأُسْعِدُهَا ثُمَّ أَجِيئُكَ فَأُبَايِعُكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اذْهَبِي فَأَسْعِدِيهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَذَهَبْتُ فَسَاعَدْتُهَا ثُمَّ جِئْتُ فَبَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Umm Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺga baytga bermoqchi boʻlganimda: ‹Yo Rasululloh, johiliyat davrida bir ayol (motam tutishda) menga yordam bergan edi, borib unga yordam bergancha kelib sizga baytga bersam?› dedim. U zot: ‹Bor, unga yordam ber›, dedilar. Shunda men borib unga yordam berdim, soʻng kelib Rasululloh ﷺga baytga berdim.»Умм Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺга байтга бермоқчи бўлганимда: ‹Ё Расулуллоҳ, жоҳилият даврида бир аёл (мотам тутишда) менга ёрдам берган эди, бориб унга ёрдам берганча келиб сизга байтга берсам?› дедим. У зот: ‹Бор, унга ёрдам бер›, дедилар. Шунда мен бориб унга ёрдам бердим, сўнг келиб Расулуллоҳ ﷺга байтга бердим.»

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ، قَالَ أَنْبَأَنَا حَمَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، قَالَتْ أَخَذَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْبَيْعَةَ عَلَى أَنْ لاَ نَنُوحَ ‏.‏

Umm Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizdan (oʻlik uchun) dod-voy qilib yigʻlamaslik shartiga baytga oldilar.»Умм Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ биздан (ўлик учун) дод-вой қилиб йиғламаслик шартига байтга олдилар.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ أُمَيْمَةَ بِنْتِ رُقَيْقَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي نِسْوَةٍ مِنَ الأَنْصَارِ نُبَايِعُهُ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ نُبَايِعُكَ عَلَى أَنْ لاَ نُشْرِكَ بِاللَّهِ شَيْئًا وَلاَ نَسْرِقَ وَلاَ نَزْنِيَ وَلاَ نَأْتِيَ بِبُهْتَانٍ نَفْتَرِيهِ بَيْنَ أَيْدِينَا وَأَرْجُلِنَا وَلاَ نَعْصِيَكَ فِي مَعْرُوفٍ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فِيمَا اسْتَطَعْتُنَّ وَأَطَقْتُنَّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَرْحَمُ بِنَا هَلُمَّ نُبَايِعْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي لاَ أُصَافِحُ النِّسَاءَ إِنَّمَا قَوْلِي لِمِائَةِ امْرَأَةٍ كَقَوْلِي لاِمْرَأَةٍ وَاحِدَةٍ أَوْ مِثْلِ قَوْلِي لاِمْرَأَةٍ وَاحِدَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Umayma binti Ruqayqa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men ansorlik ayollar bilan birga Nabiy ﷺ huzurlariga u zotga baytga bergani keldim va biz: ‹Yo Rasululloh, biz sizga Allohga hech narsani sherik qilmaslik, oʻgʻrilik qilmaslik, zino qilmaslik, qoʻllarimiz va oyoqlarimiz orasida toʻqib chiqargan bir tuhmatni keltirmaslik va yaxshi ishda sizga qarshi chiqmaslik shartiga baytga beramiz›, dedik. U zot: ‹Kuchingiz yetgan va qoʻlingizdan kelgan darajada›, dedilar. Biz: ‹Alloh va Uning Rasuli bizga bizdan koʻra rahmliroqdir. Keling, sizga baytga beraylik, yo Rasululloh›, dedik. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Men ayollar bilan qoʻl berib koʻrishmayman. Yuz ayolga aytgan soʻzim bir ayolga aytgan soʻzimdek boʻladi›, dedilar.»Умайма бинти Руқайқа (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен ансорлик аёллар билан бирга Набий ﷺ ҳузурларига у зотга байтга бергани келдим ва биз: ‹Ё Расулуллоҳ, биз сизга Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаслик, ўғрилик қилмаслик, зино қилмаслик, қўлларимиз ва оёқларимиз орасида тўқиб чиқарган бир туҳматни келтирмаслик ва яхши ишда сизга қарши чиқмаслик шартига байтга берамиз›, дедик. У зот: ‹Кучингиз етган ва қўлингиздан келган даражада›, дедилар. Биз: ‹Аллоҳ ва Унинг Расули бизга биздан кўра раҳмлироқдир. Келинг, сизга байтга берайлик, ё Расулуллоҳ›, дедик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен аёллар билан қўл бериб кўришмайман. Юз аёлга айтган сўзим бир аёлга айтган сўзимдек бўлади›, дедилар.»

أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ آلِ الشَّرِيدِ يُقَالُ لَهُ عَمْرٌو عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ فِي وَفْدِ ثَقِيفٍ رَجُلٌ مَجْذُومٌ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ارْجِعْ فَقَدْ بَايَعْتُكَ ‏"‏ ‏.‏

ash-Sharid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Saqif elchilari orasida moxovga chalingan bir kishi bor edi. Nabiy ﷺ unga: ‹Qaytaver, men senga baytga qabul qildim›, deb odam yubordilar.»аш-Шарид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Сақиф элчилари орасида моховга чалинган бир киши бор эди. Набий ﷺ унга: ‹Қайтавер, мен сенга байтга қабул қилдим›, деб одам юбордилар.»

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَلاَّمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، عَنِ الْهِرْمَاسِ بْنِ زِيَادٍ، قَالَ مَدَدْتُ يَدِي إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا غُلاَمٌ لِيُبَايِعَنِي فَلَمْ يُبَايِعْنِي ‏.‏

al-Hirmos ibn Ziyod (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men bola edim, Nabiy ﷺ menga baytga qabul qilsinlar deb u zotga qoʻlimni choʻzdim, lekin u zot menga baytga qabul qilmadilar.»ал-Ҳирмос ибн Зиёд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен бола эдим, Набий ﷺ менга байтга қабул қилсинлар деб у зотга қўлимни чўздим, лекин у зот менга байтга қабул қилмадилар.»

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ جَاءَ عَبْدٌ فَبَايَعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْهِجْرَةِ وَلاَ يَشْعُرُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ عَبْدٌ فَجَاءَ سَيِّدُهُ يُرِيدُهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بِعْنِيهِ ‏"‏ ‏.‏ فَاشْتَرَاهُ بِعَبْدَيْنِ أَسْوَدَيْنِ ثُمَّ لَمْ يُبَايِعْ أَحَدًا حَتَّى يَسْأَلَهُ أَعَبْدٌ هُوَ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Bir qul kelib, hijrat qilish shartiga Nabiy ﷺga baytga berdi, Nabiy ﷺ esa uning qulligini bilmasdilar. Soʻng uning xoʻjayini uni izlab keldi. Nabiy ﷺ: ‹Uni menga sotgin›, dedilar va uni ikkita qora qulga sotib oldilar. Shundan keyin u zot kishidan ‹U qulmi?› deb soʻramaguncha hech kimdan baytga olmadilar.»Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Бир қул келиб, ҳижрат қилиш шартига Набий ﷺга байтга берди, Набий ﷺ эса унинг қуллигини билмасдилар. Сўнг унинг хўжайини уни излаб келди. Набий ﷺ: ‹Уни менга сотгин›, дедилар ва уни иккита қора қулга сотиб олдилар. Шундан кейин у зот кишидан ‹У қулми?› деб сўрамагунча ҳеч кимдан байтга олмадилар.»

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، بَايَعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الإِسْلاَمِ فَأَصَابَ الأَعْرَابِيَّ وَعَكٌ بِالْمَدِينَةِ فَجَاءَ الأَعْرَابِيُّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقِلْنِي بَيْعَتِي ‏.‏ فَأَبَى ثُمَّ جَاءَهُ فَقَالَ أَقِلْنِي بَيْعَتِي ‏.‏ فَأَبَى فَخَرَجَ الأَعْرَابِيُّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّمَا الْمَدِينَةُ كَالْكِيرِ تَنْفِي خَبَثَهَا وَتَنْصَعُ طَيِّبَهَا ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Bir aʼrobiy Rasululloh ﷺga Islom shartiga baytga berdi, soʻng aʼrobiyni Madinada isitma tutdi. Shunda aʼrobiy Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: ‹Yo Rasululloh, baytimni bekor qiling›, dedi. U zot koʻnmadilar. Soʻng yana kelib: ‹Baytimni bekor qiling›, dedi. U zot yana koʻnmadilar. Keyin aʼrobiy (Madinadan) chiqib ketdi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Madina xuddi bosqonga oʻxshaydi: u oʻz chiqindisini chiqarib tashlaydi va yaxshisini toza qiladi›, dedilar.»Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Бир аъробий Расулуллоҳ ﷺга Ислом шартига байтга берди, сўнг аъробийни Мадинада иситма тутди. Шунда аъробий Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: ‹Ё Расулуллоҳ, байтимни бекор қилинг›, деди. У зот кўнмадилар. Сўнг яна келиб: ‹Байтимни бекор қилинг›, деди. У зот яна кўнмадилар. Кейин аъробий (Мадинадан) чиқиб кетди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мадина худди босқонга ўхшайди: у ўз чиқиндисини чиқариб ташлайди ва яхшисини тоза қилади›, дедилар.»

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، أَنَّهُ دَخَلَ عَلَى الْحَجَّاجِ فَقَالَ يَا ابْنَ الأَكْوَعِ ارْتَدَدْتَ عَلَى عَقِبَيْكَ وَذَكَرَ كَلِمَةً مَعْنَاهَا وَبَدَوْتَ ‏.‏ قَالَ لاَ وَلَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَذِنَ لِي فِي الْبُدُوِّ ‏.‏

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «U Hajjojning huzuriga kirgan edi, Hajjoj: ‹Ey ibn al-Akvaʼ, sen ortingga qaytding (yaʼni dashtga chiqib ketding)›, deb shu maʼnodagi bir soʻzni aytdi. U: ‹Yoʻq, balki Rasululloh ﷺ menga dashtda yashashga ijozat berganlar›, dedi.»Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «У Ҳажжожнинг ҳузурига кирган эди, Ҳажжож: ‹Эй ибн ал-Акваъ, сен ортингга қайтдинг (яъни даштга чиқиб кетдинг)›, деб шу маънодаги бир сўзни айтди. У: ‹Йўқ, балки Расулуллоҳ ﷺ менга даштда яшашга ижозат берганлар›, деди.»

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، ح وَأَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كُنَّا نُبَايِعُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ ثُمَّ يَقُولُ ‏"‏ فِيمَا اسْتَطَعْتَ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ عَلِيٌّ ‏"‏ فِيمَا اسْتَطَعْتُمْ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺga eshitish va itoat qilish shartiga baytga berardik, soʻng u zot: ‹Kuching yetgan darajada›, deb qoʻshardilar.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺга эшитиш ва итоат қилиш шартига байтга берардик, сўнг у зот: ‹Кучинг етган даражада›, деб қўшардилар.»

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كُنَّا حِينَ نُبَايِعُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ يَقُولُ لَنَا ‏"‏ فِيمَا اسْتَطَعْتُمْ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺga eshitish va itoat qilish shartiga baytga berayotganimizda, u zot bizga: ‹Kuchingiz yetgan darajada›, deb aytardilar.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺга эшитиш ва итоат қилиш шартига байтга бераётганимизда, у зот бизга: ‹Кучингиз етган даражада›, деб айтардилар.»

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سَيَّارٌ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ بَايَعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فَلَقَّنَنِي ‏"‏ فِيمَا اسْتَطَعْتَ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ ‏"‏ ‏.‏

Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺga eshitish va itoat qilish shartiga baytga berdim, u zot menga: ‹Kuching yetgan darajada va har bir musulmonga xayrixohlik qilish shartiga›, deb talqin qildilar.»Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺга эшитиш ва итоат қилиш шартига байтга бердим, у зот менга: ‹Кучинг етган даражада ва ҳар бир мусулмонга хайрихоҳлик қилиш шартига›, деб талқин қилдилар.»

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ أُمَيْمَةَ بِنْتِ رُقَيْقَةَ، قَالَتْ بَايَعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نِسْوَةٍ فَقَالَ لَنَا ‏"‏ فِيمَا اسْتَطَعْتُنَّ وَأَطَقْتُنَّ ‏"‏ ‏.‏

Umayma binti Ruqayqa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz bir jamoat ayollar orasida Rasululloh ﷺga baytga berdik, shunda u zot bizga: ‹Kuchingiz yetgan va qoʻlingizdan kelgan darajada›, dedilar.»Умайма бинти Руқайқа (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз бир жамоат аёллар орасида Расулуллоҳ ﷺга байтга бердик, шунда у зот бизга: ‹Кучингиз етган ва қўлингиздан келган даражада›, дедилар.»

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ رَبِّ الْكَعْبَةِ، قَالَ انْتَهَيْتُ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَهُوَ جَالِسٌ فِي ظِلِّ الْكَعْبَةِ وَالنَّاسُ عَلَيْهِ مُجْتَمِعُونَ قَالَ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ بَيْنَا نَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ إِذْ نَزَلْنَا مَنْزِلاً فَمِنَّا مَنْ يَضْرِبُ خِبَاءَهُ وَمِنَّا مَنْ يَنْتَضِلُ وَمِنَّا مَنْ هُوَ فِي جَشْرَتِهِ إِذْ نَادَى مُنَادِي النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الصَّلاَةَ جَامِعَةً فَاجْتَمَعْنَا فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَخَطَبَنَا فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ نَبِيٌّ قَبْلِي إِلاَّ كَانَ حَقًّا عَلَيْهِ أَنْ يَدُلَّ أُمَّتَهُ عَلَى مَا يَعْلَمُهُ خَيْرًا لَهُمْ وَيُنْذِرَهُمْ مَا يَعْلَمُهُ شَرًّا لَهُمْ وَإِنَّ أُمَّتَكُمْ هَذِهِ جُعِلَتْ عَافِيَتُهَا فِي أَوَّلِهَا وَإِنَّ آخِرَهَا سَيُصِيبُهُمْ بَلاَءٌ وَأُمُورٌ يُنْكِرُونَهَا تَجِيءُ فِتَنٌ فَيُدَقِّقُ بَعْضُهَا لِبَعْضٍ فَتَجِيءُ الْفِتْنَةُ فَيَقُولُ الْمُؤْمِنُ هَذِهِ مُهْلِكَتِي ثُمَّ تَنْكَشِفُ ثُمَّ تَجِيءُ فَيَقُولُ هَذِهِ مُهْلِكَتِي ثُمَّ تَنْكَشِفُ فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُزَحْزَحَ عَنِ النَّارِ وَيُدْخَلَ الْجَنَّةَ فَلْتُدْرِكْهُ مَوْتَتُهُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَلْيَأْتِ إِلَى النَّاسِ مَا يُحِبُّ أَنْ يُؤْتَى إِلَيْهِ وَمَنْ بَايَعَ إِمَامًا فَأَعْطَاهُ صَفْقَةَ يَدِهِ وَثَمَرَةَ قَلْبِهِ فَلْيُطِعْهُ مَا اسْتَطَاعَ فَإِنْ جَاءَ أَحَدٌ يُنَازِعُهُ فَاضْرِبُوا رَقَبَةَ الآخَرِ ‏"‏ ‏.‏ فَدَنَوْتُ مِنْهُ فَقُلْتُ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ هَذَا قَالَ نَعَمْ ‏.‏ وَذَكَرَ الْحَدِيثَ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz safarda Rasululloh ﷺ bilan birga edik. Bir manzilga tushdik. Bizdan kimdir chodirini tikar, kimdir oʻq otish musobaqasi qilar, kimdir chorvasi bilan mashgʻul edi. Shunda Nabiy ﷺning jarchisi: ‹Namoz jamoat bilan oʻqiladi!› deb chaqirdi. Biz toʻplandik va Nabiy ﷺ oʻrinlaridan turib, bizga xutba qilib dedilar: ‹Mendan oldin oʻtgan har bir paygʻambarga ummatiga yaxshi deb bilgan narsasini koʻrsatishi va yomon deb bilgan narsasidan ogohlantirishi haq boʻlgan edi. Sizlarning bu ummatingizning ofiyati uning avvalgi qismiga qoʻyildi. Uning oxirgi qismiga esa balo va ular inkor qiladigan ishlar yetadi. Fitnalar keladi va biri boshqasini kuchaytiradi. Fitna keladi, muʼmin: ‹Bu meni halok qiladigan› deydi, soʻng u koʻtariladi. Yana keladi, u: ‹Bu meni halok qiladigan› deydi, soʻng u koʻtariladi. Sizlardan kim doʻzaxdan uzoqlashtirilib, jannatga kiritilishini istasa, oʻlimi Allohga va oxirat kuniga imon keltirgan holida yetib kelsin va odamlarga oʻziga qilinishini istagan narsasini qilsin. Kim bir imomga bayʼat berib, unga qoʻlini va qalbi mevasini bergan boʻlsa, imkoni boricha unga itoat qilsin. Agar biror kishi kelib, u bilan tortishsa, boshqasining boʻynini uring!›»Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз сафарда Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик. Бир манзилга тушдик. Биздан кимдир чодирини тикар, кимдир ўқ отиш мусобақаси қилар, кимдир чорваси билан машғул эди. Шунда Набий ﷺнинг жарчиси: ‹Намоз жамоат билан ўқилади!› деб чақирди. Биз тўпландик ва Набий ﷺ ўринларидан туриб, бизга хутба қилиб дедилар: ‹Мендан олдин ўтган ҳар бир пайғамбарга умматига яхши деб билган нарсасини кўрсатиши ва ёмон деб билган нарсасидан огоҳлантириши ҳақ бўлган эди. Сизларнинг бу умматингизнинг офияти унинг аввалги қисмига қўйилди. Унинг охирги қисмига эса бало ва улар инкор қиладиган ишлар етади. Фитналар келади ва бири бошқасини кучайтиради. Фитна келади, муъмин: ‹Бу мени ҳалок қиладиган› дейди, сўнг у кўтарилади. Яна келади, у: ‹Бу мени ҳалок қиладиган› дейди, сўнг у кўтарилади. Сизлардан ким дўзахдан узоқлаштирилиб, жаннатга киритилишини истаса, ўлими Аллоҳга ва охират кунига имон келтирган ҳолида етиб келсин ва одамларга ўзига қилинишини истаган нарсасини қилсин. Ким бир имомга байъат бериб, унга қўлини ва қалби мевасини берган бўлса, имкони борича унга итоат қилсин. Агар бирор киши келиб, у билан тортишса, бошқасининг бўйнини уринг!›»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَدَّتِي، تَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ ‏"‏ وَلَوِ اسْتُعْمِلَ عَلَيْكُمْ عَبْدٌ حَبَشِيٌّ يَقُودُكُمْ بِكِتَابِ اللَّهِ فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِيعُوا ‏"‏ ‏.‏

Umm Husayn (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺni Vidoʻ hajjida shunday deganlarini eshitdim: ‹Agar sizlarning ustingizga Allohning Kitobi bilan yoʻlboshchilik qiladigan habashiy bir qul tayin qilinsa ham, unga quloq soling va itoat qiling!›»Умм Ҳусайн (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺни Видў ҳажжида шундай деганларини эшитдим: ‹Агар сизларнинг устингизга Аллоҳнинг Китоби билан йўлбошчилик қиладиган ҳабаший бир қул тайин қилинса ҳам, унга қулоқ солинг ва итоат қилинг!›»

أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَنَّ زِيَادَ بْنَ سَعْدٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سَلَمَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَطَاعَنِي فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ وَمَنْ عَصَانِي فَقَدْ عَصَى اللَّهَ وَمَنْ أَطَاعَ أَمِيرِي فَقَدْ أَطَاعَنِي وَمَنْ عَصَى أَمِيرِي فَقَدْ عَصَانِي ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Kim menga itoat qilsa, Allohga itoat qilibdi, kim menga osiy boʻlsa, Allohga osiy boʻlibdi. Kim mening amirimga itoat qilsa, menga itoat qilibdi, kim mening amirimga osiy boʻlsa, menga osiy boʻlibdi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Ким менга итоат қилса, Аллоҳга итоат қилибди, ким менга осий бўлса, Аллоҳга осий бўлибди. Ким менинг амиримга итоат қилса, менга итоат қилибди, ким менинг амиримга осий бўлса, менга осий бўлибди».

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، ‏{‏ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ ‏}‏ قَالَ نَزَلَتْ فِي عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُذَافَةَ بْنِ قَيْسِ بْنِ عَدِيٍّ بَعَثَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَرِيَّةٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan {Ey imon keltirganlar! Allohga itoat qiling va Paygʻambarga itoat qiling} (Niso 59) oyati haqida rivoyat qilinadi. U dedi: «Bu oyat Abdulloh ibn Huzofa ibn Qays ibn Adiy haqida nozil boʻldi. Rasululloh ﷺ uni bir sariyaga (askariy guruhga) yoʻlboshchi qilib joʻnatgan edilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан {Эй имон келтирганлар! Аллоҳга итоат қилинг ва Пайғамбарга итоат қилинг} (Нисо 59) ояти ҳақида ривоят қилинади. У деди: «Бу оят Абдуллоҳ ибн Ҳузофа ибн Қайс ибн Адий ҳақида нозил бўлди. Расулуллоҳ ﷺ уни бир сарияга (аскарий гуруҳга) йўлбошчи қилиб жўнатган эдилар».

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ، قَالَ حَدَّثَنَا بَحِيرٌ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنْ أَبِي بَحْرِيَّةَ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْغَزْوُ غَزْوَانِ فَأَمَّا مَنِ ابْتَغَى وَجْهَ اللَّهِ وَأَطَاعَ الإِمَامَ وَأَنْفَقَ الْكَرِيمَةَ وَاجْتَنَبَ الْفَسَادَ فَإِنَّ نَوْمَهُ وَنُبْهَتَهُ أَجْرٌ كُلُّهُ وَأَمَّا مَنْ غَزَا رِيَاءً وَسُمْعَةً وَعَصَى الإِمَامَ وَأَفْسَدَ فِي الأَرْضِ فَإِنَّهُ لاَ يَرْجِعُ بِالْكَفَافِ ‏"‏ ‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Rasululloh ﷺ dedilar: «Gʻazot ikki xildir: kim Allohning yuzini istab, imomga itoat qilib, qimmatli narsasini sarflab, buzgʻunchilikdan saqlansa, uning uyqusi ham, uygʻoqligi ham hammasi ajrdir. Kim esa riyo va shuhrat uchun gʻazot qilib, imomga osiy boʻlib, yer yuzida buzgʻunchilik qilsa, u hech qanday savob bilan qaytmaydi».Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Ғазот икки хилдир: ким Аллоҳнинг юзини истаб, имомга итоат қилиб, қимматли нарсасини сарфлаб, бузғунчиликдан сақланса, унинг уйқуси ҳам, уйғоқлиги ҳам ҳаммаси ажрдир. Ким эса риё ва шуҳрат учун ғазот қилиб, имомга осий бўлиб, ер юзида бузғунчилик қилса, у ҳеч қандай савоб билан қайтмайди».

أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ بَكَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الزِّنَادِ، مِمَّا حَدَّثَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجُ، مِمَّا ذَكَرَ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا الإِمَامُ جُنَّةٌ يُقَاتَلُ مِنْ وَرَائِهِ وَيُتَّقَى بِهِ فَإِنْ أَمَرَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَعَدَلَ فَإِنَّ لَهُ بِذَلِكَ أَجْرًا وَإِنْ أَمَرَ بِغَيْرِهِ فَإِنَّ عَلَيْهِ وِزْرًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Rasululloh ﷺ dedilar: «Imom qalqondir, uning ortida turib jang qilinadi va u bilan himoyalanadi. Agar u Allohdan qoʻrqishga buyursa va adolat qilsa, unga shu tufayli ajr bordir. Agar bundan boshqasiga buyursa, unga vabol bordir».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Имом қалқондир, унинг ортида туриб жанг қилинади ва у билан ҳимояланади. Агар у Аллоҳдан қўрқишга буюрса ва адолат қилса, унга шу туфайли ажр бордир. Агар бундан бошқасига буюрса, унга вабол бордир».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَأَلْتُ سُهَيْلَ بْنَ أَبِي صَالِحٍ قُلْتُ حَدَّثَنَا عَمْرٌو، عَنِ الْقَعْقَاعِ، عَنْ أَبِيكَ، قَالَ أَنَا سَمِعْتُهُ مِنَ الَّذِي، حَدَّثَ أَبِي، حَدَّثَهُ رَجُلٌ، مِنْ أَهْلِ الشَّامِ يُقَالُ لَهُ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّمَا الدِّينُ النَّصِيحَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لِمَنْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ لِلَّهِ وَلِكِتَابِهِ وَلِرَسُولِهِ وَلأَئِمَّةِ الْمُسْلِمِينَ وَعَامَّتِهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Tamim ad-Doriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Rasululloh ﷺ dedilar: «Din nasihatdir». Ular: «Kimga (nasihat), ey Allohning Rasuli?» deyishdi. U zot: «Allohga, Uning Kitobiga, Uning Rasuliga, musulmonlarning imomlariga va ularning ommasiga», dedilar.Тамим ад-Дорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Дин насиҳатдир». Улар: «Кимга (насиҳат), эй Аллоҳнинг Расули?» дейишди. У зот: «Аллоҳга, Унинг Китобига, Унинг Расулига, мусулмонларнинг имомларига ва уларнинг оммасига», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّمَا الدِّينُ النَّصِيحَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لِمَنْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ لِلَّهِ وَلِكِتَابِهِ وَلِرَسُولِهِ وَلأَئِمَّةِ الْمُسْلِمِينَ وَعَامَّتِهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Tamim ad-Doriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Rasululloh ﷺ dedilar: «Din nasihatdir». Ular: «Kimga (nasihat), ey Allohning Rasuli?» deyishdi. U zot: «Allohga, Uning Kitobiga, Uning Rasuliga, musulmonlarning imomlariga va ularning ommasiga», dedilar.Тамим ад-Дорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Дин насиҳатдир». Улар: «Кимга (насиҳат), эй Аллоҳнинг Расули?» дейишди. У зот: «Аллоҳга, Унинг Китобига, Унинг Расулига, мусулмонларнинг имомларига ва уларнинг оммасига», дедилар.

أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ اللَّيْثِ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنِ الْقَعْقَاعِ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ الدِّينَ النَّصِيحَةُ إِنَّ الدِّينَ النَّصِيحَةُ إِنَّ الدِّينَ النَّصِيحَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لِمَنْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ لِلَّهِ وَلِكِتَابِهِ وَلِرَسُولِهِ وَلأَئِمَّةِ الْمُسْلِمِينَ وَعَامَّتِهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Rasululloh ﷺ dedilar: «Din nasihatdir, din nasihatdir, din nasihatdir». Ular: «Kimga (nasihat), ey Allohning Rasuli?» deyishdi. U zot: «Allohga, Uning Kitobiga, Uning Rasuliga, musulmonlarning imomlariga va ularning ommasiga», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Дин насиҳатдир, дин насиҳатдир, дин насиҳатдир». Улар: «Кимга (насиҳат), эй Аллоҳнинг Расули?» дейишди. У зот: «Аллоҳга, Унинг Китобига, Унинг Расулига, мусулмонларнинг имомларига ва уларнинг оммасига», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْكَبِيرِ بْنِ شُعَيْبِ بْنِ الْحَبْحَابِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَهْضَمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنِ الْقَعْقَاعِ بْنِ حَكِيمٍ، وَعَنْ سُمَىٍّ، وَعَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مِقْسَمٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الدِّينُ النَّصِيحَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لِمَنْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ لِلَّهِ وَلِكِتَابِهِ وَلِرَسُولِهِ وَلأَئِمَّةِ الْمُسْلِمِينَ وَعَامَّتِهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Rasululloh ﷺ dedilar: «Din nasihatdir». Ular: «Kimga (nasihat), ey Allohning Rasuli?» deyishdi. U zot: «Allohga, Uning Kitobiga, Uning Rasuliga, musulmonlarning imomlariga va ularning ommasiga», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Дин насиҳатдир». Улар: «Кимга (насиҳат), эй Аллоҳнинг Расули?» дейишди. У зот: «Аллоҳга, Унинг Китобига, Унинг Расулига, мусулмонларнинг имомларига ва уларнинг оммасига», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَمَّرُ بْنُ يَعْمَرَ، قَالَ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ سَلاَّمٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا مِنْ وَالٍ إِلاَّ وَلَهُ بِطَانَتَانِ بِطَانَةٌ تَأْمُرُهُ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَاهُ عَنِ الْمُنْكَرِ وَبِطَانَةٌ لاَ تَأْلُوهُ خَبَالاً فَمَنْ وُقِيَ شَرَّهَا فَقَدْ وُقِيَ وَهُوَ مِنَ الَّتِي تَغْلِبُ عَلَيْهِ مِنْهُمَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Rasululloh ﷺ dedilar: «Har bir voliyning ikkita yaqin doirasi (maslahatchisi) boʻladi: bir doira uni yaxshilikka buyuradi va yomonlikdan qaytaradi, boshqa bir doira esa uni buzishdan tolmaydi. Kim ularning yomonligidan saqlangan boʻlsa, saqlanibdi. Voliy ana shu ikkovidan qay biri ustun kelsa, shunga tegishli boʻladi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Ҳар бир волийнинг иккита яқин доираси (маслаҳатчиси) бўлади: бир доира уни яхшиликка буюради ва ёмонликдан қайтаради, бошқа бир доира эса уни бузишдан толмайди. Ким уларнинг ёмонлигидан сақланган бўлса, сақланибди. Волий ана шу икковидан қай бири устун келса, шунга тегишли бўлади».

أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا بَعَثَ اللَّهُ مِنْ نَبِيٍّ وَلاَ اسْتَخْلَفَ مِنْ خَلِيفَةٍ إِلاَّ كَانَتْ لَهُ بِطَانَتَانِ بِطَانَةٌ تَأْمُرُهُ بِالْخَيْرِ وَبِطَانَةٌ تَأْمُرُهُ بِالشَّرِّ وَتَحُضُّهُ عَلَيْهِ وَالْمَعْصُومُ مَنْ عَصَمَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Rasululloh ﷺ dedilar: «Alloh biror paygʻambarni yubormadi va biror xalifani tayinlamadiki, unga ikkita yaqin doira (maslahatchi) boʻlmasin: bir doira uni yaxshilikka buyuradi, boshqa bir doira esa uni yomonlikka buyuradi va unga qistaydi. Maʼsum (saqlangan) kishi Aziz va Jalil boʻlgan Alloh saqlagan kishidir».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Аллоҳ бирор пайғамбарни юбормади ва бирор халифани тайинламадики, унга иккита яқин доира (маслаҳатчи) бўлмасин: бир доира уни яхшиликка буюради, бошқа бир доира эса уни ёмонликка буюради ва унга қистайди. Маъсум (сақланган) киши Азиз ва Жалил бўлган Аллоҳ сақлаган кишидир».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ اللَّيْثِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنْ صَفْوَانَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَا بُعِثَ مِنْ نَبِيٍّ وَلاَ كَانَ بَعْدَهُ مِنْ خَلِيفَةٍ إِلاَّ وَلَهُ بِطَانَتَانِ بِطَانَةٌ تَأْمُرُهُ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَاهُ عَنِ الْمُنْكَرِ وَبِطَانَةٌ لاَ تَأْلُوهُ خَبَالاً فَمَنْ وُقِيَ بِطَانَةَ السُّوءِ فَقَدْ وُقِيَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U: «Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim», dedi: «Biror paygʻambar yuborilmadi va undan keyin biror xalifa boʻlmadiki, unga ikkita yaqin doira (maslahatchi) boʻlmasin: bir doira uni yaxshilikka buyuradi va yomonlikdan qaytaradi, boshqa bir doira esa uni buzishdan tolmaydi. Kim yomon doiradan saqlangan boʻlsa, saqlanibdi».Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим», деди: «Бирор пайғамбар юборилмади ва ундан кейин бирор халифа бўлмадики, унга иккита яқин доира (маслаҳатчи) бўлмасин: бир доира уни яхшиликка буюради ва ёмонликдан қайтаради, бошқа бир доира эса уни бузишдан толмайди. Ким ёмон доирадан сақланган бўлса, сақланибди».

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنِ ابْنِ أَبِي حُسَيْنٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَمَّتِي، تَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ وَلِيَ مِنْكُمْ عَمَلاً فَأَرَادَ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا جَعَلَ لَهُ وَزِيرًا صَالِحًا إِنْ نَسِيَ ذَكَّرَهُ وَإِنْ ذَكَرَ أَعَانَهُ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. Rasululloh ﷺ dedilar: «Sizlardan kim biror ishga voliy boʻlsa-yu, Alloh unga yaxshilikni iroda qilsa, unga solih bir vazir (yordamchi) ato etadi: agar u unutsa, eslatadi, agar u eslasa, unga yordam beradi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Сизлардан ким бирор ишга волий бўлса-ю, Аллоҳ унга яхшиликни ирода қилса, унга солиҳ бир вазир (ёрдамчи) ато этади: агар у унутса, эслатади, агар у эсласа, унга ёрдам беради».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ زُبَيْدٍ الإِيَامِيِّ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَلِيٍّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ جَيْشًا وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ رَجُلاً فَأَوْقَدَ نَارًا فَقَالَ ادْخُلُوهَا ‏.‏ فَأَرَادَ نَاسٌ أَنْ يَدْخُلُوهَا وَقَالَ الآخَرُونَ إِنَّمَا فَرَرْنَا مِنْهَا ‏.‏ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِلَّذِينَ أَرَادُوا أَنْ يَدْخُلُوهَا ‏"‏ لَوْ دَخَلْتُمُوهَا لَمْ تَزَالُوا فِيهَا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ لِلآخَرِينَ خَيْرًا ‏.‏ وَقَالَ أَبُو مُوسَى فِي حَدِيثِهِ قَوْلاً حَسَنًا ‏.‏ وَقَالَ ‏"‏ لاَ طَاعَةَ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ إِنَّمَا الطَّاعَةُ فِي الْمَعْرُوفِ ‏"‏ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir qoʻshinni joʻnatib, ular ustidan bir kishini amir qilib tayinladilar. U (amir) olov yoqib: «Unga kiringlar», dedi. Bir qancha odamlar unga kirmoqchi boʻlishdi, boshqalari esa: «Biz olovdan qochib qutulgan edik-ku», deyishdi. Ular buni Rasulullohga ﷺ aytishdi. Shunda u zot unga kirmoqchi boʻlganlarga: «Agar unga kirganingizda, qiyomat kunigacha uning ichida qolib ketardingiz», dedilar. Boshqalariga esa yaxshi soʻz aytdilar. Yana: «Allohga isyon boʻladigan narsada itoat yoʻq. Itoat faqat yaxshilikdadir», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир қўшинни жўнатиб, улар устидан бир кишини амир қилиб тайинладилар. У (амир) олов ёқиб: «Унга киринглар», деди. Бир қанча одамлар унга кирмоқчи бўлишди, бошқалари эса: «Биз оловдан қочиб қутулган эдик-ку», дейишди. Улар буни Расулуллоҳга ﷺ айтишди. Шунда у зот унга кирмоқчи бўлганларга: «Агар унга кирганингизда, қиёмат кунигача унинг ичида қолиб кетардингиз», дедилар. Бошқаларига эса яхши сўз айтдилар. Яна: «Аллоҳга исён бўладиган нарсада итоат йўқ. Итоат фақат яхшиликдадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عَلَى الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ السَّمْعُ وَالطَّاعَةُ فِيمَا أَحَبَّ وَكَرِهَ إِلاَّ أَنْ يُؤْمَرَ بِمَعْصِيَةٍ فَإِذَا أُمِرَ بِمَعْصِيَةٍ فَلاَ سَمْعَ وَلاَ طَاعَةَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmon kishi yoqtirsa ham, yoqtirmasa ham eshitishi va itoat qilishi lozim, faqat gunohga buyurilgan boʻlsa, bundan mustasno. Agar gunohga buyurilsa, unda eshitish ham, itoat qilish ham yoʻq», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмон киши ёқтирса ҳам, ёқтирмаса ҳам эшитиши ва итоат қилиши лозим, фақат гуноҳга буюрилган бўлса, бундан мустасно. Агар гуноҳга буюрилса, унда эшитиш ҳам, итоат қилиш ҳам йўқ», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَاصِمٍ الْعَدَوِيِّ، عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ، قَالَ خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ تِسْعَةٌ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ سَتَكُونُ بَعْدِي أُمَرَاءُ مَنْ صَدَّقَهُمْ بِكَذِبِهِمْ وَأَعَانَهُمْ عَلَى ظُلْمِهِمْ فَلَيْسَ مِنِّي وَلَسْتُ مِنْهُ وَلَيْسَ بِوَارِدٍ عَلَىَّ الْحَوْضَ وَمَنْ لَمْ يُصَدِّقْهُمْ بِكَذِبِهِمْ وَلَمْ يُعِنْهُمْ عَلَى ظُلْمِهِمْ فَهُوَ مِنِّي وَأَنَا مِنْهُ وَهُوَ وَارِدٌ عَلَىَّ الْحَوْضَ ‏"‏ ‏.‏

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yonimizga chiqdilar, biz toʻqqiz kishi edik. U zot: «Mendan keyin amirlar boʻladi. Kim ularning yolgʻonini tasdiqlab, zulmlarida ularga yordam bersa, u mendan emas, men ham undan emasman va u Havz boʻyida mening oldimga kelmaydi. Kim ularning yolgʻonini tasdiqlamasa va zulmlarida ularga yordam bermasa, u mendandir, men ham undanman va u Havz boʻyida mening oldimga keladi», dedilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ёнимизга чиқдилар, биз тўққиз киши эдик. У зот: «Мендан кейин амирлар бўлади. Ким уларнинг ёлғонини тасдиқлаб, зулмларида уларга ёрдам берса, у мендан эмас, мен ҳам ундан эмасман ва у Ҳавз бўйида менинг олдимга келмайди. Ким уларнинг ёлғонини тасдиқламаса ва зулмларида уларга ёрдам бермаса, у мендандир, мен ҳам унданман ва у Ҳавз бўйида менинг олдимга келади», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الْوَهَّابِ - قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَاصِمٍ الْعَدَوِيِّ، عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ، قَالَ خَرَجَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ تِسْعَةٌ خَمْسَةٌ وَأَرْبَعَةٌ أَحَدُ الْعَدَدَيْنِ مِنَ الْعَرَبِ وَالآخَرُ مِنَ الْعَجَمِ فَقَالَ ‏"‏ اسْمَعُوا هَلْ سَمِعْتُمْ أَنَّهُ سَتَكُونُ بَعْدِي أُمَرَاءُ مَنْ دَخَلَ عَلَيْهِمْ فَصَدَّقَهُمْ بِكَذِبِهِمْ وَأَعَانَهُمْ عَلَى ظُلْمِهِمْ فَلَيْسَ مِنِّي وَلَسْتُ مِنْهُ وَلَيْسَ يَرِدُ عَلَىَّ الْحَوْضَ وَمَنْ لَمْ يَدْخُلْ عَلَيْهِمْ وَلَمْ يُصَدِّقْهُمْ بِكَذِبِهِمْ وَلَمْ يُعِنْهُمْ عَلَى ظُلْمِهِمْ فَهُوَ مِنِّي وَأَنَا مِنْهُ وَسَيَرِدُ عَلَىَّ الْحَوْضَ ‏"‏ ‏.‏

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yonimizga chiqdilar, biz toʻqqiz kishi edik — beshtamiz va toʻrttamiz, bir guruhimiz arablardan, boshqasi arab boʻlmaganlardan edi. U zot: «Eshitinglar! Mendan keyin amirlar boʻlishini eshitganmisizlar? Kim ularning oldiga kirib, yolgʻonini tasdiqlab, zulmlarida ularga yordam bersa, u mendan emas, men ham undan emasman va u Havz boʻyida mening oldimga kelmaydi. Kim ularning oldiga kirmasa, yolgʻonini tasdiqlamasa va zulmlarida ularga yordam bermasa, u mendandir, men ham undanman va u Havz boʻyida mening oldimga keladi», dedilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ёнимизга чиқдилар, биз тўққиз киши эдик — бештамиз ва тўрттамиз, бир гуруҳимиз араблардан, бошқаси араб бўлмаганлардан эди. У зот: «Эшитинглар! Мендан кейин амирлар бўлишини эшитганмисизлар? Ким уларнинг олдига кириб, ёлғонини тасдиқлаб, зулмларида уларга ёрдам берса, у мендан эмас, мен ҳам ундан эмасман ва у Ҳавз бўйида менинг олдимга келмайди. Ким уларнинг олдига кирмаса, ёлғонини тасдиқламаса ва зулмларида уларга ёрдам бермаса, у мендандир, мен ҳам унданман ва у Ҳавз бўйида менинг олдимга келади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ وَضَعَ رِجْلَهُ فِي الْغَرْزِ أَىُّ الْجِهَادِ أَفْضَلُ قَالَ ‏"‏ كَلِمَةُ حَقٍّ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائِرٍ ‏"‏ ‏.‏

Toriq ibn Shihob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi oyogʻini uzangiga qoʻygan holda Paygʻambardan ﷺ: «Qaysi jihod afzalroq?» deb soʻradi. U zot: «Zolim hukmdor oldida haq soʻzni aytmoq», dedilar.Ториқ ибн Шиҳоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши оёғини узангига қўйган ҳолда Пайғамбардан ﷺ: «Қайси жиҳод афзалроқ?» деб сўради. У зот: «Золим ҳукмдор олдида ҳақ сўзни айтмоқ», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي مَجْلِسٍ فَقَالَ ‏"‏ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لاَ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلاَ تَسْرِقُوا وَلاَ تَزْنُوا ‏"‏ ‏.‏ وَقَرَأَ عَلَيْهِمُ الآيَةَ ‏"‏ فَمَنْ وَفَّى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَسَتَرَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ إِنْ شَاءَ عَذَّبَهُ وَإِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏

Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ huzurida bir majlisda edik. U zot: «Allohga hech narsani sherik qilmaslik, oʻgʻirlik qilmaslik va zino qilmaslik ustiga menga bayat qilinglar», dedilar-da, ularga bu oyatni oʻqib berdilar. Soʻng: «Sizlardan kim (bayatga) vafo qilsa, uning ajri Alloh zimmasidadir. Kim bulardan biror narsani qilib qoʻysa-yu, Alloh uni yashirsa, u aziz va ulugʻ Alloh (ixtiyoriga) havoladir: xohlasa uni azoblaydi, xohlasa uni magʻfirat qiladi», dedilar.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ ҳузурида бир мажлисда эдик. У зот: «Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаслик, ўғирлик қилмаслик ва зино қилмаслик устига менга баят қилинглар», дедилар-да, уларга бу оятни ўқиб бердилар. Сўнг: «Сизлардан ким (баятга) вафо қилса, унинг ажри Аллоҳ зиммасидадир. Ким булардан бирор нарсани қилиб қўйса-ю, Аллоҳ уни яширса, у азиз ва улуғ Аллоҳ (ихтиёрига) ҳаволадир: хоҳласа уни азоблайди, хоҳласа уни мағфират қилади», дедилар.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّكُمْ سَتَحْرِصُونَ عَلَى الإِمَارَةِ وَإِنَّهَا سَتَكُونُ نَدَامَةً وَحَسْرَةً فَنِعْمَتِ الْمُرْضِعَةُ وَبِئْسَتِ الْفَاطِمَةُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Sizlar amirlikka hirs qoʻyasizlar, holbuki u qiyomat kunida pushaymonlik va hasrat boʻladi. U (dunyoda) qanday yaxshi emizuvchi va (oxiratda) qanday yomon sutdan ajratuvchidir!» dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Сизлар амирликка ҳирс қўясизлар, ҳолбуки у қиёмат кунида пушаймонлик ва ҳасрат бўлади. У (дунёда) қандай яхши эмизувчи ва (охиратда) қандай ёмон сутдан ажратувчидир!» дедилар.